Ο Άς Ντάικς έγινε viral με καγιάκ στον ποταμό Σανγκά

Τον περασμένο μήνα, ο Ουαλός εξερευνητής και αυτοπροσδιοριζόμενος ακραίος αθλητής Άς Ντάικς έκανε κουπί στα ήρεμα νερά του ποταμού Σανγκά, παραπόταμου του Κονγκό που διασχίζει το Καμερούν, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και τη Δημοκρατία του Κονγκό, όταν κάτι κινήθηκε κάτω από το σκάφος του και ανατάραξε το νερό. Μαζί του βρίσκονταν ο τοπικός οδηγός Ομπέντ Τέμπα Τουγιουμβίρε και ο οπερατέρ Γουίλ Πέρεζ, καθώς είχαν ξεκινήσει μια διαδρομή με καγιάκ στη λεκάνη του Κονγκό, το δεύτερο μεγαλύτερο τροπικό δάσος στον κόσμο και κρίσιμο οικοσύστημα για ανθρώπους και άγρια ζωή.

Η ομάδα ήξερε ότι ίσως συναντούσε γορίλες των πεδινών περιοχών ή δασικούς ελέφαντες, στη σχεδόν 500 μιλίων πορεία της κατά μήκος του ποταμού. Ο Πέρεζ έθεσε τότε και ένα ακόμη ενδεχόμενο για τα ξαφνικά κύματα: έναν ιπποπόταμο. Αν οι ταξιδιώτες είχαν όντως βρεθεί μπροστά σε ιπποπόταμο, όπως τους είχαν προειδοποιήσει πολλοί ντόπιοι, θα ήταν σε άμεσο κίνδυνο.

Τον Οκτώβριο, ο Άς Ντάικς, ο Ομπέντ Τέμπα Τουγιουμβίρε και ο Γουίλ Πέρεζ ξεκίνησαν την 500 μιλίων διαδρομή με καγιάκ στη Δημοκρατία του Κονγκό.

Όταν ο Ντάικς ανέβασε στο TikTok το βίντεο διάρκειας ενάμιση λεπτού από αυτή την «συνάντηση» στον Σανγκά —με την αιτία να παραμένει άγνωστη— η ανάρτηση ξεπέρασε τα 8 εκατομμύρια προβολές. Τα σχόλια, χιλιάδες, γέμισαν με θεωρίες για το τι μπορεί να είχε συμβεί. Κάποιοι επέμεναν ότι η Μάμι Γουάτα, το πνεύμα του νερού που, κατά την παράδοση, εμφανίζεται συχνά στις όχθες του ποταμού, προκάλεσε την ξαφνική κίνηση. Ένας χρήστης έγραψε ότι οι τρεις άνδρες έπαιζαν «ένα αληθινό Hungry Hungry Hippos», ενώ άλλοι εστίασαν στην εμφανώς τεταμένη έκφραση του Πέρεζ. Άλλος σχολίασε: «Παραιτήθηκα από τη δουλειά μου για να επικεντρωθώ σε αυτή την αποστολή».

Αν και γραμμένο ως αστείο, το τελευταίο σχόλιο δείχνει καθαρά την προσοχή που συγκέντρωσε αυτή η διαδρομή στα social media. Για εβδομάδες, εκατομμύρια θεατές παρακολουθούσαν τα συχνά βίντεο της ομάδας στο TikTok, που αργότερα έγιναν και μια μεγαλύτερη σειρά στο YouTube. Τα βίντεο κατέγραφαν τα πρακτικά εμπόδια για να φτάσουν στον Σανγκά, την προσπάθειά τους μέσα στη ζέστη και την απειλή παρασίτων και ασθενειών, την ημέρα που πέρασαν με τους Μπα’Ακά στην προστατευόμενη περιοχή Dzanga-Sangha, όπου συνέλεξαν άγρια καρύδα και συμμετείχαν σε παραδοσιακό κυνήγι, αλλά και μεγάλα διαστήματα με τους τρεις άνδρες να πλέουν αργά στα ήρεμα νερά.

Όσοι παρακολουθούσαν διαδικτυακά πανηγύρισαν όταν εντόπισαν δασικούς ελέφαντες, ενώ αγχώθηκαν όταν η ομάδα ξέφυγε από σμήνος μελισσών που την καταδίωκε πάνω από τα καγιάκ. Όταν για αρκετό διάστημα η αποστολή σίγησε ξαφνικά, μετά από βλάβη σε power bank, οι θεατές φοβήθηκαν ότι είχε συμβεί κάτι σοβαρό.

Η λεκάνη του Κονγκό είναι το δεύτερο μεγαλύτερο τροπικό δάσος στον κόσμο και κρίσιμο οικοσύστημα για ανθρώπους και άγρια ζωή.

Η αποστολή στον Σανγκά —ή «mission», όπως την αποκαλεί ο Ντάικς— ήταν το πρώτο σκέλος μιας φιλόδοξης προσπάθειας με την ονομασία Project 6. Το εγχείρημα αφορά τον Ουαλό, που έχει χτίσει την καριέρα του στις περιπέτειες και στα παγκόσμια ρεκόρ, όπως όταν έγινε ο πρώτος άνθρωπος που διένυσε πεζός ολόκληρη τη 4.000 μιλίων διαδρομή του ποταμού Γιανγκτσέ, σε σχεδόν έναν χρόνο. Σύντομα θα διασχίσει το Κιργιστάν πάνω σε άλογο, με θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν, για το δεύτερο σκέλος του Project 6, ενώ τα επόμενα στάδια τα αποκαλύπτει σταδιακά.

«Με συναρπάζουν οι γωνιές του κόσμου που δεν γνωρίζω και το να μαθαίνω από τους ανθρώπους που τις αποκαλούν σπίτι τους», λέει ο Ντάικς. «Και μαζί μ’ αυτό έρχεται η πρόκληση: μπορώ να κάνω κάτι που θεωρείται αδύνατο ή κάτι που άλλοι προσπάθησαν να κάνουν αλλά δεν το ολοκλήρωσαν;»

Πέρα από τη σωματική πρόκληση της καθημερινής κωπηλασίας στον Σανγκά επί εβδομάδες, ο Ντάικς λέει ότι στόχος του ήταν να δείξει με υπεύθυνο τρόπο την ομορφιά της λεκάνης του Κονγκό και των κατοίκων της. Τόνιζε μάλιστα στους θεατές ότι «μπορείς να πας σε μέρη σαν κι αυτό, αρκεί να προετοιμαστείς σωστά».

Ο Ντάικς αποδίδει γρήγορα τα εύσημα σε όσους έκαναν δυνατή την αποστολή στη λεκάνη του Κονγκό, και κυρίως στον Τουγιουμβίρε, που δραστηριοποιείται στην προστασία της φύσης και στον οικοτουρισμό μέσω της εταιρείας του Kumbukumbu Tours, με έδρα το Κιγκάλι. Γεννημένος σε χωριό μέσα στο δάσος, κοντά στο Εθνικό Πάρκο Βιρούνγκα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, έφυγε από την περιοχή μετά τον εμφύλιο πόλεμο και έζησε σε προσφυγικό καταυλισμό για περισσότερο από μία δεκαετία, πριν ιδρύσει την ταξιδιωτική του εταιρεία το 2015. Ο ίδιος λέει ότι αυτές οι εμπειρίες διαμόρφωσαν την πεποίθησή του πως ο υπεύθυνος τουρισμός μπορεί να βοηθήσει μια τοπική κοινωνία, ιδιαίτερα τους νέους.

Ο Τουγιουμβίρε δέχτηκε να συμμετάσχει στην αποστολή γιατί είδε την ευκαιρία να αφηγηθεί ουσιαστικές ιστορίες για τη λεκάνη του Κονγκό σε ευρύτερο κοινό. «Επειδή έχουμε επιβιώσει από αυτές τις ιστορίες εκτός πλαισίου, ή ακόμη και από πιο υπερβολικές ιστορίες», λέει. «Νιώθω και εγώ την ευθύνη να λέω πάντα ναι σε κάποιον που έχει το μικρόφωνο και να λέω το σωστό πλαίσιο».

Πριν από την αποστολή, ο Τουγιουμβίρε δούλεψε με τον Ντάικς για να επιλέξουν τη συγκεκριμένη διαδρομή και έκανε επιτόπια έρευνα στις πηγές του Σανγκά. Καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού πρόσφερε πλαίσιο και σχόλια στα βίντεο, μιλώντας για την κρίσιμη απειλή που αντιμετωπίζουν οι δασικοί ελέφαντες, για την αποψίλωση που απειλεί τη λεκάνη του Κονγκό και σημειώνοντας, όταν συνάντησαν τους Μπα’Ακά, ότι οι γυναίκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κυνηγιού.

Ωστόσο, η ισορροπία ανάμεσα στην εκπαίδευση και την ψυχαγωγία, με κοινό κυρίως στο TikTok, έφερε και απρόβλεπτες εντάσεις. Η σύνδεση στο διαδίκτυο ήταν δύσκολη λόγω της πυκνής φυλλωσιάς του δάσους, όμως ο Ντάικς επέμενε το ταξίδι να προβάλλεται «όσο πιο ζωντανά γίνεται». «Δεν μπορώ να λέω ότι πρόκειται για αποστολή μιας ζωής και μετά να χρησιμοποιούμε είτε επαναχρησιμοποιημένο υλικό είτε να εξαφανιζόμαστε», λέει.

Αν και πολλοί θεατές φάνηκαν πραγματικά γοητευμένοι από το τριών εβδομάδων ταξίδι, ακόμη και στα πιο ήσυχα σημεία, ο Ντάικς παρατήρησε ότι κάποιοι έδειχναν μια σκοτεινή χαρά για καταστροφικό περιεχόμενο. Λέει ότι ορισμένοι σχολιαστές στο διαδίκτυο άρχισαν μάλιστα να στοιχηματίζουν χρήματα για το πώς μπορεί να πέθαιναν οι τρεις στη λεκάνη του Κονγκό, πιθανότατα από ιπποπόταμο ή κροκόδειλο. «Νομίζω ότι οι άνθρωποι μπερδεύονται ή έχουν χάσει το μέτρο για το τι είναι βίντεο παιχνίδι, τι είναι ταινία και τι είναι πραγματικότητα», λέει. «Υπάρχει σχεδόν αυτή η αποσύνδεση, όπου οι άνθρωποι απλώς ήθελαν να διασκεδάσουν: “Αν πάω στο Κονγκό, θέλω να σας δω να ξεφεύγετε από την άγρια ζωή, να παλεύετε”». Ο Τουγιουμβίρε είδε τις αντικρουόμενες αντιδράσεις ως «άλλη μια πρόκληση για μένα να… δημιουργήσω μια ιστορία που θα συνεχίζει να τροφοδοτεί το κοινό, αλλά δεν θα είναι ούτε υπερφορτωμένη με υπερβολή».

Άλλοι έχουν ασκήσει κριτική στον Ντάικς, κάνοντας παραλληλισμούς με άλλους ξένους που μπαίνουν σε λεγόμενα απρόσιτα μέρη και, είτε σκόπιμα είτε όχι, αναπαράγουν ξεπερασμένα στερεότυπα. Ο Γκι Ντιντονέ Μουκάντι Ν’Καγιά, λέκτορας και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Μαριέν Νγκουαμπί στο Μπραζαβίλ της Δημοκρατίας του Κονγκό, λέει ότι η διαδρομή του Ντάικς στον Σανγκά ήταν ειλικρινής, καθώς έδειξε τη «τεταμένη συνύπαρξη» ανθρώπων και άγριας ζωής στην περιοχή. Όμως ο τρόπος με τον οποίο πλαισίωσε την αποστολή τον έκανε να κρατήσει επιφυλάξεις. Λίγο πριν από το ταξίδι, ο Ντάικς είχε αναφέρει σε teaser στο TikTok ότι θα «κατέβαινε στην καρδιά του σκότους», μια φράση παρμένη από το αμφιλεγόμενο μυθιστόρημα του Τζόζεφ Κόνραντ για μια βελγική εμπορική εταιρεία που απομυζούσε πόρους από τον ποταμό Κονγκό. Ο Ν’Καγιά λέει ότι περιγραφές όπως το «heart of darkness» και το «unexplored», που έχει χρησιμοποιήσει επίσης ο Ντάικς σε ορισμένες αναρτήσεις του, διαγράφουν την παρουσία όσων ζουν εκεί εδώ και αιώνες: «Ο Σανγκά δεν είναι άδειος», γράφει σε email. «Για αιώνες τον έχουν διασχίσει άνθρωποι με πιρόγες — ψαράδες, έμποροι και οικογένειες».

Αν και ο Ντάικς επιμένει ότι ήθελε να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τη λεκάνη του Κονγκό, που απειλείται σοβαρά από την αποψίλωση, ορισμένοι θεατές αναρωτήθηκαν αν η περιπέτεια ωφέλησε πραγματικά την περιοχή ή αν ήταν περισσότερο όφελος για το Project 6. Η λεκάνη του Κονγκό έχει εδώ και χρόνια να αντιμετωπίσει αλληλένδετα προβλήματα, ανάμεσά τους ακραία φτώχεια, διαφθορά και παράνομη εξόρυξη ορυκτών, τα οποία, όπως λέει ο Τουγιουμβίρε, προέρχονται από την κληρονομιά της αποικιοκρατίας και της δουλείας. «Οι άνθρωποι είναι φτωχοί με την έννοια ότι είναι έτοιμοι να πουλήσουν ό,τι μπορούν, απλώς για να επιβιώσουν», λέει. «Το να βλέπουν έναν λευκό άνδρα σε αυτή την περιοχή τους ξυπνά αναμνήσεις από το παρελθόν: “Αυτός ο τύπος έρχεται για ξυλεία. Αυτός ο τύπος έρχεται για ορυκτά.” Πράγματα που πραγματικά δεν τους δίνουν καμία ελπίδα να αναπτυχθεί η περιοχή. Και αυτό από μόνο του, αυτή η νοοτροπία, αποτελεί απειλή για το δάσος».

Μετά την επιστροφή του στα τέλη Οκτωβρίου, ο Τουγιουμβίρε ξεκουράζεται και ξαναμπαίνει σιγά σιγά στη ρουτίνα του, έπειτα από τη σωματική καταπόνηση της κωπηλασίας. Δεν είχε ξανακάνει καγιάκ για μεγάλο διάστημα πριν από λίγες εβδομάδες και λέει πως η πραγματική του κινητήρια δύναμη ήταν «να μοιραστεί τις ιστορίες και να προσπαθήσει να μετατρέψει την περιπέτεια σε κάτι ουσιαστικό». Το ευρύ ενδιαφέρον για τα βίντεο δεν έφερε κρατήσεις για τις εκδρομές του, αλλά αυτό δεν ήταν ποτέ ο στόχος: «Για να είμαστε ειλικρινείς, το κοινό που είχαμε δεν ήταν κοινό ταξιδιωτών», λέει. Αναλογίζεται επίσης ότι, εκ των υστέρων, θα ήθελε να είχε διατυπώσει πιο καθαρά ένα κάλεσμα για δράση, ώστε η περιέργεια των θεατών στο TikTok να μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο στην περιοχή. Παράλληλα με τις εκδρομές του, ο Τουγιουμβίρε βοηθά στη λειτουργία του Congo Rainforest Fund, μιας τοπικής ΜΚΟ που συνεργάζεται με τις κοινότητες για να κατανοήσει τις απειλές για το δάσος και να βρει λύσεις, όπως η ενίσχυση της εκπαίδευσης και των ευκαιριών απασχόλησης.

Πιστεύει όμως ότι η προβολή της διαδρομής βοήθησε το κοινό να καταλάβει καλύτερα έναν τόπο που ίσως δεν γνώριζε. «Η λεκάνη του Κονγκό έχει παρουσιαστεί ως ένα δύσκολο μέρος για πρόσβαση, ένα δύσκολο, σύνθετο μέρος για να το κατανοήσει κανείς», λέει ο Τουγιουμβίρε. «Οπότε ο κόσμος έλεγε: “Επιτέλους, κάποιος θα μας δώσει τις πραγματικές πληροφορίες”… θέλουμε να τους δούμε στην πραγματικότητα».

Πηγή: cntraveler.com.