Μικροπλαστικά βρέθηκαν σε όλες τις αρτηρίες 17 ανθρώπινων δειγμάτων

Με τα μικροπλαστικά -πλαστικά θραύσματα μικρότερα από 5 χιλιοστά- να εντοπίζονται σε πολλά σημεία του σώματος, ανάμεσά τους τα οστά και ο εγκέφαλος, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν αυτά τα υλικά μπαίνουν στον οργανισμό μας, αλλά πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα.

Ομάδα ερευνητών από το Capital Medical University στην Κίνα, σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2024 στο Journal of Hazardous Materials, διαπίστωσε ότι και οι αρτηρίες που μεταφέρουν το αίμα σε όλο το σώμα δεν έχουν μείνει ανεπηρέαστες από τη σταδιακή διείσδυση των μικροπλαστικών στους ιστούς μας.

Εξετάζοντας 17 ανθρώπινα δείγματα αρτηριών που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων, οι ερευνητές βρήκαν μικροπλαστικά σε όλα τα δείγματα, σε συγκεντρώσεις σχετικά υψηλότερες από εκείνες που είχαν εντοπιστεί στο αίμα.

Πρόκειται για μια εύλογη ανησυχία για την ανθρώπινη υγεία, ειδικά καθώς τα μικροπλαστικά έχουν στο παρελθόν συνδεθεί με την αθηροσκλήρωση σε μελέτες σε ποντίκια. Πρόκειται για την κατάσταση κατά την οποία οι αρτηρίες στενεύουν λόγω της συσσώρευσης λιπαρών πλακών και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

«Διαπιστώσαμε ότι τρεις τύποι αρτηριακών δειγμάτων, συμπεριλαμβανομένων των στεφανιαίων, καρωτιδικών και αορτικών αρτηριών, περιείχαν μικροπλαστικά», γράφουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους.

Οι αρτηρίες που περιείχαν επικίνδυνες λιπαρές πλάκες, δηλαδή τα δείγματα από τις στεφανιαίες και καρωτιδικές αρτηρίες, είχαν περίπου διπλάσια επίπεδα μικροπλαστικών από εκείνες χωρίς τέτοιες πλάκες, δηλαδή τα δείγματα από την αορτή, σύμφωνα με τους ερευνητές – ένα πιθανό στοιχείο που συνδέει τα μικροπλαστικά με τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Ωστόσο, αυτό χρειάζεται προσεκτική προσέγγιση και επιβεβαίωση σε μελλοντικές μελέτες, καθώς είναι πιθανό να επηρεάζουν τα επίπεδα μικροπλαστικών και οι διαφορές στο είδος της αρτηρίας.

Το πώς ακριβώς μπορεί να βλάπτουν τον οργανισμό τα μικροπλαστικά και σε ποιο βαθμό παραμένει αντικείμενο έρευνας, όμως είναι σαφές ότι η παρουσία μικροσκοπικών τεμαχίων συνθετικού υλικού μέσα στο βιολογικό μας σύστημα μόνο αμελητέα δεν είναι.

«Τα μικροπλαστικά μπορεί να προκαλούν οξειδωτικό στρες και κυτταρική βλάβη, να επηρεάζουν τον ενεργειακό και λιπιδικό μεταβολισμό και να πυροδοτούν ανοσοφλεγμονώδεις αποκρίσεις, σύμφωνα με διάφορα ευρήματα από μελέτες σε ζώα», γράφουν οι ερευνητές.

Το πώς φτάνουν αυτά τα μικροπλαστικά στον οργανισμό είναι ένα ακόμη ανοιχτό ερώτημα, αν και είναι πιθανό να εμπλέκονται πολλαπλές οδοί εισόδου. Η πρόσληψή τους μέσω τροφής και νερού, αλλά και η άμεση εισπνοή τους από τον αέρα, πιθανότατα παίζουν σημαντικό ρόλο.

Από εκεί μπορούν να περάσουν στα κύτταρα ή ανάμεσα στα κύτταρα, να φτάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και από εκεί στις αρτηρίες.

Το τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (PET) ήταν το κυρίαρχο είδος πλαστικού στα δείγματα ιστών, αντιπροσωπεύοντας το 73,7% του πλαστικού που εντοπίστηκε. Πρόκειται για το πλαστικό που χρησιμοποιείται σε μπουκάλια νερού, συσκευασίες τροφίμων και ρούχα.

«Το ποσοστό των μικροπλαστικών στα αρτηριακά δείγματα μπορεί να σχετίζεται με τη συχνότητα της ανθρώπινης έκθεσης σε αυτά τα μικροπλαστικά, κάτι που αξίζει περαιτέρω διερεύνηση», γράφουν οι ερευνητές.

Ξεχωριστή μελέτη του 2024, που δημοσιεύτηκε στο The New England Journal of Medicine, κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα. Παρακολούθησε 257 ασθενείς για 34 μήνες και διαπίστωσε ότι σχεδόν το 60% από αυτούς είχε μετρήσιμες ποσότητες πολυαιθυλενίου σε πλάκες στις αρτηρίες τους.

Σε αντίθεση με τη μελέτη στο Journal of Hazardous Materials, οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν σε βάθος χρόνου, δείχνοντας συσχέτιση ανάμεσα στα υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών και σε μεγαλύτερη πιθανότητα εγκεφαλικών και εμφραγμάτων.

Με τόσους άλλους παράγοντες να μπορούν να επηρεάζουν το αποτέλεσμα, δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιωθεί άμεση σύνδεση ανάμεσα στα μικροπλαστικά στις αρτηρίες και στα καρδιαγγειακά νοσήματα, όμως τα στοιχεία αυξάνονται.

Δεδομένου ότι τα πλαστικά είναι πρακτικά αναπόφευκτα στον σύγχρονο κόσμο, χρειάζονται επειγόντως περισσότερες πληροφορίες για το πώς μπαίνουν στον οργανισμό και τι κάνουν εκεί.

Σχετικό: Μελέτη δείχνει πώς τα μικροπλαστικά μπορούν εύκολα να ανεβαίνουν στην τροφική αλυσίδα. Πρέπει να ανησυχούμε;

«Η μελέτη αυτή παρέχει πολύτιμα δεδομένα για περαιτέρω αξιολογήσεις κινδύνου των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη καρδιαγγειακή υγεία», γράφουν οι ερευνητές.

«Στο μέλλον, πρέπει να εντοπίσουμε τις πηγές των μικροπλαστικών στις αρτηρίες, να διερευνήσουμε το μοτίβο κατανομής των μικροπλαστικών στις αρτηρίες και, κυρίως, να αποσαφηνίσουμε τις επιδράσεις αυτών των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία, ειδικά στις αρτηριακές παθήσεις».

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Journal of Hazardous Materials.

Το άρθρο ελέγχθηκε και επιμελήθηκε από τη Fiona MacDonald. Παρότι δίνουμε μεγάλη σημασία στη διαδικασία μας, παραμένουμε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.

Το διάστημα στον σύγχρονο πόλεμο: διδάγματα από Ουκρανία και Μέση Ανατολή

Τον Μάρτιο του 2021, όταν υπηρετούσα ως senior fellow στο Brookings Institution, είχα συντονίσει μια συζήτηση με τον στρατηγό Chance Saltzman, σημερινό Chief of Space Operations της United States Space Force. Εξετάσαμε πώς ο Πόλεμος του Κόλπου το 1991 εξελίχθηκε, σε πολλά επίπεδα, στον πρώτο «πόλεμο του διαστήματος», καθώς δυνατότητες όπως το Global Positioning System (GPS) επέτρεψαν τη χρήση κατευθυνόμενων πυρομαχικών ακριβείας και ενίσχυσαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.

Αν ξαναδούμε σήμερα εκείνη τη συζήτηση, προκύπτει ένα ευρύτερο ερώτημα: Τι μας έμαθαν οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή για τον ρόλο του διαστήματος στη σύγχρονη πολεμική σύγκρουση; Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: Το διάστημα έχει γίνει ακόμη πιο κρίσιμο για τις ΗΠΑ, τους συμμάχους τους και τους αντιπάλους τους. Για να επιχειρούν αποτελεσματικά σε αυτό το ολοένα και πιο αμφισβητούμενο περιβάλλον, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πρέπει να ενισχύσουν τον συντονισμό με τον εμπορικό διαστημικό τομέα, να προστατεύσουν τα διαστημικά τους συστήματα και τα δεδομένα που παρέχουν και να αναπτύξουν τρόπους με τους οποίους θα στερούν από τους αντιπάλους την αποτελεσματική χρήση του διαστήματος.

Το εμπορικό διάστημα διατήρησε τις ουκρανικές επικοινωνίες

Με την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, πολλοί αναλυτές περίμεναν ότι η Μόσχα θα χρησιμοποιούσε συντονισμένες κυβερνοεπιθέσεις και ηλεκτρονικό πόλεμο για να καταστρέψει ή να υποβαθμίσει σοβαρά τα δίκτυα επικοινωνιών και διοίκησης και ελέγχου της Ουκρανίας. Στόχος ήταν να τυφλωθούν οι ουκρανικές δυνάμεις, να διαταραχθεί η δυνατότητά τους να συντονίζουν στρατιωτικές επιχειρήσεις και να μην μπορέσουν να οργανώσουν αποτελεσματική άμυνα. Ωστόσο, η Ρωσία δεν πέτυχε αυτόν τον στόχο. Ένας βασικός λόγος ήταν το Starlink. Η ουκρανική κυβέρνηση και οι ένοπλες δυνάμεις κατάφεραν να διατηρήσουν βασικές επικοινωνίες, να συντονίσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις και να διατηρήσουν τη διοίκηση και τον έλεγχο, ακόμη και καθώς η Ρωσία επιτίθετο στα συμβατικά τηλεπικοινωνιακά δίκτυα της Ουκρανίας. Η πρώιμη πρόσβαση της Ουκρανίας στο Starlink πρέπει, επομένως, να θεωρείται μία από τις πιο καθοριστικές χρήσεις εμπορικών διαστημικών δυνατοτήτων στη σύγχρονη πολεμική σύγκρουση.

Το GNSS παραμένει κεντρικό στοιχείο του σύγχρονου πολέμου

Τα Global Navigation Satellite Systems, ή GNSS, είναι δορυφορικοί αστερισμοί που παρέχουν υπηρεσίες εντοπισμού θέσης, πλοήγησης και χρονισμού σε παγκόσμια ή περιφερειακή βάση. Αν και η δορυφορική πλοήγηση ήταν ακόμη σχετικά νέα στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή δείχνουν πόσο δραματικά έχει επεκταθεί ο στρατιωτικός της ρόλος. Το GNSS πλέον υποστηρίζει πολύ περισσότερα από την πλοήγηση αεροσκαφών και τα κατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας. Επιτρέπει τη λειτουργία drones, τον συντονισμό διασκορπισμένων δυνάμεων, τον συγχρονισμό δικτύων επικοινωνιών και ολοένα ακριβέστερα πλήγματα σε μεγάλες αποστάσεις. Η αξιόπιστη πρόσβαση σε υπηρεσίες εντοπισμού θέσης, πλοήγησης και χρονισμού έχει, έτσι, γίνει απαραίτητη προϋπόθεση για τις σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η σύγκρουση με το Ιράν το 2026 αναδεικνύει τόσο τη διαρκή σημασία όσο και τη διάδοση αυτών των δυνατοτήτων. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν χρησιμοποιήσει μεγάλο αριθμό κατευθυνόμενων όπλων ακριβείας εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων, στόχων πυραύλων, ναυτικών στόχων και στόχων που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα. Η U.S. Central Command αναφέρει ότι οι επιχειρήσεις της επικεντρώθηκαν στην υποβάθμιση των ιρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων που θεωρούνται οι πιο απειλητικές για τις αμερικανικές δυνάμεις και τους περιφερειακούς εταίρους.

Σε αντίθεση όμως με το 1991, οι ΗΠΑ δεν έχουν πλέον κάτι που να πλησιάζει μονοπώλιο στη δορυφορικά υποβοηθούμενη ακρίβεια. Το Ιράν έχει επίσης χρησιμοποιήσει ολοένα πιο ακριβείς πυραύλους και drones για να επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις και σε άλλους στόχους σε όλη την περιοχή. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι το Ιράν μπορεί να χρησιμοποιεί το δορυφορικό σύστημα πλοήγησης BeiDou της Κίνας για να βελτιώσει την ακρίβεια και την ανθεκτικότητα αυτών των όπλων, αν και η επιχειρησιακή πρόσβαση του Ιράν στις προστατευμένες στρατιωτικές υπηρεσίες του BeiDou δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια. Η σημασία αυτής της εξέλιξης ξεπερνά το Ιράν. Δυνατότητες πλήγματος ακριβείας που κάποτε ήταν διαθέσιμες μόνο σε μικρό αριθμό τεχνολογικά προηγμένων στρατών γίνονται πλέον προσιτές σε ευρύτερο φάσμα κρατών. Η διάδοση συστημάτων όπως το BeiDou επιτρέπει σε ενδεχόμενους αντιπάλους να μειώνουν την εξάρτησή τους από το GPS και μπορεί να κάνει δυσκολότερη για τις ΗΠΑ την παρεμπόδιση της πρόσβασής τους σε δορυφορικά σήματα πλοήγησης σε μια σύγκρουση. Το GNSS έχει, έτσι, γίνει όχι μόνο εργαλείο αμερικανικής και συμμαχικής στρατιωτικής ισχύος, αλλά και ολοένα πιο σημαντικός μοχλός των επιχειρήσεων των αντιπάλων.

Ωστόσο, η αυξανόμενη εξάρτηση από το GNSS έχει δημιουργήσει και νέες ευπάθειες. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έχουν συνοδευτεί από εκτεταμένες προσπάθειες παρεμβολής ή παραποίησης των δορυφορικών σημάτων πλοήγησης. Η παρεμβολή υπερκαλύπτει τα νόμιμα σήματα και εμποδίζει έναν δέκτη να προσδιορίσει τη θέση του, ενώ η παραποίηση μεταδίδει ψευδείς πληροφορίες που οδηγούν τον δέκτη να υπολογίσει λανθασμένη θέση. Οι επιχειρήσεις αυτές στοχεύουν στη διατάραξη πυραύλων και drones, στην προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών και στην παρεμπόδιση των δικτύων διοίκησης, ελέγχου και logistics του αντιπάλου.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο πεδίο της μάχης. Στη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν, οι παρεμβολές στο GNSS εξαπλώθηκαν στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, επηρεάζοντας εκατοντάδες εμπορικά πλοία και προκαλώντας ψευδή ή αναξιόπιστα δεδομένα θέσης. Παρόμοιες παρεμβολές έχουν γίνει μόνιμο φαινόμενο στη Μαύρη Θάλασσα, όπου οι ρωσικές προσπάθειες να διαταράξουν τις ουκρανικές επιχειρήσεις έχουν επίσης δημιουργήσει κινδύνους για την πολιτική αεροπορία και τη θαλάσσια κυκλοφορία.

Το δίδαγμα, λοιπόν, δεν είναι απλώς ότι το GNSS παραμένει επίκαιρο. Η πρόσβαση σε ανθεκτικές υπηρεσίες εντοπισμού θέσης, πλοήγησης και χρονισμού έχει γίνει προϋπόθεση για τον σύγχρονο πόλεμο — και τα σήματα και τα δεδομένα που παρέχουν αυτά τα συστήματα έχουν γίνει στόχος από μόνα τους. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πρέπει να μπορούν να προστατεύουν την πρόσβασή τους στο GPS και σε άλλες υπηρεσίες πλοήγησης, να επιχειρούν αποτελεσματικά σε περιβάλλοντα με παρεμβολές ή παραπλάνηση και να στερούν από τους αντιπάλους την ανεμπόδιστη χρήση των δικών τους διαστημικών δυνατοτήτων πλοήγησης.

Η διάδοση των εμπορικών δορυφορικών εικόνων

Μια άλλη μεγάλη εξέλιξη από τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991 είναι η εντυπωσιακή αύξηση στην ποσότητα, την ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των εμπορικών δορυφορικών εικόνων. Εικόνες που κάποτε μπορούσαν να συλλεχθούν μόνο από έναν μικρό αριθμό ιδιαίτερα απόρρητων κρατικών συστημάτων, σήμερα μπορούν να αγοραστούν από κυβερνήσεις, εταιρείες, δημοσιογράφους και ιδιώτες σε όλο τον κόσμο. Αυτή η αυξανόμενη εμπορική δυνατότητα προσφέρει στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους μια σημαντική ευκαιρία να συμπληρώσουν τα κρατικά συστήματα, να διευρύνουν την επίγνωση στο πεδίο και να παρέχουν στους στρατιωτικούς διοικητές συχνότερη κάλυψη πιθανών στόχων και περιοχών επιχειρήσεων.

Οι ίδιες εικόνες, όμως, είναι διαθέσιμες και σε ενδεχόμενους αντιπάλους. Οι εταιρείες δορυφορικών εικόνων δεν λειτουργούν μόνο προς όφελος των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, και τα δεδομένα που συλλέγουν μπορούν να αποκαλύψουν μετακινήσεις στρατευμάτων, κινήσεις αεροσκαφών, ναυτικές επιχειρήσεις, κόμβους logistics και δραστηριότητα σε προωθημένες στρατιωτικές βάσεις. Κατά τη σύγκρουση με το Ιράν, η Planet φέρεται να ενημέρωσε πελάτες της ότι επέβαλε οικειοθελή περιορισμό 14 ημερών στη διανομή ορισμένων εικόνων από την περιοχή του Περσικού Κόλπου. Η απόφαση ανέδειξε τις αυξανόμενες ανησυχίες ότι οι εμπορικά διαθέσιμες εικόνες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους κατά τη διάρκεια μιας ενεργής σύγκρουσης.

Το επεισόδιο έδειξε επίσης τα όρια του κυβερνητικού ελέγχου στον εμπορικό διαστημικό τομέα. Οι ΗΠΑ διαθέτουν σήμερα μόνο περιορισμένη αρμοδιότητα να εμποδίζουν αμερικανικές εταιρείες από το να διανέμουν μη απόρρητες εικόνες ενός πολεμικού θεάτρου. Ακόμη κι αν η Ουάσιγκτον υιοθετούσε πιο περιοριστικούς νόμους ή κανονισμούς, αυτά τα μέτρα δεν θα ίσχυαν απαραίτητα για εμπορικούς παρόχους με έδρα την Ευρώπη, την Κίνα ή αλλού. Ούτε θα εμπόδιζαν τους αντιπάλους να αγοράζουν εικόνες μέσω μεσαζόντων ή να αποκτούν παρόμοια πληροφόρηση από ξένους παρόχους.

Η στρατηγική συνέπεια είναι σαφής: οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο ότι πιο αδύναμα κράτη ή μη κρατικοί δρώντες θα στερούνται πρόσβασης σε εξελιγμένη επιτήρηση από ψηλά. Ακόμη και στρατοί χωρίς δικά τους αναγνωριστικά δορυφορικά συστήματα μπορεί να είναι σε θέση να αποκτούν έγκαιρες, υψηλής ανάλυσης εικόνες αμερικανικών βάσεων, αναπτυγμένων δυνάμεων, λιμανιών, αεροδρομίων και δικτύων logistics. Σε μελλοντικές συγκρούσεις, οι Αμερικανοί διοικητές θα πρέπει, επομένως, να λειτουργούν με την παραδοχή ότι οι κινήσεις τους μπορεί να παρακολουθούνται από το διάστημα.

Η νέα αυτή πραγματικότητα δίνει μεγαλύτερη σημασία στην απόκρυψη, την παραπλάνηση, τη διασπορά, την κινητικότητα και την επιχειρησιακή ασφάλεια. Ενισχύει επίσης την ανάγκη για στενότερο συντονισμό ανάμεσα στις κυβερνήσεις και στους παρόχους εμπορικών δορυφορικών εικόνων σε περιόδους κρίσης. Οι εμπορικές δορυφορικές εικόνες έχουν γίνει αναντικατάστατη πηγή πληροφοριών για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, αλλά έχουν κάνει και το σύγχρονο πεδίο μάχης πολύ πιο διαφανές. Σε μια εποχή ευρέως διαθέσιμης επιτήρησης από το διάστημα, υπάρχουν λιγότερα μέρη — και λιγότερες στρατιωτικές δραστηριότητες — που μπορούν να μείνουν κρυφές για πολύ.

Πυρηνικά όπλα στο διάστημα

Η ανθεκτικότητα που έδειξαν οι πολυάριθμες εμπορικές διαστημικές συστοιχίες στην Ουκρανία δημιουργεί επίσης μια νέα πρόκληση αντιδιαστημικών όπλων: οι αντίπαλοι μπορεί να αναζητήσουν όπλα ικανά να αχρηστεύσουν ολόκληρες συστοιχίες αντί να πλήττουν δορυφόρους έναν έναν.

Η πρόκληση αυτή μπορεί να είναι ένας από τους λόγους πίσω από τη φερόμενη ανάπτυξη από τη Ρωσία μιας διαστημικής πυρηνικής αντιδορυφορικής ικανότητας. Σύμφωνα με την Annual Threat Assessment 2026 του U.S. Director of National Intelligence, «η Ρωσία αναπτύσσει έναν νέο δορυφόρο που προορίζεται να μεταφέρει πυρηνικό όπλο ως αντιδορυφορική δυνατότητα. Μια πυρηνική έκρηξη στο διάστημα θα έβλαπτε την εθνική ασφάλεια και τις εμπορικές δορυφορικές υποδομές και τα συστήματα όλων των χωρών, καθώς και τη χρήση του διαστήματος από τις ΗΠΑ ως μοχλό οικονομικής ανάπτυξης».

Σε αντίθεση με ένα συμβατικό αντιδορυφορικό όπλο που στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου στόχου, μια πυρηνική έκρηξη στο διάστημα θα μπορούσε να βλάψει ή να αχρηστεύσει μεγάλο αριθμό δορυφόρων των ΗΠΑ, των συμμάχων τους, ουδέτερων χωρών και ιδιωτικών εταιρειών. Οι επιπτώσεις της θα ήταν, επομένως, αδιάκριτες και θα μπορούσαν να διαταράξουν τις στρατιωτικές επικοινωνίες, την προειδοποίηση για πυραυλικές επιθέσεις, την πλοήγηση, τη συλλογή πληροφοριών, τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, τις μεταφορές και άλλες υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτάται ολοένα περισσότερο η παγκόσμια οικονομία. Μια τέτοια δυνατότητα θα απειλούσε όχι μόνο μεμονωμένους δορυφόρους, αλλά και τη συνολική διαστημική υποδομή που στηρίζει τη σύγχρονη στρατιωτική και πολιτική ζωή.

Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πρέπει, επομένως, να δώσουν προτεραιότητα στον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση τέτοιων συστημάτων. Πρέπει επίσης να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα των διαστημικών τους αρχιτεκτονικών, να ενισχύσουν τον συντονισμό με τους εμπορικούς παρόχους και να αναπτύξουν αξιόπιστες διπλωματικές, οικονομικές και στρατιωτικές απαντήσεις ικανές να αποτρέψουν την ανάπτυξη ή χρήση πυρηνικών όπλων στο διάστημα. Η διάδοση των δορυφορικών συστοιχιών μπορεί να κάνει τις διαστημικές δυνατότητες πιο ανθεκτικές απέναντι στην παραδοσιακή επίθεση, αλλά ταυτόχρονα ωθεί τους αντιπάλους να εξετάζουν μεθόδους καταστροφής με συνέπειες που θα ξεπερνούν κατά πολύ το πεδίο της μάχης.

Προτάσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των διαστημικών συστημάτων

Με βάση τα διδάγματα των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, αλλά και τις ευρύτερες αλλαγές που μεταμορφώνουν το διαστημικό περιβάλλον, ποια συγκεκριμένα βήματα πρέπει να κάνουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους; Πέντε προτεραιότητες ξεχωρίζουν.

1. Ενίσχυση της ανθεκτικότητας του GPS. Ο αμερικανικός στρατός έχει πρόσβαση στο M-Code, ένα κρυπτογραφημένο σήμα GPS που είναι σημαντικά πιο ανθεκτικό στην παρεμβολή και την παραποίηση από τα πολιτικά σήματα. Αυτό αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά οι αντίπαλοι θα συνεχίσουν να βελτιώνουν τις δυνατότητές τους στον ηλεκτρονικό πόλεμο. Καθώς οι ΗΠΑ αναπτύσσουν την επόμενη γενιά δορυφόρων και δεκτών GPS, πρέπει να ενισχύσουν την κρυπτογράφηση, να βελτιώσουν την αντοχή στις παρεμβολές και να διασφαλίσουν ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις θα μπορούν να συνεχίσουν να επιχειρούν όταν τα σήματα GPS υποβαθμίζονται ή δεν είναι διαθέσιμα.

2. Επιδίωξη πρόσβασης στην Public Regulated Service του Galileo. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτύσσει την Public Regulated Service, ή PRS, ως ασφαλές και ανθεκτικό στοιχείο του συστήματος πλοήγησης Galileo. Η πρόσβαση των ΗΠΑ στην PRS θα μπορούσε να προσφέρει μια σημαντική εναλλακτική πηγή εντοπισμού θέσης, πλοήγησης και χρονισμού, αν ένας αντίπαλος κατάφερνε να διαταράξει το GPS. Η Ουάσιγκτον θα πρέπει, επομένως, να διαπραγματευτεί τις κατάλληλες ρυθμίσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να παρέχεται…

Η Space Force αναθέτει στην K2 Space σύμβαση 22,9 εκατ. δολαρίων για επίδειξη οπτικών επικοινωνιών

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Η U.S. Space Force ανέθεσε στην K2 Space σύμβαση ύψους 22,9 εκατ. δολαρίων για τη δοκιμή laser τερματικών που έχουν σχεδιαστεί να μεταδίδουν δεδομένα απευθείας μεταξύ δορυφόρων σε τροχιά.

Στο πλαίσιο της σύμβασης, που ανακοινώθηκε στις 31 Ιουλίου, η K2 Space θα προμηθευτεί, θα ενσωματώσει, θα εκτοξεύσει και θα λειτουργήσει δύο Enterprise Space Terminals, με κάθε τερματικό να μεταφέρεται ως hosted payload σε ξεχωριστό δορυφόρο της εταιρείας. Η επίδειξη αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2028.

Hosted payload είναι εξοπλισμός που μεταφέρεται πάνω σε δορυφόρο και βασίζεται στο σκάφος-φορέα για παροχή ισχύος, θερμικό έλεγχο, προσανατολισμό, επικοινωνίες και άλλη υποστήριξη. Η K2, με έδρα το Torrance της Καλιφόρνια, θα αναλάβει την ενσωμάτωση των τερματικών με τα satellite buses της και τη λειτουργία των διαστημικών σκαφών κατά τη διάρκεια της δοκιμής.

Η ανάθεση δεν αναφέρει ποιες εταιρείες θα προμηθεύσουν τα δύο τερματικά.

Το Space Systems Command έχει επιλέξει τις CACI International, General Atomics και Viasat ως προμηθευτές Φάσης 3 στο πλαίσιο του προγράμματος Enterprise Space Terminal, μιας προσπάθειας περίπου 100 εκατ. δολαρίων που ξεκίνησε το 2024 για την ανάπτυξη και αξιολόγηση υλικού οπτικών επικοινωνιών από πολλούς προμηθευτές.

Οι τρεις εταιρείες αναπτύσσουν τερματικά σχεδιασμένα να χρησιμοποιούν κοινά τεχνικά πρότυπα. Η Space Force δεν έχει αποκαλύψει αν η K2 θα αγοράσει και τις δύο μονάδες πτήσης από μία εταιρεία ή αν θα επιλέξει τερματικά από δύο διαφορετικούς προμηθευτές.

Οι οπτικές επικοινωνίες χρησιμοποιούν στενά εστιασμένες δέσμες λέιζερ για τη μετάδοση δεδομένων μεταξύ δορυφόρων. Απαιτούν ακριβή στόχευση και παρακολούθηση, ιδιαίτερα όταν τα σκάφη βρίσκονται σε απόσταση χιλιάδων μιλίων και κινούνται το ένα σε σχέση με το άλλο.

Η δυνατότητα αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς το Πεντάγωνο αναπτύσσει δίκτυα αισθητήρων κατανεμημένα σε χαμηλή, μεσαία και υψηλότερη τροχιά γύρω από τη Γη. Οι δορυφόροι αυτοί πρέπει να μπορούν να μεταφέρουν γρήγορα δεδομένα προειδοποίησης πυραύλων, παρακολούθησης και στόχευσης μεταξύ διαστημικών σκαφών, επίγειων συστημάτων και στρατιωτικών χρηστών.

Το πείραμα πτήσης χρηματοδοτείται από το χαρτοφυλάκιο Space-Based Sensing and Targeting, τον οργανισμό προμηθειών της Space Force που είναι αρμόδιος για προγράμματα όπως το Space-Based Airborne Moving Target Indicator, μια πρωτοβουλία που στοχεύει στη συνεχή παρακολούθηση αεροσκαφών και άλλων εναέριων στόχων από το διάστημα. Το χαρτοφυλάκιο επιβλέπει επίσης βασικά στοιχεία του Space Data Network, μιας σχεδιαζόμενης αρχιτεκτονικής επικοινωνιών με οπτική διασύνδεση για τη μεταφορά στρατιωτικών πληροφοριών μέσω του διαστήματος.

Η K2 επιλέχθηκε μέσω της FreeSol Broad Agency Announcement, ενός εργαλείου συμβάσεων της Space Force που χρησιμοποιείται για την αναζήτηση εμπορικών τεχνολογιών και προτάσεων έρευνας και ανάπτυξης εκτός των παραδοσιακών προγραμμάτων προμηθειών.

Η νέα ανάθεση ακολουθεί την επιλογή της K2 ως προμηθευτή στο πλαίσιο της Pentagon’s Overhead Persistent Infrared Space Modernization Initiative, ή OPIR SMI, ενός προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης που στηρίζει τεχνολογίες για διαστημική προειδοποίηση πυραύλων και άμυνα.

Το Billboard Hot 100 χιτ είναι αποτέλεσμα AI;

Ο Fenix Flexin είναι γνωστός κυρίως ως μέλος των Shoreline Mafia, του ραπ ντουέτου από το Λος Άντζελες. Τον τελευταίο καιρό, όμως, έχει βρει σόλο επιτυχία με το τραγούδι “Rubberz”, το οποίο έχει φτάσει στο Νο 58 του Billboard Hot 100.

Σχεδόν αμέσως, πάντως, προέκυψαν ερωτήματα για την προέλευση του κομματιού, με πολλούς να υποστηρίζουν ότι είχε παραχθεί σε μεγάλο βαθμό, αν όχι εξ ολοκλήρου, από AI. Ο Fenix έχει αρνηθεί αυτές τις κατηγορίες, χωρίς όμως να έχει κάνει πολλά για να τις διαλύσει.

Ένα μέρος της καχυποψίας οφείλεται σίγουρα στο γεγονός ότι το τραγούδι αποτελεί μια εντυπωσιακή στροφή. Ο Fenix κινείται κυρίως σε trap επιρροές της West Coast rap. Το “Rubberz”, αντίθετα, επηρεάζεται έντονα από το βρετανικό synth pop των ’80s. Η μελωδία της φωνής θυμίζει ξεκάθαρα Morrissey, με τον Fenix να υιοθετεί ακόμη και ψεύτικη βρετανική προφορά. Αυτό, όμως, από μόνο του δεν αποδεικνύει τίποτα. Οι καλλιτέχνες επιτρέπεται να εξελίσσονται και να πειραματίζονται.

Πιο αποκαλυπτική ίσως είναι η ίδια η ποιότητα της ηχογράφησης. Με προσεκτική ακρόαση, εντοπίζονται αρκετά στοιχεία και ανωμαλίες που συναντά κανείς συχνά σε μουσική που έχει παραχθεί από AI. Τα hi-hats έχουν μια εύθραυστη υφή, τα φωνητικά του ρεφρέν ακούγονται σαν MP3 χαμηλού bitrate και οι ουρές του reverb κόβονται αδέξια.

Μιλώντας στο The Verge, ο songwriter και συν-παρουσιαστής του podcast Switched on Pop, Charlie Harding, ανέδειξε τα σημάδια. «Ghostly backing vocals duck in and out unexpectedly. The drum reverb is full of unnatural digital artifacting reminiscent of a 64kbps MP3 downloaded off of Napster. Because most generative AI companies have trained their model on low-quality MP3s of unlicensed copyrighted material, we hear audibly degraded instrumentation», είπε.

Η ανάλυση του τραγουδιού με εργαλεία ανίχνευσης AI δεν δίνει αδιάσειστη απάντηση. Το κομμάτι δοκιμάστηκε σε πέντε διαφορετικά εργαλεία και όλα έδειξαν πιθανότητα μεταξύ 20% και 30% ότι πρόκειται για AI ή τουλάχιστον για τραγούδι με βοήθεια AI. Τέτοια εργαλεία, όμως, δεν θεωρούνται ιδιαίτερα αξιόπιστα και εξελίσσονται πολύ πιο αργά από τα ίδια τα μοντέλα δημιουργίας μουσικής.

Ορισμένα συνοδευτικά υλικά, πάντως, μπέρδεψαν τα AI detectors. Το εξώφυλλο του single και μια ανάρτηση που πανηγύριζε την επιτυχία του χαρακτηρίστηκαν ως AI-generated με πάνω από 97% βεβαιότητα από πολλαπλά AI image detectors. Παρόμοια, το κείμενο των στίχων πέρασε από αρκετά εργαλεία ανίχνευσης γραφής AI, ενώ και το Gemini συμφώνησε ότι έμοιαζαν να έχουν γραφτεί από AI. Ο παραγωγός και YouTuber Curtiss King έβαλε τους στίχους στο Claude, το οποίο επίσης εντόπισε πολλαπλές ενδείξεις ότι είχαν παραχθεί από AI.

Οι στίχοι θυμίζουν το είδος του λογικού, σχεδόν ακατανόητου κειμένου που συχνά παράγει η AI. Οι ρίμες είναι απλές και καθαρές, με τρόπο που δύσκολα θα περίμενε κανείς από έναν σχετικά καταξιωμένο ράπερ. Δεν υπάρχουν σχεδόν ρίμες ή εσωτερικές ρίμες. Αντίθετα, όλο το τραγούδι ακολουθεί ένα βασικό σχήμα AA, BB, που δίνει σαφή προτεραιότητα στη ρίμα και όχι στο πραγματικό νόημα ή στην εξέλιξη μιας αφήγησης.

Swipin’ cards and stackin’ chips, I saw you sinkin’ ships

Left me standin’ in the pourin’ rain, now I bought a heavy diamond chain

Ποιος βυθίζει πλοία; Μιλάμε για τους ίδιους που βυθίζονται; Δεν υπάρχει απάντηση. Η ιδέα αυτή δεν επιστρέφει ποτέ. Αντίστοιχα, οι επιμέρους στίχοι του ρεφρέν μπορεί να βγάζουν κάποια αίσθηση, αλλά όταν μπαίνουν μαζί, δεν σημαίνουν τίποτα.

Bankrolls on the table

Watchin’ local cable

Hatin’ that I’m able

Αν αφήσει κανείς στην άκρη το “local cable”, που ακούγεται απλώς αδέξιο, τι ακριβώς μπορεί να κάνει ο Fenix; Γιατί το μισεί; Οι στίχοι γεννούν περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απαντούν.

Ο τρόπος που αποδίδονται οι στίχοι είναι επίσης παράξενος. Το τρίτο κουπλέ φαίνεται να τελειώνει στη μέση μιας σκέψης, στη φράση “Not the jewelry.” Ο Harding σημείωσε ότι λείπει εντελώς η ροή. Όπως είπε, «No half-competent rapper would ever sing the title line ‘I just let the rubber band snap’ in such an awkward manner. The syncopation is highly unusual, emphasizing all the wrong syllables.» Εξήγησε ακόμη ότι, «by smashing so many syllables together, it forces the word the onto the downbeat, instead of the word rubber, forcing all of the subsequent syllables to accent with unnatural syncopation.»

Οι ζωντανές «ερμηνείες» του “Rubberz” δεν βοήθησαν καθόλου τον Fenix. Οι πρώτες εμφανίσεις στο στούντιο τον έδειχναν να κάνει αδέξιο lip-sync. Κατά στιγμές, η αμηχανία της ροής και των στίχων φαίνεται να τον μπλοκάρει, σαν να μην θυμάται το ίδιο του το τραγούδι. Ειλικρινά, ούτε καν προσπαθεί ιδιαίτερα να πείσει ότι τραγουδά πραγματικά.

Η εικόνα γίνεται ακόμη χειρότερη όταν ο Fenix τραγουδά όντως. Από αρκετά κλιπ είναι ξεκάθαρο ότι δεν μπορεί να αναπαράγει το εύρος της φωνής και την προφορά της ηχογράφησης, ενώ φαίνεται επίσης ότι δεν ξέρει τους στίχους. Σε πολλά από τα βίντεο ζωντανών εμφανίσεων, ακόμη και όταν τραγουδά, παίζει απλώς η αρχική φωνή πάνω από τη δική του. Τα δικά του φωνητικά είναι πολύ χαμηλά στο μιξάρισμα και ο DJ ρίχνει στρατηγικά για λίγο το backing track σε μια προσπάθεια να αποδείξει την αυθεντικότητα του τραγουδιού, χωρίς επιτυχία.

Ο Fenix έχει υπερασπιστεί τον εαυτό του, λέγοντας ότι η διαφορά ανάμεσα στη στούντιο εκδοχή και σε οποιαδήποτε ζωντανή εμφάνιση οφείλεται στην επεξεργασία της φωνής, συμπεριλαμβανομένου του AutoTune. Ωστόσο, αρκετοί άνθρωποι, μεταξύ των οποίων οι Harding, King και Anthony Fantano, αμφισβητούν αυτή την εξήγηση. Ο King παρομοιάζει το AutoTune με το spellcheck, και δεν είναι κακή παρομοίωση. Ναι, μπορεί να φτάσει στα όριά του και να δημιουργήσει ιδιαίτερες ρομποτικές υφές, όμως έχει σχεδιαστεί για να διορθώνει λάθη. Δεν θα μπορούσε να διευρύνει το εύρος μιας φωνής ούτε να προσθέσει προφορά, όπως επισημαίνει ο Fantano.

Ίσως το πιο πειστικό επιχείρημα υπέρ της αυθεντικότητας του “Rubberz” να είναι το πόσο κακό είναι. Ο Harding λέει: «I would assume it was written by someone who has never written a song using an ‘80s kids practice keyboard.» Αν το τραγούδι δημιουργήθηκε πράγματι με generative AI, τότε είναι φανερό ότι φτιάχτηκε με κατώτερο μοντέλο. «I am concerned that audiences find this song interesting when it is created by one of the lesser generative AI music companies with a terrible model. More sophisticated models have already made big improvements in the audible artifacts and awkwardly sung rhythms.»

Ο Fenix έχει δημοσιεύσει κλιπ με ό,τι ο ίδιος λέει ότι είναι αρχεία συνεδρίας Pro Tools. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει τίποτα. Αν δεν μοιραστεί δημόσια την αρχική ηχογράφηση και τα αρχεία του project, είναι πιθανό να μην ξεμπερδέψει ποτέ από τις κατηγορίες για AI. Και δύσκολα φαίνεται ότι αυτό θα συμβεί σύντομα.

Γιατί πολλοί ξυπνούν στις 3 π.μ. σύμφωνα με την επιστήμη του ύπνου

Πολύ πριν εμφανιστούν τα smartphones και ο ηλεκτρικός φωτισμός, ελάχιστοι άνθρωποι κοιμούνταν αδιάκοπα όλη τη νύχτα.

Αυτό δεν θεωρούνταν πρόβλημα. Σε πολλές καταγεγραμμένες κουλτούρες, οι άνθρωποι έπεφταν για ύπνο λίγες ώρες μετά τη δύση του ήλιου, ξυπνούσαν γύρω στα μεσάνυχτα, έμεναν ξύπνιοι για περίπου μία ώρα —μιλώντας, φροντίζοντας τη φωτιά, επισκεπτόμενοι γείτονες— και στη συνέχεια ξανακοιμούνταν μέχρι την αυγή.

Οι ιστορικοί το αποκαλούν «segmented sleep». Ο ιστορικός του ύπνου Roger Ekirch έχει εντοπίσει περισσότερες από 2.000 αναφορές σε αυτό σε έγγραφα που φτάνουν έως και την Οδύσσεια του Ομήρου — δικαστικά αρχεία, ιατρικά κείμενα, επιστολές, ποιήματα.

Οι συγγραφείς σπάνια έμπαιναν στη διαδικασία να εξηγήσουν τι ήταν ο «πρώτος ύπνος» και ο «δεύτερος ύπνος», γιατί όλοι ήδη το ήξεραν.

Στη συνέχεια, γύρω στην εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης, όταν ο τεχνητός φωτισμός μετέθεσε αργότερα την ώρα που οι άνθρωποι πήγαιναν για ύπνο, οι δύο αυτοί ύπνοι ενώθηκαν σε έναν και το «να κοιμάσαι αδιάκοπα όλη τη νύχτα» έγινε σιωπηρά ο κανόνας.

Για όσους ξυπνούν συχνά στις 3 π.μ. και δυσκολεύονται να ξανακοιμηθούν, είναι εύκολο να νιώσουν πως αποτυγχάνουν σε μια βασική ανθρώπινη λειτουργία.

Τι θα γινόταν όμως αν αυτή η περίοδος εγρήγορσης δεν ήταν δυσλειτουργία, αλλά μέρος μιας αρχαίας ανθρώπινης συνήθειας ύπνου;

Η σύγχρονη επιστήμη του ύπνου δείχνει ότι ίσως δεν ήμασταν ποτέ πραγματικά φτιαγμένοι για έναν ενιαίο, αδιάκοπο νυχτερινό ύπνο.

Ο ύπνος κινείται σε κύκλους διάρκειας περίπου 90 έως 110 λεπτών, περνώντας από ελαφρύ ύπνο, βαθύ ύπνο και ύπνο REM. Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν γύρω από τέσσερις έως έξι τέτοιους κύκλους κάθε νύχτα.

Ο βαθύς ύπνος συγκεντρώνεται στο πρώτο μισό της νύχτας, οπότε προς τις πρώτες πρωινές ώρες βρισκόμαστε κυρίως στα πιο ελαφριά στάδιά του — αυτά από τα οποία είναι πιο εύκολο να ξυπνήσει κανείς.

Τα σύντομα ξυπνήματα είναι φυσιολογικά· οι περισσότεροι άνθρωποι τα έχουν αρκετές φορές τη νύχτα και απλώς δεν τα θυμούνται. Πρόβλημα γίνεται όταν η αφύπνιση κρατάει περισσότερο ή όταν εμφανίζεται την ίδια ώρα, νύχτα με τη νύχτα.

Μια μελέτη του 1992, στην οποία οι συμμετέχοντες κοιμούνταν σε εργαστήριο χωρίς ρολόγια ή βραδινό φως, έδειξε ότι υπό αυτές τις συνθήκες οι άνθρωποι συχνά επιστρέφουν στον ύπνο σε δύο φάσεις.

Και μια μελέτη του 2017 σε 21 άτομα σε αγροτική κοινότητα της Μαδαγασκάρης, χωρίς πρόσβαση σε ηλεκτρικό φως τη νύχτα, έδειξε ότι οι άνθρωποι εξακολουθούσαν να κοιμούνται κυρίως σε δύο τμήματα.

Το ακριβές timing είναι εκείνο που κάνει το θέμα ακόμη πιο ενδιαφέρον.

Η κορτιζόλη —η ορμόνη που βοηθά τον εγκέφαλο να περάσει σε κατάσταση εγρήγορσης— έχει συνδεθεί εδώ και καιρό με εκείνο το απότομο αίσθημα απόλυτης διαύγειας που εμφανίζεται στις 3 π.μ., στο πλαίσιο της φυσικής της ανόδου πριν από το πρωί.

Όμως μια μελέτη του 2025 μέτρησε ελεύθερη κορτιζόλη σε περισσότερους από 200 ανθρώπους με μικροδιάλυση σε πραγματικό χρόνο στον υποδόριο ιστό, αντί να βασιστεί μόνο σε δείγματα σάλιου που λαμβάνονταν μετά το ξύπνημα.

Διαπίστωσε ότι ο ρυθμός ανόδου της κορτιζόλης δεν άλλαζε στην πραγματικότητα τη στιγμή της αφύπνισης. Συνέχιζε να ανεβαίνει με σχεδόν τον ίδιο ρυθμό είτε κάποιος κοιμόταν είτε ήταν ξύπνιος.

Με άλλα λόγια, η «cortisol awakening response» που αναφέρεται συχνά ίσως δεν είναι καθόλου αντίδραση στο ξύπνημα.

Μπορεί απλώς ο κιρκάδιος ρυθμός να κάνει αυτό που κάνει πάντα, είτε κοιμόμαστε είτε όχι, ενώ η κορτιζόλη ανεβαίνει σταθερά ούτως ή άλλως. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η διακύμανση μεταξύ των ανθρώπων είναι μεγάλη και πολλά παραμένουν ακόμη ανοιχτά.

Για κάποιους ανθρώπους, το νυχτερινό ξύπνημα έχει πράγματι πιο συγκεκριμένη αιτία.

Μια ανασκόπηση του 2026 στο περιοδικό Physiologia εξέτασε τις διαταραχές του ύπνου κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, η οποία επηρεάζει εκτιμώμενα το 40 έως 60 percent των γυναικών που τη διανύουν.

Καθώς τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη μειώνονται, η πτώση της προγεστερόνης και μόνο μπορεί να αποδυναμώσει τον βαθύ ύπνο, ενώ οι νυχτερινές εξάψεις και η επανεμφάνιση της κορτιζόλης στο δεύτερο μισό της νύχτας κάνουν τον ύπνο πιο δύσκολο.

Το σάκχαρο στο αίμα μπορεί να προκαλέσει κάτι παρόμοιο. Αν το βραδινό φαγητό ήταν νωρίς ή ελαφρύ, η γλυκόζη μπορεί να πέσει μέσα στη νύχτα. Το σώμα αντιδρά απελευθερώνοντας ορμόνες του στρες για να την ανεβάσει ξανά — ένας μηχανισμός που μερικές φορές είναι αρκετά ισχυρός ώστε να σας ξυπνήσει, κυρίως σε ανθρώπους με διαβήτη αλλά όχι μόνο.

Η καφεΐνη, ακόμη κι αν καταναλώθηκε το απόγευμα, μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα να ξυπνήσετε. Ανασκόπηση του 2025 έδειξε ότι ακόμη και δύο τυπικά αλκοολούχα ποτά αρκούσαν για να διαταράξουν τον ύπνο REM, με την επίδραση να γίνεται εντονότερη όσο αυξάνεται η κατανάλωση.

Άρα, παρότι το να ξυπνά κανείς στις 3 π.μ. μπορεί να μην είναι κάτι τόσο ασυνήθιστο, το πρόβλημα αρχίζει να γίνεται πραγματικό όταν δημιουργείται ο φαύλος κύκλος γύρω από αυτό.

Το να μένει κανείς ξύπνιος και να ανησυχεί επειδή είναι ξύπνιος είναι μια πραγματική, μετρήσιμη μορφή ρουμίνασης. Και μετά από αρκετές νύχτες στη σειρά, ο εγκέφαλος αρχίζει να συνδέει τις 3 π.μ. με εγρήγορση αντί για ξεκούραση — ο μηχανισμός πίσω από ορισμένες χρόνιες μορφές αϋπνίας. Το να κοιτά κανείς το ρολόι το τροφοδοτεί. Το ίδιο και το να μένει στο κρεβάτι εκνευρισμένος.

Η σωστή υγιεινή ύπνου είναι σημαντική — η αποφυγή του μπλε φωτός, του αλκοόλ και της καφεΐνης πριν από τον ύπνο, αλλά και μια σταθερή ρουτίνα χαλάρωσης μπορούν να βοηθήσουν ώστε να κοιμάστε πιο ήρεμα.

Έρευνες έχουν δείξει επίσης ότι μια σταθερή ώρα αφύπνισης «αγκυρώνει» καλύτερα το βιολογικό ρολόι από ό,τι μια πιο πρώιμη ώρα κατάκλισης.

Αν εξακολουθείτε να είστε ξύπνιοι μετά από περίπου είκοσι λεπτά, το να σηκωθείτε και να κάνετε κάτι βαρετό μέχρι να σας ξαναπάρει ο ύπνος μπορεί να σπάσει τη σύνδεση κρεβάτι-εγρήγορση.

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία στοχεύει ακριβώς σε αυτόν τον κύκλο και παραμένει ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία.

Στο μεταξύ, να θυμάστε ότι αν ξυπνάτε και ανησυχείτε στις 3 π.μ., σίγουρα δεν είστε μόνοι — και υπάρχουν πολλοί βιολογικοί λόγοι πίσω από την εγρήγορσή σας.

Το άρθρο ελέγχθηκε ως προς τα στοιχεία του από τη Rebecca Dyer και επιμελήθηκε από τη Rebecca Dyer. Παρότι προσέχουμε ιδιαίτερα τη διαδικασία μας, παραμένουμε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.

Οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες χειρότερες για τον εγκέφαλο από τη ζάχαρη;

Οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες βρίσκονται σχεδόν διαρκώς στην επικαιρότητα.

Αν πιστέψει κανείς τους τίτλους, πρόκειται για σοβαρή απειλή για την υγεία, πολύ χειρότερη από τη ζάχαρη που αντικαθιστούν.

Αυτό όμως δεν στηρίζεται πάντα από τα στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά, είναι ένα θέμα που τραβάει εύκολα το ενδιαφέρον και έτσι επανέρχεται σχεδόν κάθε εβδομάδα, ανεξάρτητα από το τι δείχνουν πραγματικά τα δεδομένα.

Η πιο πρόσφατη φασαρία γύρω από τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εδώ και μήνες, οι τίτλοι υποστηρίζουν ότι επιταχύνουν τη γνωστική έκπτωση.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, υπάρχουν έξι από αυτές τις «επικίνδυνες χημικές ουσίες», ανάμεσά τους κοινές όπως η ξυλιτόλη και η ασπαρτάμη, που ενδέχεται να κάνουν τον εγκέφαλό μας να «φθείρεται» πιο γρήγορα.

Η μελέτη έχει καλυφθεί από εκατοντάδες μέσα ενημέρωσης. Για την πλήρη ενημέρωση, το ScienceAlert δεν είχε παρουσιάσει συγκεκριμένα εκείνη την εργασία, όμως γράφει συχνά για πρόσφατα ευρήματα σχετικά με τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες.

Παρότι δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, εξακολουθεί να γίνεται πρωτοσέλιδο στο δεύτερο μισό του 2026.

«Όλα αυτά είναι ακόμη πιο εντυπωσιακά αν σκεφτεί κανείς ότι στην πραγματικότητα η μελέτη δεν δείχνει κανένα πραγματικό πρόβλημα με τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες» – επιδημιολόγος Gideon Meyerowitz-Katz

Η ίδια η μελέτη είναι ένα πολύ απλό κομμάτι παρατηρησιακής έρευνας.

Οι συγγραφείς χρησιμοποίησαν μια ομάδα δημοσίων υπαλλήλων στη Βραζιλία, το σύνολο δεδομένων ELSA. Πρόκειται για διαχρονική μελέτη, η οποία αξιολογεί τη λειτουργία του εγκεφάλου σε βάθος χρόνου με μια τυπική σειρά τεστ.

Στην αρχή της μελέτης, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν επίσης πολύ αναλυτικά ερωτηματολόγια για τη ζωή τους, ανάμεσά τους και το λεγόμενο food frequency questionnaire, που καταγράφει τι λένε οι ίδιοι ότι τρώνε – όχι τι τρώνε πραγματικά.

Αυτό έχει σημασία και θα επανέλθουμε σε αυτό.

Οι συγγραφείς εξέτασαν τη συσχέτιση ανάμεσα στην αυτοαναφερόμενη πρόσληψη γλυκαντικών –όπως προέκυπτε από αυτά τα ερωτηματολόγια– και στη γνωστική έκπτωση, όπως μετρήθηκε με τέσσερις διαφορετικές κλίμακες.

Σε διάστημα οκτώ ετών, διαπίστωσαν ότι όσοι ανήκαν στο υψηλότερο τρίτο ως προς την κατανάλωση γλυκαντικών εμφάνιζαν μια μικρή πρόσθετη επιβάρυνση στη γήρανση του εγκεφάλου, σε σύγκριση με όσους βρίσκονταν στο χαμηλότερο τρίτο.

Η έρευνα αυτή έχει τα συνηθισμένα προβλήματα που παρουσιάζουν τέτοιες παρατηρησιακές μελέτες.

Ένα βασικό ζήτημα είναι ότι τα food frequency questionnaires δεν μετρούν πραγματικά την πρόσληψη τροφής. Μετρούν αυτό που νομίζουν οι άνθρωποι ότι τρώνε, όμως ξέρουμε ότι συχνά δεν είμαστε αξιόπιστοι αφηγητές.

Τα περισσότερα από αυτά τα ερωτηματολόγια αφορούν τους τελευταίους 12 μήνες διατροφής, και οι άνθρωποι σπάνια θυμούνται με ακρίβεια τι έτρωγαν τόσο καιρό πίσω.

Η ανάλυση επίσης προϋποθέτει ότι η διατροφή των συμμετεχόντων δεν άλλαξε στη διάρκεια της μελέτης.

Οι συγγραφείς είχαν μόνο ένα food frequency questionnaire στη διάθεσή τους, πράγμα που σημαίνει ότι αν οι διατροφικές συνήθειες άλλαξαν μέσα σε αυτό το διάστημα, δεν υπήρχε τρόπος να το γνωρίζουν.

Όπως έχουν επισημάνει επιστολές προς το περιοδικό, υπάρχουν επίσης σοβαρά ερωτήματα για τη βιολογική λογική του ισχυρισμού.

Ορισμένες από τις γλυκαντικές ουσίες είναι φυσικές ενώσεις, μία είναι στην πραγματικότητα μια πολύ σπάνια μορφή ζάχαρης και όλες είναι πολύ διαφορετικά μόρια. Θα ήταν εξαιρετικά απίθανο όλες αυτές οι διαφορετικές χημικές ουσίες να έχουν την ίδια επίδραση στον εγκέφαλο.

Υπάρχει επίσης το πρόβλημα της αντίστροφης αιτιότητας – δηλαδή, άνθρωποι που ήδη είχαν γνωστική επιβάρυνση λόγω ασθενειών όπως ο διαβήτης ή η καρδιοπάθεια μπορεί να ήταν πιο πιθανό να καταναλώνουν τεχνητές γλυκαντικές ουσίες στην αρχή της μελέτης.

Αυτό είναι ένα ζήτημα που δύσκολα διορθώνεται με το είδος της ανάλυσης που βλέπουμε σε αυτή την εργασία.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τουλάχιστον μία από τις αναλύσεις των συγγραφέων δεν έδειξε καμία σχέση ανάμεσα στις γλυκαντικές ουσίες και τη γήρανση του εγκεφάλου. Σε μια σειρά στατιστικών μοντέλων που παρατέθηκαν στο συμπληρωματικό παράρτημα, έδειξαν ότι στην πλήρη ανάλυση των περιπτώσεων δεν υπήρχε σχέση ανάμεσα στις γλυκαντικές ουσίες και τη γήρανση.

Αυτή η ανάλυση περιλαμβάνει όλους τους συμμετέχοντες της αρχικής ομάδας, ενώ εκείνη που έλαβε τη μεγαλύτερη δημοσιότητα απέκλεισε άτομα για διάφορους λόγους, όπως το ότι είχαν Πάρκινσον ή ανέφεραν ασυνήθιστα υψηλή θερμιδική πρόσληψη.

Όμως τα προβλήματα δεν τελειώνουν εκεί. Ανεξάρτητοι αξιολογητές έχουν επισημάνει μια σειρά από πολύ καθαρά μαθηματικά λάθη στην εργασία.

Παρά τη διόρθωση, τα λάθη παραμένουν, μεταξύ των οποίων και σφάλμα στο διάστημα εμπιστοσύνης που αναφέρεται στην περίληψη.

Άρα, αυτή η μελέτη που συνδέει τις γλυκαντικές ουσίες με τη γνωστική έκπτωση:
🚩 συγχέει τη συσχέτιση με την αιτιότητα
🚩 δεν έχει θεωρητικό υπόβαθρο
🚩 δείχνει ενδείξεις p-hacking
🚩 παρουσιάζει ασύμβατα διαστήματα εμπιστοσύνης / τιμές p
🚩 μετρά τη διατροφή μόνο μία φορά
🚩 έχει μεγάλο πρόβλημα με ελλιπή δεδομένα
🚩 προσαρμόζει το αποτέλεσμα με αδιαφανή τρόπο

Η συγκεκριμένη έρευνα, επομένως, λέει πολύ λίγα για τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες και την υγεία του εγκεφάλου.

Στην καλύτερη περίπτωση, η μελέτη δείχνει ότι μπορεί να υπάρχουν ορισμένες αρνητικές επιδράσεις, αν και αυτό εξαρτάται από την ανάλυση που επιλέγει κανείς να πιστέψει.

Πιθανότερο είναι ότι το εύρημα που κυριάρχησε στα ΜΜΕ στηρίζεται σε μαθηματικά λάθη.

Παρά τις δεκαετίες φόβου γύρω από τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες, η πραγματικότητα είναι ότι έχουν δοκιμαστεί πολύ καλά και γενικά δεν είναι επιβλαβείς.

Ορισμένες έρευνες έχουν μάλιστα δείξει ότι τα ροφήματα με τεχνητές γλυκαντικές ουσίες μπορεί να είναι σε ορισμένα σημεία καλύτερα για την υγεία από το νερό, αν και αυτά τα αποτελέσματα πιθανότατα οφείλονται στο ότι όσοι πίνουν τέτοια ροφήματα επιλέγουν να καταναλώνουν λιγότερα ζαχαρούχα ποτά με πολλές θερμίδες.

Οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες έχουν κακή φήμη, όμως τα δεδομένα δείχνουν αρκετά καθαρά ότι, τουλάχιστον, είναι καλύτερες για εσάς από τη ζάχαρη.

Ο Gideon Meyerowitz-Katz είναι επιδημιολόγος που εργάζεται στον τομέα των χρόνιων παθήσεων στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας. Γράφει τακτικά ένα blog για θέματα υγείας, με αναφορές στην επιστημονική επικοινωνία, τη δημόσια υγεία και το τι σημαίνει πραγματικά εκείνη η νέα μελέτη που διαβάσατε. Έχει βοηθήσει στο παρελθόν το ScienceAlert να αναλύσει την πραγματική επιστήμη πίσω από τα πιο viral άρθρα.

Το άρθρο αυτό ελέγχθηκε ως προς τα γεγονότα και επιμελήθηκε από τη Rebecca Dyer. Παρότι δίνουμε μεγάλη σημασία στη διαδικασία μας, παραμένουμε άνθρωποι. Αν εντοπίσετε κάποιο λάθος, ενημερώστε μας.

Μικροπλαστικά εντοπίστηκαν σε υδροθερμικούς αεραγωγούς των βαθιών θαλασσών

Ο πλανήτης μας έχει ξεκάθαρα πρόβλημα με τα μικροπλαστικά. Αυτά τα μικροσκοπικά συνθετικά θραύσματα έχουν εντοπιστεί σε αρχαία πετρώματα, ανθρώπινα οστά και σχεδόν σε κάθε είδος ζώου στη Γη.

Τώρα βρέθηκαν σε μία από τις πιο απομακρυσμένες, αφιλόξενες και ανεξερεύνητες περιοχές του πλανήτη.

Ερευνητές με επικεφαλής ομάδα από το Korea Research Institute of Bioscience and Biotechnology (KRIBB) εντόπισαν μικροπλαστικά σε σαλιγκάρια και μύδια που ζουν γύρω από υδροθερμικούς αεραγωγούς των βαθιών θαλασσών.

Οι αεραγωγοί αυτοί βρίσκονται σε βάθος περίπου 2.000 μέτρων κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού, δείχνοντας πόσο ύπουλα μπορούν τα μικροπλαστικά, σωματίδια μικρότερα από 5 χιλιοστά, να φτάσουν σε κάθε μέρος κάθε οικοσυστήματος.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Water Research, τα μικρά πλαστικά θραύσματα βρέθηκαν στο 92% των ζώων που εξετάστηκαν, δηλαδή σε 11 από τα 12 δείγματα, στην περιοχή North Fiji Basin στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό Ωκεανό και στην Central Indian Ridge στον Ινδικό Ωκεανό.

«Η πλαστική ρύπανση έχει πλέον εξαπλωθεί ακόμη και στα οικοσυστήματα των υδροθερμικών αεραγωγών των βαθέων υδάτων, που κάποτε θεωρούνταν από τα πιο απομονωμένα περιβάλλοντα στη Γη», λέει ο θαλάσσιος βιολόγος Se-Joo Kim από το KRIBB.

Αυτά τα βαθιά και σκοτεινά σημεία έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, με τη ζωή να στηρίζεται σε πίδακες εξαιρετικά θερμού, χημικά πλούσιου θαλασσινού νερού που αναδύεται από τα βάθη.

Πλέον γνωρίζουμε ότι τα είδη που ζουν σε αυτούς τους αεραγωγούς έχουν καταναλώσει μικροπλαστικά που έχουν βυθιστεί μέχρι εκεί. Κατά μέσο όρο, βρέθηκαν 3,42 πλαστικά σωματίδια σε κάθε ζώο, με το πολυστυρένιο, που χρησιμοποιείται ευρέως, να είναι το πιο συχνό.

Οι ερευνητές κατάφεραν επίσης να εντοπίσουν πώς η διατροφική συμπεριφορά μπορεί να επηρεάζει το πού συσσωρεύονται τα μικροπλαστικά σε αυτά τα μύδια και σαλιγκάρια. Στα σαλιγκάρια, που βόσκουν στον βυθό, τα πλαστικά συγκεντρώνονταν στα πεπτικά όργανα. Στα μύδια, που φιλτράρουν την τροφή τους, τα πλαστικά ήταν πιο ομοιόμορφα κατανεμημένα.

«Στα τέσσερα είδη αεραγωγών που εξετάστηκαν, μικροπλαστικά ανιχνεύθηκαν σχεδόν σε όλα τα άτομα, αλλά η αφθονία τους διέφερε σημαντικά μεταξύ τους», γράφουν οι ερευνητές στην εργασία τους.

«Παρά αυτή την ατομική διαφοροποίηση, τα πρότυπα κατανομής στους ιστούς ήταν σταθερά σε κάθε ταξινομική ομάδα, γεγονός που δείχνει ότι, αφού καταποθούν ή απορροφηθούν, τα μικροπλαστικά κατανέμονται διαφορετικά στα σαλιγκάρια και στα μύδια».

Αναλύοντας θαλάσσια ζώα από δύο διαφορετικές τοποθεσίες, η ερευνητική ομάδα μπόρεσε να μελετήσει τις διαφορές ανάμεσα στις περιοχές. Τα σαλιγκάρια και τα μύδια στον Ινδικό Ωκεανό είχαν σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις μικροπλαστικών στο σώμα τους από εκείνα στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό.

Για να διαπιστωθεί ακριβώς γιατί συμβαίνει αυτό, θα χρειαστεί περαιτέρω έρευνα. Ωστόσο, είναι πιθανό οι περιφερειακές διαφορές στην ανθρώπινη δραστηριότητα και τη ρύπανση, τα μοτίβα κυκλοφορίας των ωκεανών και τα ποτάμια δίκτυα να παίζουν όλοι ρόλο.

«Η μεγαλύτερη διαπεριφερειακή αντίθεση στα σαλιγκάρια σε σχέση με τα μύδια υποδηλώνει επίσης ότι οι συγκεντρώσεις μικροπλαστικών που κατακάθονται στις επιφάνειες των αεραγωγών διαφέρουν περισσότερο μεταξύ των δύο περιοχών από ό,τι οι αιωρούμενες συγκεντρώσεις στη στήλη του νερού», γράφουν οι ερευνητές.

«Τα ευρήματα αυτά στηρίζουν την παρατήρηση σε 16 βιογεωγραφικές επαρχίες ότι η γεωγραφική θέση έχει ισχυρότερη επίδραση στα ατομικά φορτία μικροπλαστικών σε βενθικά θαλάσσια ασπόνδυλα από ό,τι η ταξινομική κατηγορία ή ο τρόπος διατροφής».

Όσο ανησυχητικό κι αν είναι το γεγονός ότι τα μικροπλαστικά ταξιδεύουν τόσο βαθιά κάτω από το νερό, τα δεδομένα δίνουν τουλάχιστον μια εικόνα του προβλήματος, προσθέτοντας επιπλέον επείγοντα χαρακτήρα στις προσπάθειες περιορισμού της πλαστικής ρύπανσης μέσω καλύτερης ανακύκλωσης και εναλλακτικών υλικών.

Ο καθαρισμός των πλαστικών από αυτά τα βαθιά θαλάσσια περιβάλλοντα είναι απολύτως ανέφικτος, κάτι που σημαίνει ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί στην πηγή.

Ακόμη δεν υπάρχει πλήρως ξεκάθαρη εικόνα για το πόσο βλαβερά είναι τα μικροπλαστικά για την υγεία, όμως τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι δεν είναι καλό για τον οργανισμό μας να υπάρχουν αυτά τα μικρά πλαστικά κομμάτια μέσα στο σώμα μας και στην τροφή μας.

Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την κατάποση μικροπλαστικών με ασθένειες όπως το Πάρκινσον και ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ενώ στη σύγχρονη εποχή είναι αδύνατο να τα αποφύγουμε.

«Τα ευρήματά μας παρέχουν σημαντικά επιστημονικά στοιχεία για τη διαμόρφωση μελλοντικών συστημάτων παρακολούθησης του περιβάλλοντος των βαθιών θαλασσών και πολιτικών διατήρησης», λέει ο Kim.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Water Research.

Οι πλήρως ανεπτυγμένοι κβαντικοί υπολογιστές ίσως μένουν πάντα πέντε χρόνια μακριά

2BTRWJC Futuristic concept of a spherical supercomputer surrounded by network of datas

Τι είναι ένας κβαντικός υπολογιστής; Η ερώτηση μοιάζει απλή. Είναι ένας υπολογιστής που χρησιμοποιεί κβαντικά φαινόμενα για να εκτελεί υπολογισμούς – ή τουλάχιστον αυτό έλεγα επί χρόνια σε φίλους και γνωστούς. Επειδή γράφω σχεδόν διαρκώς για τις τελευταίες εξελίξεις στην κβαντική υπολογιστική, ένιωθα βέβαιος για αυτή την απάντηση. Πρόσφατα, όμως, χρειάστηκε να την ξανασκεφτώ. Ένα πιο σύνθετο ερώτημα δείχνει γιατί: παρότι μπορώ να αναφέρω πολλά διαφορετικά στοιχεία και λειτουργίες ενός κβαντικού υπολογιστή, μπορώ να προσδιορίσω ακριβώς πότε όλα αυτά συνθέτουν έναν κβαντικό υπολογιστή; Μια πρόσφατη φιλοσοφική μελέτη υποστηρίζει ότι εκεί βρίσκεται η ρίζα της δυσκολίας στην πρόβλεψη του μέλλοντος της κβαντικής υπολογιστικής.

Οι κβαντικοί υπολογιστές αρχίζουν να γίνονται χρήσιμα επιστημονικά εργαλεία

Για τον Christophe Jurczak, της επενδυτικής εταιρείας Quantonation, όλα ξεκίνησαν σε ένα συνέδριο που δεν είχε καμία σχέση με την κβαντική υπολογιστική. Ερευνητές συζητούσαν μια άλλη αναδυόμενη τεχνολογία και ο Jurczak συνειδητοποίησε ότι είχε ακούσει γι’ αυτήν πριν από 30 χρόνια. Τότε, όλοι έλεγαν ότι ήταν μόλις «πέντε χρόνια μακριά». Déjà vu. Τότε γεννήθηκε μια ανησυχία: μήπως και οι κβαντικοί υπολογιστές είναι μια τέτοια «τεχνολογία των διαρκών πέντε ετών» (perpetual five-year technology, PFYT); Αυτό τον οδήγησε σε μια εις βάθος μελέτη, διάρκειας ενός έτους, της φιλοσοφικής βιβλιογραφίας. Η μελέτη που διάβασα ήταν το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς.

Σε αυτήν υποστηρίζει ότι, αυτή τη στιγμή, οι κβαντικοί υπολογιστές ανήκουν ξεκάθαρα στην κατηγορία PFYT. Όλες οι προσπάθειες να προβλεφθεί πότε θα φτάσουν πραγματικά είναι παραπλανητικές, όσο προϋποθέτουν ότι ήδη ξέρουμε τι είναι οι κβαντικοί υπολογιστές, γράφει. «Αν η ταυτότητα ενός κβαντικού υπολογιστή εξακολουθεί να διαμορφώνεται καθώς η μηχανή εξελίσσεται, τότε αυτή η παραδοχή καταρρέει».

Ως άνθρωπος που ασχολείται πολύ με την κβαντική υπολογιστική, θέλησα να καταλάβω τι ακριβώς οδήγησε τον Jurczak σε αυτό το κάπως ανησυχητικό συμπέρασμα. Στα σχεδόν πέντε χρόνια που γράφω για κβαντικούς υπολογιστές στο New Scientist, η πρόοδος είναι πράγματι μετρήσιμη. Αρκετές εταιρείες παρουσίασαν οδικούς χάρτες για το μέλλον των συστημάτων τους, με στόχους για το συνολικό μέγεθος και την απόδοση ορισμένων βασικών εξαρτημάτων, και στη συνέχεια τους πέτυχαν.

Οι κβαντικοί υπολογιστές είναι επίσης πολύ πιο κοντά στο να γίνουν χρήσιμες συσκευές από ό,τι ήταν μόλις πριν από λίγα χρόνια. Βέβαια, δεν έχουν αλλάξει ακόμη τον κόσμο βοηθώντας στην ανακάλυψη ενός επαναστατικού φαρμάκου ή σε έναν νέο σχεδιασμό μπαταρίας, αλλά μπορεί κανείς να αποκτήσει πρόσβαση σε έναν κβαντικό υπολογιστή μέσω cloud και να τον χρησιμοποιήσει ως επιστημονικό εργαλείο, αν είναι χημικός ή επιστήμονας υλικών.

Ο Jurczak δεν το αμφισβητεί. Μου είπε μάλιστα ότι πρόσφατα έκανε από απόσταση ένα πείραμα σε έναν κβαντικό υπολογιστή από εξαιρετικά ψυχρά άτομα, ο οποίος βρισκόταν σε εργαστήριο στον Καναδά, ενώ εκείνος ήταν στον καναπέ του στο Τέξας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το ερώτημα της κβαντικής υπολογιστικής έχει λυθεί, λέει. Ένας τρόπος να το δει κανείς είναι η ποικιλία των προσεγγίσεων για την κατασκευή κβαντικού υπολογιστή, αλλά και οι πολλοί δείκτες που έχουν σημασία για το πόσο καλά μπορεί να λειτουργήσει.

Τα βασικά συστατικά των κβαντικών υπολογιστών λέγονται qubits και μπορούν να κατασκευαστούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, από εξαιρετικά ψυχρά άτομα έως μικροσκοπικά υπεραγώγιμα κυκλώματα ή σωματίδια φωτός. Υπάρχουν επίσης πολλά πράγματα που μπορεί να θέλει κανείς να μετρήσει σε έναν κβαντικό υπολογιστή: πόσα qubits έχει, πόσο καλά συνδέονται μεταξύ τους, πόσο αξιόπιστα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διαφορετικά μέρη ενός υπολογισμού, πόσο γρήγορα μπορούν να ελέγχονται και άλλα. Το να βελτιώσεις ένα ή ακόμη και λίγα από αυτά τα μεγέθη συνήθως δεν σημαίνει ότι θα βελτιωθούν αυτόματα και όλα τα υπόλοιπα.

Έχοντας μιλήσει με πολλούς ερευνητές και στελέχη του χώρου, αναγνωρίζω πια ένα συγκεκριμένο μείγμα ενθουσιασμού και ανησυχίας στον τρόπο που μιλούν συχνά: γιορτάζουν το γεγονός ότι όλα τα επιμέρους στοιχεία μιας πραγματικά ισχυρής μηχανής έχουν αποδειχθεί ότι λειτουργούν από μόνα τους, ενώ προσπαθούν να κρατήσουν μακριά την αγωνία για το τι θα συμβεί όταν όλα μπουν μαζί.

Στην εργασία του, ο Jurczak, μαζί με την Brooke Abeles από το ENS Paris-Saclay στη Γαλλία, συνέλεξε δεδομένα για ορισμένους από αυτούς τους δείκτες σε όλο τον κλάδο και κατέληξε σε ένα σαφές μοτίβο: μόλις ξεπεραστεί ένα κατώφλι για έναν δείκτη, όπως το να εξασφαλιστεί ότι ένα μεμονωμένο qubit κάνει σφάλμα λιγότερο συχνά από μία φορά στις χίλιες, ο ορίζοντας των πέντε ετών δεν εξαφανίζεται. Αντίθετα, επανεκκινείται. Αυτό είναι συνέπεια του ότι ανακαλύπτουμε τι είναι ένας κβαντικός υπολογιστής την ώρα που τον κατασκευάζουμε.

Αυτό δεν ίσχυε καθόλου στην ανάπτυξη των συμβατικών υπολογιστών. Ο Jurczak λέει ότι μερικές φορές οι ερευνητές συνηθίζουν να συγκρίνουν τους σημερινούς κβαντικούς υπολογιστές με τον ENIAC, τον πρώτο προγραμματιζόμενο ηλεκτρονικό υπολογιστή γενικής χρήσης στον κόσμο, αλλά η κατασκευή αυτού του ψηφιακού κολοσσού, που καταλάμβανε ολόκληρο δωμάτιο, ήταν περισσότερο ένα πρόβλημα μηχανικής. «[Η κλασική υπολογιστική] ήταν ένα πολύ πιο ώριμο οικοσύστημα όταν ξεκίνησε», λέει ο Jurczak. Καθώς έψαχνε τη φιλοσοφική βιβλιογραφία, βρήκε μια ιδέα πιο σχετική με τους κβαντικούς υπολογιστές, από τον φιλόσοφο της τεχνολογίας Gilbert Simondon.

Η θεωρία του για την «τεχνική εξατομίκευση» λέει ότι μια μεταβαλλόμενη σύνθεση στοιχείων γίνεται ένα συνεκτικό «άτομο» μέσα από μια διαδικασία που περιλαμβάνει ολόκληρο το οικοσύστημα, δηλαδή τις υποδομές, τη γνώση και τις πρακτικές που ωριμάζουν μέσα από επαναληπτικά βήματα δοκιμής και σφάλματος. Μια συλλογή από qubits και τις συσκευές που τα ελέγχουν και τα στεγάζουν, για παράδειγμα, γίνεται κβαντικός υπολογιστής μόνο μέσα από αλληλένδετες εξελίξεις, όπως στα συστήματα λέιζερ και κρυογενικής, η δημιουργία ειδικών εργοστασίων για chips, η ανάπτυξη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού στην κβαντική τεχνολογία και η βασική έρευνα στην κβαντική φυσική και την επιστήμη των υπολογιστών. Στην πραγματικότητα, η λίστα συνεχίζεται· το οικοσύστημα είναι μεγάλο και περίπλοκο.

Καθώς μιλούσαμε, διαπίστωσα ότι με έπειθε όλο και περισσότερο η άποψη του Jurczak για όσα έχουν συμβεί στην κβαντική υπολογιστική. Το ότι δεν έχουμε ακόμη έναν πλήρως χρήσιμο κβαντικό υπολογιστή δεν είναι αποτυχία πρόβλεψης ούτε αποτυχία της αγοράς, αλλά αντανάκλαση του πόσο ριζοσπαστικό είναι το εγχείρημα να βάλουμε τους κατοίκους του κβαντικού κόσμου να δουλέψουν για υπολογιστικούς σκοπούς. Η τεχνολογία είναι ακόμη πολύ κοντά στην επιστημονική ανακάλυψη για να μπορεί να τιθασευτεί εύκολα, να κλιμακωθεί εύκολα ή να επιταχυνθεί εύκολα με τα συνήθη εργαλεία της οικονομίας. «Μην απογοητεύεστε», το διατυπώνει θετικά ο Jurczak, «είναι μια πολύ μη γραμμική διαδικασία, χρειάζεται χρόνο».

Αυτή την περίοδο, ο κλάδος της κβαντικής υπολογιστικής στοχεύει στην επίτευξη της «ανοχής σφαλμάτων» (fault tolerance), δηλαδή στην κατασκευή ενός κβαντικού υπολογιστή τόσο ικανού να εντοπίζει και να διορθώνει τα δικά του σφάλματα, ώστε να μπορεί να εκτελεί αξιόπιστα υπολογισμούς πρωτοφανούς πολυπλοκότητας. Όταν επιτευχθεί αυτός ο στόχος –και πολλές εταιρείες προβλέπουν ότι θα το κάνουν μέχρι το τέλος της δεκαετίας– θα σημαίνει ότι οι κβαντικοί υπολογιστές έχουν φτάσει; Θα ξέρουμε ποιος τύπος qubit κέρδισε την κούρσα της κβαντικής υπολογιστικής; Και ποιος θα είναι ο επόμενος σταθμός;

Αν και ο Jurczak λέει ότι το πλαίσιο του δεν είναι προβλεπτικό, αρχίζει να ξετυλίγει ορισμένα από αυτά τα ερωτήματα. Σχεδόν σίγουρα ο ορίζοντας θα μετακινηθεί ξανά και δεν θα έχουν εξατομικευτεί πλήρως όλα τα μηχανήματα. Λέει ότι τον ενθουσιάζει η πιθανότητα ενός πραγματικά ετερογενούς συστήματος κβαντικής υπολογιστικής – καμία συγκεκριμένη σχεδίαση qubit δεν θα επικρατήσει, απλώς, μέσα από τη δική της διαδικασία εξατομίκευσης, θα βρει τις εφαρμογές στις οποίες ταιριάζει καλύτερα. Το ερώτημα τι είναι ένας κβαντικός υπολογιστής δεν θα απαντηθεί από μία μόνο συσκευή. «Οι άνθρωποι που θα κατασκευάσουν και θα χρησιμοποιήσουν αυτά τα μηχανήματα πρέπει να έχουν πιο ανοιχτό μυαλό για το τι είναι ένας κβαντικός υπολογιστής ως τεχνική οντότητα, πώς συγκεκριμενοποιείται και πώς θα χρησιμοποιηθεί επίσης», λέει ο Jurczak.

Οι κβαντικοί υπολογιστές δεν θα παραμείνουν για πάντα PFYTs, όμως εκείνος μιλά γι’ αυτούς σήμερα με ενθουσιασμό. Όταν λέει ότι ο ορίζοντας που μετακινείται διαρκώς είναι ένδειξη δυνατότητας, δεν μπορώ να μην το βρω πειστικό. Αλλά τι θα έπρεπε να κάνουν οι εταιρείες της κβαντικής υπολογιστικής με αυτή τη φιλοσοφική παρατήρηση, τον ρώτησα. Σίγουρα θα πρέπει να συνεχίσουν να δημοσιεύουν οδικούς χάρτες και να ανακοινώνουν τους στόχους τους. Είναι σημαντικό να υπάρχουν στρατηγικές για τα επόμενα πέντε χρόνια, παραδέχτηκε. «Όλοι το θέλουμε και χρειάζεται, αλλά να σκέφτεσαι και πιο πέρα, και να έχεις και λίγη φαντασία, αυτή θα ήταν η δική μου άποψη», λέει ο Jurczak.

Μπορούν τα βιντεοπαιχνίδια να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε καλύτερα την κβαντική μηχανική;

Ένας τρόπος να συμβεί αυτό ίσως είναι η συνεργασία με ανθρώπους έξω από τη φυσική, ίσως ακόμη και με φιλοσόφους. Το οικοσύστημα για έναν κβαντικό υπολογιστή πρέπει να είναι διεπιστημονικό. Οι εταιρείες της τεχνητής νοημοσύνης ήδη προσλαμβάνουν όχι μόνο από τις φυσικές επιστήμες, αλλά και από τις ανθρωπιστικές, και το ίδιο θα πρέπει να συμβεί και με τις εταιρείες κβαντικής υπολογιστικής, λέει. Ο Jurczak πιστεύει ότι και οι ίδιοι οι agents της AI μπορεί να βοηθήσουν στην επιτάχυνση μέρους αυτής της διεπιστημονικής δουλειάς, καθώς δεν είναι εκπαιδευμένοι με τους εξειδικευμένους τρόπους με τους οποίους εκπαιδεύονται οι ανθρώπινοι ερευνητές. Ο ίδιος και αρκετοί ερευνητές στην εταιρεία κβαντικής υπολογιστικής Pasqal, την οποία συνίδρυσε, έχουν ήδη δοκιμάσει αρκετά παραδείγματα για το πώς τέτοιοι agents θα μπορούσαν να βοηθήσουν αρχάριους στην κβαντική υπολογιστική να εκτελούν υπολογισμούς σε πραγματικό κβαντικό υλικό. «Αν μου ζητήσετε σε πέντε χρόνια να σας πω τι θα ήταν πραγματικά αποτυχία, [θα έλεγα ότι] θα ήταν το να εξακολουθούμε να έχουμε αυτά τα σιλό», λέει.

Η δική μου εκπαίδευση στη φυσική ήταν σίγουρα κατακερματισμένη και ποτέ δεν μου ζητήθηκε να παρακολουθήσω μάθημα φιλοσοφίας ή ιστορίας της τεχνολογίας. Επειδή η δουλειά ενός δημοσιογράφου είναι να βλέπει και τη μεγάλη εικόνα και τη μακρά προοπτική, κατά καιρούς έχω νιώσει έντονα την έλλειψη αυτής της εκπαίδευσης. Ο τεράστιος όγκος της έρευνας στην κβαντική υπολογιστική είναι ταυτόχρονα εντυπωσιακός και αποπροσανατολιστικός, και η κατανόησή του απαιτεί ένα διαφορετικό σύνολο δεξιοτήτων από το να γνωρίζει κανείς απλώς τα μαθηματικά της κβαντικής θεωρίας και να έχει κάποια εξοικείωση με την επιστήμη των υλικών.

Για να είμαι δίκαιος, την επόμενη φορά που κάποιος θα με ρωτήσει τι είναι ένας κβαντικός υπολογιστής, σχεδόν σίγουρα δεν θα του απαντήσω ότι είναι μια τεχνική οντότητα σε μια διαρκώς εξελισσόμενη κατάσταση γίγνεσθαι. Για όποιον δεν προσπαθεί ενεργά να διαμορφώσει τον ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο της κβαντικής υπολογιστικής, αυτό δεν θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο. Την επόμενη όμως φορά που ένα άρθρο με μια στενή αλλά εντυπωσιακή πρόοδο περάσει από το γραφείο μου, θα το καταγράψω ως μέρος αυτής της εξέλιξης, θα μηδενίσω ξανά το προσωπικό μου ρολόι προσδοκιών και θα χαρώ λίγο περισσότερο που ο ορίζοντας της κβαντικής υπολογιστικής μόλις μετακινήθηκε.

Η NASA εξακολουθεί να αξιολογεί τη δυνατότητα της πτήσης Starliner-1

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Στέλεχος της NASA ανέφερε ότι η συνεργασία με τη Boeing για το CST-100 Starliner παρουσιάζει «καλή πρόοδο», αλλά αρνήθηκε να δώσει ημερομηνία για το πότε το σκάφος θα μπορούσε να πετάξει ξανά.

Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στις 30 Ιουλίου για τις επερχόμενες διαστημικές εξόδους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ο Μπιλ Σπέτς, αναπληρωτής διευθυντής του Commercial Low Earth Orbit Program της NASA, είπε ότι η NASA συνεργάζεται «πολύ στενά» με τη Boeing για την αντιμετώπιση των προβλημάτων στο σύστημα πρόωσης του Starliner, τα οποία εμφανίστηκαν σε επανδρωμένη δοκιμαστική πτήση πριν από δύο χρόνια. Το Starliner δεν έχει πετάξει από τότε.

Ο Κέλι Όρτμπεργκ, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Boeing, δήλωσε σε τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα στις 28 Ιουλίου ότι η δουλειά στο Starliner εξελίσσεται καλά και άφησε να εννοηθεί πως το βασικό ζήτημα είναι ο προγραμματισμός της αποστολής Starliner-1, μιας πτήσης μόνο με φορτίο που θα λειτουργήσει ουσιαστικά ως ακόμη μία δοκιμαστική αποστολή για το σκάφος.

«Πρέπει να συνεργαστούμε με τη NASA για να ευθυγραμμίσουμε πότε θα γίνουν οι εκτοξεύσεις, τόσο οι επανδρωμένες όσο και οι μη επανδρωμένες, από εδώ και πέρα», είπε στην κλήση. Η Boeing ανέφερε ξεχωριστά σε κατάθεση προς την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ ότι σχεδιάζει το Starliner-1 όχι νωρίτερα από το τέταρτο τρίμηνο του έτους.

Το Starliner-1, πάντως, δεν περιλαμβανόταν στη λίστα αποστολών για το «πολύ φορτωμένο φθινόπωρο και χειμώνα» στον ISS που παρουσίασε ο Σπέτς στην ενημέρωση. Σε αυτήν περιλαμβάνονται η επόμενη αποστολή εναλλαγής πληρώματος, η Crew-13 της SpaceX, με εκτόξευση στα μέσα Σεπτεμβρίου, ακολουθούμενη αργότερα το φθινόπωρο από μια φορτηγό αποστολή, την CRS-35 της SpaceX, και το διαστημόπλοιο μεταφοράς φορτίου NG-25 Cygnus της Northrop Grumman προς το τέλος του έτους.

«Συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε πολύ στενά με τη Boeing για τις αναβαθμίσεις του Starliner», είπε αργότερα στην ενημέρωση, όταν ρωτήθηκε για το σκάφος. «Θα έλεγα ότι οι ομάδες συνεργάζονται πολύ καλά για να σημειώσουν καλή πρόοδο και ότι θα το πετάξουμε όταν είναι έτοιμο να φύγει και όταν έχουμε διαθέσιμη θέση γι’ αυτό στον ISS».

Μια επιτυχημένη αποστολή Starliner-1 μέχρι το τέλος του έτους θα άνοιγε τον δρόμο για την πρώτη αποστολή μακράς διάρκειας εναλλαγής πληρώματος του σκάφους στο δεύτερο μισό του 2027. Τον περασμένο Νοέμβριο, το αρχικό συμβόλαιο της Boeing για έξι αποστολές, συμπεριλαμβανομένης της Starliner-1, μειώθηκε σε τέσσερις. Με τη NASA να εξακολουθεί να στοχεύει στην απόσυρση του ISS το 2030, ο χρόνος για να πραγματοποιηθούν αυτές οι τέσσερις αποστολές λιγοστεύει.

Οι αναφορές της NASA για το Starliner έγιναν στο πλαίσιο ενημέρωσης για τρεις διαστημικές εξόδους που έχουν προγραμματιστεί να πραγματοποιηθούν έξω από τον ISS τον Αύγουστο. Η πρώτη, που έχει οριστεί για τις 6 Αυγούστου, θα πραγματοποιηθεί από τους αστροναύτες της NASA Τζέσικα Μάιρ και Ανίλ Μενόν. Θα εγκαταστήσουν εξοπλισμό για την προετοιμασία της μετέπειτα τοποθέτησης ενός ηλιακού πάνελ.

Μια δεύτερη διαστημική έξοδος στις 13 Αυγούστου θα αντικαταστήσει μια κεραία υψηλού κέρδους στον σταθμό. Η τρίτη, που έχει προγραμματιστεί για τις 25 Αυγούστου, αφορά εργασίες σύνδεσης καλωδίων ρεύματος και δεδομένων, καθώς και την αντικατάσταση ενός βοηθήματος πλοήγησης που χρησιμοποιείται για την πρόσδεση διαστημοπλοίων στο μπροστινό τμήμα του θαλάμου Harmony.

Η NASA δεν έχει ανακοινώσει ποιοι αστροναύτες θα πραγματοποιήσουν τη δεύτερη και την τρίτη διαστημική έξοδο, όμως βίντεο που προβλήθηκε στην ενημέρωση έδειχνε ότι την τρίτη έξοδο θα πραγματοποιούσαν η Μάιρ και η αστροναύτης του ESA Σοφί Αντενό.

Ο Σπέτς είπε ότι, παρά το βίντεο, η NASA δεν έχει καταλήξει σε ποιοι θα κάνουν τη συγκεκριμένη έξοδο. «Μας αρέσει να παρακολουθούμε τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια των EVAs, ώστε να μην χρειάζεται να αλλάζουμε συνεχώς τα πράγματα», είπε.

Ξεχωριστά, η NASA ανακοίνωσε στις 30 Ιουλίου ότι τοποθετεί τη Ντενίζ Μπέρναμ σε αποστολή προς τον ISS το επόμενο έτος με το Soyuz MS-30, μαζί με τους κοσμοναύτες της Roscosmos Ντμίτρι Πετέλιν και Κονσταντίν Μπορίσοφ. Η αποστολή έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί τον Μάρτιο και θα παραμείνει στον σταθμό για περίπου επτά μήνες.

Θα είναι η πρώτη πτήση για τη Μπέρναμ, η οποία επιλέχθηκε στο σώμα αστροναυτών του 2021. Είχε εκπαιδευτεί ως αναπληρώτρια του Μενόν, ο οποίος έφτασε στον σταθμό νωρίτερα μέσα στον μήνα με το Soyuz MS-29.

ΤΖΕΦ ΦΟΥΣΤ γράφει για τη διαστημική πολιτική, τον εμπορικό διαστημικό τομέα και σχετικά θέματα για το SpaceNews. Έχει διδακτορικό στις πλανητικές επιστήμες από το Massachusetts Institute of Technology και πτυχίο με διάκριση στη γεωφυσική και την πλανητική επιστήμη… Περισσότερα από τον Τζεφ Φουστ

Η Κίνα εκτόξευσε τους απόρρητους δορυφόρους TJS-27A και TJS-27B

HELSINKI — Η Κίνα έστειλε την Τετάρτη σε μια νέα, διαφορετική τροχιά ένα ακόμη ζεύγος απόρρητων δορυφόρων, ενώ ταυτόχρονα αναβάθμισε τις δυνατότητες αναμετάδοσης επικοινωνιών της σε τροχιά.

Ένας πύραυλος Long March 6A απογειώθηκε στις 9:00 μ.μ. ώρα ΗΠΑ Ανατολικής Ακτής, στις 29 Ιουλίου (0100 UTC, 30 Ιουλίου), από το Taiyuan Satellite Launch Center. Η China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) ανακοίνωσε την επιτυχή εκτόξευση, αποκαλύπτοντας ότι τα ωφέλιμα φορτία ήταν οι δορυφόροι δοκιμών τεχνολογίας επικοινωνιών 27A και 27B (TJS-27A και TJS-27B).

Η CASC ανέφερε ότι οι δορυφόροι προορίζονται κυρίως για δορυφορικές επικοινωνίες, ραδιοτηλεοπτικές και τηλεοπτικές υπηρεσίες, μετάδοση δεδομένων και άλλες υπηρεσίες, καθώς και για τη διεξαγωγή σχετικών τεχνολογικών πειραμάτων και επαληθεύσεων, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Οι TJS-27A και TJS-27B αναπτύχθηκαν αντίστοιχα από την China Academy of Space Technology (CAST) και τη Shanghai Academy of Spaceflight Technology (SAST).

Η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ εντόπισε αργότερα το ζεύγος σε τροχιές με ύψος 1.153 χιλιομέτρων και κλίση 64,8 μοιρών. Ο πρώην αστροφυσικός και καταγραφέας διαστημικών δραστηριοτήτων Jonathan McDowell σημείωσε στην πλατφόρμα X ότι οι τροχιές αυτές είναι χαρακτηριστικές δορυφόρων ηλεκτρονικών πληροφοριών time-delay-of-arrival (TDOA), με την αμερικανική εκδοχή να είναι το απόρρητο δίκτυο Naval Ocean Surveillance System (NOSS) των αμερικανικών αναγνωριστικών δορυφόρων. «Οι προηγούμενες κινεζικές αποστολές σε αυτή την τροχιά είχαν λάβει το όνομα κάλυψης Yaogan και όχι TJS», ανέφερε ο McDowell.

Οι TJS 27A και 27B, που εκτοξεύθηκαν στις 30 Ιουλίου, παρακολουθούνται από τη Διαστημική Δύναμη σε τροχιά 1.155 χιλιομέτρων, με κλίση 63,4 μοιρών, χαρακτηριστική δορυφόρων ηλεκτρονικών πληροφοριών time-delay-of-arrival (τύπου NOSS). Οι προηγούμενες κινεζικές αποστολές σε αυτή την τροχιά είχαν λάβει το όνομα κάλυψης Yaogan και όχι TJS.

Τέτοιοι δορυφόροι θεωρείται ότι προορίζονται κυρίως για συλλογή ηλεκτρονικών πληροφοριών (ELINT) και σημάτων πληροφοριών (SIGINT). Οι δορυφόροι Yaogan και NOSS εκτοξεύονται συνήθως σε τριάδες και κινούνται σε τριγωνικούς σχηματισμούς. Δεν είναι σαφές αν οι TJS-27A και TJS-27B θα λειτουργήσουν ως ζεύγος ή αν αποτελούν την αρχή ενός μερικού σχηματισμού ή την εφαρμογή διαφορετικής προσέγγισης.

Τα διαστημικά σκάφη TJS είναι απόρρητοι δορυφόροι που μέχρι αυτή την αποστολή είχαν σε μεγάλο βαθμό τοποθετηθεί σε γεωσύγχρονες τροχιές, με τους TJS-13 και TJS-21 να έχουν σταλεί σε τροχιές Molniya. Παράλληλα, ο TJS-3, που εκτοξεύτηκε το 2018, απελευθέρωσε ένα αντικείμενο το οποίο πραγματοποίησε στη συνέχεια ελιγμούς. Αυτό δείχνει ότι επρόκειτο για υποδορυφόρο ικανό για συντονισμένες κινήσεις με τον TJS-3. Το κύριο σκάφος πραγματοποίησε αργότερα κοντινές προσεγγίσεις σε αμερικανικούς δορυφόρους. Η εκτόξευση των TJS-27A και TJS-27B φαίνεται να προσθέτει έναν νέο, ξεχωριστό τύπο αποστολής στη σειρά.

Οι δυτικοί αναλυτές βλέπουν τη σειρά να εκτελεί αποστολές που περιλαμβάνουν συλλογή σημάτων πληροφοριών, προειδοποιητικές αποστολές και δραστηριότητες επιθεώρησης δορυφόρων, με στόχο την υποστήριξη του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA).

Ο Long March 6A είναι ο πρώτος κινεζικός πύραυλος υγρού καυσίμου που συνδυάζεται με πλευρικούς ενισχυτές στερεού καυσίμου. Ο φορέας είχε αντιμετωπίσει νωρίς προβλήματα, με περιστατικά κατακερματισμού σε τροχιά μετά την τοποθέτηση ωφέλιμων φορτίων. Έχει χρησιμοποιηθεί για την εκτόξευση δορυφόρων των υπερσμηνών Guowang και Qianfan, ενώ ξεχωριστά έστειλε και δύο δορυφόρους Yaogan-50 σε ασυνήθιστες, έντονα ανάδρομες τροχιές.

Tianlian-3 (01) relay satellite

Λίγες ώρες πριν από την αποστολή των TJS-27A και TJS-27B, η Κίνα εκτόξευσε τον πρώτο δορυφόρο τρίτης γενιάς του κινεζικού δικτύου αναμετάδοσης δεδομένων και επικοινωνιών, το οποίο έχει παρόμοια λειτουργία με το Tracking and Data Relay Satellite System (TDRSS) των ΗΠΑ, τοποθετώντας δορυφόρους γύρω από τη γεωσύγχρονη τροχιά για συνεχή υποστήριξη συνδεσιμότητας.

Ένας Long March 7A απογειώθηκε από το Wenchang Satellite Launch Center στις 7:50 π.μ. ώρα ΗΠΑ Ανατολικής Ακτής (1150 UTC) στις 29 Ιουλίου, με προορισμό τη γεωσύγχρονη μεταβατική τροχιά. Η CASC ανακοίνωσε την επιτυχή εκτόξευση, αναφέροντας ως ωφέλιμο φορτίο τον Tianlian-3 (01).

Η CAST ανέπτυξε τον δορυφόρο, ο οποίος αποτελεί μέρος ενός γεωστατικού προγράμματος για την παροχή αναμετάδοσης επικοινωνιών και υποστήριξης παρακολούθησης και ελέγχου για επανδρωμένα σκάφη, τον διαστημικό σταθμό Tiangong και άλλες αποστολές. Η εκτόξευση ακολούθησε λιγότερο από μία εβδομάδα μετά την εκτόξευση του Tianlian-2 (06), κατά την οποία ο πύραυλος Long March 3B της αποστολής χτυπήθηκε από κεραυνό κατά την άνοδο.

Οι δορυφόροι τρίτης γενιάς βασίζονται στη δορυφορική πλατφόρμα DFH-4E (enhanced), ενώ η δεύτερη γενιά χρησιμοποιούσε τη στάνταρ DFH-4. Η CAST ανέφερε ότι οι δορυφόροι Tianlian-3 είναι εξοπλισμένοι με νέα γενιά προϊόντων ωφέλιμου φορτίου και ότι η δυνατότητα μετάδοσης δεδομένων σε πολλούς χρήστες ταυτόχρονα έχει ενισχυθεί σημαντικά. Ο πρώτος δορυφόρος Tianlian εκτοξεύτηκε το 2008 και η δεύτερη γενιά άρχισε το 2019. Η πρώτη γενιά εκτοξεύτηκε με πυραύλους Long March 3C, ενώ οι έξι δορυφόροι της σειράς Tianlian-2 εκτοξεύτηκαν με τον Long March 3B.

Launch milestone and future ambitions

Οι εκτοξεύσεις αυτές ήταν η 52η και η 53η της Κίνας για το 2026, με τη χώρα να οδεύει προς περισσότερες από 100 εκτοξεύσεις σε ένα ημερολογιακό έτος για πρώτη φορά.

Η εκτόξευση του Long March 7A σηματοδότησε επίσης την 50ή επιτυχημένη αποστολή από το Wenchang, το οποίο άνοιξε το 2016. Το διαστημοδρόμιο έχει χρησιμοποιηθεί για σημαντικές αποστολές, μεταξύ των οποίων η κατασκευή και ο ανεφοδιασμός του διαστημικού σταθμού Tiangong και οι εκτοξεύσεις αποστολών στον Άρη και αποστολών επιστροφής σεληνιακών δειγμάτων. Αργότερα, τον Αύγουστο, θα φιλοξενήσει την εκτόξευση της αποστολής προσεδάφισης Chang’e-7 στον νότιο πόλο της Σελήνης.

Το διαστημοδρόμιο θα συνεχίσει να στηρίζει τον μετασχηματισμό των δυνατοτήτων και των φιλοδοξιών της Κίνας στο διάστημα. Στο Wenchang βρίσκονται ήδη υπό κατασκευή εγκαταστάσεις για τους πυραύλους Long March 9 και Long March 10, που έχουν σχεδιαστεί αντίστοιχα για τεράστιες διαστημικές υποδομές και επανδρωμένες σεληνιακές αποστολές.

Ο Andrew Jones καλύπτει την κινεζική διαστημική βιομηχανία για τα GBTIMES και SpaceNews. Εδρεύει στο Ελσίνκι της Φινλανδίας. Περισσότερα από τον Andrew Jones

1...777879...1,645Page 78 of 1,645