Το «Soul Patrol» φωτίζει την ιστορία της πρώτης μαύρης ομάδας ειδικών δυνάμεων στο Βιετνάμ

Το ντοκιμαντέρ Soul Patrol ερευνά τις σύνθετες εμπειρίες της πρώτης ομάδας μαύρων ειδικών αποστολών στον πόλεμο του Βιετνάμ, τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και πίσω από αυτό.

Στο φιλμ του JM Harper ξεδιπλώνεται ένα ξεχασμένο κεφάλαιο της αμερικανικής στρατιωτικής ιστορίας: η ιστορία της ομάδας 2/6 της εταιρείας F, 51st Infantry, της πρώτης μαύρης ομάδας ειδικών επιχειρήσεων στον πόλεμο του Βιετνάμ. Βασισμένο στο πολεμικό απομνημόνευμα του 2003 με τον ίδιο τίτλο, το ντοκιμαντέρ ακολουθεί τον συγγραφέα Ed Emanuel καθώς συγκεντρώνει την ομάδα για μια επανένωση που κινείται ανάμεσα σε σχολική συνάντηση και ομαδική συνεδρία για μετατραυματικό στρες.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι αποστολές αναγνώρισης μεγάλης εμβέλειας, γνωστές ως LRRPs, αποτελούνταν από μικρές ομάδες έξι έως οκτώ στρατιωτών που έμπαιναν πίσω από τις εχθρικές γραμμές για να εντοπίζουν διαδρομές ανεφοδιασμού και εχθρικές θέσεις. Η αποστολή τους απαιτούσε απόλυτη μυστικότητα, καθώς έπρεπε να εντοπίζουν στόχους και να καλούν ενισχύσεις, συνήθως αεροπορικές επιδρομές, αποφεύγοντας την άμεση εμπλοκή με τον εχθρό.

Οι πιθανότητες να επιλεγούν μαύροι Αμερικανοί στρατιώτες για τέτοιες αποστολές ήταν μικρές, σε έναν στρατό όπου οι φυλετικές διακρίσεις παρέμεναν ισχυρές παρά τη θεσμική ενσωμάτωση. Η συγκεκριμένη ομάδα, όμως, πέρασε αυτό το εμπόδιο. Η θητεία της στο Βιετνάμ άφησε βαθιά σημάδια που συνέχισαν να τη βαραίνουν για δεκαετίες μετά το τέλος των συγκρούσεων. Ο Harper λέει ότι η εμπειρία τους παραπέμπει διαχρονικά στην Ιλιάδα, μέσα από τον θυμό και τη θλίψη που άφησε η αίσθηση προδοσίας και η σιωπή γύρω από όσα έζησαν.

Ο πυρήνας του τραύματος βρίσκεται σε μια αποστολή αναγνώρισης το καλοκαίρι του 1968, όταν η ομάδα μπήκε στο Cu Chi, προπύργιο του Viet Cong βορειοδυτικά της Saigon, για να χαρτογραφήσει το εκτεταμένο δίκτυο σηράγγων που είχε παίξει σημαντικό ρόλο στην επίθεση Tet. Ο Emanuel αφηγείται ότι η ομάδα έμεινε κρυμμένη ενώ έπεφταν όλμοι και περνούσαν μπροστά τους μονάδες του Βορείου Βιετνάμ, προσπαθώντας να τους εντοπίσουν. Όταν βγήκαν με ασφάλεια, οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές και πυροβολικό στην περιοχή. Ακολούθησε και ψεκασμός με Agent Orange, που απογύμνωσε την περιοχή από τη βλάστηση και μετέτρεψε τη ζούγκλα σε έρημο τοπίο.

Η ενοχή του επιζώντα βαραίνει την ομάδα μέχρι σήμερα. «Ξαναζώ εκείνη την αποστολή κάθε μέρα της ζωής μου», λέει ο Emanuel. «Επιζήσαμε από τον πόλεμο, αλλά δεν υπήρξε ειρήνη».

Σε διάρκεια 100 λεπτών, το Soul Patrol αποτυπώνει το βάρος του τραύματος που κουβαλούν οι στρατιώτες, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν. Συνδυάζει αρχειακό υλικό Super 8mm, επίκαιρα και φωτογραφίες με σύγχρονες λήψεις και συνεντεύξεις, φέρνοντας τις μνήμες του πολέμου σε έντονη, ζωντανή εικόνα.

Μία από τις πιο δυνατές σκηνές ξεκινά με τον σημερινό Emanuel σε σούπερ μάρκετ Piggly Wiggly, όταν το παρελθόν επιστρέφει με οραματικές εικόνες από εκείνον και τους συντρόφους του να ακολουθούν τον παλιό στρατιώτη δίπλα από τον πάγκο με τα κρέατα και τον διάδρομο με τα δημητριακά.

Το φιλμ αποτυπώνει με ένταση πώς είναι να ζεις με μετατραυματικό στρες. Ο Harper λέει ότι χρειάστηκε να βρει έναν τρόπο να συμπτύξει παρελθόν και παρόν, επειδή έτσι το βιώνουν οι ίδιοι. Όπως αναφέρει, συχνά μιλούσε με τον Ed, που είναι 78 ετών, αλλά στην πραγματικότητα ένιωθε πως μιλούσε με τον 19χρονο που βρισκόταν ακόμη στο Βιετνάμ.

Για την αναπαράσταση των μαχών στο Βιετνάμ, ο Harper γύρισε σκηνές στη South Carolina Lowcountry, περιοχή που έχει χρησιμοποιηθεί και στο Forrest Gump ως υποκατάστατο του Βιετνάμ. Ωστόσο, δεν πίεσε τους βετεράνους να συμμετάσχουν σε αυτές τις σκηνές. Στο ντοκιμαντέρ, ένα μέλος της 2/6 θυμάται ότι στην πρώτη επίδειξη πυροτεχνημάτων της 4ης Ιουλίου μετά την επιστροφή του από το Βιετνάμ έσκυψε για να καλυφθεί όταν άκουσε τις εκρήξεις. Στο τέλος των αποστολών τους, πολλοί στρατιώτες επέστρεφαν στις ΗΠΑ μέσα σε 48 ώρες.

Δεν υπήρχε χρόνος για να επεξεργαστούν τον πόνο ή την απώλεια, ούτε να αποβάλουν την πολεμική πειθαρχία που είχαν φέρει μαζί τους. Ο Harper περιγράφει πόσο απότομη ήταν αυτή η μετάβαση: από τη ζούγκλα σε μια γιορτή με φίλους στη South Carolina λίγες μέρες αργότερα. Όπως λέει, οι οικογένειες των στρατιωτών τούς ζητούσαν να αποφεύγουν τους δυνατούς θορύβους και οτιδήποτε θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια ανάμνηση. Η εκπαίδευσή τους τούς είχε μάθει να αντιδρούν σε απειλές με συγκεκριμένο τρόπο και, όταν γύρισαν, δεν υπήρξε αποσυμπίεση.

Οι μαύροι στρατιώτες δεν μπορούσαν να περιμένουν και θερμή υποδοχή. Βρέθηκαν ανάμεσα σε δύο Αμερικές: στη μακρινή εμπόλεμη ζώνη, όπου οι φυλετικές διακρίσεις παρέμεναν βαθιά ριζωμένες και ο όρος «soul patrol» χρησιμοποιούνταν υποτιμητικά για την ομάδα 2/6, και στην πατρίδα, όπου οι αντιπολεμικοί διαδηλωτές έβριζαν και προσέβαλλαν βετεράνους με το πρώτο σημάδι στρατιωτικού διακριτικού.

Ο Jesse Lewis, γνωστός μαύρος δημοσιογράφος που κάλυψε τον πόλεμο από το Βιετνάμ για τη Washington Post, ήταν από τους ανθρώπους που έφεραν στο φως τις εμπειρίες των μαύρων στρατιωτών και τις φυλετικές ανισότητες στο πεδίο. Όπως λέει, σε ορισμένες μονάδες όπου βρέθηκε, οι απώλειες των μαύρων στρατιωτών ήταν πολύ υψηλές, ίσως διπλάσιες από εκείνες του συνολικού στρατεύματος. Πολλοί από αυτούς ήταν εθελοντές. Ένα μαύρο παιδί που μεγάλωσε στο Σικάγο ή στο Τενεσί και ήθελε να αποδείξει ότι είναι σκληρός, ήρωας και θαρραλέος, δεν χρησιμοποιήθηκε απλώς από τον πόλεμο· ήθελε και το ίδιο να δείξει την αφοσίωσή του και ότι είναι στρατιώτης.

Το Soul Patrol βοηθά το κοινό να καταλάβει πώς η συμμετοχή σε έναν πόλεμο που η αμερικανική κοινωνία δεν είχε κατανοήσει πλήρως παρά χρόνια αργότερα μπορούσε τότε να μοιάζει με γενναία επιλογή, ακόμη και με περιπέτεια. Δείχνει επίσης μαύρους στρατιώτες να ζουν για πρώτη φορά πραγματική ελευθερία: να πίνουν μπίρες, να συναναστρέφονται γυναίκες και να ακούνε James Brown και άλλη soul μουσική σε μια χώρα όπου ένιωθαν ότι τους φέρονταν με αξιοπρέπεια. Δεν έλειπαν, βέβαια, και οι λευκοί αξιωματικοί που προσπαθούσαν να τους επαναφέρουν στην πραγματικότητα.

Πολλά από αυτά τα συναισθήματα επιστρέφουν όταν οι στρατιώτες ξανασμίγουν και οι νεότεροι εαυτοί τους εμφανίζονται για λίγο μπροστά τους. Σε αυτές τις σύντομες στιγμές, είναι δύσκολο να μη σκεφτεί κανείς πόσα έχασαν αυτοί οι άνθρωποι μεγαλώνοντας. Ο Harper λέει ότι δεν κατάλαβε τι σημαίνει ομάδα παρά πολλά χρόνια αργότερα, μέσα από τη σχέση του με τον Ed. Περιγράφει την αγάπη ως το να δίνεις σε έναν άλλον άνθρωπο τη δύναμη να σε καταστρέψει και να εμπιστεύεσαι ότι δεν θα το κάνει. Όπως σημειώνει, αυτό έκαναν καθημερινά στο πεδίο: εμπιστεύονταν ο ένας τον άλλον για να τους καλύπτει και να κρατούν ο ένας τη ζωή του άλλου στα χέρια τους. Αυτή η εγγύτητα, λέει, είναι πολύ δύσκολο να βρεθεί έξω από ένα θέατρο πολέμου.

Το Soul Patrol προβάλλεται τώρα στους κινηματογράφους σε ΗΠΑ και Βρετανία.

Πηγή: theguardian.com.