Έκθεση του Γραφείου Επιθεωρητή της NASA προειδοποιεί για καθυστερήσεις στις νέες διαστημικές στολές. Ο μοναδικός πλέον ανάδοχος Axiom στοχεύει δοκιμές στο Διάστημα το 2027.
Η πολυαναμενόμενη επιστροφή αστροναυτών στη Σελήνη το 2028 κινδυνεύει από έλλειψη έτοιμων διαστημικών στολών, σύμφωνα με νέα έκθεση του ανεξάρτητου Γραφείου Επιθεωρητή της NASA. Η υπηρεσία χρειάζεται νέα σεληνιακά και μικροβαρυτικά μοντέλα για να στηρίξει το πρόγραμμα Artemis, όμως η ανάπτυξη έχει μείνει πίσω και απειλείται με περαιτέρω ολίσθηση. Οι σημερινές στολές για διαστημικούς περιπάτους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό σχεδιάστηκαν πριν από μισό αιώνα και δεν έχουν δεχθεί ουσιαστικές αναβαθμίσεις εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες, ενώ οι στολές της εποχής Apollo δεν θεωρούνται κατάλληλες για χρήση.
Το 2022 η NASA ανέθεσε στην Axiom Space και την Collins Aerospace την ανάπτυξη νέων στολών για τη Σελήνη και για μικροβαρύτητα, με συμβάσεις συνολικής μέγιστης αξίας 3,1 δισ. δολαρίων και μοντέλο «μίσθωσης» των στολών στην υπηρεσία. Το χρονοδιάγραμμα προέβλεπε επίδειξη των σεληνιακών εκδόσεων το 2025 και δοκιμή των μικροβαρυτικών σε διαστημικό περίπατο στον ISS το 2026. Η έκθεση το χαρακτηρίζει υπεραισιόδοξο και ανέφικτο. Το 2024 η Collins αποχώρησε επειδή δεν προλάβαινε τις προθεσμίες, αφήνοντας την Axiom ως μοναδικό πάροχο. Η Axiom αναφέρει ότι θα παραδώσει φέτος μονάδα πιστοποίησης και εργάζεται για επιδείξεις αξιολόγησης στο Διάστημα το 2027.
Ο Επιθεωρητής επικρίνει την επιλογή ανάθεσης στην αγορά και το μοντέλο ενοικίασης, επικαλούμενος τον περιορισμένο εμπορικό κύκλο εργασιών για διαστημικές στολές. Την ίδια στιγμή, ιδιωτικές λύσεις αναδύονται: η SpaceX έχει αναπτύξει στολή για μικροβαρύτητα, της οποίας παραλλαγή δοκιμάστηκε για δραστηριότητα εκτός οχήματος (EVA) στην ιδιωτική αποστολή Polaris Dawn το 2024, ενώ η εταιρεία υποστηρίζει ότι μπορεί να την προσαρμόσει για σεληνιακές επιχειρήσεις. Το ερώτημα για το κρίσιμο «στενωπό» του 2028 θεριεύει και από άλλες καθυστερήσεις, όπως στο Human Landing System που θα κατεβάσει το πλήρωμα από το Orion στη σεληνιακή επιφάνεια.
Η πίεση χρόνου αυξάνεται. Η NASA θέλει να δοκιμάσει τις μικροβαρυτικές στολές στον ISS πριν από την απόσυρσή του, που μπορεί να έρθει ήδη από το 2030. Με βάση το τρέχον χρονοδιάγραμμα του Artemis, οι σεληνιακές στολές πρέπει να είναι έτοιμες μέχρι το 2028, όταν η αποστολή Artemis IV προβλέπεται να επαναφέρει αστροναύτες στην επιφάνεια της Σελήνης για πρώτη φορά από το 1972. Αν παρουσιαστούν νέες καθυστερήσεις στο έργο της Axiom, η έκθεση προειδοποιεί ότι και οι δύο τύποι στολών δύσκολα θα είναι διαθέσιμοι πριν από το 2031.
Στο παρασκήνιο, μουσειολόγοι και ιστορικοί του Διαστήματος υπενθυμίζουν ότι η στολή παραδοσιακά ολοκληρώνεται τελευταία στο παζλ της επανδρωμένης πτήσης και ότι η ενσωμάτωσή της με τα συστήματα του σεληνιακού σκάφους παραμένει ανοιχτό ζήτημα όσο δεν «κλειδώνει» ο τελικός σχεδιασμός του. Η έκθεση συστήνει στη NASA να αναζητήσει εκ νέου εισροές από τη βιομηχανία για τα τρέχοντα συμβόλαια στολών και να χαράξει σχέδιο ώστε η αρχιτεκτονική του Artemis να λειτουργεί με όποια στολή είναι διαθέσιμη. Η υπηρεσία συμφώνησε με τις συστάσεις, δίνοντας έμφαση στη διαλειτουργικότητα των στολών με τα διαστημικά συστήματα και στην ασφάλεια ως απόλυτη προτεραιότητα.
