Σκώροι ξαναχρησιμοποιούν τα γεννητικά τους όργανα ως άμυνα κατά των νυχτερίδων

Μερικοί σκόροι έχουν εξελίξει τη δυνατότητα να παράγουν ήχους με τα γεννητικά τους όργανα, ώστε να μπερδεύουν τον ηχοεντοπισμό των νυχτερίδων που τους κυνηγούν, και αυτό φαίνεται πως συνέβη ξανά και ξανά σε διαφορετικά είδη.

Νέα έρευνα δείχνει ότι οι σκώροι της οικογένειας των σφιγγίδων έχουν αναπτύξει ανεξάρτητα αυτή την ικανότητα έως και επτά φορές μέσα σε 30 εκατομμύρια χρόνια. Παράλληλα, έχουν εμφανιστεί τουλάχιστον τρεις διαφορετικοί ανατομικοί μηχανισμοί που παράγουν υπερηχητικά σήματα, ικανά να παρεμβαίνουν στον ηχοεντοπισμό.

«Συνολικά, τα ευρήματά μας εμβαθύνουν την κατανόηση των αμυντικών βιοακουστικών προσαρμογών σε αυτό το εμβληματικό σύστημα θηρευτή-θηράματος», γράφει η ομάδα στη μελέτη, με επικεφαλής τον εντομολόγο Πολ Μέισονικ του Florida Museum of Natural History.

Η σχέση θηρευτή και θηράματος είναι ένας από τους ισχυρότερους μοχλούς της εξέλιξης. Η διαρκής απειλή από έναν συγκεκριμένο θηρευτή δημιουργεί πίεση για την ανάπτυξη τρόπων αποφυγής της σύλληψης.

Έτσι προκύπτει συχνά μια εξελικτική κούρσα εξοπλισμών, όπου θηρευτές και θηράματα εξελίσσουν συνεχώς νέους τρόπους υπεροχής. Σε αυτή τη διαδικασία εμφανίζονται προσαρμογές όπως το καμουφλάζ, οι τοξίνες, τα αγκάθια, η πανοπλία και στρατηγικές που κάνουν ένα ζώο να φαίνεται μεγαλύτερο ή πιο απειλητικό απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Για τους σκόρους που καταδιώκονται από νυχτερίδες, η παραγωγή ήχων που μπερδεύουν τον ηχοεντοπισμό τους μπορεί να αποτελέσει ισχυρή στρατηγική επιβίωσης.

Οι σκώροι όμως δεν έχουν λάρυγγα, οπότε χρειάζονται άλλον τρόπο. Η λύση είναι η τριβή, μια διαδικασία που παράγει ήχο όταν δύο μέρη του σώματος τρίβονται μεταξύ τους, όπως συμβαίνει με τα τριξίματα των τριζονιών ή με τους ήχους που παράγουν ορισμένες αράχνες.

Στα αρσενικά της οικογένειας, τα «όργανα» για αυτή την παραγωγή ήχου είναι εξειδικευμένα λέπια σε ένα ζεύγος γεννητικών δομών που ονομάζονται βαλβές. Όταν οι δομές αυτές κινούνται πάνω σε τροποποιημένες επιφάνειες της κοιλιάς, οι σκώροι μπορούν να παράγουν σύντομες εκρήξεις υπερήχων.

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, όμως, υπάρχουν περισσότεροι από ένας τρόποι για να παραχθεί αυτός ο «γεννητικός» ήχος. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν τουλάχιστον τρεις.

Ο Μέισονικ και οι συνεργάτες του εξέτασαν τις γεννητικές δομές αρσενικών σφιγγίδων από όλη την οικογένεια, χρησιμοποιώντας λεπτομερείς απεικονίσεις για να εντοπίσουν τις επιφάνειες που ευθύνονται για τους υπερηχητικούς ήχους.

Σε ορισμένα είδη, τα εξειδικευμένα λέπια των γεννητικών δομών τρίβονται πάνω σε άλλα λέπια της κοιλιάς. Σε άλλα, τρίβονται σε μικροσκοπικά αγκάθια. Και σε μια τρίτη ομάδα, τα λέπια περνούν πάνω από μικρά εξογκώματα που ονομάζονται οζίδια.

Κάθε μηχανισμός παράγει τον δικό του ξεχωριστό υπερηχητικό ήχο. Όταν οι καταγραφές επιβραδυνθούν, ώστε να γίνουν ακουστές στον άνθρωπο, θυμίζουν γρήγορα κλικ, βόμβους ή τριλλίσματα.

Ο μηχανισμός λέπι πάνω σε λέπι τείνει να παράγει πιο σύντομες και σποραδικές εκρήξεις υπερήχων, ενώ ο μηχανισμός λέπι πάνω σε αγκάθι δίνει πιο παρατεταμένες εκπομπές.

Αντίθετα, οι σκώροι με μηχανισμό λέπι πάνω σε οζίδιο φαίνεται να έχουν το πιο ποικίλο ρεπερτόριο, με ήχους που διαφέρουν αισθητά ακόμη και ανάμεσα σε στενά συγγενικά είδη.

Και το εντυπωσιακό είναι ότι αυτοί οι τρεις διαφορετικοί μηχανισμοί δεν προέρχονται όλοι από έναν κοινό πρόγονο με ιδιαίτερο «ταλέντο» στους ήχους.

Όταν οι ερευνητές χαρτογράφησαν τις δομές και τις συμπεριφορές αυτές στο εξελικτικό δέντρο των σφιγγίδων, διαπίστωσαν ότι η ικανότητα παραγωγής υπερηχητικού «τραγουδιού» με τα γεννητικά όργανα ως αντίδραση στις νυχτερίδες φαίνεται να έχει εμφανιστεί ανεξάρτητα έως και επτά φορές μέσα στα τελευταία 30 εκατομμύρια χρόνια.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι πόσο χρήσιμη είναι τελικά αυτή η δυνατότητα.

Η απάντηση δεν φαίνεται να είναι σταθερή. Οι ερευνητές ανέλυσαν καταγραφές των υπερηχητικών εκπομπών των σκώρων, μετρώντας τη διάρκεια κάθε παλμού, τη συχνότητά του και το πόσο χρόνο περνούσαν οι σκώροι παράγοντας ήχο.

Στη συνέχεια, συνέκριναν αυτά τα δεδομένα με όσα είχαν δείξει παλαιότερα πειράματα για τους ήχους που μπορούν να παρεμβαίνουν στον ηχοεντοπισμό των νυχτερίδων.

Δεν ήταν όμως όλα τα περίεργα «τραγούδια» των σκώρων εξίσου αποτελεσματικά.

Οι πιο παρατεταμένοι ήχοι είχαν περισσότερες πιθανότητες να διαθέτουν τα ακουστικά χαρακτηριστικά που μπορούν να διαταράξουν τον ηχοεντοπισμό και να βοηθήσουν τον σκώρο να ξεφύγει από μια σύλληψη.

Ακόμη και τα πιο σύντομα σήματα, όμως, μπορεί να έχουν ρόλο. Ορισμένοι σκώροι διαθέτουν όργανα ακοής που τους επιτρέπουν να αντιλαμβάνονται τις υπερηχητικές κλήσεις των νυχτερίδων όταν αυτές πλησιάζουν. Έτσι, έχουν χρόνο να αντιδράσουν με έναν καταιγισμό ήχου, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο για να μπερδέψουν τον θηρευτή.

Άλλοι, ωστόσο, είναι κωφοί. Δεν μπορούν να ακούσουν τη νυχτερίδα να πλησιάζει, άρα δεν μπορούν να αντιδράσουν με τον ίδιο τρόπο. Μπορούν όμως να παράγουν υπερήχους όταν αγγιχτούν. Οι ερευνητές προτείνουν ότι οι σύντομοι παλμοί ίσως αιφνιδιάζουν τη νυχτερίδα την ώρα που πλησιάζει για τη σύλληψη, δίνοντας στον σκώρο μια ευκαιρία να διαφύγει.

Μια άλλη πιθανότητα είναι η ακουστική μίμηση. Ορισμένοι σκώροι χρησιμοποιούν υπερηχητικά σήματα για να προειδοποιούν τις νυχτερίδες ότι είναι τοξικοί ή δυσάρεστοι ως τροφή. Οι σφιγγίδες, που γενικά είναι βρώσιμες για τις νυχτερίδες, μπορεί να υιοθετούν παρόμοιους ήχους.

Υπάρχει και μια ακόμη πιθανή χρήση, τουλάχιστον σε ορισμένα είδη. Η ποικιλία των ήχων που παράγονται με τον μηχανισμό λέπι πάνω σε οζίδιο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να βοηθούν και στην αναγνώριση ατόμων του ίδιου είδους κατά την ερωτοτροπία.

Αυτό δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί, αλλά η φύση βρίσκει συχνά νέες χρήσεις για παλιές λύσεις.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.

Πηγή: sciencealert.com.