Ο Σεμπαστιάν Λελίο, σπουδαίος Χιλιανός σκηνοθέτης και κινηματογραφικός ποιητής

Ο Χιλιανός σκηνοθέτης Σεμπαστιάν Λελίο, δημιουργός των Gloria και A Fantastic Woman, πέθανε σε ηλικία 52 ετών, όπως αναφέρει το κείμενο.

Τα τελευταία 20 χρόνια, οι Χιλιανοί κινηματογραφιστές γνώρισαν εντυπωσιακή άνθηση. Ανάμεσα στις βασικές μορφές του Νέου Χιλιανού Κινηματογράφου ήταν ο Πάμπλο Λαραΐν, ο Πατρίσιο Γκουζμάν, που πέθανε φέτος, και ο Σεμπαστιάν Σίλβα. Οι σκηνοθέτες αυτοί έφεραν στο διεθνές κοινό εικόνες από μια χώρα που έζησε υπό την κυριαρχία του Αουγκούστο Πινοσέτ, μιας τυραννίας που ενισχύθηκε και υποστηρίχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως αποδεκτή εναλλακτική στον κομμουνισμό. Μπόρεσαν να αναδυθούν από εκείνη την περίοδο σε μια σχετική δημοκρατική κανονικότητα, μέσα στην οποία όμως το τραύμα και η ενοχή παρέμεναν ζωντανά.

Από όλους τους σκηνοθέτες αυτούς, ελάχιστοι κατάφεραν να αποτυπώσουν τόσο καθαρά τις διαφορετικές όψεις του σύνθετου και αντιφατικού χιλιανού κλίματος του 21ου αιώνα όσο ο Σεμπαστιάν Λελίο. Κάποιες ταινίες του ήταν πολιτικές και άλλες όχι εμφανώς πολιτικές. Όλες όμως είχαν ένταση, πάθος και αισθησιασμό, σαν μια μορφή αντίστασης απέναντι σε ένα σύστημα που στερούσε από τους απλούς ανθρώπους την ευχαρίστηση.

Η Gloria, του 2013, με πρωταγωνίστρια τη βραβευμένη Χιλιανή ηθοποιό Πωλίνα Γκαρσία —και σε αγγλική εκδοχή το 2018 ως Gloria Bell με τη Τζούλιαν Μουρ— ήταν μια συναρπαστική ταινία, σε ύφος κοντά στον Κασσαβέτη. Ακολουθούσε μια ελεύθερη διαζευγμένη γυναίκα που σύχναζε σε μπαρ γνωριμιών αναζητώντας διασκέδαση, σεξ, αγάπη και νόημα. Φαίνεται να βρίσκει και τα τέσσερα σε έναν μεγαλύτερο κύριο, του οποίου η σχέση μαζί της αρχίζει να μπλοκάρεται από τα ενήλικα παιδιά τους. Επιφανειακά, δεν μοιάζει με πολιτική ταινία για τη Χιλή και, πράγματι, μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Ο Λελίο όμως δείχνει πως η Γκλόρια ανήκει στη γενιά της οποίας ολόκληρη η νεότητα επισκιάστηκε και δηλητηριάστηκε από την περίοδο Πινοσέτ. Είναι άραγε πολύ αργά για την απόλαυση και τον αισθησιασμό, στον κόσμο της ελευθερίας που όλοι οι άλλοι στη Δύση έχουν θεωρήσει δεδομένο;

Η ταινία Disobedience, του 2017, το αγγλόφωνο ντεμπούτο του, με πρωταγωνίστριες τη Ρέιτσελ Βάις και τη Ρέιτσελ ΜακΆνταμς, διαδραματιζόταν στο Λονδίνο και αφορούσε μια συντηρητική εβραϊκή κοινότητα. Η Βάις υποδύεται τη Ρόνιτ, κόρη ραβίνου, της οποίας η κρυφή ομοφυλόφιλη ταυτότητα ανθίζει μετά τον θάνατο του πατέρα της, κάτω από συνθήκες ακραίας έντασης. Πρόκειται για μια γοητευτική ταινία, ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα επειδή εκτυλίσσεται έξω από τη λατινοαμερικανική του βάση, κάτω από τους γκρίζους βρετανικούς ουρανούς.

Η μεταγενέστερη αγγλόφωνη ταινία του, The Wonder, από το 2022, ήταν μια λογοτεχνική διασκευή από μυθιστόρημα της Έμμα Ντόνοχιου, την οποία ο Λελίο χειρίστηκε με υποδειγματική δεξιοτεχνία. Η Φλόρενς Πιου υποδύεται τη Βρετανίδα νοσοκόμα που καλείται σε μια αγροτική κοινότητα της Ιρλανδίας το 1862 για να ερευνήσει ένα θαύμα, ένα «wonder». Ένα νεαρό κορίτσι δεν τρώει πια, αλλά φαίνεται απόλυτα υγιές. Πρόκειται για θεϊκή χάρη ή για ένα κακόβουλο τέχνασμα, που στήθηκε από ένα παιδί το οποίο διαισθάνθηκε τη γελοία ανάγκη των ενηλίκων να πιστεύουν στα θαύματα;

Για τον συντάκτη του κειμένου, όμως, αριστούργημα του Λελίο είναι η σιωπηλά εκπληκτική ταινία Una Mujer Fantástica, ή A Fantastic Woman, του 2017, που κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης διεθνούς ταινίας και δείχνει, παρεμπιπτόντως, την επιρροή του Αλμοδόβαρ. Η τρανς ερμηνεύτρια Ντανιέλα Βέγκα υποδύεται τη Μαρίνα, μια τρανς γυναίκα που έχει μια μυστική αλλά απολύτως ευτυχισμένη σχέση με έναν μεγαλύτερο άνδρα, διαζευγμένο και με ενήλικο γιο. Όταν εκείνος πεθαίνει, η Μαρίνα διαπιστώνει ότι της στερείται κάθε δυνατότητα να πενθήσει ή να αναγνωριστεί ως σύντροφός του. Ένας σκληρός και τρανσφοβικός κόσμος επιχειρεί να τη μετατρέψει σε «ανύπαρκτη» και η ταινία ακολουθεί την υποχώρησή της σε μια ονειρική, σχεδόν παραισθητική κατάσταση.

Είναι η οπερατική, ή μελοδραματική, τραγωδία του πόνου, της απώλειας και της ήσυχης αντίστασής της, με προφανή σύνδεση με τις Gloria και Gloria Bell. Ο Λελίο ήταν ένας σπουδαίος ανθρωπιστής και ένας μεγάλος κινηματογραφικός ποιητής της καθημερινής ζωής.

Πηγή: theguardian.com.