Βαθύς κραδασμός και νιτρικό οξείδιο ενισχύουν την απομάκρυνση αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο

Η ξάπλωση σε στρώμα που δονείται, μαζί με τη λήψη χαπιών νιτρικού οξειδίου, έδειξε ότι μπορεί να ενισχύσει το σύστημα απομάκρυνσης άχρηστων ουσιών του εγκεφάλου, σύμφωνα με το New Scientist.

Η μέθοδος προκάλεσε ισχυρότερη διόγκωση και συστολή των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου, κάτι που φαίνεται να βελτιώνει την απομάκρυνση μιας πρωτεΐνης που συσσωρεύεται στη νόσο Αλτσχάιμερ μέσω του γλυμφατικού συστήματος.

Προηγούμενες προσπάθειες για την ενίσχυση του γλυμφατικού συστήματος έχουν περιλάβει υπερήχους, ροζ θόρυβο και ακόμη και διαλείπουσα εισπνοή υψηλών δόσεων διοξειδίου του άνθρακα. Ο Κρίστοφερ Μπράουν από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, που δεν συμμετείχε στην τελευταία έρευνα, σημειώνει ότι είναι σημαντικό να εξετάζονται όσο το δυνατόν περισσότερες προσεγγίσεις, ώστε να αυξάνονται οι πιθανότητες να φτάσουν κάποτε στην κλινική και να ωφελήσουν ασθενείς.

Ο Βέσα Κιβινίεμι από το Πανεπιστήμιο του Οούλου στη Φινλανδία, όμως, επισημαίνει ότι επικίνδυνες πειραματικές προσεγγίσεις, όπως η λήψη νιτρικού οξειδίου και η εισπνοή διοξειδίου του άνθρακα, δεν πρέπει να δοκιμάζονται στο σπίτι. Για το πρόσφατο πείραμα, το οποίο ο ίδιος ηγήθηκε, λέει ότι το νιτρικό οξείδιο μπορεί να ρίξει την αρτηριακή πίεση και, αν κάποιος έχει ήδη χαμηλή πίεση, ένα χάπι μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια αισθήσεων.

Προηγούμενες μελέτες σε ποντίκια είχαν δείξει ότι η δόνηση του σώματος ενεργοποιεί μια πρωτεΐνη ευαίσθητη στην κίνηση, την Piezo1, η οποία βρίσκεται στα μυϊκά κύτταρα στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου. Αυτό κάνει τα αγγεία να διαστέλλονται και να συστέλλονται πιο έντονα, βοηθώντας το υγρό αποβλήτων να περάσει από τα εγκεφαλικά κύτταρα μέσω του γλυμφατικού συστήματος, ενός δικτύου καναλιών που περιβάλλει τα αγγεία του εγκεφάλου και μεταφέρει τα απόβλητα για απομάκρυνση από τον οργανισμό.

Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι το νιτρικό οξείδιο, το οποίο παράγεται φυσικά στον εγκέφαλο, διαστέλλει επίσης τα εγκεφαλικά αγγεία. Αυτό φαίνεται να στενεύει τα γύρω γλυμφατικά κανάλια και να ασκεί μεγαλύτερη πίεση στο υγρό αποβλήτων, ώστε να εγκαταλείπει τον εγκέφαλο πιο γρήγορα, λέει ο Κιβινίεμι.

Με αυτά τα δύο στοιχεία συνδυασμένα, ο Κιβινίεμι και οι συνεργάτες του στρατολόγησαν 29 ενήλικες χωρίς διάγνωση Αλτσχάιμερ ή άλλων γνωστικών προβλημάτων. Οι συμμετέχοντες πήραν ένα χάπι που διαλύεται κάτω από τη γλώσσα και απελευθερώνει νιτρικό οξείδιο. Στη συνέχεια ξάπλωσαν σε στρώμα που έκανε το σώμα τους να δονείται απαλά για 40 λεπτά και πήραν δεύτερο χάπι στη μέση της διαδικασίας.

Οι αιματολογικές εξετάσεις έδειξαν ότι τα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται βήτα-αμυλοειδές 42 αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 35% μετά την παρέμβαση. Η πρωτεΐνη αυτή συνήθως βοηθά τους νευρώνες να στέλνουν σήματα και να συνδέονται μεταξύ τους, αλλά στη νόσο Αλτσχάιμερ αναδιπλώνεται λανθασμένα και σχηματίζει συσσωματώματα. «Η θεραπεία φάνηκε να ενισχύει την ικανότητα του γλυμφατικού συστήματος να καθαρίζει το βήτα-αμυλοειδές από τον εγκέφαλο προς το αίμα», λέει ο Κιβινίεμι.

Ο Τουόμας Λίλιους από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, που δεν συμμετείχε στην εργασία, χαρακτηρίζει την αύξηση κατά 35% στο κυκλοφορούν βήτα-αμυλοειδές 42 σημαντική και πολύ ενδιαφέρουσα οξεία επίδραση. Όπως λέει, είναι απολύτως πιθανό να αποδειχθεί βιολογικά και, τελικά, κλινικά σημαντική.

Οι παρενέργειες ήταν ήπιες και περιορισμένες, με έξι συμμετέχοντες να εμφανίζουν συμπτώματα όπως ναυτία και πονοκέφαλο. Ωστόσο, αυτό μπορεί εν μέρει να οφείλεται στην προσδοκία ότι το νιτρικό οξείδιο θα είχε επίδραση. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι στο μέλλον θα το αντιμετωπίσουν αυτό με τη χρήση εικονικών χαπιών.

Οι απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου δείχνουν ότι η θεραπεία ενίσχυσε τη ροή του υγρού κατά μήκος των γλυμφατικών καναλιών, πιθανότατα επειδή διεύρυνε τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου και τα έκανε να πάλλονται ισχυρότερα, λέει ο Κιβινίεμι.

Ο Κρίστοφερ Μπράουν επισημαίνει ότι μπορεί να εμπλέκονται και άλλοι μηχανισμοί. Για παράδειγμα, αυτή η παρέμβαση ίσως επιβραδύνει τη διάσπαση του βήτα-αμυλοειδούς 42 από το ήπαρ, με αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερες ποσότητες στην κυκλοφορία του αίματος. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να το παρακάμψουν αυτό με την έγχυση δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, το οποίο κινείται μέσω του γλυμφατικού συστήματος, ώστε να μετρηθεί πιο άμεσα η ροή του, λέει ο Μπράουν.

Πρόσθετα πειράματα της ομάδας του Κιβινίεμι έδειξαν ότι μόνο οι δονήσεις του στρώματος ή μόνο τα χάπια νιτρικού οξειδίου, μεμονωμένα, είχαν μικρότερη επίδραση στο γλυμφατικό σύστημα από ό,τι ο συνδυασμός τους.

Οι ερευνητές ελπίζουν τώρα να δοκιμάσουν την κοινή προσέγγιση σε 60 άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή ή Αλτσχάιμερ τον επόμενο χρόνο, με αποτελέσματα να αναμένονται μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

Αν αυτό πάει καλά, σχεδιάζουν δοκιμή στην οποία παρόμοια ομάδα ανθρώπων θα κάνει τη θεραπεία τακτικά για αρκετούς μήνες και όχι ως μία μόνο παρέμβαση. Αυτό, λέει ο Κιβινίεμι, θα πρέπει να είναι αρκετό για να φανεί αν υπάρχουν βελτιώσεις σε γνωστικές ικανότητες όπως η μνήμη και η επίλυση προβλημάτων.

Πηγή: newscientist.com.