Νέα επιστημονική μελέτη εντόπισε 45 βραχώδεις εξωπλανήτες με συνθήκες που θα μπορούσαν να επιτρέπουν την ύπαρξη υγρού νερού και, κατ’ επέκταση, ζωής. Η έρευνα, που βασίστηκε σε δεδομένα της αποστολής Gaia και του αρχείου εξωπλανητών της NASA, ανοίγει νέους δρόμους για την αστροβιολογία και την αναζήτηση κατοικήσιμων κόσμων.
Από τους περίπου 6.000 εξωπλανήτες που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα, οι περισσότεροι είναι είτε αέριοι γίγαντες είτε βρίσκονται σε τροχιές που καθιστούν αδύνατη την ύπαρξη υγρού νερού. Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας, κατάφερε να ξεχωρίσει 45 βραχώδεις πλανήτες που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή. Η έρευνα, με επικεφαλής ομάδα του Πανεπιστημίου Κορνέλ, συνδύασε δεδομένα από την αποστολή Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος και το Αρχείο Εξωπλανητών της NASA, εστιάζοντας σε έναν συγκεκριμένο παράγοντα: την κατοικήσιμη ζώνη.
Η κατοικήσιμη ζώνη — ή αλλιώς «ζώνη Γκόλντιλοκς» — είναι η περιοχή γύρω από ένα άστρο όπου οι θερμοκρασίες δεν είναι ούτε πολύ ψηλές ούτε πολύ χαμηλές για να υπάρχει νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνεια ενός πλανήτη. Δεν είναι εγγύηση ζωής, αλλά είναι η πρώτη και πιο βασική προϋπόθεση. Οι 45 πλανήτες που εντόπισε η μελέτη πληρούν αυτό το κριτήριο και έχουν επιπλέον μέγεθος συγκρίσιμο με τη Γη — στοιχείο που αυξάνει την πιθανότητα να διαθέτουν στερεή επιφάνεια και ατμόσφαιρα.
Ανάμεσα στους πιο ενδιαφέροντες υποψηφίους ξεχωρίζει ο Proxima Centauri b, ο πλησιέστερος γνωστός εξωπλανήτης στο Ηλιακό μας Σύστημα. Εξίσου σημαντικοί είναι οι TRAPPIST-1d, e, f και g — τέσσερις πλανήτες του ίδιου συστήματος σε απόσταση περίπου 40 ετών φωτός — καθώς και ο Kepler-186f και ο LHS 1140 b, που βρίσκεται στα 48 έτη φωτός από εμάς. Το σύστημα TRAPPIST-1 έχει ήδη τραβήξει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας εδώ και χρόνια, καθώς φιλοξενεί πολλούς πλανήτες σε κατοικήσιμη ζώνη ταυτόχρονα — κάτι εξαιρετικά σπάνιο.
Ωστόσο, η παρουσία ενός πλανήτη στη σωστή απόσταση από το άστρο του δεν αρκεί από μόνη της. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτοί οι κόσμοι διαθέτουν σταθερή ατμόσφαιρα — χωρίς αυτήν, το νερό εξατμίζεται ή παγώνει, και οι συνθήκες για ζωή καταρρέουν. Αυτό είναι κάτι που με τα σημερινά μέσα δεν μπορούμε ακόμη να επιβεβαιώσουμε για τους περισσότερους από αυτούς τους πλανήτες.
Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η επόμενη γενιά τηλεσκοπίων. Το James Webb Space Telescope έχει ήδη αρχίσει να αναλύει ατμόσφαιρες εξωπλανητών με πρωτοφανή ακρίβεια. Στον ορίζοντα βρίσκεται το Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο (ELT), που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2029, ενώ για τη δεκαετία του 2040 σχεδιάζεται το Παρατηρητήριο Κατοικήσιμων Κόσμων. Υπάρχει επίσης η πρόταση για το LIFE — ένα διαστημικό συμβολόμετρο ειδικά σχεδιασμένο για την ανίχνευση βιοσημάτων σε εξωπλανήτες.
Η λίστα των 45 δεν είναι απάντηση — είναι ένας χάρτης. Ένας κατάλογος προτεραιοτήτων για τα επόμενα χρόνια της αστροβιολογίας. Αν σε έναν από αυτούς τους κόσμους ανιχνευθεί ατμόσφαιρα με χημική σύνθεση που δεν εξηγείται χωρίς βιολογικές διεργασίες, τότε η ερώτηση «είμαστε μόνοι;» θα πάψει να είναι φιλοσοφική.
