Πιθανός παράγοντας που επιταχύνει τη γήρανση των όρχεων

Οι όρχεις, όπως και οι ωοθήκες, έχουν επίσης το δικό τους βιολογικό ρολόι, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Molecular Cell Biology.

Στην πορεία του χρόνου εμφανίζουν αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών, βλάβες στο DNA και μειωμένη λειτουργία του σπέρματος. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητό γιατί γερνούν ούτε τι ακριβώς καθορίζει αυτή τη βιολογική διαδικασία.

Ερευνητές στην Κίνα ανέφεραν ότι εντόπισαν ένα μόριο που μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση. Η ομάδα συγκέντρωσε πρώτα ιστούς όρχεων από δύο νεότερους δότες, 23 και 30 ετών, και από δύο μεγαλύτερους, 62 και 91 ετών. Και οι τέσσερις είχαν αποκτήσει ήδη παιδιά και είχαν αφαιρέσει τον έναν όρχι για ιατρικούς λόγους.

Αφού ανέλυσαν περισσότερους από 10.000 κυτταρικούς πυρήνες, οι επιστήμονες διαπίστωσαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στους νεότερους και στους μεγαλύτερους συμμετέχοντες. «Με την αύξηση της ηλικίας, ο όρχις υφίσταται βαθιές δομικές αλλοιώσεις», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης, με επικεφαλής ερευνητές της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών και του Naval Medical University της Κίνας.

Το δείγμα ήταν μικρό, όμως στο εργαστήριο, όταν οι ερευνητές αύξησαν την έκφραση ενός μόνο γονιδίου σε καλλιεργημένα κύτταρα όρχεων, επιταχύνθηκαν σημάδια γήρανσης.

Σε αντίθεση με τις ωοθήκες, που διαθέτουν περιορισμένο απόθεμα ανώριμων ωαρίων, ο όρχις περιέχει βλαστικά κύτταρα που αυτοανανεώνονται και συνδέονται με την παραγωγή σπέρματος. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να διατηρηθεί μια δεξαμενή κυττάρων παραγωγής σπέρματος ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία.

Το γεγονός ότι οι άνδρες μπορούν να αποκτήσουν παιδιά μετά τα 60 δεν σημαίνει ότι η γονιμότητα παραμένει σταθερή σε όλη τη ζωή. Τα κύτταρα του όρχεως εξακολουθούν να εμφανίζουν σημάδια γήρανσης. Μετά τα 45, για παράδειγμα, η ποιότητα και η λειτουργία του σπέρματος τείνουν να μειώνονται, αν και όχι τόσο απότομα όσο ο αριθμός και η ποιότητα των ωαρίων στις ωοθήκες.

Παλαιότερες έρευνες στο ιστικό υλικό των όρχεων είχαν εντοπίσει δύο τύπους κυττάρων που φθίνουν με την ηλικία: τα κύτταρα Sertoli, που στηρίζουν την παραγωγή σπέρματος, και τα κύτταρα Leydig, που παράγουν τεστοστερόνη. Τα δύο αυτά είδη κυττάρων επικοινωνούν στενά μεταξύ τους.

Με την ηλικία, όμως, η νέα μελέτη δείχνει ότι αυτή η σηματοδότηση μπορεί να διαταράσσεται. «Παρατηρήσαμε εκτεταμένη απορρύθμιση στις αλληλεπιδράσεις κυττάρου-κυττάρου που αφορούν τα γερασμένα κύτταρα Sertoli και Leydig», γράφουν οι συγγραφείς της πρόσφατης μελέτης.

Αυτό ενδέχεται να είναι επιζήμιο για την ανάπτυξη του σπέρματος. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι με την ηλικία τα κύτταρα Leydig εμφανίζουν σημαντικές αλλαγές στις αλληλεπιδράσεις τους που σχετίζονται με την έκκριση ορμονών και τον σχηματισμό αιμοφόρων αγγείων. Επίσης, βρήκαν ότι τα κύτταρα Sertoli επικοινωνούν διαφορετικά με τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ιδιαίτερα σημαντικό ήταν ότι τα κύτταρα Sertoli στους μεγαλύτερους όρχεις εξέφραζαν πολύ περισσότερο μια πρωτεΐνη που ονομάζεται WLS. Στο εργαστήριο, όταν η ομάδα αύξησε την έκφραση της WLS σε καλλιεργημένα κύτταρα Sertoli, επιταχύνθηκαν σημάδια γήρανσης.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η WLS ίσως δεν είναι απλώς δείκτης γήρανσης, αλλά και παράγοντας που την προκαλεί. «Ως μεταφορέας Wnt», αναφέρουν οι συγγραφείς, «η WLS είναι κεντρική στην οδό σηματοδότησης Wnt, η οποία ρυθμίζει την αυτοανανέωση, τη διαφοροποίηση, τον μεταβολισμό, την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό των βλαστικών κυττάρων… Παρά τους τεκμηριωμένους ρόλους της, η συγκεκριμένη λειτουργία της WLS στη γήρανση του όρχεως παραμένει ασαφής».

Τα αποτελέσματα συνάδουν με προηγούμενες αναφορές για αλλαγές στα κύτταρα Sertoli και Leydig με την ηλικία και ανοίγουν νέες κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα. Ωστόσο, τέτοιες μελέτες παραμένουν σπάνιες. «Η διαθεσιμότητα ποιοτικών ανθρώπινων δειγμάτων ιστού όρχεων, ιδιαίτερα από μεγαλύτερα άτομα, είναι περιορισμένη λόγω ηθικών ζητημάτων και πρακτικών περιορισμών», γράφει η ερευνητική ομάδα. «Για να βελτιωθεί η αξιοπιστία και η δυνατότητα γενίκευσης των ευρημάτων μας, πρέπει να συγκεντρωθούν περισσότερα δείγματα ιστού όρχεως».

Και άλλοι επιστήμονες συμφωνούν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για τον ιστό των όρχεων και τον αντίκτυπό του στη γονιμότητα των ανδρών. Το 2023, διεθνής ομάδα ειδικών με επικεφαλής τη Moira O’Bryan από το University of Melbourne κάλεσε κυβερνήσεις και συστήματα υγείας να ενισχύσουν την έρευνα για την ανδρική υπογονιμότητα.

Η ομάδα πρότεινε τη δημιουργία μιας παγκόσμιας βιοτράπεζας ιστών και κλινικών δεδομένων, ώστε οι ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα τις διαφορετικές αιτίες της υπογονιμότητας. «Για τους περισσότερους άνδρες με υπογονιμότητα, η αιτία είναι άγνωστη. Όταν είναι γνωστή, λίγες στοχευμένες θεραπείες υπάρχουν», είχε εξηγήσει η O’Bryan το 2023.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι γυναίκες συχνά επωμίζονται το βάρος των επεμβατικών θεραπειών γονιμότητας, όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση. Η καλύτερη κατανόηση του βιολογικού ρολογιού των ανδρών θα μπορούσε να συμβάλει στην εξισορρόπηση αυτής της εικόνας.

Πηγή: sciencealert.com.