Το Dune το είχε προβλέψει: γιατί φοβόμαστε λάθος πράγμα για την AI

Στο σύμπαν του Frank Herbert, η ανθρωπότητα δεν εξεγέρθηκε ενάντια στις μηχανές επειδή αυτές ήθελαν να την εξοντώσουν. Εξεγέρθηκε επειδή οι μηχανές είχαν δώσει ανεξέλεγκτη εξουσία σε μια μικρή ελίτ τεχνοκρατών. Μισό αιώνα μετά τη συγγραφή του, το Dune ακούγεται λιγότερο σαν επιστημονική φαντασία και περισσότερο σαν προειδοποίηση.

Υπάρχουν πολλά πράγματα στο Dune που δεν θα συμβούν ποτέ στην πραγματικότητα. Σκουλήκια μεγαλύτερα από ουρανοξύστες, ένα ναρκωτικό που επιτρέπει τη διαστρική πλοήγηση, μια μυστική αδελφότητα που χειραγωγεί την ανθρώπινη εξέλιξη εδώ και αιώνες. Ο Frank Herbert έχτισε έναν κόσμο σκόπιμα υπερβολικό, γεμάτο μυθολογία και αλληγορία. Κι όμως, μέσα σε αυτή την υπερβολή κρύβεται ένα επεισόδιο που σήμερα διαβάζεται με ανησυχητική οικειότητα: το Βουτλεριανό Τζιχάντ.

Πρόκειται για έναν σχεδόν εκατονταετή πόλεμο που έλαβε χώρα πολύ πριν από τα γεγονότα του πρώτου βιβλίου. Η ανθρωπότητα στράφηκε ενάντια σε κάθε μορφή τεχνητής νοημοσύνης, υπολογιστή και «σκεπτόμενης μηχανής», καταστρέφοντάς τες ολοσχερώς και απαγορεύοντας τη δημιουργία νέων. Η θρησκευτική εντολή που απέμεινε ήταν απόλυτη: «Δεν θα κατασκευάσεις μηχανή κατ’ εικόνα ανθρώπινου νου».

Αυτό που κάνει το επεισόδιο ενδιαφέρον δεν είναι η βία ή η κλίμακά του. Είναι η αιτία. Οι άνθρωποι δεν εξεγέρθηκαν επειδή οι μηχανές απέκτησαν συνείδηση και αποφάσισαν να τους εξοντώσουν — το κλασικό σενάριο του Terminator που κυριαρχεί στη δημοφιλή φαντασία. Εξεγέρθηκαν επειδή η υπερβολική εξάρτηση από αυτές τις μηχανές είχε επιτρέψει σε μια μικρή ομάδα τεχνοκρατών να αποκτήσει έλεγχο πάνω σε κάθε πτυχή της κοινωνίας. Ο πραγματικός εχθρός δεν ήταν η AI. Ήταν οι άνθρωποι που την έλεγχαν.

Ο Herbert δεν έγραψε το Βουτλεριανό Τζιχάντ ως προφητεία. Το χρησιμοποίησε κυρίως ως αφηγηματικό εργαλείο — έναν τρόπο να αποφύγει να ασχοληθεί με τις πολυπλοκότητες της μελλοντικής τεχνολογίας και να εστιάσει σε αυτό που τον ενδιέφερε πραγματικά: τις δυναμικές εξουσίας, τις κοινωνικές δομές, τον τρόπο που οι ελίτ παγιώνουν την κυριαρχία τους. Κι όμως, μια φράση από το πρώτο βιβλίο κυκλοφορεί ξανά στα social media τελευταία, και δύσκολα την αγνοείς: «Κάποτε οι άνθρωποι παρέδωσαν τη σκέψη τους στις μηχανές, ελπίζοντας ότι έτσι θα ελευθερωθούν. Αλλά αυτό απλώς επέτρεψε σε άλλους ανθρώπους με μηχανές να τους υποδουλώσουν».

Το αν η ζωή μιμείται την τέχνη παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Αυτό που δεν είναι ανοιχτό είναι ότι η συζήτηση για την AI σήμερα έχει ακριβώς αυτή την ασυμμετρία που περιέγραφε ο Herbert: μια χούφτα εταιρειών και ανθρώπων ελέγχουν τεχνολογίες που επηρεάζουν δισεκατομμύρια. Παράλληλα, υπάρχουν ολοένα περισσότερες ενδείξεις ότι η υπερβολική χρήση «σκεπτόμενων μηχανών» αρχίζει να επηρεάζει τις ίδιες μας τις γνωστικές ικανότητες — την κριτική σκέψη, τη μνήμη, την ικανότητα να λύνουμε προβλήματα χωρίς βοήθεια.

Ο Herbert δεν ήξερε για το ChatGPT. Αλλά ήξερε κάτι για την εξουσία.

Κουκουβάγια ή κορυδαλλός; Η επιστήμη αποφαίνεται για τον ύπνο σου

Το αν είσαι «νυχτερινός τύπος» ή ξυπνάς με τα πουλιά δεν είναι απλώς θέμα συνήθειας — είναι βαθιά ριζωμένο στη βιολογία, τη γενετική και το περιβάλλον σου. Η επιστήμη του ύπνου έχει αρχίσει να αποκαλύπτει ότι ο χρονότυπός μας είναι πολύ πιο σύνθετος από ό,τι νομίζαμε, και ότι η κατανόησή του μπορεί να κάνει τη διαφορά στην υγεία και την παραγωγικότητά μας.

Υπάρχουν άνθρωποι που στις έξι το πρωί είναι ήδη σε πλήρη εγρήγορση, και άλλοι που μόλις στα μεσάνυχτα αρχίζουν να σκέφτονται καθαρά. Αυτή η διαφορά δεν είναι θέμα πειθαρχίας ή τεμπελιάς — είναι αποτύπωμα της βιολογίας μας. Ο χρονότυπος, δηλαδή η φυσική ροπή του σώματός μας να κοιμάται και να ξυπνά σε συγκεκριμένες ώρες, καθορίζεται από έναν συνδυασμό γενετικών, ορμονικών και περιβαλλοντικών παραγόντων που αλλάζουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας.

Σύμφωνα με τον γιατρό John Saito, εκπρόσωπο της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής Ύπνου, η ηλικία παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα μικρά παιδιά ξυπνούν νωρίς, οι έφηβοι μετατοπίζονται προς τις νυχτερινές ώρες λόγω ορμονικών αλλαγών, ενώ στη μέση ηλικία ο κύκλος σταθεροποιείται. Στα γηρατειά, η μείωση της μελατονίνης — της ορμόνης που ρυθμίζει τον ύπνο — μας κάνει και πάλι «πρωινούς τύπους». Παρ’ όλες αυτές τις αλλαγές, ο βασικός χρονότυπός μας παραμένει σχετικά σταθερός: κάποιοι θα είναι πάντα πιο «νυχτερινοί» από άλλους.

Η γενετική συμβάλλει σημαντικά σε αυτό. Μια μεγάλη μελέτη εντόπισε 351 γενετικούς παράγοντες που επηρεάζουν την προτίμησή μας για πρωί ή βράδυ. Υπάρχει μάλιστα μια εξελικτική εξήγηση: σε πρώιμες ανθρώπινες ομάδες, το να έχεις μέλη με διαφορετικούς κύκλους ύπνου εξασφάλιζε ότι κάποιος ήταν πάντα σε εγρήγορση. Αυτοί οι «φύλακες της νύχτας», όπως τους αποκαλεί ο Saito, πιθανόν να κληρονομούσαν αυτή την ιδιότητα στους απογόνους τους.

Το περιβάλλον, ωστόσο, δεν είναι αμελητέο. Η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί σε κάνει να ξυπνάς νωρίτερα, ενώ η τεχνητή φωτεινότητα των οθονών αργά το βράδυ καθυστερεί τον κιρκάδιο ρυθμό σου. Όσοι ζουν σε πόλεις εκτίθενται σε περισσότερο τεχνητό φως, γεγονός που μπορεί να τους ωθεί προς πιο νυχτερινές συνήθειες. Ακόμα και η γεωγραφική θέση μετράει: η εγγύτητα στον ισημερινό, με την ομοιόμορφη ηλιοφάνεια καθ’ όλο το χρόνο, διευκολύνει τις πρωινές ώρες.

Ο κλινικός ψυχολόγος και ειδικός στον ύπνο Michael Breus πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, προτείνοντας τέσσερις διακριτούς χρονότυπους που τους αποκαλεί «ζώα του ύπνου». Οι «αρκούδες», που αποτελούν περίπου το 55% του πληθυσμού, ακολουθούν τον ηλιακό κύκλο. Οι «λύκοι» (15-30%) είναι οι κλασικοί νυχτερινοί τύποι, πιο παραγωγικοί το βράδυ. Οι «λιοντάρια» (15%) ξυπνούν νωρίς και στις εννιά το βράδυ ζητούν μαξιλάρι. Τέλος, τα «δελφίνια» (10-15%) κοιμούνται ελαφρά, διαταράσσονται εύκολα από ήχους και φως, και συχνά ταλαιπωρούνται από αϋπνία.

Το ερώτημα αν ένας χρονότυπος είναι «καλύτερος» από τον άλλο δεν έχει απλή απάντηση. Οι πρωινοί τύποι εμφανίζουν γενικά καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία, ενώ οι νυχτερινοί συνδέονται με οξύτερη μνήμη. Ωστόσο, η συστηματική στέρηση ύπνου — που συχνά συνοδεύει τους «κουκουβάγιες» που αναγκάζονται να ξυπνούν νωρίς — αυξάνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, κατάθλιψης και διαβήτη τύπου 2. Το κλειδί, σύμφωνα με τον Saito, δεν είναι να αλλάξεις χρονότυπο, αλλά να ευθυγραμμίσεις όσο γίνεται το πρόγραμμά σου με τον φυσικό σου ρυθμό. Η συνέπεια στις ώρες ύπνου και εγρήγορσης είναι από μόνη της ένα ισχυρό εργαλείο — ανεξάρτητα από το αν ξυπνάς με τα πουλιά ή κοιμάσαι με την αυγή.

Το Κογκρέσο ερευνά αν η fintech Ramp κέρδισε κρατική σύμβαση 25 εκατ. με αθέμιτα μέσα

Ο αμερικανός βουλευτής Gerald Connolly ζητά εξηγήσεις από την Υπηρεσία Γενικών Υπηρεσιών για το αν η startup Ramp λαμβάνει προνομιακή μεταχείριση στη διεκδίκηση κυβερνητικής σύμβασης 25 εκατομμυρίων δολαρίων. Το ερώτημα δεν είναι μόνο διαδικαστικό: οι επενδυτές της εταιρείας περιλαμβάνουν ορισμένα από τα πιο γνωστά ονόματα του κύκλου του Τραμπ.

Η Ramp είναι μια από τις πιο ταχύτατα αναπτυσσόμενες fintech εταιρείες των ΗΠΑ — διαχειρίζεται εταιρικά έξοδα, εκδίδει εταιρικές κάρτες και αυτοματοποιεί λογιστικές διαδικασίες. Ιδρύθηκε το 2019, έχει αντλήσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια σε μετοχικό κεφάλαιο και τον Μάρτιο του 2025 διπλασίασε την αποτίμησή της στα 13 δισεκατομμύρια δολάρια μετά από δευτερογενή πώληση μετοχών 150 εκατομμυρίων. Τώρα, όμως, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πολιτικής έρευνας που θέτει ερωτήματα για το πώς λειτουργεί η σχέση μεταξύ Silicon Valley και Ουάσινγκτον στην εποχή του DOGE.

Ο Gerald Connolly, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, έστειλε επιστολή στον επικεφαλής της Υπηρεσίας Γενικών Υπηρεσιών (GSA) ζητώντας πλήρη ενημέρωση για τις επαφές μεταξύ στελεχών της υπηρεσίας και εκπροσώπων της Ramp. Το αίτημα αφορά ένα πιλοτικό πρόγραμμα στο πλαίσιο του SmartPay — του κυβερνητικού προγράμματος διαχείρισης εξόδων αξίας 700 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που σήμερα εξυπηρετείται από Citibank και US Bank.

Το κεντρικό ερώτημα είναι απλό: πώς μια startup χωρίς καμία εμπειρία σε κυβερνητικές συμβάσεις βρέθηκε να είναι το «φαβορί» για μια σύμβαση 25 εκατομμυρίων δολαρίων; Σύμφωνα με τον Connolly, η Ramp φέρεται να είχε ήδη επικοινωνήσει με φορείς του κλάδου πληρωμών για τεχνικές λεπτομέρειες που αφορούν κυβερνητικές συναλλαγές — πριν καν ανακοινωθεί δημόσια η σχετική πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Αν αληθεύει, αυτό θα σήμαινε ότι η εταιρεία είχε πρόσβαση σε πληροφορίες που δεν ήταν διαθέσιμες στους ανταγωνιστές της.

Η Ramp αρνείται οποιαδήποτε παρατυπία. Η επικεφαλής επικοινωνίας της εταιρείας δήλωσε ότι η επαφή με τη GSA έγινε μέσω ενός πρώην πελάτη, αφού η εταιρεία είδε μια δημόσια ανάρτηση του DOGE στο X τον Φεβρουάριο του 2025 — στην οποία αναφερόταν ότι η αμερικανική κυβέρνηση διαχειρίζεται 4,6 εκατομμύρια ενεργές πιστωτικές κάρτες και 40 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιες δαπάνες. Η εταιρεία, λέει, απλώς ανταποκρίθηκε σε μια δημόσια πρόσκληση.

Αυτό που δυσκολεύει την ουδέτερη ανάγνωση της υπόθεσης είναι το μητρώο επενδυτών της Ramp. Ανάμεσά τους: το Founders Fund του Peter Thiel, ο Keith Rabois που χρηματοδότησε την προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ με πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια, το Thrive Capital του Josh Kushner — αδερφού του γαμπρού του Τραμπ — και ο Joe Lonsdale της 8VC, γνωστός υποστηρικτής του Ρεπουμπλικανικού κόσματος. Η παρουσία αυτών των ονομάτων δεν αποδεικνύει τίποτα από μόνη της, αλλά δίνει στην έρευνα πολιτικό βάρος που δύσκολα αγνοείται.

Η υπόθεση Ramp δεν είναι απλώς μια διαμάχη για μια κυβερνητική σύμβαση. Είναι ένα τεστ για το πόσο διαφανής είναι η σχέση μεταξύ της νέας τεχνολογικής ελίτ της Αμερικής και της ομοσπονδιακής κυβέρνησης — ιδιαίτερα σε μια εποχή που το DOGE έχει αναλάβει ρόλο «εκσυγχρονιστή» του κράτους με ασαφείς κανόνες και ακόμα ασαφέστερη λογοδοσία.

Brex και Zip ενώνουν δυνάμεις για να κατακτήσουν το enterprise — και να φτάσουν στο χρηματιστήριο

Η fintech Brex ανακοίνωσε συνεργασία με την procurement startup Zip, ενσωματώνοντας τις virtual κάρτες της στην πλατφόρμα της Zip για μεγάλες επιχειρήσεις. Η κίνηση αυτή είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που αποσκοπεί στη μείωση του κόστους λειτουργίας και στην προετοιμασία για IPO.

Η Brex δεν είναι πλέον η startup που έφτιαχνε εταιρικές κάρτες για άλλες startups. Τα τελευταία χρόνια, η αμερικανική fintech έχει στρέψει τα βλέμματά της στις μεγάλες επιχειρήσεις — και για να τις κερδίσει, αποφάσισε να συνεργαστεί με εταιρείες που έχουν ήδη χτίσει αυτό που η ίδια δεν πρόλαβε να φτιάξει.

Η τελευταία τέτοια κίνηση: συνεργασία με την Zip, μια πεντάχρονη startup στον χώρο του procurement που αποτιμήθηκε στα 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια τον Οκτώβριο του 2024. Το νέο προϊόν ονομάζεται “Brex for Zip” και ενσωματώνει τις virtual κάρτες της Brex απευθείας στην πλατφόρμα της Zip, με στόχο να δώσει στις επιχειρήσεις έναν ενιαίο τρόπο να διαχειρίζονται αγορές, πληρωμές και εγκρίσεις — χωρίς τα ασύνδετα συστήματα που επιβραδύνουν τις λειτουργίες τους.

Οι δύο εταιρείες μαζί εξυπηρετούν πάνω από 30.000 επιχειρήσεις, με αρκετές κοινές — ανάμεσά τους η Anthropic, η Coinbase, η Carta και η Neuralink. Ο CEO της Brex, Pedro Franceschi, εξήγησε τη λογική της συνεργασίας με απλά λόγια: όταν μια εταιρεία μεγαλώνει και αποκτά σύνθετες διαδικασίες προμηθειών, μια εταιρική κάρτα από μόνη της δεν αρκεί. Εκεί μπαίνει η Zip.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Brex επιλέγει τη συνεργασία αντί για τον ανταγωνισμό. Το φθινόπωρο του 2024 ανακοίνωσε το “BrexPay for Navan”, συνδυάζοντας την εταιρική κάρτα της με τη διαχείριση ταξιδιών της Navan — μιας εταιρείας που μέχρι πρότινος ήταν ανταγωνίστριά της στο expense management. Στον κλάδο αυτό, το φαινόμενο έχει αποκτήσει και όνομα: “coopetition”, ο συνδυασμός συνεργασίας και ανταγωνισμού.

Πίσω από αυτές τις κινήσεις κρύβεται και μια πιο πρακτική αναγκαιότητα. Η Brex πέρασε δύσκολα χρόνια: το 2024 απέλυσε σχεδόν το 20% του προσωπικού της, ενώ αποκαλύφθηκε ότι έκαιγε 17 εκατομμύρια δολάρια τον μήνα. Αντί να συνεχίσει να χτίζει προϊόντα που άλλοι έχουν ήδη αναπτύξει καλύτερα, επέλεξε να συνεργαστεί — και έτσι να μειώσει το κόστος. Το αποτέλεσμα: στο πρώτο τρίμηνο του 2025, το cash burn μειώθηκε κατά 90% σε ετήσια βάση.

Τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν ότι η στρατηγική αποδίδει. Τα enterprise έσοδα της Brex αυξήθηκαν 70% στο πρώτο τρίμηνο, ενώ η εταιρεία αναμένει να φτάσει τα 500 εκατομμύρια δολάρια σε ετήσια καθαρά έσοδα φέτος. Η κερδοφορία, λέει ο Franceschi, έρχεται μέχρι το τέλος του χρόνου. Και μετά; Το χρηματιστήριο — όταν η εταιρεία κρίνει ότι είναι έτοιμη.

Η ιστορία της Brex είναι ένα ενδιαφέρον case study για το πώς μια startup μαθαίνει από τα λάθη της. Ξεκίνησε θέλοντας να γίνει το “financial operating system” για κάθε εταιρεία, επεκτάθηκε πολύ γρήγορα, και τελικά επέλεξε να εστιάσει — και να συνεργαστεί για ό,τι δεν μπορεί να κάνει μόνη της. Αν αυτή η προσέγγιση αρκεί για να την οδηγήσει σε επιτυχημένο IPO, θα το δείξει ο χρόνος.

45 εξωπλανήτες στο στόχαστρο: Πού θα μπορούσε να υπάρχει ζωή

Νέα επιστημονική μελέτη εντόπισε 45 βραχώδεις εξωπλανήτες με συνθήκες που θα μπορούσαν να επιτρέπουν την ύπαρξη υγρού νερού και, κατ’ επέκταση, ζωής. Η έρευνα, που βασίστηκε σε δεδομένα της αποστολής Gaia και του αρχείου εξωπλανητών της NASA, ανοίγει νέους δρόμους για την αστροβιολογία και την αναζήτηση κατοικήσιμων κόσμων.

Από τους περίπου 6.000 εξωπλανήτες που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα, οι περισσότεροι είναι είτε αέριοι γίγαντες είτε βρίσκονται σε τροχιές που καθιστούν αδύνατη την ύπαρξη υγρού νερού. Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας, κατάφερε να ξεχωρίσει 45 βραχώδεις πλανήτες που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή. Η έρευνα, με επικεφαλής ομάδα του Πανεπιστημίου Κορνέλ, συνδύασε δεδομένα από την αποστολή Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και το Αρχείο Εξωπλανητών της NASA, εστιάζοντας σε έναν συγκεκριμένο παράγοντα: την κατοικήσιμη ζώνη.

Η κατοικήσιμη ζώνη — ή αλλιώς «ζώνη Γκόλντιλοκς» — είναι η περιοχή γύρω από ένα άστρο όπου οι θερμοκρασίες δεν είναι ούτε πολύ ψηλές ούτε πολύ χαμηλές για να υπάρχει νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνεια ενός πλανήτη. Δεν είναι εγγύηση ζωής, αλλά είναι η πρώτη και πιο βασική προϋπόθεση. Οι 45 πλανήτες που εντόπισε η μελέτη πληρούν αυτό το κριτήριο και έχουν επιπλέον μέγεθος συγκρίσιμο με τη Γη — στοιχείο που αυξάνει την πιθανότητα να διαθέτουν στερεή επιφάνεια και ατμόσφαιρα.

Ανάμεσα στους πιο ενδιαφέροντες υποψηφίους ξεχωρίζει ο Proxima Centauri b, ο πλησιέστερος γνωστός εξωπλανήτης στο Ηλιακό μας Σύστημα. Εξίσου σημαντικοί είναι οι TRAPPIST-1d, e, f και g — τέσσερις πλανήτες του ίδιου συστήματος σε απόσταση περίπου 40 ετών φωτός — καθώς και ο Kepler-186f και ο LHS 1140 b, που βρίσκεται στα 48 έτη φωτός από εμάς. Το σύστημα TRAPPIST-1 έχει ήδη τραβήξει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας εδώ και χρόνια, καθώς φιλοξενεί πολλούς πλανήτες σε κατοικήσιμη ζώνη ταυτόχρονα — κάτι εξαιρετικά σπάνιο.

Ωστόσο, η παρουσία ενός πλανήτη στη σωστή απόσταση από το άστρο του δεν αρκεί από μόνη της. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτοί οι κόσμοι διαθέτουν σταθερή ατμόσφαιρα — χωρίς αυτήν, το νερό εξατμίζεται ή παγώνει, και οι συνθήκες για ζωή καταρρέουν. Αυτό είναι κάτι που με τα σημερινά μέσα δεν μπορούμε ακόμη να επιβεβαιώσουμε για τους περισσότερους από αυτούς τους πλανήτες.

Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η επόμενη γενιά τηλεσκοπίων. Το James Webb Space Telescope έχει ήδη αρχίσει να αναλύει ατμόσφαιρες εξωπλανητών με πρωτοφανή ακρίβεια. Στον ορίζοντα βρίσκεται το Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο (ELT), που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2029, ενώ για τη δεκαετία του 2040 σχεδιάζεται το Παρατηρητήριο Κατοικήσιμων Κόσμων. Υπάρχει επίσης η πρόταση για το LIFE — ένα διαστημικό συμβολόμετρο ειδικά σχεδιασμένο για την ανίχνευση βιοσημάτων σε εξωπλανήτες.

Η λίστα των 45 δεν είναι απάντηση — είναι ένας χάρτης. Ένας κατάλογος προτεραιοτήτων για τα επόμενα χρόνια της αστροβιολογίας. Αν σε έναν από αυτούς τους κόσμους ανιχνευθεί ατμόσφαιρα με χημική σύνθεση που δεν εξηγείται χωρίς βιολογικές διεργασίες, τότε η ερώτηση «είμαστε μόνοι;» θα πάψει να είναι φιλοσοφική.

Το Πεντάγωνο επέλεξε την Palantir — και η AI μπαίνει επίσημα στον πόλεμο

Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης Maven της Palantir γίνεται επίσημο εργαλείο του αμερικανικού στρατού, αναλύοντας δεδομένα πεδίου μάχης και εντοπίζοντας στόχους σε πραγματικό χρόνο. Η απόφαση σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη στρατιωτική λήψη αποφάσεων — και ανοίγει ερωτήματα που δεν έχουν εύκολες απαντήσεις.

Για χρόνια, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ήταν κάτι που συζητιόταν σε συνέδρια και αναλύσεις πολιτικής. Τώρα έγινε επίσημη κυβερνητική πολιτική. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι το σύστημα Maven της Palantir θα αποτελεί μόνιμο εργαλείο του αμερικανικού στρατού — μια απόφαση που δεν είναι απλώς διοικητική, αλλά σηματοδοτεί μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο που η Αμερική σχεδιάζει να κάνει πόλεμο.

Το Maven δεν είναι ένα απλό λογισμικό διαχείρισης δεδομένων. Είναι μια πλατφόρμα διοίκησης και ελέγχου που συγκεντρώνει πληροφορίες από δορυφόρους, drones, ραντάρ και αισθητήρες πεδίου μάχης, τις επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο και εντοπίζει αυτόματα πιθανούς στόχους — εχθρικά οχήματα, εγκαταστάσεις, αποθέματα όπλων. Έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε χιλιάδες στοχευμένες επιχειρήσεις. Η τελική απόφαση για χρήση όπλων παραμένει στα χέρια ανθρώπων — τουλάχιστον προς το παρόν.

Ο υφυπουργός Άμυνας Στιβ Φάινμπεργκ δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας: η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να γίνει ακρογωνιαίος λίθος της στρατηγικής λήψης αποφάσεων. Η εποπτεία του Maven μεταφέρεται από την Εθνική Υπηρεσία Γεωχωρικών Πληροφοριών στο Γραφείο Ψηφιακής Τεχνητής Νοημοσύνης του Πενταγώνου — μια κίνηση που δείχνει πόσο κεντρικό ρόλο αναμένεται να παίξει η τεχνολογία αυτή στο άμεσο μέλλον.

Για την Palantir, η εξέλιξη αυτή είναι κάτι παραπάνω από μια επιχειρηματική επιτυχία. Η εταιρεία έχει ήδη εξασφαλίσει συμβάσεις με τον αμερικανικό στρατό ύψους έως 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η χρηματιστηριακή της αξία αγγίζει τα 360 δισεκατομμύρια. Η εμπορική της δραστηριότητα αυξάνεται με ρυθμό 120% ετησίως, και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα έχουν επιτρέψει στην εταιρεία να αναπτύξει πιο ισχυρά προϊόντα που οι πελάτες μπορούν να προσαρμόσουν στις δικές τους ανάγκες. Ωστόσο, η καρδιά της παραμένει στον αμυντικό τομέα — και αυτό είναι συνειδητή επιλογή.

Ο CTO της εταιρείας, Σιάμ Σανκάρ, ο οποίος υπηρετεί και ως υπολοχαγός στην Εφεδρεία του Αμερικανικού Στρατού, έχει διατυπώσει ανοιχτά την πεποίθηση ότι η Silicon Valley δεν έχει επιδείξει επαρκή δέσμευση στην εθνική άμυνα. Η Palantir θέλει να αλλάξει αυτό — να γίνει το πρότυπο που θα εμπνεύσει άλλες εταιρείες τεχνολογίας να παράγουν εργαλεία για την εθνική ασφάλεια. Αυτή η ιδεολογική τοποθέτηση λειτουργεί και ως φίλτρο: προσελκύει πελάτες και εργαζόμενους που μοιράζονται το ίδιο όραμα.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό δεν είναι τεχνικό. Είναι ηθικό και πολιτικό. Όταν ένα σύστημα AI αναλαμβάνει να εντοπίζει στόχους σε πεδία μάχης, ποιος φέρει την ευθύνη για τα λάθη; Η Palantir αποφεύγει να κρίνει τους πελάτες της όταν το λογισμικό της χρησιμοποιείται για αμφιλεγόμενους σκοπούς — η στάση της είναι ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί και τα δικαστήρια είναι αρμόδια να αποφανθούν. Αυτή η απάντηση ικανοποιεί κάποιους. Πολλούς άλλους, όχι.

Shutdown στις ΗΠΑ: Τα αεροδρόμια κατέρρευσαν, η TSA δουλεύει χωρίς μισθό

Το μερικό κλείσιμο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ χτύπησε κατευθείαν τα αεροδρόμια: εκατοντάδες υπάλληλοι ασφαλείας δουλεύουν απλήρωτοι, οι ουρές μετρούν ώρες και ο Τραμπ απαντά στέλνοντας πράκτορες της ICE. Η κατάσταση επιδεινώνεται καθώς οι παραιτήσεις πολλαπλασιάζονται.

Στο διεθνές αεροδρόμιο Hartsfield-Jackson της Ατλάντα — το πιο πολυσύχναστο στον κόσμο — επιβάτες περίμεναν έως και 153 λεπτά για να περάσουν τον έλεγχο ασφαλείας. Στη Νέα Ορλεάνη, οι ουρές έφταναν μέχρι τον χώρο στάθμευσης. Στο Χιούστον, ταξιδιώτες ανέφεραν τριώρες αναμονές. Αυτές δεν είναι εικόνες από φυσική καταστροφή ή τρομοκρατική απειλή — είναι η καθημερινότητα των αμερικανικών αεροδρομίων εν μέσω του government shutdown που έχει παραλύσει τμήματα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Το πρόβλημα έχει συγκεκριμένο πρόσωπο: η Υπηρεσία Ασφάλειας Μεταφορών, γνωστή ως TSA, λειτουργεί με μειωμένο προσωπικό επειδή οι υπάλληλοί της εργάζονται χωρίς αμοιβή. Από τις 14 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε η διακοπή λειτουργίας, πάνω από 400 εργαζόμενοι έχουν ήδη παραιτηθεί. Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) προειδοποιεί ότι αν το πολιτικό αδιέξοδο συνεχιστεί, η κατάσταση θα χειροτερέψει περαιτέρω — περισσότερες παραιτήσεις, λιγότερο προσωπικό, μεγαλύτερες καθυστερήσεις.

Η απάντηση της κυβέρνησης Τραμπ στο χάος δεν ήταν να επιταχύνει τη λύση του shutdown, αλλά να ανακοινώσει αποστολή πρακτόρων της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) στα αεροδρόμια. Η κίνηση αυτή προκάλεσε σύγχυση και επικρίσεις: οι πράκτορες της ICE δεν έχουν εκπαίδευση στους ελέγχους ασφαλείας επιβατών, και η παρουσία τους δεν αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα — την έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού TSA. Για πολλούς αναλυτές, η κίνηση μοιάζει περισσότερο με πολιτικό σήμα παρά με πρακτική λύση.

Το DHS έχει ήδη καλέσει τους ταξιδιώτες να φτάνουν στα αεροδρόμια έως και τέσσερις ώρες πριν από την αναχώρησή τους — σύσταση που σε κανονικές συνθήκες θα ακουγόταν υπερβολική. Στη Νέα Υόρκη, οι χρόνοι αναμονής στο JFK έφτασαν τα 75 λεπτά, ενώ στο Newark κυμαίνονταν γύρω στα 44 λεπτά. Αεροδρόμια όπως το Cincinnati και το San Juan κατέγραψαν αναμονές κοντά στη μία ώρα. Η εικόνα είναι ομοιόμορφα άσχημη σε ολόκληρη τη χώρα.

Αυτό που κάνει την κατάσταση ιδιαίτερα οξεία είναι ο χρονισμός: το shutdown συμπίπτει με μια από τις πιο έντονες περιόδους ταξιδιών λόγω σχολικών διακοπών. Εκατομμύρια Αμερικανοί βρίσκονται στα αεροδρόμια αυτές τις μέρες, και η υποστελέχωση της TSA δεν είναι απλώς ταλαιπωρία — μπορεί να σημαίνει χαμένες πτήσεις, διαταραγμένα ταξίδια και οικονομικές απώλειες για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι πόσο καιρό μπορεί να συνεχιστεί αυτό. Κάθε μέρα που περνά χωρίς συμφωνία στο Κογκρέσο, η TSA χάνει άλλους υπαλλήλους που αποφασίζουν ότι δεν αξίζει να δουλεύουν δωρεάν. Και κάθε αεροδρόμιο που μετατρέπεται σε χώρο αναμονής ωρών υπενθυμίζει ότι οι πολιτικές διαμάχες της Ουάσινγκτον έχουν πολύ συγκεκριμένο κόστος για τους απλούς πολίτες.

Η Amazon ξαναπροσπαθεί με smartphone — αυτή τη φορά με την AI στο τιμόνι

Δέκα χρόνια μετά την καταστροφική αποτυχία του Fire Phone, η Amazon επιστρέφει στην αγορά κινητών με ένα νέο project κωδικής ονομασίας “Transformer”. Η διαφορά αυτή τη φορά: η τεχνητή νοημοσύνη και ο βοηθός Alexa δεν είναι απλώς χαρακτηριστικά — είναι η ίδια η λογική της συσκευής.

Το 2014, η Amazon κυκλοφόρησε το Fire Phone με τιμή 199 δολαρίων και φιλόδοξες υποσχέσεις. Δεκατέσσερις μήνες αργότερα, το απέσυρε από την αγορά έχοντας χάσει 170 εκατομμύρια δολάρια σε απούλητα αποθέματα. Ήταν μια από τις πιο δημόσιες αποτυχίες στην ιστορία της εταιρείας. Τώρα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η Amazon ετοιμάζει επιστροφή — και αυτή τη φορά η στρατηγική είναι διαφορετική.

Το project φέρει την κωδική ονομασία “Transformer” και αναπτύσσεται από μια ειδική ομάδα που ονομάζεται ZeroOne, με επικεφαλής τον J Allard — πρώην στέλεχος της Microsoft γνωστός για τη δουλειά του στα Xbox και Zune. Τη συνολική κατεύθυνση του τμήματος συσκευών έχει ο Panos Panay, ο οποίος σπρώχνει την εταιρεία προς πιο κερδοφόρα hardware προϊόντα. Η ομάδα έχει εντολή να φτιάξει κάτι “πρωτοποριακό” — όχι απλώς ένα ακόμα Android τηλέφωνο.

Ο πυρήνας της ιδέας είναι η βαθιά ενσωμάτωση του Alexa και της τεχνητής νοημοσύνης στη λειτουργία της συσκευής. Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, οι νέες δυνατότητες AI θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτηση από τα παραδοσιακά app stores, δίνοντας στον χρήστη φωνητική πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως το Prime Video, η μουσική και η παράδοση φαγητού. Δεν έχει αποφασιστεί ακόμα αν η συσκευή θα τρέχει Android ή δικό της λογισμικό — το project βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και ενδέχεται να μην φτάσει ποτέ στην αγορά.

Ενδιαφέρον έχει και η δεύτερη εκδοχή που εξετάζει η εταιρεία: ένα απλοποιημένο “dumbphone” στη λογική του Light Phone, για χρήστες που θέλουν να περιορίσουν τον χρόνο οθόνης. Η ιδέα ότι η Amazon — εταιρεία που χτίστηκε πάνω στην εξάρτηση του καταναλωτή — σκέφτεται να φτιάξει συσκευή για digital detox, έχει μια ειρωνεία που δεν περνά απαρατήρητη.

Το timing δεν είναι τυχαίο. Το Alexa+ , η αναβαθμισμένη έκδοση του βοηθού με γενετικές δυνατότητες AI που κυκλοφόρησε στις αρχές του 2025, έχει τριπλασιάσει την αλληλεπίδραση των χρηστών. Στο CES 2026, η Amazon ανακοίνωσε ότι το 97% των πάνω από 600 εκατομμυρίων αποσταλμένων συσκευών της υποστηρίζουν την αναβάθμιση. Η εταιρεία έχει πλέον ένα AI προϊόν που δουλεύει — και ψάχνει νέες επιφάνειες για να το βάλει.

Η αγορά, βέβαια, δεν είναι εύκολη. Η International Data Corporation προβλέπει μείωση 13% στις παγκόσμιες αποστολές smartphones το 2026, λόγω αυξημένου κόστους και μειωμένης ζήτησης. Παράλληλα, Apple, Google, Meta και OpenAI επενδύουν σε έξυπνα γυαλιά και φορετές συσκευές — ίσως το smartphone να μην είναι καν η σωστή μορφή για την επόμενη γενιά AI. Αν η Amazon το ξέρει αυτό και προχωρά παρόλα αυτά, ή αν απλώς δεν μπορεί να αντισταθεί στην ιδέα που της διέφυγε πριν από μια δεκαετία, είναι ερώτηση που θα απαντηθεί μόνο αν το Transformer φτάσει ποτέ στα χέρια μας.

Grok, deepfakes και χρηματιστήριο: Οι Γάλλοι κατηγορούν τον Musk για χειραγώγηση

Γάλλοι εισαγγελείς ενημέρωσαν τις αμερικανικές αρχές ότι ο Elon Musk ενδέχεται να ενθάρρυνε σκόπιμα τη δημιουργία σεξουαλικών deepfakes από το Grok AI, με στόχο να αυξήσει τεχνητά την αξία των εταιρειών του ενόψει του IPO του 2026. Η υπόθεση συνδέει τη συγχώνευση SpaceX και xAI με μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές στην ιστορία της πλατφόρμας X.

Στα τέλη Δεκεμβρίου και τις αρχές Ιανουαρίου, το Grok — το chatbot AI της πλατφόρμας X — άρχισε να παράγει σεξουαλικοποιημένες εικόνες σε ρυθμό που δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί: σχεδόν 190 εικόνες ανά λεπτό. Σε 11 μέρες, το Center for Countering Digital Hate υπολόγισε περίπου 3 εκατομμύρια τέτοιες εικόνες, εκ των οποίων 23.000 φαινόταν να απεικονίζουν παιδιά. Η επισκεψιμότητα στο Grok εκτοξεύτηκε, οι λήψεις της εφαρμογής αυξήθηκαν κατά 72% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, και ο Musk — αντί να αποστασιοποιηθεί — δημοσίευε εικόνες που είχε δημιουργήσει το ίδιο το chatbot και αντιδρούσε με emoji γέλιου σε παρόμοιες απεικονίσεις δημόσιων προσώπων.

Τώρα, η εισαγγελία του Παρισιού θέτει ένα ερώτημα που αν αποδειχθεί αληθές αλλάζει τελείως την εικόνα: ήταν όλο αυτό τυχαίο; Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση, οι γάλλοι εισαγγελείς ενημέρωσαν το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) ότι η κρίση με τα deepfakes «ενδέχεται να προκλήθηκε σκόπιμα προκειμένου να ενισχυθεί τεχνητά η αξία των εταιρειών X και xAI». Το κίνητρο που υποδεικνύουν: η προγραμματισμένη για τον Ιούνιο του 2026 εισαγωγή στο χρηματιστήριο της νέας οντότητας που προέκυψε από τη συγχώνευση SpaceX και xAI — μια IPO που στοχεύει να συγκεντρώσει έως 50 δισεκατομμύρια δολάρια και θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη στην ιστορία.

Η γαλλική έρευνα ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025 με αφορμή καταγγελίες για χειραγώγηση αλγορίθμων στη γαλλική πολιτική, αλλά γρήγορα επεκτάθηκε. Σήμερα καλύπτει θέματα από την άρνηση του Ολοκαυτώματος μέχρι τη διακίνηση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Τον Φεβρουάριο, αξιωματικοί του τμήματος εγκλημάτων στον κυβερνοχώρο πραγματοποίησαν έφοδο στα γραφεία της X στο Παρίσι με τη συνδρομή της Europol. Ο Musk και η πρώην CEO της X, Linda Yaccarino, έχουν κληθεί για εθελοντική ανάκριση στις 20 Απριλίου.

Το ιστορικό του Musk με τις ρυθμιστικές αρχές δεν βοηθά τη θέση του. Το 2018 είχε καταβάλει 40 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει υπόθεση χειραγώγησης μετοχών της Tesla — μια υπόθεση που ξεκίνησε από ένα tweet. Τώρα η κατηγορία είναι πολύ πιο σύνθετη: ότι ένα AI σύστημα χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για να δημιουργηθεί τεχνητή δημοσιότητα, να αυξηθεί η αξία μιας εταιρείας και να προετοιμαστεί το έδαφος για μια ιστορική χρηματιστηριακή εισαγωγή. Η SEC αρνήθηκε να σχολιάσει. Ο νομικός εκπρόσωπος της X στη Γαλλία δεν ήταν διαθέσιμος.

Αν οι υποψίες των γάλλων εισαγγελέων αποδειχθούν βάσιμες, η υπόθεση θα θέσει ένα ερώτημα που ξεπερνά τον Musk: μπορεί ένα AI σύστημα να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο χρηματιστηριακής χειραγώγησης; Και αν ναι, ποιος φέρει την ευθύνη — ο άνθρωπος που το σχεδίασε, αυτός που το διαχειρίζεται, ή το ίδιο το σύστημα που «αποφάσισε» τι να παράγει;

Η Apple κερδίζει δισεκατομμύριο από την AI χωρίς να έχει φτιάξει τίποτα

Η Apple αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. δολάρια σε έσοδα από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης το 2026, κυρίως μέσω προμηθειών App Store από το ChatGPT και το Grok. Το παράδοξο: η ίδια η Siri παραμένει τεχνολογικά πίσω, ενώ η εταιρεία λειτουργεί ουσιαστικά ως διόδιο για τους ανταγωνιστές της.

Υπάρχει κάτι ειρωνικό στο να κερδίζεις δισεκατομμύριο δολάρια από μια τεχνολογία που δεν έχεις καταφέρει να κατακτήσεις. Αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει με την Apple, η οποία σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. δολάρια σε έσοδα από την τεχνητή νοημοσύνη έως το 2026 — όχι επειδή έχει φτιάξει κάτι εντυπωσιακό, αλλά επειδή ελέγχει την πύλη από την οποία περνούν όλοι οι άλλοι.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης AppMagic, οι εφαρμογές παραγωγικής AI απέφεραν στην Apple σχεδόν 900 εκατομμύρια δολάρια σε προμήθειες μέσα στο 2025. Τα τρία τέταρτα αυτού του ποσού προήλθαν από το ChatGPT μόνο, με το Grok της xAI να ακολουθεί με περίπου 5%. Η Apple εισπράττει έως 30% επί των συνδρομών κατά το πρώτο έτος και 15% στη συνέχεια — ένα επιχειρηματικό μοντέλο που δεν απαιτεί ούτε ένα GPU, ούτε ένα κέντρο δεδομένων.

Τα μηνιαία έσοδα από αυτή την κατηγορία εφαρμογών εκτοξεύτηκαν από 35 εκατομμύρια δολάρια τον Ιανουάριο του 2025 σε 101 εκατομμύρια τον Αύγουστο, πριν υποχωρήσουν ελαφρά καθώς οι λήψεις του ChatGPT έχασαν λίγη από την ορμή τους. Σε απόλυτους αριθμούς, το 1 δισ. είναι σταγόνα στον ωκεανό των 416 δισ. δολαρίων που έφερε η Apple το οικονομικό έτος 2025. Αλλά στον τομέα των υπηρεσιών — που έχει από τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους στην εταιρεία — κάθε δισεκατομμύριο μετράει.

Ο Charles Rinehart, επικεφαλής επενδύσεων της Johnson Asset Management και μέτοχος της Apple, το είπε με σαφήνεια: «Αν μπορούν να λειτουργήσουν ως διόδια για παρόχους τεχνητής νοημοσύνης, τότε πιθανότατα θα βρεθούν σε καλή θέση μακροπρόθεσμα, επειδή δεν θα έχουν το βάρος των κεφαλαιουχικών δαπανών». Ενώ η Microsoft, η Google και η Amazon ρίχνουν δεκάδες δισεκατομμύρια σε chips και υποδομές, η Apple απλώς εισπράττει.

Το αντίτιμο αυτής της στρατηγικής είναι ορατό. Η Siri παραμένει ένας φωνητικός βοηθός που δεν μπορεί να κρατήσει ουσιαστική συνομιλία ούτε να δημιουργήσει περιεχόμενο — ακριβώς αυτά που κάνουν καθημερινά εκατομμύρια χρήστες με το ChatGPT. Ο κορυφαίος διευθυντής AI της εταιρείας, John Giannandrea, αποχώρησε πέρυσι εν μέσω δυσκολιών στην αναβάθμιση του βοηθού. Η λύση που επιλέχθηκε; Να φέρουν το Gemini της Google μέσα στη Siri, σε μια ανανεωμένη έκδοση που αναμένεται αργότερα μέσα στη χρονιά.

Η ειρωνεία δεν σταματά εδώ. Η xAI του Elon Musk — της οποίας το Grok πληρώνει προμήθειες στην Apple — έχει ταυτόχρονα καταθέσει αγωγή εναντίον της, κατηγορώντας την ότι ευνοεί το ChatGPT στο App Store. Και η OpenAI ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει δικές της συσκευές, σε συνεργασία με τον πρώην σχεδιαστή της Apple, Jony Ive. Η αγορά κινείται γρήγορα γύρω από μια εταιρεία που, προς το παρόν, έχει επιλέξει να κερδίζει χωρίς να παίζει.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσο καιρό μπορεί να διαρκέσει αυτή η στρατηγική. Αν οι μεγάλοι πάροχοι AI αποφασίσουν να παρακάμψουν το App Store — μέσω web apps, δικών τους συσκευών ή αλλαγών στη νομοθεσία — η Apple θα χρειαστεί επιτέλους να απαντήσει στο ερώτημα που αποφεύγει: τι ακριβώς είναι η δική της AI;

1...370371372...1,696Page 371 of 1,696