Η ηγεμόνας που οδήγησε τη ρωμαϊκή εισβολή στη Βρετανία ίσως ήταν γυναίκα

Η Verica, κεντρική μορφή της πρώιμης βρετανικής ιστορίας, πιθανότατα ήταν γυναίκα και όχι άνδρας, σύμφωνα με νέα ανάλυση που παρουσιάζει το New Scientist. Η Verica είναι γνωστή ως η ηγεμόνας που έπεισε τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Κλαύδιο να εξαπολύσει την εισβολή που άνοιξε τον δρόμο για την κατάκτηση της Βρετανίας από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

«Η Verica είναι ίσως το πιο σημαντικό πρόσωπο στο τέλος της Εποχής του Σιδήρου, σε εκείνο το σημείο όπου η Βρετανία σύρεται κλοτσηδόν και φωνάζοντας μέσα στην ιστορία», λέει ο Miles Russell, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Bournemouth στη Βρετανία και συγγραφέας του υπό έκδοση βιβλίου Caratacus: Great king of Britain.

Η γνώση για τη Verica προέρχεται κυρίως από δύο πηγές. Η πρώτη είναι νομίσματα της Εποχής του Σιδήρου από τις νότιες αγγλικές κομητείες Hampshire και West Sussex, που φέρουν το όνομα «Verica». Από αυτά φαίνεται ότι η Verica ήταν ηγεμόνας των Atrebates, μιας ομάδας που ξεκίνησε από τη σημερινή βόρεια Γαλλία και μέρος της εγκαταστάθηκε στη νότια Βρετανία.

Η δεύτερη πηγή είναι ο Ρωμαίος ιστορικός Cassius Dio, ο οποίος στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. έγραψε ιστορία της Ρώμης. Ο Cassius Dio αναφέρει ότι ένας Βρετανός με το όνομα Berikos έφυγε από το νησί μετά από εξέγερση και πήγε στον αυτοκράτορα Κλαύδιο για να ζητήσει βοήθεια. Οι περισσότεροι ιστορικοί θεωρούν ότι πρόκειται για τη Verica και ότι ο Cassius Dio παραποίησε λίγο το όνομα.

Προηγούμενες ρωμαϊκές εισβολές στη Βρετανία, όπως εκείνες που οδήγησε ο Ιούλιος Καίσαρας το 55 και το 54 π.Χ., δεν είχαν επιτύχει. Όμως η εκστρατεία του Κλαύδιου το 43 μ.Χ. πέτυχε και μεγάλο μέρος της Βρετανίας έγινε ρωμαϊκή επαρχία για αρκετούς αιώνες.

Στο βιβλίο του και σε συνοπτικό άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Current Archaeology, ο Russell παρουσιάζει αρκετές ενδείξεις ότι η Verica ήταν γυναίκα.

Το πρώτο στοιχείο είναι το ίδιο το όνομα. Στη Βρετανία της Εποχής του Σιδήρου, ονόματα που τελειώνουν σε «a» είναι συνήθως γυναικεία, ενώ όσα τελειώνουν σε «os» ή «us» είναι συνήθως ανδρικά. Οι δύο άλλες γνωστές γυναίκες ηγεμόνες της περιόδου στη Βρετανία, η Boudica των Iceni και η Cartimandua των Brigantes, ακολουθούν επίσης αυτό το μοτίβο. «Δεν είναι απόλυτος κανόνας», λέει ο Russell, αλλά ισχύει για «περίπου το 95% των βρετανικών ονομάτων της Εποχής του Σιδήρου».

Δεύτερον, τα νομίσματα με το όνομα της Verica τείνουν να δείχνουν γυναικείες πολεμίστριες έφιππες, λέει ο Russell. «Είναι παράξενο ότι όλες οι εικόνες της Verica είναι γυναικείες πολεμίστριες», λέει. «Άλλοι ηγεμόνες που έκοβαν νομίσματα δεν έχουν κάτι τέτοιο. Έχουν ανδρικές μορφές».

Την ίδια ώρα, υπάρχουν λίγα ή και καθόλου στοιχεία που να δείχνουν ότι η Verica ήταν άνδρας. Σε ορισμένα νομίσματά της υπάρχει η επιγραφή «COM F» ή «COMMI F», που έχει ερμηνευτεί ως Commios filus ή «γιος του Commios». Ο Russell υποστηρίζει ότι θα μπορούσε εξίσου να σημαίνει Commios filia ή «κόρη του Commios». Αντίστοιχα, η επιγραφή «rex» σήμαινε ηγεμόνας, αλλά δεν όριζε φύλο.

Επιπλέον, αν η Verica ήταν γυναίκα, η αφήγηση του Cassius Dio για τις επαφές της με τον Ρωμαίο αυτοκράτορα βγάζει περισσότερο νόημα. «Ο Κλαύδιος δαιμονοποιείται πάντα από τους Ρωμαίους συγγραφείς επειδή λένε ότι είναι αδύναμος πνευματικά», λέει ο Russell. «Διοικείται από πρώην σκλάβους και διοικείται από γυναίκες. Δεν παίρνει ο ίδιος αποφάσεις». Το να πείθεται από μια Βρετανίδα ηγεμόνα να εισβάλει θα ταίριαζε σε αυτή την εικόνα.

«Είναι ένα εξαιρετικά πειστικό επιχείρημα», λέει η Katharina Rebay-Salisbury, προϊστορική αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Ωστόσο, παραμένει επιφυλακτική ως προς την εικονογραφία στα νομίσματα, επειδή δεν είναι ανατομικά ακριβής: «Μου φαίνεται λίγο δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς ένα γυμνό γυναικείο σώμα από ένα γυμνό ανδρικό σώμα σε αυτές τις πολύ σχηματοποιημένες εικόνες». Παρ’ όλα αυτά, ο Russell έχει «πολλαπλές γραμμές στοιχείων», λέει.

Η ιδέα ταιριάζει επίσης με τη διαμορφούμενη εικόνα μας για την Εποχή του Σιδήρου στη βόρεια Ευρώπη, λέει η Rebay-Salisbury. Ενώ η προηγούμενη Εποχή του Χαλκού ήταν «πολύ πιο αυστηρά έμφυλη» και «οι άνθρωποι έκαναν μεγάλη διάκριση ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες», στην Εποχή του Σιδήρου δινόταν μεγαλύτερη έμφαση στην κοινωνική θέση παρά στο φύλο, με αποτέλεσμα κάποιες γυναίκες να κατέχουν εξουσία.

Το 2025, ο Russell συνυπέγραψε μελέτη για αρχαίο DNA από νεκροταφεία της Εποχής του Σιδήρου στη νότια Βρετανία, η οποία έδειξε ότι, για αρκετούς αιώνες, οι γυναίκες παρέμεναν στα πατρογονικά τους σπίτια ενώ οι άνδρες μετακινούνταν, κάτι που δείχνει ότι οι γυναίκες είχαν σημαντική κοινωνική θέση. Αντίστοιχα μοτίβα έχουν βρεθεί και στην κεντρική Ευρώπη.

«Πλέον υπάρχουν τόσες πολλές τέτοιες περιπτώσεις», λέει η Rebay-Salisbury, «κι όμως οι άνθρωποι εξακολουθούν να εκπλήσσονται». Και διερωτάται: «Πότε θα το αποδεχτούμε απλώς ότι αυτό συμβαίνει με περισσότερο ή λιγότερο τακτικό τρόπο;»

Πηγή: newscientist.com.