Σε βάθος 4.000 μέτρων, επιστήμονες εντόπισαν το «σκοτεινό οξυγόνο»

Στον Ειρηνικό, ανάμεσα στη Χαβάη και τις δυτικές ακτές του Μεξικού, απλώνεται η Ζώνη Clarion-Clipperton (CCZ): μια αβυσσαία πεδιάδα 4,5 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, οριοθετημένη από τις Ζώνες Ρήξης Clarion και Clipperton. Η περιοχή φιλοξενεί πλούσια θαλάσσια ζωή, αλλά είναι πιο γνωστή για τους πολυμεταλλικούς κόνδυλους μεγέθους πατάτας που καλύπτουν τον βυθό.

Οι κόνδυλοι αυτοί, πιθανώς τρισεκατομμύρια, περιέχουν νικέλιο, μαγγάνιο, χαλκό, ψευδάργυρο και κοβάλτιο — μέταλλα κρίσιμα για τις μπαταρίες της πράσινης ενέργειας. Γι’ αυτό και ορισμένες εταιρείες εξόρυξης τους αποκαλούν «μπαταρία σε πέτρα».

Μια νέα μελέτη, όμως, υποστηρίζει ότι οι κόνδυλοι δεν είναι μόνο πολύτιμοι πόροι για ηλεκτρικά οχήματα. Παράγουν και οξυγόνο 4.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια, σε απόλυτο σκοτάδι. Το απρόσμενο αυτό «σκοτεινό οξυγόνο» επαναπροσδιορίζει τον ρόλο τους στην CCZ και μπορεί να αλλάξει την κατανόησή μας για την απαρχή της ζωής στη Γη, αλλά και για την πιθανότητα ζωής σε άλλα σώματα του Ηλιακού Συστήματος, όπως ο Εγκέλαδος και η Ευρώπη. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν τον Ιούλιο του 2024 στο Nature Geoscience.

«For aerobic life to begin on the planet,» δήλωσε σε δελτίο Τύπου ο Andrew Sweetman, θαλάσσιος οικολογος του Scottish Association for Marine Science και επικεφαλής της μελέτης, «there had to be oxygen and our understanding has been that Earth’s oxygen supply began with photosynthetic organisms. But we now know that there is oxygen produced in the deep sea, where there is no light. I think we therefore need to revisit questions like: where could aerobic life have begun?»

Η διαδρομή προς την ανακάλυψη ξεκίνησε πριν από περισσότερο από μια δεκαετία, όταν ο Sweetman μελετούσε τη μείωση των επιπέδων οξυγόνου όσο βαθαίνει ο ωκεανός. Το 2013, αισθητήρες στην CCZ έδειξαν απρόσμενη αύξηση οξυγόνου. Αρχικά θεωρήθηκαν ελαττωματικοί, όμως μεταγενέστερες μετρήσεις επιβεβαίωσαν ότι η αβυσσαία πεδιάδα παράγει οξυγόνο.

Με αφορμή τον χαρακτηρισμό «μπαταρία σε πέτρα», ο Sweetman υπέθεσε ότι τα μέταλλα των κονδύλων λειτουργούν ως «γεω-μπαταρία», διαχωρίζοντας υδρογόνο και οξυγόνο μέσω ηλεκτρόλυσης του θαλασσινού νερού.

Μελέτη του 2023 είχε δείξει ότι βακτήρια και αρχαία μπορούν να παράγουν «σκοτεινό οξυγόνο». Η ομάδα του Sweetman αναπαρήγαγε στο εργαστήριο τις συνθήκες της CCZ και εξουδετέρωσε κάθε μικροοργανισμό με χλωριούχο υδράργυρο. Παρ’ όλα αυτά, τα επίπεδα οξυγόνου συνέχισαν να αυξάνονται.

Σύμφωνα με το Scientific American, ο Sweetman μέτρησε τάση περίπου 0,95 βολτ στην επιφάνεια των κονδύλων. Καθώς οι αποθέσεις μετάλλων αναπτύσσονται ανομοιόμορφα, οι κόνδυλοι φαίνεται να «φορτίζονται» φυσικά — αρκετά ώστε να διασπούν το θαλασσινό νερό.

Η ανακάλυψη τροφοδοτεί μια ήδη έντονη συζήτηση για το μέλλον των κονδύλων. Εταιρείες όπως η Metals Company — της οποίας ο CEO επινόησε τη φράση «μπαταρία σε πέτρα» — τους βλέπουν ως λύση στο ενεργειακό πρόβλημα. Την ίδια στιγμή, 25 χώρες ζητούν από το Συμβούλιο της International Seabed Authority (ISA) μορατόριουμ ή, τουλάχιστον, προληπτική παύση, ώστε να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις της εξόρυξης. Το αίτημα αποκτά βαρύτητα, καθώς οι ωκεανοί ήδη δοκιμάζονται από οξίνιση, αποξυγόνωση και ρύπανση.

Με αφορμή τη νέα μελέτη, η Lisa Levin από το Scripps Institution of Oceanography, που δεν συμμετείχε στην έρευνα, υπογράμμισε σε σχόλιό της προς τη Deep Sea Conservation Coalition πόσο κρίσιμη είναι μια τέτοια αναστολή για την προστασία των κονδύλων του βυθού.

Καθώς τα περιθώρια για τη διαχείριση των ωκεανών στενεύουν, η επιστήμη υπενθυμίζει ότι η διατάραξη αυτών των οικοσυστημάτων μπορεί να έχει συνέπειες που ακόμη δεν μπορούμε να φανταστούμε.

Ο ιδρυτής της Wikipedia αποκαλεί την αυστραλιανή απαγόρευση στα social media «απόλυτη καταστροφή» και «ντροπή»

Ο ιδρυτής της Wikipedia, Jimmy Wales, χαρακτηρίζει την απαγόρευση πρόσβασης στα social media στην Αυστραλία «απόλυτη καταστροφή» και «ντροπή», υποστηρίζοντας ότι διδάσκει στα παιδιά να αποδέχονται την επιτήρηση από τις τεχνολογικές πλατφόρμες όταν συνδέονται στο διαδίκτυο.

Θυμάται ένα τοξικό ίντερνετ πριν από τα social media και επιμένει ότι η τεχνητή νοημοσύνη «δεν είναι καταστροφή» για την ελεύθερη – και ελεύθερα επεξεργάσιμη – διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια. Η Wikipedia γεννήθηκε το 2001, σε έναν κόσμο πριν από τα social media. Όπως είπε στο Guardian Australia, πολλά από τα προβλήματα που βλέπουμε σήμερα υπήρχαν ήδη στα πρώιμα στάδια του διαδικτύου.

«Πριν από τα social media, πριν από τη Wikipedia, υπήρχε το Usenet, που ήταν σαν ένα τεράστιο, χωρίς συντονισμό φόρουμ», είπε. «Ήταν απίστευτα τοξικό: ατέλειωτοι διαξιφισμοί, προσωπικές επιθέσεις και γενική ασχήμια. Οι άνθρωποι δεν χρειάζονται αλγόριθμους για να είναι κακοί ο ένας με τον άλλον. Μπορούμε να το κάνουμε μόνοι μας, οπότε δεν χρειάζεται να ωραιοποιούμε το παρελθόν».

Ο Wales επισκέπτεται την Αυστραλία τον Μάιο για φεστιβάλ βιβλίου, προωθώντας το βιβλίο του, Seven Rules of Trust, μια ματιά στο πώς το μοντέλο εμπιστοσύνης μεταξύ όσων επεξεργάζονται λήμματα της Wikipedia μπορεί να εφαρμοστεί στην πολιτική πόλωση της δημόσιας συζήτησης. Ανάμεσα στους «επτά κανόνες» είναι η διαφάνεια, η προσωπική συζήτηση μεταξύ δύο ανθρώπων και η ευγένεια.

Όπως λέει, ο θεμελιώδης κανόνας της κοινότητας της Wikipedia είναι η απαγόρευση προσωπικών επιθέσεων. «Αν επιτίθεσαι στον άλλον, αυτό θεωρείται πραγματικά αρνητικό στον κόσμο της Wikipedia», σημείωσε. «Είναι πολύ διαφορετικό από μεγάλο μέρος των “αλέγκρων” social media, όπου αν εκραγείς και αρχίσεις να επιτίθεσαι, ο αλγόριθμος βλέπει ότι προκαλείς engagement, σε προωθεί και παίρνεις περισσότερους ακολούθους».

Περιγράφει το σημερινό περιβάλλον των social media ως έναν χώρο όπου οι χρήστες είναι «σαν δουλοπάροικοι στο κτήμα του αφέντη», με κανόνες που επιβάλλονται από τα πάνω και τηρούνται από «ανώνυμους, χωρίς πρόσωπο συντονιστές» που εργάζονται για τις πλατφόρμες. «Ενώ στη Wikipedia, όλα είναι στα χέρια της κοινότητας».

Παρά την κριτική του στους αλγορίθμους – που περιλαμβάνονται και στο σκεπτικό της κυβέρνησης Albanese για την απαγόρευση πρόσβασης κάτω των 16 ετών σε πλατφόρμες όπως X, Facebook, Instagram και TikTok – ο Wales εκφράζει την αντίθεσή του σε πολιτικές όπως αυτή της Αυστραλίας, που κρατούν τους εφήβους εκτός social media. «Νομίζω ότι είναι μια απόλυτη καταστροφή και είναι ντροπή», είπε. «Όταν συνοδεύεται από απαιτήσεις οι ενήλικες να αποδεικνύουμε την ηλικία μας, δηλαδή να ταυτοποιούμαστε με προσωπικά αναγνωρίσιμα στοιχεία… αυτό είναι παράλογο και πολύ επικίνδυνο».

Αναφέρθηκε και στις πρόσφατες αλλαγές της πλατφόρμας παιχνιδιών Roblox, που ξεκίνησε να χρησιμοποιεί επιβεβαίωση ηλικίας μέσω προσώπου και κατόπιν ομαδοποιεί τους χρήστες – ακόμη και πεντάχρονους – σε συγκεκριμένες ηλικιακές κατηγορίες που αλληλεπιδρούν μόνο μεταξύ τους, με σκοπό τον περιορισμό κινδύνων όπως το grooming και άλλων μη ασφαλών εμπειριών. Το να μαθαίνουν τα παιδιά να ανοίγουν την κάμερα όταν το ζητά μια πλατφόρμα «δεν είναι καλή ιδέα», είπε. «Πιέζετε τα παιδιά σε πολύ κακή, μη ασφαλή συμπεριφορά». Πρόσθεσε πως «υπάρχει ένας τεράστιος ηθικός πανικός γύρω από τους νέους και τα social media που είναι πραγματικά αδικαιολόγητος».

Για τον Wales, ο στοχασμός πάνω στα δικαιώματα των νέων στο διαδίκτυο είναι βαθύτερο κοινωνικό ζήτημα. «Οι περισσότεροι που είναι υπέρ αυτού του πράγματος δεν είναι υπέρ του κράτους επιτήρησης και του καπιταλισμού της επιτήρησης», σημείωσε. «Απλώς νομίζω ότι δεν το έχουν σκεφτεί σοβαρά». Συχνά, λέει, συναντά γονείς που δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχουν γονικοί έλεγχοι και ότι οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να εκπαιδεύουν τους ενήλικες στη χρήση τους. «Είναι πραγματικά εύκολο να ρυθμιστούν τόσο στο Android όσο και στο Apple… γιατί να μην έχουμε κανονισμό που να απαιτεί από τους λιανοπωλητές να πουλούν τηλέφωνα προρυθμισμένα ως παιδικά;»

Αναφορικά με την τεχνητή νοημοσύνη, υποστηρίζει ότι «δεν είναι καταστροφή» για τη Wikipedia. Από την έλευση των ChatGPT, Claude, Gemini και Grok – chatbots που απαντούν σε ερωτήματα χρηστών – η Wikipedia έχει δει πτώση 8% στην ανθρώπινη επισκεψιμότητα. «Δεν είναι καταστροφή, αλλά φαίνεται σημαντική», είπε. Η απώλεια αφορά κυρίως χαμηλής εμπλοκής επισκέψεις – ανθρώπους που αναζητούν μια γρήγορη απάντηση, όχι μια πιο εις βάθος εμπειρία όπου «διαβάζουν δώδεκα λήμματα, ακολουθούν συνδέσμους και μπαίνουν σε ένα εκπαιδευτικό rabbit hole».

Από την άλλη, οι ανιχνευτές AI που “σαρώνουν” σελίδες για πληροφορίες «χτυπούν» τη Wikipedia έντονα. «Η κίνηση από bots είναι πολύ διαφορετική από την ανθρώπινη», είπε. «Όταν πέθανε η βασίλισσα, εκατομμύρια άνθρωποι ήρθαν να διαβάσουν εκείνη τη μία σελίδα, οπότε την είχαμε στη μνήμη (cache) και τη σερβίραμε μαζικά. Το κόστος είναι πολύ μικρό». Ένας bot ανιχνευτής που περνά από άγνωστες σελίδες που δεν είναι στη μνήμη, αντίθετα, είναι «δυσανάλογα ακριβός» για να εξυπηρετηθεί. Ως λύση, η Wikipedia προωθεί «όλο και πιο αποφασιστικά» το enterprise προϊόν της, που επιτρέπει σε εταιρείες AI άμεση πρόσβαση στη βάση δεδομένων της με συνδρομή.

Η Wikipedia δεν επιτρέπει στην AI να επεξεργάζεται απευθείας λήμματα, όμως ο Wales δεν θεωρεί ότι η AI είναι άχρηστη για τον ιστότοπο και τους συντάκτες του. Επισημαίνει πάντως ότι όταν οι άνθρωποι χρησιμοποιούν AI για να απαντήσουν σε ερωτήματα, συχνά γίνονται λάθη. «Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσο πιο άγνωστο είναι το θέμα: τόσο πιο πιθανό είναι να επινοεί πράγματα τυχαία – κάτι που δεν συμβαίνει στη Wikipedia», είπε. «Τα άγνωστα θέματα τείνουν να είναι καλά τεκμηριωμένα από σούπερ νέρντ».

Ο Jimmy Wales εμφανίζεται στο Capitol στη Μελβούρνη (20 Μαΐου), σε εκδήλωση που παρουσιάζει το Wheeler Centre, και στο Sydney Writers’ Festival (17-24 Μαΐου).

Κβαντικό ορόσημο: Νέος αλγόριθμος αναλύει «αδύνατα» υλικά σε δευτερόλεπτα

Ένας νέος κβαντικής έμπνευσης αλγόριθμος αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες προσεγγίζουν ορισμένα από τα πιο σύνθετα υλικά, επιτρέποντας ταχεία ανάλυση δομών που μέχρι τώρα ήταν εκτός υπολογιστικής εμβέλειας.

Οι κβαντικές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των κβαντικών υπολογιστών, βασίζονται σε υλικά που εμφανίζουν ασυνήθιστα κβαντικά φαινόμενα υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι αυτές οι ιδιότητες μπορούν να «σχεδιαστούν» ρυθμίζοντας τη δομή του υλικού. Για παράδειγμα, η στοίβαξη και η ελαφρά στρέβλωση στρωμάτων γραφενίου δημιουργεί μοτίβο μοαρέ που μπορεί να μετατρέψει το υλικό σε υπεραγωγό.

Καθώς οι επιστήμονες δημιουργούν ολοένα πιο περίπλοκα πολυστρωματικά συστήματα, φτάνουν σε δομές όπως τα κουαζικρύσταλλα και τα super-moiré υλικά. Η πρόκληση είναι να προβλεφθεί ποιοι σχεδιασμοί θα αποδειχθούν χρήσιμοι. Η προσομοίωση αυτών των υλικών απαιτεί τεράστιους υπολογισμούς· στα κουαζικρύσταλλα μπορεί να ξεπερνούν ένα τετράκις εκατομμύριο αριθμούς, πολύ πέρα από τις δυνατότητες ακόμη και των ισχυρότερων υπερυπολογιστών.

Ερευνητές από το Τμήμα Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Aalto παρουσίασαν έναν κβαντικής έμπνευσης αλγόριθμο που διαχειρίζεται με εντυπωσιακή ταχύτητα αυτά τα γιγαντιαία, μη περιοδικά συστήματα. Σύμφωνα με τον Επίκουρο Καθηγητή Jose Lado, η εργασία αναδεικνύει και έναν ολοένα εντονότερο βρόχο ανατροφοδότησης στην κβαντική τεχνολογία. «Καθοριστικά, αυτοί οι νέοι κβαντικοί αλγόριθμοι μπορούν να επιτρέψουν την ανάπτυξη νέων κβαντικών υλικών για την οικοδόμηση νέων παραδειγμάτων κβαντικών υπολογιστών, δημιουργώντας έναν παραγωγικό αμφίδρομο βρόχο ανατροφοδότησης ανάμεσα στα κβαντικά υλικά και τους κβαντικούς υπολογιστές», εξηγεί.

Κεντρικό ρόλο στην προσέγγιση έχουν τα δίκτυα τανυστών, τα οποία μπορούν να αναπαριστούν συναρτήσεις σε εξαιρετικά πυκνά υπολογιστικά πλέγματα. Έτσι, είναι ιδανικά για την ανάλυση μεγάλων κβαντικών υλικών. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ηλεκτρονικά χωρίς απώλειες, συμβάλλοντας στη μείωση της θερμότητας που παράγεται από AI-driven κέντρα δεδομένων.

Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Lado περιλάμβανε τον υποψήφιο διδάκτορα Tiago Antão, κύριο συγγραφέα της μελέτης, τον QDOC υποψήφιο διδάκτορα Yitao Sun και τον Academy Research Fellow Adolfo Fumega. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο Physical Review Letters ως Editor’s Suggestion.

Η μελέτη εστίασε σε τοπολογικά κουαζικρύσταλλα, τα οποία φιλοξενούν ασυνήθιστες κβαντικές διεγέρσεις. Αυτές βοηθούν στη διατήρηση της ηλεκτρικής αγωγιμότητας, προστατεύοντάς την από θόρυβο και παρεμβολές. Ωστόσο, κατανέμονται άνισα μέσα στο υλικό, κάτι που δυσκολεύει την ανάλυση.

Αντί να επιχειρήσουν άμεση προσομοίωση ολόκληρης της δομής, οι ερευνητές αναδιατύπωσαν το πρόβλημα με αρχές παρόμοιες με εκείνες της κβαντικής υπολογιστικής. «Οι κβαντικοί υπολογιστές λειτουργούν σε εκθετικά μεγάλους υπολογιστικούς χώρους, γι’ αυτό χρησιμοποιήσαμε μια ειδική οικογένεια αλγορίθμων για να κωδικοποιήσουμε αυτούς τους χώρους, τα λεγόμενα δίκτυα τανυστών, ώστε να υπολογίσουμε ένα κουαζικρύσταλλο με πάνω από 268 εκατομμύρια θέσεις. Ο αλγόριθμός μας δείχνει πώς κολοσσιαία προβλήματα στα κβαντικά υλικά μπορούν να λυθούν απευθείας με την εκθετική επιτάχυνση που προκύπτει όταν το πρόβλημα κωδικοποιείται ως κβαντικό σύστημα πολλών σωμάτων», λέει ο Antão.

Η μέθοδος έχει έως τώρα δοκιμαστεί μέσω προσομοιώσεων, αλλά μπορεί να ακολουθήσει πειραματική επιβεβαίωση.

«Ο κβαντικής έμπνευσης αλγόριθμος που παρουσιάσαμε μας επιτρέπει να δημιουργήσουμε σούπερ-μοαρέ κουαζικρύσταλλα αρκετές τάξεις μεγέθους πέρα από τις δυνατότητες των συμβατικών μεθόδων. Αυτό είναι ένα καθοριστικό βήμα προς τον σχεδιασμό τοπολογικών qubits με σούπερ-μοαρέ υλικά, για χρήση σε κβαντικούς υπολογιστές, για παράδειγμα», λέει ο Lado.

Σύμφωνα με τον Lado, ο αλγόριθμος της ομάδας θα μπορούσε να προσαρμοστεί ώστε να ενσωματωθεί σε κβανικό υπολογιστή. Ο Lado σημειώνει ότι ο αλγόριθμος θα μπορούσε τελικά να τρέξει σε πραγματικούς κβαντικούς υπολογιστές. «Η μέθοδός μας μπορεί να προσαρμοστεί ώστε να τρέξει σε πραγματικούς κβαντικούς υπολογιστές, όταν αυτοί φτάσουν την απαραίτητη κλίμακα και πιστότητα. Ειδικότερα, τα νέα AaltoQ20 και το Finnish Quantum Computing Infrastructure μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε μελλοντικές επιδείξεις», λέει ο Lado.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο σχεδιασμός και η κατανόηση σύνθετων κβαντικών υλικών μπορεί να εξελιχθούν σε μία από τις πρώτες πρακτικές χρήσεις κβαντικών αλγορίθμων. Η εργασία συνδέει επίσης δύο βασικούς τομείς της κβαντικής έρευνας στη Φινλανδία: την επιστήμη των υλικών και την ανάπτυξη αλγορίθμων.

Reference: “Tensor Network Method for Real-Space Topology in Quasicrystal Chern Mosaics” by Tiago V. C. Antão, Yitao Sun, Adolfo O. Fumega and Jose L. Lado, 13 April 2026, Physical Review Letters. DOI: 10.1103/hhdf-xpwg

Η μελέτη εντάσσεται στο ERC Consolidator Grant του Lado, ULTRATWISTROICS, που επικεντρώνεται στη δημιουργία τοπολογικών qubits με υλικά van der Waals. Συμβάλλει επίσης στο Center of Excellence in Quantum Materials (QMAT), που στοχεύει να προωθήσει τις κβαντικές τεχνολογίες τις επόμενες δεκαετίες.

Πώς θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη το 2029: Η πρόβλεψη του Ρέι Κουρτσβάιλ

Ήταν Φεβρουάριος του 2008 στη Βοστώνη, όταν ο Ρέι Κουρτσβάιλ, ο «γκουρού» της πληροφορικής που είχε συζητηθεί για τις τολμηρές του προβλέψεις, ανέβηκε στο βήμα του συνεδρίου της Αμερικανικής Ένωσης για την Προώθηση της Επιστήμης (AAAS). Τότε, οι αναφορές του σε μηχανές που θα αγγίξουν την ανθρώπινη νοημοσύνη και σε νανο-ρομπότ που θα περιηγούνται στο αίμα μας έμοιαζαν για πολλούς με επιστημονική φαντασία.

Σήμερα, ο Κουρτσβάιλ δεν είναι ένας συνταξιούχος οραματιστής. Παραμένει στην πρώτη γραμμή της ψηφιακής αλλαγής ως Διευθυντής Μηχανολογίας στη Google, δείχνοντας ότι δεν αρκέστηκε στις προβλέψεις, αλλά εργάζεται για να τις υλοποιήσει.

Το ορόσημο του 2029, που ο ίδιος είχε θέσει ως το έτος όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη θα περάσει το Τεστ Τούρινγκ και θα εξισωθεί με την ανθρώπινη ευφυΐα, βρίσκεται πλέον πολύ κοντά. Με την πρόοδο της τελευταίας διετίας, η πρόβλεψη μοιάζει να επιβεβαιώνεται με μαθηματική ακρίβεια.

Η AI δεν περιορίζεται πια σε νίκες στο σκάκι. Συνθέτει λόγο, λύνει σύνθετα ιατρικά αινίγματα και αλληλεπιδρά με τον άνθρωπο με τρόπο σχεδόν φυσικό.

Ο «νόμος της επιταχυνόμενης απόδοσης», σύμφωνα με τον οποίο η τεχνολογική ισχύς διπλασιάζεται κάθε δύο δεκαετίες, αποδείχθηκε μάλλον συντηρητικός μπροστά στην εκρηκτική άνοδο της γεννητικής νοημοσύνης που βλέπουμε σήμερα.

Ήδη από το 2008, ο Κουρτσβάιλ μιλούσε για τη Σιγκαλάριτι — το σημείο όπου άνθρωπος και μηχανή θα γίνουν ένα. Περιέγραφε μια εποχή όπου η νανοτεχνολογία θα ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα και η βιολογία θα επαναπρογραμματίζεται ώστε να σταματήσει τη γήρανση.

Αν και τότε οι συνάδελφοί του στην Εθνική Ακαδημία Μηχανολογίας των ΗΠΑ κρατούσαν αποστάσεις, σήμερα οι πρώτες διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή είναι ήδη πραγματικότητα σε πειραματικό επίπεδο. Η σύνδεση της ανθρώπινης σκέψης με το ψηφιακό σύννεφο αποτελεί πλέον το μεγάλο στοίχημα των εργαστηρίων της Silicon Valley.

Η συζήτηση έχει μετατοπιστεί από το αν ο Κουρτσβάιλ είχε δίκιο, στο πώς θα διαχειριστούμε τη δύναμη που ο ίδιος προέβλεψε και συμβάλλει στην υλοποίησή της.

Το 2008 πολλοί τον κατηγορούσαν ότι υποτιμά υπαρξιακές απειλές όπως η κλιματική αλλαγή. Σήμερα, η AI επιστρατεύεται ως βασικό εργαλείο για την αντιμετώπισή τους. Η ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης, που ξεκινά από τους αρχαίους μύθους του Ηφαίστου και περνά από το «τέρας» του Φρανκενστάιν, φαίνεται να φτάνει στην ωρίμανσή της.

Το 2026 μας βρίσκει σε μια στιγμή όπου ο ψηφιακός συνεργάτης έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Ο δρόμος που άνοιξε εκείνο το συνέδριο στη Βοστώνη πριν από δεκαοκτώ χρόνια έχει μετατραπεί στον κεντρικό άξονα προς το άγνωστο αλλά συναρπαστικό 2029.

Η Honda θέλει να μηδενίσει τους θανάτους από τροχαίες συγκρούσεις στα οχήματά της έως το 2050

Η Honda στοχεύει να μειώσει στο μισό τον παγκόσμιο αριθμό θανάτων μοτοσικλετιστών στα δίκυκλά της έως το 2030 και να τους εξαλείψει πλήρως μέχρι το 2050.

Η ιαπωνική εταιρεία έκανε πρώτη φορά τη σχετική ανακοίνωση το 2021 και επανέλαβε το μήνυμα σε δημοσιογράφους με αφορμή την πρόσφατη έναρξη συνεργασίας μεταξύ της Honda UK και της Rapid Training, που στοχεύει στη μείωση των περιστατικών με αναβάτες στους βρετανικούς δρόμους.

Για το πώς ένα τόσο φιλόδοξο σχέδιο μπορεί να υλοποιηθεί από μια μάρκα που παράγει πάνω από 20 εκατομμύρια μοτοσικλέτες ετησίως, μιλήσαμε με τον Ευρωπαίο Διευθυντή Ασφάλειας της Honda, Albert Cavero, ο οποίος βρέθηκε στην εκδήλωση για τη νέα πρωτοβουλία ασφάλειας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Οι στόχοι είναι πολύ απαιτητικοί, αλλά έχουμε σχέδιο να τους πετύχουμε», εξήγησε. «Παγκοσμίως, το 2% των ατυχημάτων προκαλείται από περιβαλλοντικούς παράγοντες – λακκούβες, για παράδειγμα. Άλλο 2% οφείλεται σε βλάβες οχημάτων και το 94% σε ανθρώπινους παράγοντες. Αυτό σημαίνει ότι τα περισσότερα ατυχήματα θα μπορούσαν να αποφευχθούν».

Η στρατηγική της Honda κινείται σε τρεις άξονες, ορισμένοι εκ των οποίων συνδέονται με τους φιλόδοξους στόχους παγκόσμιας ανάπτυξης της εταιρείας.

«Πρώτα είναι η τεχνολογική εξέλιξη των οχημάτων μας», λέει ο Cavero. «Αυτό μπορεί να σημαίνει καλύτερο cornering ABS, ενσωματωμένους αερόσακους και ραντάρ σε όλα τα μοντέλα. Δεύτερον, θα βελτιώσουμε το οικοσύστημα της κυκλοφορίας. Αυτό σημαίνει εισαγωγή επικοινωνίας μεταξύ οχημάτων και ακόμη και μεταξύ οχημάτων και πεζών, ώστε τα οχήματα να αποφεύγουν συγκρούσεις».

Σχετικό: Η Audi παρουσίασε την αντι-σύγκρουση τεχνολογία της χρησιμοποιώντας δύο αυτοκίνητα και μια Multistrada.

«Τρίτον, είναι η βελτίωση της ανθρώπινης ικανότητας, μέσω δεξιοτήτων και εκπαίδευσης των αναβατών. Αυτό είναι βασικό στοιχείο για να πετύχουμε τους στόχους ασφάλειας», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τον Cavero, οι στόχοι αυτοί απορρέουν από την αυξανόμενη κοινωνική ευθύνη της Honda.

«Η Honda είναι η νούμερο ένα μάρκα μοτοσικλετών στον κόσμο», αναφέρει. «Κατασκευάζουμε 20 εκατομμύρια μονάδες τον χρόνο και έχουμε 40% μερίδιο αγοράς παγκοσμίως. Μέχρι το 2030 στοχεύουμε σε μερίδιο 50%. Λόγω αυτής της κλίμακας, έχουμε την ευθύνη να προστατεύουμε τους πελάτες μας. Είναι ζήτημα κοινωνικής ευθύνης.

»Επίσης, κάνουμε μαθήματα οδήγησης εδώ και πολύ καιρό. Η Honda ξεκίνησε εκπαίδευση ασφάλειας μοτοσικλέτας στις αρχές της δεκαετίας του ’60 και το 1970 δημιουργήσαμε το τμήμα προώθησης οδικής ασφάλειας της Honda. Σήμερα έχουμε 51 εκπαιδευτικά κέντρα παγκοσμίως, τα περισσότερα στην Ασία».

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει ότι η Ασία (καθώς και η Αφρική και η Νότια Αμερική) έχουν με διαφορά τα περισσότερα ατυχήματα με μοτοσικλέτες.

«Πουλάμε τεράστιο αριθμό μοτοσικλετών σε αυτές τις περιοχές και χρειαζόμαστε τη συμμετοχή των κυβερνήσεων – σε ορισμένες χώρες δεν απαιτείται ούτε πινακίδα κυκλοφορίας ούτε δίπλωμα για να οδηγήσεις. Υπάρχει πολλή δουλειά να γίνει εκεί», σημειώνει.

Διαφορετική είναι η εικόνα στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Ξέρω ότι η εκπαίδευση ασφάλειας δεν είναι ελκυστική για πολλούς Βρετανούς αναβάτες. Δεν είναι “sexy”. Αυτό είναι η μεγαλύτερη πρόκλησή μας και είναι κοινή ευθύνη. Δεν είναι μόνο η Honda – χρειαζόμαστε και τα μέσα ενημέρωσης, για να πουν στους αναβάτες τι είναι η εκπαίδευση ασφάλειας», λέει ο Cavero.

«Σύμφωνα με την έρευνά μας, όσοι παρακολουθούν μαθήματα είναι πολύ ικανοποιημένοι στο τέλος της εκπαίδευσης. Ο δείκτης ικανοποίησής τους είναι πολύ, πολύ υψηλός και αυτοί οι πελάτες είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές μας. Πρέπει να επενδύσουμε χρήματα για να περάσει αυτό το μήνυμα και σε άλλους αναβάτες».

Η Honda είναι πεπεισμένη ότι η εκπαίδευση μειώνει τα ατυχήματα. «Κάναμε μια εσωτερική μελέτη και διαπιστώσαμε ότι αν συγκρίνεις δύο αναβάτες με το ίδιο προφίλ – ίδια εμπειρία, ίδια μοτοσικλέτα, ίδιο περιβάλλον οδήγησης – και ο ένας περάσει από ποιοτική εκπαίδευση ασφάλειας, θα εμπλακεί σε 30% λιγότερα ατυχήματα από εκείνον που δεν εκπαιδεύτηκε.

»Το αποτέλεσμα εξασθένησε μετά από έναν χρόνο, γι’ αυτό είναι σημαντική η τακτική μετεκπαίδευση μετά το δίπλωμα. Η έρευνα έγινε σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές της Honda».

Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, 1,19 εκατ. άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο σε τροχαία (3200 την ημέρα). Σε δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν το 2023, το 30% των θανάτων στους δρόμους αφορούσε μοτοσικλετιστές, με την πλειονότητα σε Ασία, Αφρική και Νότια Αμερική – συνήθως σε αστικές περιοχές με μικρού κυβισμού μοτοσικλέτες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο το πρόβλημα είναι διαφορετικό: από τους 374 θανάτους μοτοσικλετιστών το 2024, το 65% σημειώθηκε σε μοτοσικλέτες 500cc+ και το 69% σε αγροτικές περιοχές.

Η νέα συνεργασία Honda UK – Rapid Training είναι ανοιχτή σε αναβάτες οποιασδήποτε μάρκας και θεωρείται η πρώτη του είδους της στην Ευρώπη. Τα προγράμματα απευθύνονται σε αναβάτες δρόμου και πίστας κάθε επιπέδου, με coaching από εκπαιδευτές που περιλαμβάνουν αναβάτες με πιστοποίηση Police Class 1, καθώς και πρώην αγωνιζόμενους του Isle of Man TT και των short circuit. Οι εκπαιδευτές θα χρησιμοποιούν NT1100 στον δρόμο και CBR1000RR-R Fireblade στην πίστα, με ειδικά brandαρισμένο εξοπλισμό.

Τα νέα μαθήματα «Honda Bespoke Coaching» διαρκούν μία ημέρα και κοστίζουν £545. Αν οι συμμετέχοντες αγοράσουν νέα Honda (εξαιρούνται 125 και scooter), λαμβάνουν επιστροφή £250, μειώνοντας το κόστος στις £295. Τα μαθήματα δρόμου προσφέρονται σε εθνικό επίπεδο, με έως δύο μαθητές ανά εκπαιδευτή. Περισσότερα στον ιστότοπο της Rapid Training.

Σπάνιο κρανίο στεγόσαυρου 150 εκατ. ετών από την Ισπανία φωτίζει την ανατομία και την εξέλιξη του είδους

Ένα νεοανακαλυφθέν κρανίο στεγόσαυρου από την Ισπανία προσφέρει σπάνια στοιχεία για την ανατομία και την εξέλιξη ενός από τους πιο εμβληματικούς ευρωπαϊκούς δεινόσαυρους.

Το εύρημα δίνει στους επιστήμονες καθαρότερη εικόνα για έναν από τους σημαντικότερους θωρακισμένους δεινόσαυρους της Ευρώπης και αναδιαμορφώνει τις ιδέες για το πώς οι στεγόσαυροι εξαπλώθηκαν και εξελίχθηκαν.

Οι στεγόσαυροι ήταν φυτοφάγοι, γνωστοί για τις πλάκες και τα αγκάθια που σχημάτιζαν δύο σειρές κατά μήκος της ράχης και της ουράς τους. Ανήκαν στους Thyreophora, την ομάδα των θωρακισμένων δεινόσαυρων που περιλαμβάνει και τους ανκυλόσαυρους, αλλά ήταν γενικά πιο ελαφριοί, κινούνταν σε τέσσερα πόδια και έφεραν από τα πιο αναγνωρίσιμα «πανοπλικά» χαρακτηριστικά στον κόσμο των δεινόσαυρων.

Σε νέα μελέτη στο Vertebrate Zoology, παλαιοντολόγοι από το Fundación Conjunto Paleontológico de Teruel-Dinópolis περιγράφουν το πιο πλήρες κρανίο στεγόσαυρου που έχει βρεθεί ποτέ στην Ευρώπη. Το απολίθωμα εντοπίστηκε στη θέση «Están de Colón» στο Riodeva, στην Τερουέλ της Ισπανίας, σε πετρώματα του σχηματισμού Villar del Arzobispo. Τα στρώματα αυτά χρονολογούνται στον Ύστερο Ιουράσιο, περίπου 150 εκατομμύρια χρόνια πριν.

Το κρανίο ανήκε στο είδος Dacentrurus armatus, έναν ευρωπαϊκό στεγόσαυρο που περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1875. Το εύρημα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο, καθώς το 2025 συμπληρώνονται 150 χρόνια από την ονοματοδοσία του είδους.

Τα κρανία των στεγόσαυρων είναι από τα πιο σπάνια ευρήματα, επειδή τα οστά τους ήταν λεπτά και εύθραυστα. Πολλά γνωστά είδη βασίζονται κυρίως σε μερικούς σκελετούς, κάτι που δυσκόλευε την κατανόηση της μορφολογίας του κεφαλιού, του τρόπου σίτισής τους και των συγγενικών τους σχέσεων. Το νέο δείγμα διατηρεί το οπίσθιο τμήμα της κρανιακής οροφής, περιλαμβάνοντας τμήματα από τα οστά frontal, postorbital, squamosal, parietal και supraoccipital. Ένας αυχενικός σπόνδυλος που βρέθηκε δίπλα συνέβαλε στην ταυτοποίηση.

Απεικόνιση κρανίου στεγόσαυρου με το μελετηθέν απολίθωμα στη σωστή ανατομική θέση. Πηγή: Fundación Conjunto Paleontológico de Teruel-Dinópolis

Ο Sergio Sánchez Fenollosa, ερευνητής στο Fundación Dinópolis και συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Η λεπτομερής μελέτη αυτού του εξαιρετικού απολιθώματος μας επέτρεψε να αποκαλύψουμε άγνωστες έως τώρα όψεις της ανατομίας του Dacentrurus armatus, του κατεξοχήν ευρωπαϊκού στεγόσαυρου, που το 2025 συμπληρώνει 150 χρόνια από την πρώτη του περιγραφή. Τα κρανία δεινοσαύρων σπάνια διατηρούνται λόγω της εξαιρετικής ευθραυστότητας των οστών τους. Αυτή η ανακάλυψη είναι κλειδί για να κατανοήσουμε πώς εξελίχθηκαν τα κρανία των στεγόσαυρων.»

Το απολίθωμα αποκάλυψε και ένα άγνωστο μέχρι σήμερα χαρακτηριστικό του κρανίου του Dacentrurus armatus: το supraoccipital, οστό στο πίσω μέρος του κρανίου, είχε διαφορετική κλίση σε σχέση με άλλους γνωστούς στεγόσαυρους. Οι ερευνητές προτείνουν ότι αυτό μπορεί να συνδέεται με τον ασυνήθιστα μακρύ λαιμό του ζώου και τον τρόπο που κρατούσε ή στήριζε το κεφάλι του.

Η ομάδα αξιοποίησε επίσης το εύρημα για μια νέα εξελικτική ανάλυση των στεγόσαυρων, συγκρίνοντας 115 ανατομικά γνωρίσματα σε 30 ομάδες απολιθωμάτων. Τα αποτελέσματα χωρίζουν τους στεγόσαυρους σε δύο κύριους κλάδους, τους Huayangosauridae και τους Stegosauridae, και εισάγουν επίσημα μια νέα ομάδα με την ονομασία Neostegosauria. Σε αυτήν εντάσσονται μεταγενέστερα εξελιγμένοι, μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους στεγόσαυροι από την Αφρική, την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Ασία.

Η ανάλυση εγείρει και ευρύτερα ερωτήματα για την εξέλιξη των στεγόσαυρων. Υποστηρίζει την άποψη ότι το Isaberrysaura mollensis από την Αργεντινή ήταν στεγόσαυρος, τοποθετεί τα Alcovasaurus longispinus και Kentrosaurus aethiopicus κοντά στον Dacentrurus και υποδηλώνει ότι ορισμένοι ασιατικοί στεγόσαυροι επέζησαν έως και στην Πρώιμη Κρητιδική. Αμφισβητεί επίσης την ένταξη του Wuerhosaurus στο γένος Stegosaurus, υποδεικνύοντας την ανάγκη για νέα αναθεώρηση των κινεζικών στεγόσαυρων της Πρώιμης Κρητιδικής.

Ο Sánchez Fenollosa πρόσθεσε: «Επιπλέον, παράλληλα με τη μορφολογική μελέτη, προτείναμε και μια νέα υπόθεση που αναδιαμορφώνει τις εξελικτικές σχέσεις των στεγόσαυρων παγκοσμίως. Ως αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς, τυποποιήσαμε τον ορισμό μιας νέας ομάδας με την ονομασία Neostegosauria.»

Ο Alberto Cobos, γενικός διευθυντής του Fundación Dinópolis και συν-συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε: «Αυτό το διπλό επίτευγμα, τόσο η μελέτη ενός εξαιρετικού απολιθώματος όσο και η πρόταση μιας νέας εξελικτικής υπόθεσης, τοποθετεί αυτή την έρευνα ως σημείο αναφοράς παγκοσμίως στις μελέτες για τους στεγόσαυρους.»

Η θέση στο Riodeva έχει αποδώσει περίπου 200 απολιθώματα, μεταξύ των οποίων τα κατάλοιπα τουλάχιστον δύο στεγόσαυρων σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης, καθώς και ευρήματα από θηρόποδα, σαυρόποδα, ορνιθόποδα, κροκοδυλόμορφα και ψάρια. Περισσότερα οστά από το ίδιο ενήλικο άτομο Dacentrurus βρίσκονται ακόμη σε προετοιμασία, γεγονός που σημαίνει ότι το κρανίο ίσως είναι μόνο η αρχή όσων έχει να αποκαλύψει η περιοχή.

Ο Cobos είπε: «Αυτός ο παλαιοντολογικός χώρος στο Riodeva εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έρευνας και διατηρεί ακόμη πολυάριθμα σημαντικά απολιθώματα, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων μετακρανιακών στοιχείων από το ίδιο ενήλικο άτομο και, ιδίως, νεαρά άτομα, ένας ιδιαίτερα σπάνιος συνδυασμός σε αυτόν τον τύπο δεινόσαυρων. Αυτές οι ανακαλύψεις συνεχίζουν να αυξάνουν εκθετικά την παλαιοντολογική κληρονομιά της επαρχίας Τερουέλ, καθιστώντας την μία από τις εμβληματικές περιοχές για την κατανόηση της εξέλιξης της ζωής στη Γη.»

Reference: “New insights into the phylogeny and skull evolution of stegosaurian dinosaurs: An extraordinary cranium from the European Late Jurassic (Dinosauria: Stegosauria)” των Sergio Sánchez-Fenollosa και Alberto Cobos, 26 May 2025, Vertebrate Zoology. DOI: 10.3897/vz.75.e146618

Η Πόλη του Μεξικού βυθίζεται έως 30 εκατοστά τον χρόνο, φαινόμενο ορατό από το διάστημα

A drone view shows hot air balloons floating near the Teotihuacan pyramids after the area was closed, following a shooting a day earlier in which a gunman killed a Canadian woman and wounded several others before killing himself, authorities said, at one of the country’s most visited tourist sites, in San Martin de las Piramides on the outskirts of Mexico City, Mexico, April 21, 2026. REUTERS/Luis Cortes

Η καθίζηση της Πόλης του Μεξικού είναι πλέον ορατή από το διάστημα, με τον κίνδυνο εκτοπισμού χιλιάδων κατοίκων να παραμένει υπαρκτός.

Η μεγαλύτερη μητρόπολη της Βόρειας Αμερικής βυθίζεται με ανησυχητική ταχύτητα. Σύμφωνα με δορυφορικές λήψεις της NASA, η μεξικανική πρωτεύουσα χάνει έως και 30 εκατοστά ύψος κάθε χρόνο. Όπως μετέδωσε το Associated Press, ο ρυθμός αυτός την κατατάσσει στις πόλεις με την ταχύτερη καθίζηση παγκοσμίως και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη σταθερότητα των θεμελίων της.

«Είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα», δήλωσε ο Ενρίκε Καμπράλ, ερευνητής γεωφυσικής στο Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού. «Προκαλεί ζημιές σε τμήματα των κρίσιμων υποδομών της Πόλης του Μεξικού, όπως το μετρό, το αποχετευτικό δίκτυο, το δίκτυο ύδρευσης, το δίκτυο πόσιμου νερού, τις κατοικίες και τους δρόμους.»

Με πληθυσμό άνω των 22 εκατομμυρίων και έκταση περίπου 3.000 τετραγωνικών μιλίων, η Πόλη του Μεξικού είναι χτισμένη πάνω σε αρχαίο κοίτασμα λίμνης. Όπως σημειώνει η εφημερίδα The Independent, πολλοί από τους σημερινούς δρόμους ήταν κάποτε κανάλια.

The ground beneath Mexico City is slowly sinking, and now, the NISAR satellite can track it from space.

New data shows parts of the city (in blue) that sank more than half an inch (more than 2 cm) per month from Oct. 2025 to Jan. 2026. pic.twitter.com/5uDM1B9Mwx

— NASA Earth (@NASAEarth) April 29, 2026

Η εντατική άντληση υπόγειων υδάτων, σε συνδυασμό με την εξάπλωση του αστικού ιστού, έχει εξαντλήσει τον υδροφόρο ορίζοντα. Η καθίζηση καταγράφεται εδώ και πάνω από έναν αιώνα: στα τέλη του 1800 η πόλη βυθιζόταν κατά δύο ίντσες τον χρόνο, ενώ έως το 1950 ο ρυθμός είχε φτάσει τις 18 ίντσες, σύμφωνα με το ABC News.

Ορισμένες περιοχές έχουν ήδη βυθιστεί κατά εκατοντάδες πόδια. Ιστορικά κτίρια, όπως ο Μητροπολιτικός Καθεδρικός Ναός —του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε το 1573— παρουσιάζουν εμφανή κλίση.

Οι νεότερες μετρήσεις προέρχονται από τα δεδομένα του δορυφόρου NISAR της NASA, για το διάστημα Οκτωβρίου 2025 – Ιανουαρίου 2026. Οι ερευνητές κατέγραψαν ότι σημεία όπως το κεντρικό αεροδρόμιο και το μνημείο του Αγγέλου της Ανεξαρτησίας βυθίζονται με ρυθμό έως 2 εκατοστά τον μήνα. Σε ορισμένα σημεία η καθίζηση σε λιγότερο από έναν αιώνα ξεπερνά το ένα μέτρο, ενώ αλλού φτάνει ακόμη και τα 3 μέτρα.

«Είναι ουσιαστικά η τεκμηρίωση όλων αυτών των αλλαγών μέσα σε μια πόλη», δήλωσε ο επιστήμονας του NISAR, Paul Rosen. «Μπορείτε να δείτε το πλήρες μέγεθος του προβλήματος.»

Η περιοχή Iztapalapa είναι από τις πιο πληγείσες. «Τα σπίτια που είναι χτισμένα πάνω σε [ηφαιστειακό] βράχο είναι σταθερά, αλλά τα σπίτια που βρίσκονται στο μέσο μεταξύ του βράχου και της λιμναίας πεδιάδας έχουν ήδη καταρρεύσει, τα περισσότερα από αυτά», ανέφερε ο Carreón-Freyre, ειδικός σε θέματα καθίζησης της Πόλης του Μεξικού, στο ABC News.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι δεν πρόκειται μόνο για καθίζηση. Η συρρίκνωση του υδροφορέα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή έλλειψη νερού, επιδεινώνοντας την ήδη δύσκολη κατάσταση για εκατομμύρια κατοίκους.

Στόχος των ερευνητών είναι να χαρτογραφήσουν στο μέλλον τον ρυθμό καθίζησης ανά κτήριο, ώστε να εντοπιστούν τρόποι περιορισμού των ζημιών και προστασίας της πόλης.

Μπορεί το κρυφό «σχήμα» του Σύμπαντος να λύσει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της φυσικής;

Μια νέα μελέτη συνδέει τη διαστολή του Σύμπαντος με την κβαντική τοπολογία, υποστηρίζοντας ότι κρυφές μαθηματικές δομές μπορεί να σταθεροποιούν την κοσμολογική σταθερά με τρόπους που έως τώρα δεν είχαν αναγνωριστεί.

Η κοσμολογική σταθερά είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι φυσικοί για την ενέργεια που ωθεί το Σύμπαν να επιταχύνει τη διαστολή του. Παρά τον απλό ορισμό, αποτελεί ένα από τα βαθύτερα άλυτα προβλήματα της φυσικής.

Οι μετρήσεις δείχνουν ότι αυτή η ενέργεια υπάρχει, αλλά η έντασή της είναι εντυπωσιακά μικρή. Εκεί ξεκινά το πρόβλημα. Η κβαντική θεωρία πεδίου (QFT), το πλαίσιο που εξηγεί με επιτυχία τα σωματίδια και τις δυνάμεις, προβλέπει ότι το κενό θα έπρεπε να περιέχει τεράστια ενέργεια.

Στην πράξη, η θεωρητική τιμή είναι τόσο μεγάλη που θα έκανε το Σύμπαν να διαλυθεί σχεδόν ακαριαία. Ωστόσο, το πραγματικό Σύμπαν διαστέλλεται με πολύ πιο ήπιο ρυθμό, επιτρέποντας τον σχηματισμό γαλαξιών, άστρων και πλανητών. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και την παρατήρηση περιγράφεται συχνά ως μία από τις χειρότερες προβλέψεις στην ιστορία της φυσικής.

Ερευνητές του Brown University προτείνουν τώρα μια νέα εξήγηση για αυτή την ασυμφωνία.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι τα μαθηματικά πίσω από ένα απλό μοντέλο κβαντικής βαρύτητας αντικατοπτρίζουν στενά τις εξισώσεις που περιγράφουν το φαινόμενο κβαντικού Hall (quantum Hall effect), μια ασυνήθιστη κατάσταση της ύλης όπου η ηλεκτρική ροή παρουσιάζει εντυπωσιακή ακρίβεια.

Στο φαινόμενο κβαντικού Hall, η ηλεκτρική αγωγιμότητα παραμένει σταθερή ακόμη και όταν το υλικό έχει ατέλειες. Αυτή η σταθερότητα πηγάζει από την τοπολογία, δηλαδή τη μαθηματική «μορφή» μιας κβαντικής κατάστασης. Οι ερευνητές εντόπισαν αντίστοιχο τοπολογικό χαρακτηριστικό στην κατάσταση Chern-Simons-Kodama, μια προτεινόμενη θεμελιώδη κατάσταση για την κβαντική βαρύτητα.

«Αυτό που δείξαμε είναι ότι, αν ο χωροχρόνος έχει αυτή τη μη τετριμμένη τοπολογία, τότε λύνει ένα από τα πιο θανατερά προβλήματα της κοσμολογικής σταθεράς», είπε ο συν-συγγραφέας Stephon Alexander, καθηγητής φυσικής στο Brown. «Όλες οι κβαντικές διαταραχές που θα έπρεπε να εκτοξεύουν την τιμή της κοσμολογικής σταθεράς καθίστανται ανενεργές από αυτή την τοπολογία, που κρατά την τιμή της σταθεράς σταθερή».

Τη μελέτη συνυπογράφουν οι Aaron Hui και Heliudson Bernardo από το Brown Theoretical Physics Center και δημοσιεύθηκε στο Physical Review Letters.

Η κοσμολογική σταθερά εμφανίστηκε αρχικά ως όρος στις εξισώσεις της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν. Ο Αϊνστάιν αναγκάστηκε να την εισαγάγει για να διατηρήσει μαθηματικά σταθερό το Σύμπαν του. Αντιπροσώπευε μια απωστική δύναμη, παρούσα στο κενό του διαστήματος, που αντισταθμίζει τη βαρύτητα και εμποδίζει την κατάρρευση του Σύμπαντος.

Το 1929, όμως, η κοσμολογική σταθερά δέχθηκε καίριο πλήγμα. Ο αστρονόμος Edwin Hubble ανακάλυψε ότι το Σύμπαν δεν ήταν στατικό, όπως είχε υποθέσει ο Αϊνστάιν, αλλά διαστελλόταν. Η ανακάλυψη επέτρεψε στον Αϊνστάιν να αφαιρέσει τον σταθεροποιητικό όρο από τις εξισώσεις του, κάτι που έκανε με κάποια ανακούφιση. Τον θεωρούσε για χρόνια «ugly» και φέρεται να τον αποκάλεσε τη «biggest blunder» του.

Μετά την ανακάλυψη του Hubble, η κοσμολογική σταθερά έμεινε για περίπου μισό αιώνα στο περιθώριο. Αυτό άλλαξε το 1998, όταν αποδείχθηκε ότι η διαστολή του Σύμπαντος δεν γίνεται με σταθερό ρυθμό, αλλά επιταχύνεται. Η διαπίστωση κατέστησε εκ νέου αναγκαία την κοσμολογική σταθερά για να περιγράψει την αυξανόμενη ταχύτητα της διαστολής.

Μόνο που, με την επιστροφή της, το πρόβλημα έγινε οξύτερο. Στο μεταξύ, η κβαντική θεωρία πεδίου είχε γίνει ο κορμός του Καθιερωμένου Προτύπου της σωματιδιακής φυσικής. Σύμφωνα με την QFT, το κενό δεν είναι καθόλου κενό· είναι ένας «βρασμός» στοιχειωδών σωματιδίων που εμφανίζονται και εξαφανίζονται διαρκώς. Όλη αυτή η δραστηριότητα θα έπρεπε να κάνει την ενέργεια του κενού —την ενέργεια που περιγράφει η κοσμολογική σταθερά— πρακτικά άπειρη. Κι όμως, η παρατηρούμενη τιμή, όπως εκτιμάται από τον ρυθμό κοσμικής διαστολής, απέχει πολύ από το άπειρο. Μια άπειρη τιμή θα έκανε το Σύμπαν να διαστέλλεται τόσο γρήγορα που δεν θα μπορούσαν να σχηματιστούν ούτε γαλαξίες, ούτε πλανήτες, ούτε «φυσικοί».

Τα πειράματα με στοιχειώδη σωματίδια έχουν δείξει ότι η QFT είναι από τις πιο ακριβείς και επιτυχείς θεωρίες στην επιστήμη, γεγονός που κάνει τις φαινομενικά εσφαλμένες προβλέψεις της για την κοσμολογική σταθερά ακόμη πιο αινιγματικές.

Ο Alexander μελετά εδώ και χρόνια την κατάσταση Chern-Simons-Kodama (CSK), μια προτεινόμενη κατάσταση κβαντικής βαρύτητας που αναδύεται από την κβαντική θεωρία πεδίου. Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε μια κβαντική θεωρία βαρύτητας —μια θεωρία για το πώς λειτουργεί η βαρύτητα στις πιο μικρές κλίμακες— αλλά, σύμφωνα με τον Alexander, η CSK είναι από τους πιο απλούς υποψήφιους.

«Είναι μια πραγματικά συντηρητική προσέγγιση στην κβάντωση της βαρύτητας», είπε. «Αυτή είναι η προσέγγιση που χρησιμοποίησαν άνθρωποι όπως οι Dirac, Schrödinger και Wheeler. Είναι απλώς η καλή, παλιομοδίτικη κβάντωση».

Ο Alexander είχε διακρίνει κάποιες μαθηματικές ομοιότητες ανάμεσα στην CSK και τα μαθηματικά του φαινομένου κβαντικού Hall, αλλά δεν ήταν βέβαιος πώς να τις ερμηνεύσει. Τότε απευθύνθηκε στον Hui, επίκουρο καθηγητή στο Brown που ειδικεύεται σε τοπολογικά συστήματα όπως εκείνα που εμφανίζονται στο φαινόμενο κβαντικού Hall.

«Αυτή είναι η ομορφιά του Brown Theoretical Physics Center», είπε ο Alexander. «Θέλουμε να είμαστε ένας χώρος όπου αναμειγνύονται πολλές προσεγγίσεις, και εδώ το εφαρμόζουμε στην πράξη — ένας κοσμολόγος που συνεργάζεται στενά με έναν θεωρητικό της συμπυκνωμένης ύλης».

Μαζί, οι ερευνητές έδειξαν ότι η κοσμολογική σταθερά έχει παρόμοια «τοπολογική προστασία» στην κατάσταση CSK με εκείνη που έχει η ηλεκτρική αγωγιμότητα στο φαινόμενο κβαντικού Hall. Το φαινόμενο κβαντικού Hall αναδύεται όταν το ρεύμα διαρρέει πολύ λεπτά υλικά παρουσία μαγνητικού πεδίου. Φανταστείτε ένα επίπεδο, δισδιάστατο μεταλλικό λωρίδιo με ρεύμα που ρέει κατά μήκος. Η εισαγωγή μαγνητικού πεδίου παράγει μια δεύτερη τάση κάθετη στο αρχικό ρεύμα. Αυτή είναι η τάση Hall (από τον Edwin Hall που την ανακάλυψε).

Σε θερμοκρασία δωματίου και σχετικά ασθενή μαγνητικά πεδία, η τάση Hall αυξάνεται γραμμικά όσο αυξάνεται η ένταση του πεδίου. Αλλά σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, όπου κυριαρχούν οι κανόνες της κβαντομηχανικής, και υπό πολύ ισχυρά μαγνητικά πεδία, το φαινόμενο αλλάζει. Αντί να αυξάνεται γραμμικά, η τάση Hall αρχίζει να αυξάνεται σε διακριτά (κβαντισμένα) «σκαλοπάτια» και οροπέδια. Τα σκαλοπάτια και τα οροπέδια είναι εξαιρετικά ακριβή και συνεπή, παίρνοντας ακριβώς τις ίδιες τιμές ανεξαρτήτως του μετάλλου που χρησιμοποιείται ως αγωγός ή των ατελειών του.

Η ακρίβεια και η συνέπεια προκύπτουν από την τοπολογία του συστήματος. Σε αυτές τις ακραίες συνθήκες, τα ηλεκτρόνια εισέρχονται σε μια έντονα συσχετισμένη συλλογική κατάσταση. Η μαθηματική δομή αυτής της συλλογικής κατάστασης —η τοπολογία της— «κλειδώνει» τις τιμές των σκαλοπατιών και των οροπεδίων. Το σύστημα προστατεύεται τοπολογικά από διαταραχές του υλικού και τις ατέλειές του, οπότε οι τιμές παραμένουν σταθερές.

Οι ερευνητές δείχνουν ότι μια πολύ παρόμοια τοπολογική προστασία υπάρχει στις εξισώσεις που περιγράφουν την κατάσταση CSK. Όπως η τοπολογία των καταστάσεων των ηλεκτρονίων «κλειδώνει» την τάση Hall, έτσι και η τοπολογία του ίδιου του χωροχρόνου «κλειδώνει» την κοσμολογική σταθερά, ακόμη και απέναντι στις κβαντικές διακυμάνσεις του κενού.

«Αυτό που βρίσκουμε είναι ότι αυτός ο κβαντισμός της ηλεκτρικής αγωγιμότητας στο κβαντικό Hall έχει ένα ανάλογο με την κοσμολογική σταθερά», είπε ο Hui. «Κι εκείνη καταλήγει να κβαντίζεται για τοπολογικούς λόγους. Τελικά προκύπτουν περιορισμοί στη θεωρία που αναγκάζουν την κοσμολογική σταθερά να παίρνει ορισμένες επιτρεπτές κβαντισμένες τιμές».

Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά για να αναπτυχθεί πλήρως μια τοπολογική λύση στο πρόβλημα της κοσμολογικής σταθεράς, σημειώνει ο Alexander. Όμως η ανεύρεση μιας πιθανής λύσης στη βαρυτική πτυχή του προβλήματος είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα. Το λιγότερο, λέει, η εργασία ενισχύει το προφίλ της κατάστασης CSK ως υποψήφιας για μια πολυπόθητη θεωρία κβαντικής βαρύτητας.

«Πήραμε κάτι παλιό, αυτή τη συντηρητική, κανονική προσέγγιση στην κβαντική βαρύτητα, και ανακαλύψαμε κάτι καινούργιο που υπήρχε εκεί από πάντα», είπε ο Alexander. «Τώρα δουλεύουμε πάνω σε μια μεγαλύτερη εικόνα για το πώς λειτουργεί αυτό το φαινόμενο».

Reference: “Cosmological Constant from Quantum Gravitational 𝜃 Vacua and the Gravitational Hall Effect” by Stephon Alexander, Heliudson Bernardo and Aaron Hui, 17 April 2026, Physical Review Letters. DOI: 10.1103/rzz5-p4f4

Ο δημιουργός του Roomba επιστρέφει με ρομποτικό κατοικίδιο σύντροφο

Ο Colin Angle, ο άνθρωπος πίσω από το Roomba και από τα 50 εκατομμύρια οικιακά ρομπότ που μπήκαν σε σπίτια σε όλο τον κόσμο, επιστρέφει με μια νέα δημιουργία. Αυτή τη φορά, όμως, το ρομπότ δεν φτιάχτηκε για να καθαρίζει, αλλά για να συνοδεύει.

Το πρώτο ρομπότ της νέας του εταιρείας, Familiar Machines & Magic, είναι ένα ρομποτικό «κατοικίδιο» στο μέγεθος σκύλου, με εμφάνιση που θυμίζει συνδυασμό αρκούδας, κουκουβάγιας και golden retriever. Έχει εκφραστικό πρόσωπο, με κινούμενα φρύδια, αυτιά και μάτια, και η εταιρεία το αποκαλεί «Familiar», ένα όνομα που παραπέμπει στη λαϊκή παράδοση γύρω από την ιδέα ενός υπερφυσικού συντρόφου. Σύμφωνα με το demo βίντεο που είδα λίγο πριν από την εμφάνισή του στο WSJ Future of Everything Conference αυτή την εβδομάδα, το τετράποδο ρομπότ μπορεί να κινείται μόνο του στο σπίτι, στα τέσσερα, όπως ένα κατοικίδιο.

Ο Familiar είναι ένα «φυσικά ενσαρκωμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης» που θα χρησιμοποιεί generative AI, μέσω μοντέλου που λειτουργεί τοπικά στη συσκευή, για να αλληλεπιδρά με τον ιδιοκτήτη του με στόχο να δημιουργήσει συναισθηματικό δεσμό και να αναπτύξει «διακριτή προσωπικότητα», είπε ο Angle σε συνέντευξή του. Ρομπότ που μπορούν να αντιδρούν και να απαντούν σε ανθρώπους, θεωρητικά, μπορούν να είναι πιο αποτελεσματικά σε αυτό που ο Angle αποκαλεί «ρόλους υψηλής ανθρώπινης σύνδεσης», όπως η συντροφιά, η ψυχαγωγία, η φιλοξενία, το έξυπνο σπίτι, η φροντίδα ηλικιωμένων και η υποστήριξη γονέων. «Η επόμενη εποχή της ρομποτικής δεν αφορά μόνο τη δεξιοτεχνία ή την ανθρωποειδή μορφή — αφορά μηχανές που μπορούν να χτίζουν και να διατηρούν ανθρώπινη σύνδεση», λέει ο Angle.

Με την εσωτερική κωδική ονομασία Ami, το πρώτο Familiar δεν θα είναι διαθέσιμο προς αγορά πριν από του χρόνου το νωρίτερο και θα κοστίζει «περίπου όσο η κατοχή ενός κατοικιδίου», είπε ο Angle. Τα ακριβή χαρακτηριστικά του παραμένουν ακόμη άγνωστα, όμως ο Angle λέει ότι οι αρχικές χρήσεις του εστιάζουν σε οικογένειες με μικρά παιδιά, στη συντροφιά για ηλικιωμένους και στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας επιδημίας μοναξιάς. Είναι μια τολμηρή κίνηση για έναν άνθρωπο που έχτισε την καριέρα του πάνω σε ρομπότ που καθαρίζουν τα πατώματα.

### Η κατασκευή μιας τεχνητής ζωής

Ο Angle λέει ότι ολόκληρη η τριακονταετής πορεία του στη ρομποτική τον έφερε σε αυτή τη στιγμή. Η αρχική ονομασία της iRobot, που ιδρύθηκε το 1990, ήταν Artificial Creatures Inc. Τότε όμως η τεχνολογία για τη δημιουργία τεχνητής ζωής δεν υπήρχε. «Επιτέλους, μπορώ να κάνω αυτό που αρχικά είχα θέσει ως στόχο. Δεν πρόκειται απλώς για τη δημιουργία εντυπωσιακών animatronics. Τώρα είναι επιτέλους η στιγμή που η τεχνολογία υπάρχει — αν χρησιμοποιηθεί σωστά και υπεύθυνα — για να αρχίσουμε να δημιουργούμε Familiars».

Μετά την αποτυχημένη πώληση της iRobot στην Amazon, ο Angle αποχώρησε από τη θέση του CEO το 2024. Από τότε, εκείνος και οι συνιδρυτές της Familiar Machines, μαζί με τους συνιδρυτές και βετεράνους της iRobot Ira Renfrew και Chris Jones, έχουν συγκροτήσει μια ομάδα ρομποτιστών και μηχανικών από τη Disney, το MIT, τη Boston Dynamics, την Amazon, τη Bose και τη Sonos. Στόχος τους είναι να δημιουργήσουν ένα ρομπότ που δεν θα είναι ούτε παιχνίδι ούτε απλώς ένα chatbot τοποθετημένο μέσα σε πλαστικό, όπως είδαμε παντού στο CES φέτος.

Από την αρχή, η ομάδα απέρριψε την ιδέα ενός ανθρωποειδούς ρομπότ, θεωρώντας την περιττά περίπλοκη για τον σκοπό τους. Η Ami είναι ένα σκόπιμα μη αναγνωρίσιμο πλάσμα, γιατί, όπως λέει ο Angle, αν δημιουργήσεις ένα συγκεκριμένο ζώο ή έναν συγκεκριμένο τύπο μορφής, οι άνθρωποι θα έχουν προκαθορισμένες προσδοκίες για τις δυνατότητές του.

Αποφάσισαν επίσης το Familiar να μην μιλάει. Αντί γι’ αυτό, θα βγάζει μη λεκτικούς ήχους — οι δύο μονάδες που παρουσιάστηκαν στο WSJ Future of Everything έβγαζαν ήχους σαν νιαούρισμα και γουργουρητό. «Σχεδιαστικά, θα αποφεύγει να δίνει πραγματικές συμβουλές για πράγματα για τα οποία ίσως δεν θα έπρεπε να δίνει πραγματικές συμβουλές», λέει ο Angle, αναφερόμενος και στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν διαρκώς τα chatbots με LLM.

«Αν αυτό είναι παιχνίδι, έχουμε αποτύχει. Αν είναι ένα πλάσμα που θέλεις στον κόσμο σου, τότε τα έχουμε καταφέρει περίφημα».

Η κύρια επικοινωνία θα γίνεται μέσω εκφράσεων και γλώσσας του σώματος, με τη βοήθεια συστήματος όρασης με κάμερες και συστοιχίας μικροφώνων. Με 23 βαθμούς ελευθερίας, το ρομπότ μπορεί να κινεί το κεφάλι, τον λαιμό, τα αυτιά, τα μάτια και τα φρύδια του και να περπατά με αργό ανθρώπινο ρυθμό, αλλά δεν μπορεί να πιάνει αντικείμενα ούτε να ανεβαίνει σκάλες. Τα τέσσερα πόδια του προσφέρουν σταθερότητα, κάτι που μειώνει τις ανησυχίες για πτώσεις και ενδεχόμενες ζημιές ή τραυματισμούς.

Στόχος της Familiar Machines είναι να χρησιμοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσει ένα ρομπότ που θα μαθαίνει από τους ιδιοκτήτες του, θα θυμάται μοτίβα και θα προσαρμόζεται στις ρουτίνες τους, με στόχο τη μακροχρόνια αλληλεπίδραση, λέει ο Angle. Θέλουν να αποφύγουν το ενδεχόμενο να καταλήξει κλειδωμένο σε μια ντουλάπα ή να έχει την τύχη δεκάδων προηγούμενων οικιακών ρομπότ, όπως τα Jibo, Aibo, Vector και Astro. «Αν αυτό είναι παιχνίδι, έχουμε αποτύχει», λέει ο Angle. «Αν είναι ένα πλάσμα που θέλεις στον κόσμο σου, τότε τα έχουμε καταφέρει περίφημα. Είναι είτε το ένα είτε το άλλο».

Το Familiar λειτουργεί με το chip Jetson Orin της Nvidia. «Η onboard edge AI στοίβα του βασίζεται σε ένα προσαρμοσμένο μικρό πολυτροπικό μοντέλο, βελτιστοποιημένο για κοινωνική συλλογιστική, που συνδυάζει όραση, ήχο, γλώσσα και μνήμη για να δημιουργεί κοινωνικά ανταποκρινόμενες συμπεριφορές σε πραγματικό χρόνο», λέει ο Angle. Δεν χρειάζεται σύνδεση στο διαδίκτυο, αν και μπορεί να συνδεθεί, και δεν μεταδίδει ήχο ή εικόνα στο cloud, μια σκόπιμη επιλογή για λόγους ιδιωτικότητας και χαμηλότερης καθυστέρησης. Παρόλα αυτά, παραμένει μια συσκευή με κάμερες και μικρόφωνα μέσα στον οικογενειακό σας χώρο.

### Τεχνητή νοημοσύνη για ανθρώπινη σύνδεση;

Γιατί, όμως, να θέλει κανείς ένα τέτοιο ρομπότ στο σπίτι του; Ο Angle αποφεύγει να μπει σε λεπτομέρειες, αφού το ρομπότ βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη, όμως λέει ότι ένας σύντροφος με τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της αυξανόμενης μοναξιάς και να προσφέρει μια εναλλακτική στην τεχνολογία που μας κρατά καθηλωμένους στις οθόνες.

«Αν το Familiar σας σηκώνει από το δωμάτιό σας και σας βάζει να περπατήσετε γύρω γύρω — αυτός είναι ένας πραγματικός τρόπος να προσπαθήσεις να αντιμετωπίσεις την απομόνωση και τη μοναξιά», λέει. Οι περισσότερες προσπάθειες για ρομπότ συντροφιάς μέχρι σήμερα αποτυγχάνουν στο «τεστ του τζαμιού», λέει ο Angle. «Αν ένα φύλλο γυαλί ανάμεσα σε εσάς και τη συσκευή δεν άλλαζε την εμπειρία, τότε θα έπρεπε να είναι απλώς μια οθόνη». Γι’ αυτό η Ami έχει σχεδιαστεί ώστε να αλληλεπιδρά μαζί σας, ακόμη και με σπρωξίματα και αγκαλιές. Διαθέτει επίσης ένα «πολυτελές» απτικό τρίχωμα, λέει ο Angle.

Το βίντεο demo που είδα για την Ami έδειχνε ένα αγόρι να αφήνει το tablet του για να τη χαϊδέψει, έναν άνδρα να σταματά το ατελείωτο scrolling και να πηγαίνει για ύπνο μετά από ένα σπρώξιμο του ρομπότ, μια ηλικιωμένη γυναίκα να βγάζει βόλτα την Ami και μια νεότερη γυναίκα να κάνει γιόγκα δίπλα της. Η ιδέα είναι ότι αν σας ενθαρρύνει να κάνετε πράγματα πέρα από το να κοιτάτε μια οθόνη ή να κάθεστε μόνοι στο σπίτι, είναι πιθανότερο να έρθετε σε επαφή και με άλλους ανθρώπους.

Θα χρειαστεί πολύ περισσότερα από ένα ρομποτικό κατοικίδιο για να αποκολλήσει τον έφηβό μου από το TikTok.

Παρότι περισσότερη διαδραστική τεχνολογία χωρίς οθόνη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο σε μια κοινωνία που έχει εμμονή με τις οθόνες, η σύνδεση με περισσότερη ανθρώπινη επαφή παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη. Θα χρειαστεί πολύ περισσότερα από ένα ρομποτικό κατοικίδιο για να αποκολλήσει τον έφηβό μου από το TikTok. Και παραμένει ρομπότ, όχι άνθρωπος με τον οποίο αλληλεπιδράς. Προσφέροντας ένα υποκατάστατο ορισμένων πλευρών της ανθρώπινης συντροφιάς, μπορεί εξίσου εύκολα να γίνει τόσο μεγάλο εμπόδιο στην πραγματική κοινωνική επαφή όσο και οι οθόνες.

Ακόμη κι αν ο Angle και η ομάδα του καταφέρουν το ρομποτικό και το «χαρακτηρικό» κομμάτι, η επιτυχία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς θα ανταποκριθούν οι καταναλωτές στην ιδέα να βάλουν ένα ρομπότ στο σπίτι τους. Και από το πόσο θα κοστίζει. Το πρώτο Roomba πέτυχε επειδή κόστιζε κάτω από 200 δολάρια και σκούπιζε το πάτωμα. Το «κόστος κατοικίας ενός κατοικιδίου» είναι μια εξαιρετικά ασαφής κλίμακα. Αν και ο Angle υποστηρίζει ότι το ενδιαφέρον για το Familiar είναι «μεγαλύτερο από ό,τι είδαμε με το Roomba», η απουσία ξεκάθαρου σκοπού μοιάζει με πρόβλημα.

Οι ισχυρότερες χρήσεις που άφησε να εννοηθούν ο Angle είναι ως εργαλείο υποστήριξης γονέων — μια συσκευή που αλληλεπιδρά με τα παιδιά σας όταν εσείς δεν μπορείτε και είναι καλύτερη από ένα tablet ή μια τηλεόραση — και ως υποστήριξη ηλικιωμένων, βοηθώντας να περιοριστεί η μοναξιά και να οργανωθούν οι ρουτίνες για φάρμακα και κίνηση. Η δεύτερη περίπτωση μοιάζει με μία από τις λίγες επιτυχημένες λύσεις ρομποτικής συντροφιάς μέχρι σήμερα, το ElliQ της Intuition Robotics. Ο Angle συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας.

Πολλοί θα δουν την ιδέα του Familiar και θα πουν: «Θα προτιμούσα έναν αληθινό σκύλο ή μια γάτα». Ως αφοσιωμένος ιδιοκτήτης κατοικιδίου, ξέρω ότι θα προτιμούσα να χαϊδέψω τη γάτα μου, να βγάλω βόλτα τον σκύλο μου ή να περάσω χρόνο με τις κότες μου, παρά με μια μηχανή. Ο Angle επισημαίνει ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους κάποιος δεν μπορεί να έχει κατοικίδιο, επικαλούμενος μια στατιστική που δείχνει ότι η κατοχή κατοικιδίου πέφτει μόλις στο 9% μετά τα 68, όταν μπορεί να γίνει δυσκολότερη η φροντίδα ενός ζώου. Για όσους θέλουν έναν ζωικό σύντροφο αλλά, για οποιονδήποτε λόγο, δεν μπορούν να έχουν, το Familiar θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα εναλλακτική.

Ο Angle παρουσίασε δύο Familiar στη σκηνή του συνεδρίου WSJ, δείχνοντάς τα να κινούνται, να περπατούν και να αλληλεπιδρούν με ανθρώπους, ενώ έβγαζαν ήχους σαν νιαούρισμα και γουργουρητό. Οι μονάδες ελέγχονταν εν μέρει από χειριστή. Ο Angle δεν είπε σε ποιο βαθμό, αλλά υποστηρίζει ότι το Familiar θα είναι πλήρως αυτόνομο μέχρι να κυκλοφορήσει του χρόνου. «Αυτό είναι ένα demo, αλλά είναι ένα demo που οδεύει προς προϊόν· ήδη είμαστε σε εργοστάσια», είπε στο κοινό.

Ακόμη κι έτσι, δεν είναι σαφές πόσο κοντά θα βρεθεί στο όραμα του Angle. Πρόκειται για πολύ μεγάλες υποσχέσεις σε έναν χώρο γεμάτο αποτυχίες και υπερβολικές προσδοκίες, ενώ μέχρι στιγμής έχουμε δει μόνο προσεκτικά ελεγχόμενα demo. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι ο Angle πιστεύει πως η ομάδα του έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς το όραμά της για τη δημιουργία τεχνητής ζωής. «Δεν είναι παιχνίδι. Είναι πραγματικό ρομπότ», λέει. «Υπάρχει αρκετό σε αυτό ώστε να είναι όμορφο, υπέροχο να το χαϊδεύεις και να το αγκαλιάζεις, και μπορεί να ακολουθεί τον ρυθμό σου. Είναι η αυτενέργεια. Με κάποιον ορισμό του ζωντανού, είναι ζωντανό».

Μετά από χρόνια αδιεξόδων, ένα στοιχείο για το MH370 ήταν μπροστά στα μάτια μας — και οι επιστήμονες το αποκωδικοποίησαν

Η έρευνα για το MH370 είχε «παγώσει» επί χρόνια, μέχρι που μια απρόσμενη πηγή πρότεινε έναν διαφορετικό τρόπο να ακολουθήσει κανείς τα ίχνη.

Το βράδυ της 8ης Μαρτίου 2014, η πτήση MH370 της Malaysia Airlines —ένα Boeing 777 με 239 ανθρώπους— απογειώθηκε από την Κουάλα Λουμπούρ με προορισμό το Πεκίνο. Λιγότερα από 40 λεπτά μετά την απογείωση, το σήμα του αναμεταδότη χάθηκε.

Στρατιωτικό ραντάρ έδειξε ότι το αεροσκάφος εξετράπη από την πορεία του, επέστρεψε πάνω από τη Μαλαισία και κατευθύνθηκε προς τον Ινδικό Ωκεανό. Για τις τελευταίες ώρες της πτήσης έστελνε τακτικά σήματα «handshake» σε δορυφόρους επικοινωνιών, όπως κάνουν όλα τα σύγχρονα αεροσκάφη. Οι καταγραφές παρείχαν στους ερευνητές έμμετρους περιορισμούς θέσης, αλλά όχι ακριβή εντοπισμό τύπου GPS.

Έπειτα, το MH370 εξαφανίστηκε και δεν ξαναφάνηκε ποτέ.

Έχουν περάσει δώδεκα χρόνια και το μεγαλύτερο σύγχρονο μυστήριο της αεροπορίας παραμένει άλυτο. Ωστόσο, ένα από τα πιο υποσχόμενα πρόσφατα στοιχεία δεν ήταν ούτε εικόνα σόναρ ούτε νέο κομμάτι συντριμμιών, αλλά ένα σύμπλεγμα από βαλανίδες.

Τον Ιούλιο του 2015, το δεξί flaperon του MH370 εκβράστηκε στη Réunion Island, γαλλικό έδαφος στον Ινδικό Ωκεανό. Ερευνητές διαπίστωσαν ότι πάνω στα συντρίμμια είχαν προσκολληθεί βαλανίδες, των οποίων τα κελύφη διατήρησαν χημικά ίχνη του νερού απ’ όπου πέρασαν — ένα ζωντανό αρχείο της διαδρομής τους. Για τους επιστήμονες, αυτό σήμαινε έναν πιθανό νέο τρόπο να εντοπίσουν το σημείο εισόδου του MH370 στον ωκεανό.

Σε δημοσίευση του 2023 στο AGU Advances, ομάδα με επικεφαλής τους Nasser Al-Qattan και Gregory Herbert έδειξε ότι τα κελύφη των βαλανίδων λειτουργούν ως χημικά αρχεία του νερού στο οποίο αναπτύσσονται. Καθώς σχηματίζεται κάθε στρώμα, η χημεία του αλλάζει ανάλογα με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος θαλάσσιου νερού. Στον Ινδικό Ωκεανό, οι θερμοκρασίες επιφάνειας μεταβάλλονται ανά γεωγραφικό πλάτος και εποχή.

Διαβάζοντας αυτά τα στρώματα και συγκρίνοντάς τα με μοντέλα θαλάσσιας μεταφοράς, οι επιστήμονες εκτίμησαν ότι μπορούν να ανασυνθέσουν τμήματα της πορείας των συντριμμιών του MH370 στον Ινδικό.

Το πρόβλημα; Οι βαλανίδες που μελετήθηκαν ήταν σχετικά μικρές, επιτρέποντας μόνο μερική ανακατασκευή της διαδρομής. Αν όμως μπορούσαν να αναλυθούν μεγαλύτερες, παλαιότερες βαλανίδες από συντρίμμια του MH370, ο Herbert είπε ότι ίσως θα γινόταν να κοιτάξουν πιο πίσω στον χρόνο — πιθανόν μέχρι το σημείο εισόδου του αεροσκάφους στον ωκεανό.

Στο μεταξύ, η έρευνα επέστρεψε στη θάλασσα.

Τον Μάρτιο του 2025, η Μαλαισία υπέγραψε συμφωνία «no find, no fee» με την αμερικανο-βρετανική εταιρεία θαλάσσιας ρομποτικής Ocean Infinity, εγκρίνοντας νέα αποστολή βυθομέτρησης σε περιοχή 15,000 τετραγωνικών χιλιομέτρων στον νότιο Ινδικό Ωκεανό. Η περιοχή επιλέχθηκε ως εκείνη με την «highest probability» εντοπισμού του αεροσκάφους, βάσει της νεότερης εμπεριστατωμένης ανάλυσης.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις —25–28 Μαρτίου 2025 και 31 Δεκεμβρίου 2025–23 Ιανουαρίου 2026— και κάλυψε περίπου 7,571 τετραγωνικά χιλιόμετρα βυθού.

Στις 8 Μαρτίου 2026, όμως, το Malaysia’s Air Accident Investigation Bureau ενημέρωσε τις οικογένειες των επιβατών ότι η έρευνα «had not yielded any findings that confirm the location of the aircraft wreckage».

Η Μαλαισία δεν συνέδεσε την έρευνα 2025–2026 αποκλειστικά με τα ευρήματα από βαλανίδες. Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι αποδέχθηκαν την πρόταση της Ocean Infinity λόγω της υποχρέωσης να «pursue every credible lead» για τον εντοπισμό του MH370. Το U.S. National Transportation Safety Board και το Australia’s Australian Transport Safety Bureau διόρισαν επίσης διαπιστευμένους εκπροσώπους για τεχνική υποστήριξη.

Η Ocean Infinity γνωστοποίησε ότι αποχώρησε από τη νέα περιοχή έρευνας στις 23 Ιανουαρίου 2026, έχοντας συμπληρώσει συνολικά 151 ημέρες στη θάλασσα από το 2018 και χαρτογραφήσει περισσότερα από 140,000 τετραγωνικά χιλιόμετρα βυθού. Τόνισε επίσης ότι η ολοκλήρωση αυτής της φάσης δεν σημαίνει τέλος της δέσμευσής της να βρεθεί το αεροσκάφος.

Παρότι η πιο πρόσφατη αποστολή δεν απέδωσε ευρήματα, η επιστημονική έρευνα γύρω από το MH370 δεν έχει σταματήσει.

Τον Μάιο του 2024, μελέτη στο Scientific Reports εξέτασε αν οι συντριβές αεροσκαφών στη θάλασσα μπορούν να παράγουν υδροακουστικά σήματα που ανιχνεύονται από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Οι επιστήμονες μελέτησαν δεδομένα υποβρύχιου ήχου από σταθμούς υδροφώνων κοντά στον χρόνο που εκτιμάται ότι ολοκληρώθηκε η πτήση του MH370. Εντοπίστηκε μόνο ένα δυνητικά σχετικό σήμα σε έναν από τους δύο σταθμούς που εξετάστηκαν.

Οι ερευνητές δεν ισχυρίστηκαν ότι βρήκαν τον τόπο πρόσκρουσης του MH370, αλλά πρότειναν ελεγχόμενα πειράματα —όπως εκρήξεις κατά μήκος του «seventh arc», της μεγάλης καμπύλης στον Ινδικό που σηματοδοτεί την τελευταία σύνδεση του MH370 με δορυφόρο της Inmarsat— ώστε να δοκιμαστεί αν τα σήματα μπορούν πράγματι να συσχετιστούν με πρόσκρουση αεροσκάφους. Οι ομάδες έρευνας προσπαθούν επί χρόνια να καθορίσουν σε ποιο σημείο της καμπύλης το MH370 ενδέχεται να εισήλθε στο νερό.

Στη συνέχεια, σε δημοσίευση του Δεκεμβρίου 2024 στο The Journal of Navigation, ο αποχωρήσας επιστήμονας του University of Tasmania Vincent Lyne υποστήριξε ότι τα δύο τελευταία δορυφορικά σήματα του MH370 συνάδουν περισσότερο με ελεγχόμενη, ανατολική κάθοδο, και όχι με την επικρατούσα ερμηνεία πως το αεροσκάφος ξέμεινε από καύσιμα και μπήκε σε ταχεία, ανεξέλεγκτη βύθιση στον νότιο Ινδικό Ωκεανό. Στο άρθρο, ο Lyne χαρακτήρισε την κοινώς αποδεκτή θεωρία «fundamentally flawed».

Οι οικογένειες των επιβατών και η Voice370 συνεχίζουν να ζητούν νέες έρευνες. Ίσως να μην υπάρξει ένα και μοναδικό «θαυματουργό» στοιχείο που θα λύσει το μυστήριο του MH370· το πιο ισχυρό αποδεικτικό υλικό μπορεί να προκύψει τμηματικά: ένα κέλυφος βαλανίδας εδώ, ένα ηχητικό σήμα εκεί και ακόμη ένα κομμάτι βυθού που διαγράφεται από τον χάρτη.

Οι ερευνητές εξακολουθούν να πιστεύουν ότι τα συντρίμμια βρίσκονται πιθανότατα κάπου στον νότιο Ινδικό Ωκεανό. Προς το παρόν, το MH370 παραμένει αγνοούμενο μετά από 12 χρόνια, παρά τις νέες αποστολές και τις επιστημονικές μελέτες — όμως κάθε νέο δεδομένο ίσως μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην απάντηση.