Υπερηχητικό μασάζ εγκεφάλου υπό μελέτη για Αλτσχάιμερ

Μια φορητή συσκευή υπερήχων αξίας 150 δολαρίων θα μπορούσε να σταθεροποιεί μικροσκοπικές δομές των εγκεφαλικών κυττάρων που διαταράσσονται σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ και, ίσως, να συνδέεται ακόμη και με το αίνιγμα της ανθρώπινης συνείδησης, σύμφωνα με τον αναισθησιολόγο Stuart Hameroff.

Η πειραματική προσέγγιση βασίζεται στην ιδέα ότι ο ασθενής θα τοποθετεί για λίγα λεπτά την ημέρα μια συσκευή μεγέθους πιστολάκι για τα μαλλιά στο κεφάλι του. Ο Hameroff υποστηρίζει ότι η χαμηλής έντασης, μη εστιασμένη υπερηχοθεραπεία ολόκληρου του εγκεφάλου θα μπορούσε να επαναφέρει τη συνοχή των μικροσωληνίσκων, των δομών που στηρίζουν τους νευρώνες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν το σύστημα καταρρέει, χάνονται μνήμη και γνωστικές λειτουργίες. Σε κάθε νευρώνα υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες μικροσωληνίσκοι, με πιο συχνή πρωτεΐνη την tau. Σε εγκεφαλικά κύτταρα ανθρώπων που πέθαναν από Αλτσχάιμερ, οι επιστήμονες έχουν βρει συσσωρεύσεις tau που φαίνεται να έχουν αποκολληθεί από τους μικροσωληνίσκους και να έχουν σχηματίσει νευροϊνιδιακά πλέγματα, τα γνωστά NFTs ή tau tangles.

Όταν η tau εμφανίζεται στο αίμα ή στα ούρα ενός ασθενούς, αυτό δείχνει ότι η νόσος επιδεινώνεται. Ο Hameroff λέει ότι δεν είναι σαφές αν στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ οι μικροσωληνίσκοι διαλύονται και απελευθερώνουν την tau ή αν η tau αποκολλάται λόγω βλάβης που αποδυναμώνει τον δεσμό. Υποστηρίζει, όμως, ότι υπάρχει σαφής συσχέτιση ανάμεσα σε αυτή τη διάσπαση και στο Αλτσχάιμερ.

Ο ίδιος αναφέρει πως η έρευνά του δείχνει ότι μια φθηνή συσκευή υπερήχων που στοχεύει ολόκληρο τον εγκέφαλο θα μπορούσε να ενισχύσει τους μικροσωληνίσκους ώστε να διατηρούνται ή να ανασχηματίζονται, αν έχουν καταρρεύσει.

Η ιδέα αυτή προέκυψε, όπως λέει, όταν συνεργαζόταν με τον ειδικό στην κβαντική μηχανική Anirban Bandyopadhyay, διευθυντή του National Institute for Materials Science στην Ιαπωνία. Ο Bandyopadhyay είχε προηγουμένως εντοπίσει πολλαπλές ζώνες ηλεκτρομαγνητικής και μηχανικής ενέργειας μέσα στους μικροσωληνίσκους, σε διαφορετικές συχνότητες και χρονικά μοτίβα.

Παράλληλα, υπάρχουσες μελέτες έχουν δείξει ότι η καθημερινή εφαρμογή χαμηλής έντασης διακρανιακού εστιασμένου υπερήχου στον ιππόκαμπο ασθενών με Αλτσχάιμερ για τρία λεπτά αύξησε τη μεταβολική δραστηριότητα στον ιππόκαμπο και βελτίωσε τη γνωστική λειτουργία σε δύο τομείς μέσα σε 26 ημέρες, χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ο Hameroff επισημαίνει ότι η υπερηχοθεραπεία μπορεί να είναι εστιασμένη ή μη εστιασμένη και να χρησιμοποιείται σε τρία διαφορετικά επίπεδα έντασης. Σε υψηλές εντάσεις, λέει, ο εστιασμένος υπέρηχος θερμαίνει ιστούς και μπορεί να καταστρέψει βλάβες, όπως όγκους. Σε μεσαίες εντάσεις στον εγκέφαλο ανοίγει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, ενώ σε χαμηλές εντάσεις προκαλεί γενικά ευχάριστη βελτίωση της διάθεσης.

Η δική του προσέγγιση, που ονομάζει Transcranial UltraSound (TUS), θα μπορούσε να ωφελήσει ασθενείς με Αλτσχάιμερ, λέει, επειδή η μνήμη δεν βρίσκεται σε ένα μόνο σημείο του εγκεφάλου αλλά είναι κατανεμημένη παντού, ενώ συναισθήματα, δεξιότητες, χωρική αντίληψη και αισθητηριακή ανάκληση εντοπίζονται σε διάφορα τμήματα του φλοιού. Επιπλέον, ένα μηχάνημα υπερήχων σε νοσοκομείο κοστίζει περίπου 70.000 δολάρια, όμως η θεραπευτική χρήση του TUS, όπως υποστηρίζει, δεν θα χρειαζόταν απεικόνιση και υπάρχουν διαθέσιμες συσκευές που είναι αναλώσιμες, ασφαλείς και φθηνές.

Ο Sterling Cooley, φίλος του Hameroff και μηχανικός υπερήχων, είχε αρχίσει ανεπίσημες κλινικές δοκιμές με μια συσκευή που θεώρησε ασφαλή και αξιόπιστη, την «USPro 2000». Ο Hameroff κράτησε αποστάσεις, καθώς ήθελε να προστατεύσει την ιατρική του άδεια. Στη συνέχεια μίλησε με το The Institute of Noetic Sciences (IONS), ένα αμερικανικό μη κερδοσκοπικό ερευνητικό ίδρυμα παραψυχολογίας, το οποίο προσφέρθηκε να χρησιμοποιήσει το Institutional Review Board του για να επικυρώσει τα αποτελέσματα του Cooley. Το IONS ξεκίνησε μια πιλοτική μελέτη, στην οποία οι συμμετέχοντες «χορηγούν μόνοι τους την υπερηχητική διέγερση στο σπίτι για αρκετές εβδομάδες, ενώ παρακολουθούν αλλαγές στη γνωστική λειτουργία, τη διάθεση και την ποιότητα ζωής».

Η επιτροπή Institutional Review Board του IONS επέμεινε ότι, αν οι ασθενείς θέλουν να συμμετάσχουν στη μελέτη, πρέπει να έχουν την άδεια του γιατρού τους. Αυτό, όπως λέει ο Hameroff, καθυστέρησε τα πράγματα. «Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με όσα λέμε», ανέφερε. «Δεν θεραπεύουμε το Αλτσχάιμερ. Θεραπεύουμε προβλήματα νοητικής μνήμης. Και το λέμε brain massage, ultrasonic brain massage. Που ακούγεται λίγο καλύτερα».

Πέρα από το ενδεχόμενο όφελος για ασθενείς με Αλτσχάιμερ, η θεραπεία, όπως λέει ο ίδιος, θα μπορούσε επίσης να στηρίξει τη θεωρία του ότι στους μικροσωληνίσκους δεν κατοικούν μόνο οι μνήμες, αλλά και η ίδια η ανθρώπινη συνείδηση. Ελπίζει να βρει περισσότερη χρηματοδότηση για να προχωρήσει η προσπάθεια.

«Το όνειρό μου, φαντάζομαι, είναι, με έγκριση και συναίνεση φυσικά, να πάω στη μονάδα φροντίδας μνήμης κοντά στο σπίτι μου, που από ένα οικοδομικό τετράγωνο έχει γίνει πέντε όσο ζω εδώ, και να περάσω από δωμάτιο σε δωμάτιο και να δώσω σε όλους, ξέρετε, πέντε λεπτά TUS», είπε.

Στη συνέχεια, θα ήθελε να τροποποιήσει τη συσκευή ώστε να χρησιμοποιεί όλες τις συντονιστικές συχνότητες των μικροσωληνίσκων που έχει εντοπίσει ο Bandyopadhyay. Θέλει να την ονομάσει «The Tubulator 5000».

«Ναι», λέει, «ίσως το κάνουμε».

Στο ρεπορτάζ συνέβαλε η Susan Lahey.

Πηγή: popularmechanics.com.