Ουκρανικές δυνάμεις δοκίμασαν απευθείας λήψη δορυφορικών εικόνων σε φορητές συσκευές στην πρώτη γραμμή

Ντένβερ — Σε πείραμα, ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν φορητές συσκευές για να αναθέτουν αποστολές σε εμπορικούς δορυφόρους απεικόνισης, παρακάμπτοντας τα κεντρικά κυκλώματα πληροφοριών που συνήθως καθυστερούν τη διάθεση υλικού στο πεδίο.

Τη δοκιμή πραγματοποίησε η εταιρεία Earth intelligence Vantor, πρώην Maxar Intelligence, ως επίδειξη του πώς οι δορυφορικές πληροφορίες μπορούν να φτάνουν απευθείας στους χειριστές της πρώτης γραμμής.

«Η εικόνα μεταδόθηκε και τους παραδόθηκε σχεδόν σε πραγματικό χρόνο», δήλωσε η Susanne Hake, εκτελεστική αντιπρόεδρος και γενική διευθύντρια του κλάδου αμερικανικής κυβέρνησης της Vantor.

Σύμφωνα με τη Hake, η εικόνα μοιράστηκε ταυτόχρονα και με άλλες μονάδες που επιχειρούσαν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, επιτρέποντας σε κατανεμημένες ομάδες να συντονίζουν αποφάσεις στοχοποίησης. Μίλησε στο GEOINT Symposium.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος στρατιωτικών και υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς αυξάνεται κατακόρυφα η διαθεσιμότητα εμπορικών δεδομένων από δορυφόρους, drones και άλλους αισθητήρες. Παρότι οι δυνατότητες συλλογής έχουν επεκταθεί, η έγκαιρη διάθεση των δεδομένων στους χρήστες παραμένει το σημείο συμφόρησης.

«Έχουμε περισσότερες εικόνες, περισσότερους αισθητήρες, περισσότερα φαινόμενα, περισσότερα δεδομένα από ποτέ», είπε. «Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι μεγάλο μέρος αυτών των δεδομένων δεν φτάνει αρκετά γρήγορα σε όσους τα χρειάζονται». Το ζήτημα, πρόσθεσε, δεν είναι η συλλογή. «Είναι ό,τι ακολουθεί μετά: η καθυστέρηση και το εύρος ζώνης, τα συστήματα που δεν “μιλούν” μεταξύ τους, τα workflows που βασίζονται ακόμη στη μεταφορά δεδομένων από σημείο σε σημείο πριν αυτά γίνουν χρήσιμα».

Στη δοκιμή στην Ουκρανία, λογισμικό συνέδεσε σε ενιαία ροή βημάτων που παραδοσιακά είναι διακριτά —ανάθεση αποστολών σε δορυφόρους, παράδοση εικόνων, ενοποίηση και ανάλυση δεδομένων— ώστε να είναι προσβάσιμα σε τακτικό επίπεδο. Οι μονάδες εντόπιζαν στόχους, εκτελούσαν πλήγματα και επαναπρογραμμάτιζαν γρήγορα τους δορυφόρους για εκτίμηση ζημιών.

Μια διαδικασία που συνήθως εξελίσσεται διαδοχικά επί ώρες συμπιέστηκε σε έναν συνεχόμενο κύκλο.

«Και η επίδραση ήταν πραγματικά σημαντική. Κύκλοι στοχοποίησης που κάποτε διαρκούσαν ημέρες τώρα μειώνονται σε ώρες, και στόχοι υψηλής αξίας μπορούν να εντοπίζονται και να πλήττονται ταχύτερα», είπε η Hake.

Η δυνατότητα μεταφοράς πληροφοριών απευθείας στις μονάδες της πρώτης γραμμής μείωσε επίσης την εξάρτηση από drones, που είναι ευάλωτα στην αντιαεροπορική άμυνα, σημείωσε.

Η ιδέα της διάθεσης πληροφοριών «στην άκρη του δικτύου» έχει γίνει βασικό ζητούμενο για τους επιτελείς, αν και ο ορισμός διαφέρει ανάλογα με τον χρήστη. Για τους στρατιώτες μπορεί να σημαίνει το μέτωπο· για τις υπηρεσίες πληροφοριών, προωθημένους αναλυτές ή περιφερειακά κέντρα.

«Το πώς ορίζεις την “άκρη” είναι κρίσιμο όταν σκέφτεσαι “πού σπάει το σύστημα;”», είπε η Hake. «Και γενικά βλέπουμε ότι το σύστημα καταρρέει πριν φτάσει η πληροφορία στον χειριστή».

Αυτή η αστοχία αντανακλά βαθύτερες δομικές προκλήσεις. Μεγάλο μέρος της αμερικανικής αρχιτεκτονικής πληροφοριών βασίζεται ακόμη σε κεντρική επεξεργασία, με τεράστιους όγκους ακατέργαστων δεδομένων να κινούνται σε δίκτυα πριν αναλυθούν. Σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα, τα δίκτυα είναι ευάλωτα σε διακοπές και το εύρος ζώνης συχνά περιορισμένο.

Αξιωματούχοι της National Geospatial-Intelligence Agency επισημαίνουν ότι το ζήτημα καταλήγει στην έγκαιρη διάθεση. Πληροφορία που φτάνει αργά έχει μικρή επιχειρησιακή αξία.

«Δεν μπορούμε να μεταφέρουμε τα πάντα. Πρέπει να μπαίνουν προτεραιότητες», είπε ο Mark Chatelain, chief information officer της NGA. «Το να μπορούμε να λειτουργούμε συστήματα χωρίς σύνδεση με τη “μητρική” υποδομή είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η NGA εδώ και πολύ καιρό».

Η NGA εξετάζει τρόπους μεταφοράς δεδομένων σε απομακρυσμένες περιοχές με περιορισμένες υποδομές, συμπεριλαμβανομένης πιο επιθετικής συμπίεσης δεδομένων και χρήσης τεχνητής νοημοσύνης για να αποφασίζει τι πρέπει να μεταδοθεί.

«Όπου υπάρχει περιορισμένη συνδεσιμότητα, χρειάζεται επιθετική συμπίεση δεδομένων», είπε ο Chatelain. Πρόσθεσε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ίσως χρειάζεται να προσαρμόζονται δυναμικά ανάλογα με το διαθέσιμο εύρος ζώνης, αναλαμβάνοντας προτεραιοποίηση και επεξεργασία όταν οι επικοινωνίες διακόπτονται.

Ανταποκρινόμενοι σε αυτές τις ανάγκες, στο GEOINT ανακοινώθηκε νέα προσπάθεια από ομάδα εταιρειών άμυνας και τεχνολογίας που συνδυάζει αναλυτικά εργαλεία, υποδομές cloud και συνδεσιμότητα για επεξεργασία και διάθεση πληροφοριών απευθείας στο πεδίο.

Η Vantor ανέπτυξε λογισμικό που γεφυρώνει το κενό μεταξύ συλλογής και δράσης, είπε η Hake. «Η επόμενη τομή στη γεωχωρική πληροφόρηση αφορά πραγματικά το λογισμικό, όχι μόνο τους αισθητήρες».

Παρά τις προόδους στην εμπορική τεχνολογία, η ενοποίηση δεδομένων σε παλαιότερα συστήματα παραμένει δύσκολη. Τα νέα εργαλεία πρέπει να ταιριάζουν σε υφιστάμενες ροές εργασίας και να λειτουργούν με τους περιορισμούς ανεπτυγμένων περιβαλλόντων, όπως παρωχημένο υλικό και διακεκομμένη συνδεσιμότητα.

Η Hake είπε ότι η εταιρεία δοκιμάζει εργαλεία που συμπιέζουν ολόκληρο τον κύκλο —από την ανάθεση δορυφορικής αποστολής έως την παράδοση δεδομένων— σε λιγότερο από 15 λεπτά. Ωστόσο, τα όρια παραμένουν, ιδίως σε ογκώδη προϊόντα όπως τρισδιάστατες εικόνες, που πρέπει να μειώνονται για να λειτουργούν σε περιορισμένα δίκτυα.

«Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με την έκταση ή το μέγεθος μιας περιοχής για να τη φέρουμε σε τακτική συσκευή», είπε.

Η Sandra Erwin καλύπτει στρατιωτικά διαστημικά προγράμματα, πολιτική, τεχνολογία και τη σχετική βιομηχανία. Έχει καλύψει τον στρατό, το Πεντάγωνο, το Κογκρέσο και την αμυντική βιομηχανία για σχεδόν δύο δεκαετίες ως αρχισυντάκτρια του National Defense της NDIA.

Η Voyager «πολύ αισιόδοξη» για το Starlab ενόψει πιθανών αλλαγών της NASA

Η Voyager Technologies δηλώνει έτοιμη αν η NASA αλλάξει τον τρόπο στήριξης της ανάπτυξης εμπορικών διαστημικών σταθμών.

Τον Μάρτιο, η NASA παρουσίασε μια προτεινόμενη νέα κατεύθυνση για το πρόγραμμα Commercial Low Earth Orbit Destinations (CLD). Επικαλούμενη ανησυχίες ότι δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη ώριμη εμπορική αγορά για διαστημικούς σταθμούς, η υπηρεσία εξετάζει την προμήθεια ενός νέου «core module» για τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), πάνω στο οποίο θα προσαρτώνται εμπορικές μονάδες ως προάγγελος αυτόνομων σταθμών.

Η NASA ζήτησε σχόλια μέσω αιτήματος παροχής πληροφοριών που έκλεισε τον περασμένο μήνα, με τις εταιρείες να αναμένουν αν ο οργανισμός θα ακολουθήσει αυτό το νέο μονοπάτι για το CLD ή θα διατηρήσει την αρχική προσέγγιση στήριξης της ανάπτυξης ενός ή περισσότερων σταθμών που θα είναι έτοιμοι πριν από τη συνταξιοδότηση του ISS στο τέλος της δεκαετίας.

Στις 5 Μαΐου, σε τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα του α’ τριμήνου, ο διευθύνων σύμβουλος της Voyager, Dylan Taylor, είπε ότι το κοινό σχήμα Starlab Space είναι προετοιμασμένο και για τα δύο σενάρια. Η Voyager κατέχει την πλειοψηφία στο joint venture, στο οποίο συμμετέχουν επίσης οι Airbus, MDA Space, Mitsubishi και άλλοι.

«Παραμένουμε πολύ, πολύ αισιόδοξοι για το Starlab στο πρόγραμμα, γιατί, όποια κατεύθυνση κι αν ακολουθήσει η NASA — είτε πρόκειται για έναν “core module” με εμπορικές μονάδες προσαρτημένες είτε για ανεξάρτητες εμπορικές πλατφόρμες — πιστεύουμε ότι διαθέτουμε την τεχνολογία και, κυρίως, την εμπορική δυναμική για να υποστηρίξουμε και τα δύο μοντέλα», είπε.

Δεν ανέλυσε τι εναλλακτική θα πρότεινε το Starlab αν η NASA επιλέξει την ανάπτυξη «core module». Στον κλάδο έχουν ακουστεί επικρίσεις για αυτή την ιδέα, με το επιχείρημα ότι θα χρειαστεί σχεδόν μια δεκαετία και θα απορροφήσει πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην υποστήριξη εμπορικών σταθμών.

«Είχαμε ήδη δεσμεύσει το 130% της εμπορικής χωρητικότητας στο Starlab και αυτή η ζήτηση θα μπορούσε να μεταφραστεί σε διαφορετική λύση αν η NASA επιλέξει άλλη πορεία», είπε.

Ο οικονομικός διευθυντής, Phil de Sousa, σημείωσε ότι το Starlab θα μπορούσε να αρχίσει να καταγράφει εμπορικά έσοδα ήδη από το 2027, μέσω δραστηριοτήτων όπως η εκπαίδευση για μελλοντικές αποστολές στον σταθμό και η μετατροπή κρατήσεων ωφέλιμου φορτίου σε συμβόλαια. Μέχρι σήμερα, το έργο υποστηρίζεται από τις εταιρείες που συμμετέχουν και από μια συμφωνία NASA Space Act Agreement, η οποία παρείχε 24 εκατ. δολάρια στη Voyager στο πρώτο τρίμηνο, με την ολοκλήρωση τεσσάρων οροσήμων.

Ο Taylor δεν απέκλεισε την ανάπτυξη του σταθμού χωρίς στήριξη από τη NASA, όταν ρωτήθηκε από αναλυτή αν υπάρχει ένα «τρίτο σενάριο» πέρα από τα τρέχοντα σχέδια CLD και την εναλλακτική που εξετάζει η υπηρεσία. «Πιστεύω ότι είμαστε πολύ καλά τοποθετημένοι για το CLD Phase 2, αλλά δεν είναι εκτός πραγματικότητας να το χρηματοδοτήσουμε ανεξάρτητα», είπε.

Πρόσθεσε ωστόσο ότι αυτό μάλλον δεν θα χρειαστεί, λόγω της ζήτησης που θα έχουν η NASA και άλλοι εταίροι του ISS για δυνατότητες διαστημικού σταθμού μετά τη συνταξιοδότησή του. Παρότι υπάρχουν προτάσεις επέκτασης της ζωής του ISS από το 2030 έως το 2032, εξέφρασε σκεπτικισμό ότι μπορεί να υπάρξει περαιτέρω καθυστέρηση.

«Μπορούμε να το κεφαλαιοποιήσουμε ανεξάρτητα από τη NASA; Δεν νομίζω ότι θα χρειαστεί να συμβεί αυτό», είπε. «Ακόμη κι αν πηγαίναμε μόνοι μας, τρόπος του λέγειν, και όντως κατασκευάζαμε το Starlab, θα περίμενα ότι οι μεγάλες διαστημικές υπηρεσίες παγκοσμίως θα αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι του εγχειρήματος».

Από σήμερα σε λειτουργία η νέα εφαρμογή του Φακέλου Ασφάλισης Υγείας του ΕΟΠΥΥ

Σε πλήρη παραγωγική λειτουργία τίθεται από σήμερα η νέα εφαρμογή του Φακέλου Ασφάλισης Υγείας (ΦΑΥ), στο πλαίσιο του έργου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΕΟΠΥΥ. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική του Οργανισμού για αναβάθμιση των ψηφιακών υπηρεσιών και βελτίωση της εξυπηρέτησης των ασφαλισμένων.

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη μέσω του συνδέσμου «Νέος Φάκελος Ασφάλισης Υγείας». Η έως σήμερα πλατφόρμα θα ανακατευθύνει αυτόματα τους χρήστες στη νέα, διασφαλίζοντας ομαλή μετάβαση και αδιάλειπτη λειτουργία.

Οι πολίτες αποκτούν πιο άμεση και εύχρηστη πρόσβαση στις πληροφορίες του ΦΑΥ. Η εφαρμογή στοχεύει σε βελτιωμένη εμπειρία πλοήγησης, ενισχυμένη λειτουργικότητα και υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας.

Η πρόσβαση στη νέα πλατφόρμα γίνεται αποκλειστικά μέσω της ασφαλούς πιστοποίησης της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων (κωδικοί Taxisnet), με τους προσωπικούς κωδικούς κάθε χρήστη. Έτσι καταργείται η ανάγκη για ξεχωριστούς κωδικούς ΦΑΥ, απλοποιείται η διαδικασία εισόδου και ενισχύεται η ταυτοποίηση, αξιοποιώντας έναν ήδη καθιερωμένο μηχανισμό πρόσβασης στις ψηφιακές υπηρεσίες του Δημοσίου.

Η αλλαγή αυτή είναι μέρος της συνολικής προσπάθειας εκσυγχρονισμού των υπηρεσιών του ΕΟΠΥΥ, με στόχο ευκολότερη, ασφαλέστερη και πιο φιλική εξυπηρέτηση των πολιτών. Όπως επισημαίνει ο Οργανισμός, «η νέα εφαρμογή συμβάλλει στη συνολική προσπάθεια εκσυγχρονισμού των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, μειώνοντας την ανάγκη φυσικής παρουσίας και διευκολύνοντας την πρόσβαση των ασφαλισμένων σε ψηφιακές υπηρεσίες υγείας με πιο γρήγορο, ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο».

Η υλοποίηση του έργου αποτελεί υποέργο της ευρύτερης Δράσης του Ψηφιακού Μετασχηματισμού του Τομέα Υγείας (Δράση 16752) και εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο του προγράμματος NextGenerationEU.

Για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή υποστήριξη, οι χρήστες μπορούν να απευθύνονται στα αρμόδια κανάλια εξυπηρέτησης του ΕΟΠΥΥ ή στο τμήμα εξυπηρέτησης χρηστών, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση edapy@eopyy.gov.gr.

Η θάλασσα που χάνεται σε πραγματικό χρόνο

Η μεγαλύτερη κλειστή υδάτινη μάζα του κόσμου υποχωρεί με ανησυχητική ταχύτητα. Από κτίρια που έμειναν στην ξηρά έως ενδιαιτήματα που εξαφανίζονται, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η Κασπία Θάλασσα ίσως πλησιάζει ένα σημείο καμπής.

Ως παιδί, η Ιρανή περιβαλλοντική δημοσιογράφος Maryam περνούσε πολύ χρόνο δίπλα στην Κασπία. Από το παράκτιο σπίτι της στη βόρεια πόλη Rudsar παρακολουθούσε τις διακυμάνσεις της στάθμης, τόσο έντονες ώστε τη δεκαετία του 1990 οι πλημμύρες σε τμήματα των βόρειων ακτών του Ιράν άφησαν άστεγους συγγενείς της.

Αυτή η «μεταμόρφωση» έμοιαζε φυσιολογική, όμως σε μια πρόσφατη επίσκεψη μετά από χρόνια απουσίας, η θάλασσα της φάνηκε ξαφνικά αγνώριστη.

«Συνέχισα να περπατώ μακριά από την ακτή, αλλά το νερό έφτανε μόνο μέχρι τα γόνατά μου», είπε η Maryam, της οποίας το πραγματικό όνομα η DW έχει επιλέξει να μη δημοσιοποιήσει για λόγους ασφάλειας. «Για κάποιον που μεγάλωσε δίπλα σε αυτή τη θάλασσα, ήταν τρομακτικό.»

Αυτό που είδε δεν ήταν εξαίρεση. Η Κασπία Θάλασσα, η μεγαλύτερη κλειστή υδάτινη μάζα του πλανήτη, που συνορεύει με το Ιράν, τη Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν, το Τουρκμενιστάν και το Καζακστάν, συρρικνώνεται γρήγορα.

Παρότι η υφάλμυρη Κασπία έχει παρουσιάσει διακυμάνσεις στο παρελθόν, οι επιστήμονες λένε ότι η τρέχουσα πτώση της στάθμης, που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, δύσκολα θα αναστραφεί. Οι προβλέψεις δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη υποχώρηση μέσα στον αιώνα, με ορισμένα μοντέλα να υποδεικνύουν πιθανές πτώσεις έως και 21 μέτρα (about 70 feet).

«Για να το βάλουμε σε πλαίσιο, μια πτώση 18 μέτρων, για παράδειγμα, θα ήταν μεγαλύτερη από το ύψος ενός εξαώροφου κτιρίου», είπε ο Simon Goodman, εξελικτικός βιολόγος στο University of Leeds στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Ένα τέτοιο μέγεθος μείωσης θα είχε σημαντικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, αλλά και στην ανθρώπινη υγεία, την ευημερία και την οικονομική δραστηριότητα.»

Γιατί υποχωρεί η Κασπία Θάλασσα;

Πολλοί παράγοντες τροφοδοτούν την υποχώρηση. Διάφοροι ποταμοί εκβάλλουν στην Κασπία, αλλά περίπου το 80% του γλυκού νερού της έρχεται από βορρά μέσω του Βόλγα στη Ρωσία. Για δεκαετίες, ο όγκος του εισερχόμενου νερού επηρεαζόταν από φράγματα, άρδευση και άλλες μορφές διαχείρισης —ιδίως στη λεκάνη του Βόλγα— όμως, σύμφωνα με τον Goodman, το μέλλον είναι πιο σύνθετο.

«Οι προβολές για το υπόλοιπο του αιώνα υποδεικνύουν ότι η συνεχιζόμενη πτώση θα έχει πολύ ισχυρότερη συνιστώσα που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή», είπε.

Η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας, λόγω των εκπομπών από την καύση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα, αυξάνει την εξάτμιση από την επιφάνεια της θάλασσας. Σε συνδυασμό με λιγότερες βροχοπτώσεις και μειωμένη απορροή προς τη λεκάνη του Βόλγα, περισσότερο νερό φεύγει από την Κασπία απ’ ό,τι εισέρχεται.

Μειωμένα ιχθυαποθέματα, προβλήματα στα λιμάνια

Και αυτό, λέει ο Goodman, είναι πρόβλημα. «Οι επιπτώσεις θα αφορούν ολόκληρη την Κασπία Θάλασσα», τόνισε, προσθέτοντας ότι ορισμένες είναι ήδη ορατές. Ιδίως στο βόρειο τμήμα της τεράστιας λίμνης, στα σύνορα Ρωσίας και Καζακστάν.

«Πολλά λιμάνια γύρω από την Κασπία απαιτούν σημαντική βυθοκόρηση για να διατηρήσουν την πρόσβαση της ναυσιπλοΐας», είπε, προσθέτοντας ότι τέτοια ζητήματα «πιθανότατα θα ενταθούν ακόμη και μέσα στα επόμενα πέντε έως 10 χρόνια».

Οι αλιευτικές κοινότητες δέχονται επίσης πίεση. Στη ρηχή βόρεια λεκάνη, η συνεχιζόμενη πτώση μπορεί να καταστήσει την αλιεία ολοένα και πιο μη βιώσιμη, εξήγησε ο Goodman. Και αν η στάθμη πέσει έως και 10 μέτρα, μεγάλα τμήματα της βόρειας λεκάνης μπορεί να ξεραθούν πλήρως, εξαλείφοντας σχεδόν το ένα τρίτο της επιφάνειας της θάλασσας.

Σε ορισμένα σημεία, η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει. Μια περιοχή στα βορειοανατολικά της Κασπίας, όπου κάποτε δεκάδες χιλιάδες φώκιες συγκεντρώνονταν την άνοιξη για την τήξη του τριχώματος, είναι πλέον ξερή γη. «Ήδη χάνουμε οικολογικά σημαντικά ενδιαιτήματα λόγω της πτώσης της στάθμης», είπε ο Goodman.

Οι επιπτώσεις είναι ορατές και κατά μήκος των ιρανικών ακτών στα νότια. Με τους υγροτόπους υπό πίεση, τα ιχθυαποθέματα έχουν μειωθεί και οι αγορές που η Maryam θυμάται ως κάποτε μεγάλες και ζωντανές είναι πια σκιά του εαυτού τους. Και έχει δει κι άλλες αδιαμφισβήτητες αλλαγές.

«Η ακτογραμμή που βλέπαμε ως παιδιά είναι πολύ διαφορετική από ό,τι βλέπουμε σήμερα», είπε, σημειώνοντας ότι ένα καφέ που κάποτε βρισκόταν στο όριο του νερού τώρα βρίσκεται αρκετά μέτρα προς την ξηρά.

Κινδυνεύει η Κασπία με κρίση τύπου Αράλης;

Ο Goodman είπε ότι υπάρχουν ήδη πρώιμα σημάδια πως η Κασπία ακολουθεί τον δρόμο της Αράλης, περίπου 1,000 kilometers (600 miles) ανατολικά.

Κάποτε μία από τις μεγαλύτερες κλειστές υδάτινες μάζες του κόσμου —ανάμεσα στο Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν— η Αράλη έχει ουσιαστικά αποξηρανθεί λόγω εκτροπών νερού. Πέρα από την καταστροφή εισοδημάτων και οικοσυστημάτων, η εξαφάνιση της λίμνης είχε σοβαρές συνέπειες για τη δημόσια υγεία, μεταξύ άλλων από τοξικές αμμοθύελλες.

«Βρισκόμαστε απολύτως ήδη στην αρχή αυτής της διαδικασίας», είπε ο Goodman.

Αν η βόρεια Κασπία ξεραθεί, οι συνέπειες θα ξεπεράσουν την απώλεια νερού. Μεγάλες εκτάσεις εκτεθειμένου βυθού θα μπορούσαν να αλλάξουν το περιφερειακό κλίμα και να απελευθερώσουν σημαντικές ποσότητες σκόνης στην ατμόσφαιρα, μέρος της οποίας μπορεί να περιέχει ρύπους.

Η πολιτική δεν συμβαδίζει με την περιβαλλοντική αλλαγή

Καθώς η Κασπία εκτείνεται σε πέντε χώρες, η ουσιαστική διαχείριση απαιτεί συντονισμό.

Ο Goodman είπε ότι, παρότι «οι κυβερνήσεις φαίνεται να βρίσκονται στην αρχή της ανάπτυξης συνεργατικών πλαισίων», το στάδιο είναι ακόμη πρώιμο.

Τόνισε ότι η μακροπρόθεσμη προσαρμογή θα χρειαστεί διαρκείς επενδύσεις στην επιστημονική έρευνα και στρατηγικές που να καλύπτουν τόσο τις οικολογικές όσο και τις οικονομικές διαστάσεις. Και ότι αυτό πρέπει να γίνει γρήγορα.

«Ο ρυθμός της πολιτικής πρέπει να συμβαδίσει με την ταχύτητα της περιβαλλοντικής αλλαγής», είπε ο Goodman.

Edited by: Tamsin Walker

Το φινάλε του The Boys θα προβληθεί στις αίθουσες σε 4DX

Ακολουθώντας το παράδειγμα του Stranger Things, το φινάλε της σειράς The Boys του Prime Video θα προβληθεί στις κινηματογραφικές αίθουσες σε 4DX, όπως ανακοινώθηκε το πρωί από τον επίσημο λογαριασμό της σειράς στο X.

«Σε δύο εβδομάδες, φεύγουμε με πάταγο. Κυριολεκτικά, γιατί μπορεί να δονηθείτε βλέποντας το φινάλε της σειράς σε 4DX. Κλείστε θέση αγοράζοντας κουπόνι κυλικείου, που ισχύει για γλυκά ή αναψυκτικό την ημέρα της προβολής. Τα λέμε 19 Μαΐου στις 9:30 μ.μ.», ανέφερε η ανάρτηση.

Η προβολή στις αίθουσες θα γίνει μία ημέρα πριν το επεισόδιο ανέβει στο Prime, στις 20 Μαΐου. Οι τοποθεσίες περιλαμβάνουν τα δίκτυα Regal, AMC, B&B, Marcus, Cineplex, Cinema West, Cinepolis και Regency.

Στην περίπτωση του Stranger Things, λόγω συμβατικών ζητημάτων με τα σωματεία και το καστ, το Netflix και οι κινηματογράφοι δεν μπορούσαν να χρεώσουν κανονικά εισιτήρια για το φινάλε που προβλήθηκε από την Παραμονή Πρωτοχρονιάς έως την Πρωτοχρονιά. Οι θαυμαστές έκλειναν θέση με 20 δολάρια, λαμβάνοντας κουπόνι κυλικείου. Το φινάλε του Stranger Things απέφερε πάνω από 25 εκατ. δολάρια σε αγορές από κυλικεία, με το 60% των κρατήσεων να προέρχεται από την AMC.

Το ίδιο αναμένεται να ισχύσει και για το The Boys: δεν θα χρεώνονται εισιτήρια. Οι θεατές θα δεσμεύουν θέση αγοράζοντας κουπόνι κυλικείου.

Αντίστοιχο εγχείρημα έκαναν και τα HBO Max και Warner Bros με το φινάλε της σεζόν 2 του The Pitt, προβάλλοντας το επεισόδιο στα Alamo Drafthouse Cinemas στις 13 Απριλίου, τρεις ημέρες πριν μεταδοθεί στο HBO Max, στις 16 Απριλίου.

Η παραγωγή του The Boys από τις Sony Pictures Television, Amazon MGM Studios, Kripke Enterprises, Original Film και Point Grey Pictures διαδραματίζεται σε έναν κόσμο όπου διεφθαρμένοι υπερήρωες λατρεύονται ως πολιτικοί ηγέτες και σχεδόν θεοί. Μια ομάδα επαναστατεί για να τους αποκαθηλώσει. Πρωταγωνιστούν οι Karl Urban, Jack Quaid, Antony Starr, Erin Moriarty, Jessie T. Usher, Laz Alonso, Chace Crawford, Tomer Capone, Karen Fukuhara, Colby Minifie, Claudia Doumit και Cameron Crovetti, καθώς και οι Jeffrey Dean Morgan, Jensen Ackles, Valorie Curry και Susan Heyward. Τη σειρά δημιούργησαν οι Eric Kripke, Seth Rogen και Evan Goldberg, βασισμένοι στα κόμικ των Garth Ennis και Darick Robertson.

Η πρώτη σεζόν έκανε πρεμιέρα στις 26 Ιουλίου 2019. Η σειρά έχει κερδίσει τέσσερα Emmy και ήταν υποψήφια το 2021 στην κατηγορία Outstanding Drama Series.

Η τήξη των πάγων στη Γροιλανδία έχει αυξηθεί έξι φορές, σύμφωνα με μελέτη

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει ριζικά τον τρόπο που λιώνει το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας, σύμφωνα με νέα μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications. Οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι τα ακραία επεισόδια τήξης συμβαίνουν πλέον συχνότερα, καλύπτουν μεγαλύτερες εκτάσεις και παράγουν σημαντικά περισσότερο νερό από ό,τι στο παρελθόν.

Από το 1990, η επιφάνεια που επηρεάζεται από αυτά τα ακραία φαινόμενα αυξάνεται κατά περίπου 2.8 million km² ανά δεκαετία. Ταυτόχρονα, ο όγκος του νερού που απελευθερώνεται από την τήξη έχει εκτοξευθεί. Την περίοδο 1950-2023, τα ακραία επεισόδια παρήγαν κατά μέσο όρο 12.7 gigatons νερού ανά δεκαετία. Από το 1990, το αντίστοιχο μέγεθος ανέρχεται σε 82.4 gigatons ανά δεκαετία, ένα εξαπλάσιο άλμα.

Οι πιο έντονες περίοδοι τήξης καταγράφονται κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες. Επτά από τα δέκα ακραία επεισόδια σημειώθηκαν μετά το 2000, με χαρακτηριστικές κορυφώσεις τον Αύγουστο του 2012, τον Ιούλιο του 2019 και τον Ιούλιο του 2021. Τα γεγονότα αυτά ξεχωρίζουν επειδή δεν έχουν συγκρίσιμα δυναμικά προηγούμενα, αναδεικνύοντας πόσο ασυνήθιστες είναι οι σημερινές συνθήκες.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι κάθε ακραίο επεισόδιο παράγει πλέον περισσότερο νερό τήξης από παρόμοια φαινόμενα στο παρελθόν. Από το 1990, η παραγωγή λιωμένου νερού κατά τη διάρκεια αυτών των επεισοδίων έχει αυξηθεί κατά 25% σε σύγκριση με την περίοδο 1950-1975, όταν εξετάζονται περιπτώσεις με αντίστοιχη αντικυκλωνική και κυκλωνική κυκλοφορία αερίων μαζών. Αν ληφθούν υπόψη όλα τα ακραία επεισόδια συνολικά, η αύξηση φτάνει έως και το 63%. Αυτό υποδεικνύει ισχυρό θερμοδυναμικό αποτύπωμα: οι αυξανόμενες θερμοκρασίες εντείνουν την τήξη πέρα από ό,τι μπορεί να εξηγήσει μόνη της η ατμοσφαιρική κυκλοφορία.

Η βόρεια Γροιλανδία αναδεικνύεται σε βασικό επίκεντρο αυτών των αλλαγών, ως μία από τις περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο. Προβολές υπό σενάρια υψηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου δείχνουν ότι έως το τέλος του αιώνα οι εντονότερες ανωμαλίες λιωμένου νερού θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και τριπλάσια.

Την έρευνα συντόνισε ο Josep Bonsoms, μεταδιδακτορικός ερευνητής και καθηγητής στο Τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, με τη συμβολή του Marc Oliva, επίσης καθηγητή του ίδιου τμήματος. Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ερευνητικής ομάδας Antarctic, Arctic and Alpine Environments (ANTALP), εξέτασε ακραία επεισόδια τήξης την περίοδο 1950-2023.

Για να κατανοήσουν τους μηχανισμούς πίσω από την ένταση των φαινομένων, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια νέα μεθοδολογία ταξινόμησης που συνδυάζει τύπους αντικυκλωνικής και κυκλωνικής κυκλοφορίας αερίων μαζών με ένα περιφερειακό κλιματικό μοντέλο. Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε τον διαχωρισμό των θερμοδυναμικών επιρροών, που συνδέονται με τη θέρμανση της ατμόσφαιρας, από τις δυναμικές επιρροές που σχετίζονται με τα πρότυπα ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας.

Καθώς το διεθνές ενδιαφέρον στρέφεται ολοένα και περισσότερο στη Γροιλανδία λόγω των ταχύτατων περιβαλλοντικών αλλαγών και των γεωπολιτικών τους προεκτάσεων, τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο Bonsoms, κύριος συγγραφέας του άρθρου, σημειώνει ότι «the rapid transformation of the ice sheet not only has global environmental consequences, such as sea level rise and possible alterations in ocean circulation, but also places the Arctic at the centre of new strategic, economic and territorial dynamics.»

Η κατανόηση των διεργασιών που εντείνουν τα ακραία επεισόδια τήξης είναι κρίσιμη για την πρόβλεψη μελλοντικών κινδύνων και τον σχεδιασμό τεκμηριωμένης πολιτικής. Η μελέτη εντάσσεται στο έργο GRELARCTIC που υλοποιεί η ερευνητική ομάδα UB ANTALP, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Marc Oliva, και υποστηρίχθηκε από βραβείο του προγράμματος ICREA Academia.

Υλικό από το University of Barcelona. Σημείωση: Το περιεχόμενο ενδέχεται να έχει επιμεληθεί ως προς το ύφος και την έκταση.

Η OpenAI διαθέτει το GPT-5.5 Instant, νέο προεπιλεγμένο μοντέλο για το ChatGPT

Την Τρίτη, η OpenAI παρουσίασε ένα νέο βασικό μοντέλο, το GPT-5.5 Instant, που αντικαθιστά το GPT-5.3 Instant ως το προεπιλεγμένο μοντέλο του ChatGPT. Σύμφωνα με την εταιρεία, μειώνει τις ψευδείς απαντήσεις σε ευαίσθητους τομείς όπως το δίκαιο, η ιατρική και τα χρηματοοικονομικά, διατηρώντας παράλληλα τη χαμηλή καθυστέρηση του προκατόχου του.

Η OpenAI είχε κυκλοφορήσει τον περασμένο μήνα το νεότερο GPT-5.5, υποστηρίζοντας βελτιώσεις σε προγραμματισμό και εργασίες γνώσης.

Σε μετρήσεις, το νέο μοντέλο πέτυχε σκορ 81,2 στο τεστ μαθηματικών AIME 2025, έναντι 65,4 του παλαιότερου. Υπερίσχυσε επίσης στο πολυτροπικό benchmark MMMU-Pro, με 76 βαθμούς έναντι 69,2.

Η διάθεση δίνει έμφαση στη διαχείριση συμφραζομένων. Το GPT-5.5 Instant μπορεί, μέσω του εργαλείου αναζήτησης, να ανατρέχει σε παλαιότερες συνομιλίες, αρχεία και στο Gmail για πιο εξατομικευμένες απαντήσεις. Η δυνατότητα θα είναι διαθέσιμη σε συνδρομητές Plus και Pro στον ιστό, με διάθεση στα κινητά σύντομα. Η OpenAI ανέφερε ότι σκοπεύει να την επεκτείνει σε χρήστες Free, Go Business και enterprise τις επόμενες εβδομάδες.

Με αυτή την ενημέρωση, το ChatGPT θα εμφανίζει τις «πηγές μνήμης» σε όλα τα μοντέλα, ώστε να είναι σαφές από πού προέκυψαν οι απαντήσεις. Οι χρήστες μπορούν να διαγράφουν ξεπερασμένες πηγές ή να τις διορθώνουν αν η απάντηση ήταν λανθασμένη. Σημαντικό είναι ότι, αν μοιραστείτε μια συνομιλία, ο παραλήπτης δεν θα βλέπει τις πηγές μνήμης.

Για προγραμματιστές, το GPT-5.5 θα διατίθεται μέσω API ως “chat-latest”, με το 5.3 να παραμένει διαθέσιμο ως επιλογή για πληρωμένους χρήστες μόνο για τρεις μήνες.

Η εταιρεία έχει δεχθεί αντιδράσεις στο παρελθόν για αποσύρσεις μοντέλων. Όταν απέσυρε το GPT-4o, υπήρξε έντονη δυσαρέσκεια από χρήστες που σχετίζονταν με την “personality” του μοντέλου. Το GPT-4o επιβεβαίωνε συχνά τις επιλογές των χρηστών και αυτό δημιούργησε αίσθηση σύνδεσης. Όσοι υπέγραψαν αιτήματα να μη σταματήσει η λειτουργία του το περιέγραψαν ως “best friend” ή “a mirror”. Παρά τις αντιδράσεις, το GPT-4o καταργήθηκε τον Φεβρουάριο του 2026.

Startup αναπτύσσει λογισμικό για αξιοποίηση εμπορικών δορυφόρων από τον στρατό

DENVER — Η ραγδαία αύξηση των εμπορικών δορυφόρων έχει πλημμυρίσει την αγορά με εικόνες, όμως για τους στρατιωτικούς χρήστες το πρόβλημα έχει μετακινηθεί από τη σπανιότητα στην πρόσβαση. Η εξασφάλιση των σωστών δεδομένων τη σωστή στιγμή εξακολουθεί συχνά να εξαρτάται από μεμονωμένες συμφωνίες με κάθε πάροχο.

Η Divergent Space Technologies, μια εταιρεία στα πρώτα της βήματα με έδρα το Reston της Βιρτζίνια, προωθεί μια πλατφόρμα λογισμικού που σχεδιάστηκε για να καλύψει αυτό το κενό. Το σύστημα προβλέπει πότε οι δορυφόροι θα περάσουν πάνω από περιοχές ενδιαφέροντος και τοποθετεί αυτόματα παραγγελίες σε πολλούς παρόχους, με στόχο να αντικαταστήσει μια σε μεγάλο βαθμό χειροκίνητη και κατακερματισμένη διαδικασία με κάτι πιο κοντά στον συντονισμό σε πραγματικό χρόνο.

Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος Φίλιπ Μπρουκς, που στο παρελθόν εργάστηκε στη διεύθυνση ενσωμάτωσης αποστολών του National Reconnaissance Office, είπε ότι είδε το πρόβλημα από πρώτο χέρι, ενώ υποστήριζε στρατιωτικούς χρήστες που βασίζονται σε δορυφορικές εικόνες και ανάλυση.

«Τα εθνικά συστήματα έχουν εξαιρετικά υψηλή ζήτηση, αλλά εξαιρετικά χαμηλή πυκνότητα», είπε ο Μπρουκς. Αντίθετα, οι εμπορικοί πάροχοι είναι «εξαιρετικά υψηλής πυκνότητας, αλλά κανείς δεν ξέρει πώς να τους προσεγγίσει», ανέφερε στο SpaceNews. «Αν μιλήσετε με τους διοικητές μάχης, θα πουν: “αγαπάμε το εμπορικό, αλλά πώς θα το αξιοποιήσουμε;”»

Εκατοντάδες εμπορικοί δορυφόροι παρέχουν πλέον ηλεκτρο-οπτικές εικόνες, ραντάρ συνθετικού διαφράγματος, υπέρυθρη ανίχνευση και δεδομένα ραδιοσυχνοτήτων, δημιουργώντας μεγάλους όγκους πληροφοριών που χρησιμοποιούνται σε αποστολές όπως η θαλάσσια επιτήρηση, η παρακολούθηση πυραύλων και η επιτήρηση του πεδίου μάχης. Η πρόκληση, σύμφωνα με τον Μπρουκς, δεν αφορά τόσο την πρόσβαση στα δεδομένα όσο την ενσωμάτωσή τους σε λειτουργικές ροές εργασίας.

Η πλατφόρμα της Divergent, με την ονομασία GEOx, έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί ως αυτό το επίπεδο ενσωμάτωσης. «Η μεγαλύτερη αξία των εμπορικών διαστημικών αισθητήρων δεν προκύπτει από τις μεμονωμένες δυνατότητές τους, αλλά από τη συντονισμένη λειτουργία τους», είπε.

Το σύστημα βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη, αλλά ήδη χρησιμοποιείται από ορισμένους στρατιωτικούς οργανισμούς των ΗΠΑ και συμμάχων τους. Προς το παρόν δεν μπορεί να δίνει απευθείας εντολές σε δορυφόρους, αν και ο Μπρουκς είπε ότι αυτή η δυνατότητα σχεδιάζεται. Σε αυτή τη φάση, παρέχει οπτικοποίηση της κάλυψης των δορυφόρων και μπορεί να χαρτογραφεί τι μπορούν να παρατηρήσουν συστήματα φίλιων και αντίπαλων δυνάμεων σε δεδομένη στιγμή.

Μία από τις εφαρμογές του είναι η βελτίωση του «tipping and cueing», μιας διαδικασίας κατά την οποία ένας αισθητήρας εντοπίζει ένα συμβάν και άλλοι κατευθύνονται να ακολουθήσουν πριν χαθεί η ευκαιρία. Το βασικό σημείο συμφόρησης, είπε ο Μπρουκς, δεν είναι ο αριθμός των διαθέσιμων αισθητήρων αλλά ο χρόνος που χρειάζεται για να ανατεθεί ξανά η αποστολή τους, ειδικά όταν ανήκουν σε διαφορετικές εταιρείες.

Ένα επίπεδο ενορχήστρωσης θα αντιμετώπιζε πολλαπλές δορυφορικές συστοιχίες ως κοινό πόρο. Όταν προκύπτει μια αρχική ανίχνευση, όπως ο εντοπισμός εκπομπού ραδιοσυχνοτήτων ή η εκτίμηση εκτόξευσης πυραύλου από υπέρυθρα δεδομένα, το σύστημα μπορεί να προσδιορίσει ποιοι δορυφόροι από διαφορετικούς παρόχους έχουν οπτική επαφή και να στείλει αιτήματα ανάθεσης παράλληλα, αντί να βασίζεται σε διαδοχικές επικοινωνίες.

Η υπάρχουσα διαδικασία — ανάθεση, συλλογή, επεξεργασία και διανομή — μπορεί να είναι αργή και δύσχρηστη. «Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να συμπιέσουμε» αυτό το χρονοδιάγραμμα, είπε ο Μπρουκς. «Στο 95% του χρόνου, μέχρι να δημιουργηθεί μια λύση ανάθεσης, το παράθυρο έχει ήδη περάσει», πρόσθεσε, επισημαίνοντας πόσο γρήγορα κινούνται οι δορυφόροι.

Στα τωρινά workflows, κάθε εντολή αποστολής στέλνεται ξεχωριστά στους παρόχους δορυφόρων, οι οποίοι χρησιμοποιούν τα δικά τους συστήματα για την επεξεργασία των δεδομένων. Η Divergent έχει αναπτύξει διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών για να συνδεθεί με κάθε πάροχο ξεχωριστά και προσπαθεί να εντάξει εταιρείες από διαφορετικές μορφές αισθητήρων, ή «phenomenologies».

Η προσέγγιση γεννά ερωτήματα για το αν οι χρήστες μπορούν να εξασφαλίσουν αξιόπιστα εικόνες σε περιοχές υψηλής ζήτησης. Ο Μπρουκς είπε ότι ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα slots μπορεί να είναι έντονος σε ορισμένες περιοχές, αλλά ότι οι εμπορικοί φορείς γενικά έχουν πλεονάζουσα δυναμικότητα. «Οπότε προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια διαδρομή προς την κερδοφορία για αυτούς, εισάγοντας αυτόν τον απλό τρόπο ανάθεσης», είπε.

Ένα ευρύτερο ζήτημα είναι ότι, ενώ οι πάροχοι έχουν κίνητρο να πουλούν δεδομένα, έχουν μικρότερο κίνητρο να συνεργάζονται με τρόπους που αυξάνουν τη συνολική τους αξία. Ο Μπρουκς είπε ότι αυτό μπορεί να αλλάξει, καθώς οι εταιρείες αναζητούν νέους τρόπους να αξιοποιήσουν την αχρησιμοποίητη χωρητικότητα.

Το NRO έχει εκφράσει στήριξη στην προσπάθεια, λέγοντας σε επιστολή ότι το GEOx «καλύπτει μια τρέχουσα ανεκπλήρωτη ανάγκη της αμερικανικής κυβέρνησης και προσφέρει μοναδική αξία στις αποστολές διαστημικής εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ», είπε ο Μπρουκς.

Ζήτηση πέρα από τις ΗΠΑ

Ο Φρανκ Ρόουζ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Divergent και πρώην αξιωματούχος του State Department, είπε ότι οι σύμμαχοι ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για εργαλεία που προσφέρουν πρόσβαση σε εμπορική πληροφόρηση. «Είχαμε πολλές συζητήσεις με Ευρωπαίους συμμάχους και εταίρους, ενώ αρχίζουμε να εξετάζουμε και τη Μέση Ανατολή, χώρες όπως τα ΗΑΕ και άλλες στην περιοχή», είπε.

Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, πρόσθεσε ο Ρόουζ, «υπάρχει μια γενική ανησυχία μεταξύ των συμμάχων ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε πολιτικό επίπεδο, δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες για να τους στηρίξουν και να τους προσφέρουν κρίσιμες δυνατότητες από τις οποίες έχουν μάθει να εξαρτώνται, οπότε χρειάζονται ένα σχέδιο Β».

Παράλληλα, η Divergent αναπτύσσει ένα σχετικό σύστημα με επίκεντρο τους δορυφόρους επικοινωνιών, με στόχο να βοηθήσει τις αμερικανικές δυνάμεις να αποφεύγουν τη μετάδοση σημάτων όταν από πάνω τους βρίσκονται ξένοι δορυφόροι συλλογής σημάτων πληροφοριών. Η πλατφόρμα θα προβλέπει πότε δορυφόροι που λειτουργούν χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία βρίσκονται σε θέση να συλλέξουν εκπομπές ραδιοσυχνοτήτων.

Αυτή η πληροφορία θα μπορούσε να επιτρέψει στους χρήστες των ΗΠΑ να καθυστερούν τις μεταδόσεις ή να αναδρομολογούν τις επικοινωνίες τους, ώστε να μειώνουν τον κίνδυνο υποκλοπής. «Αυτό παραμένει σε μεγάλο βαθμό ένα πρωτότυπο», είπε ο Μπρουκς. Ο στόχος είναι να «κατανοήσουμε πού συλλέγουν οι αντίπαλοί σας και να μεταδίδετε μόνο όταν δεν βρίσκεστε απευθείας στη δέσμη τους».

Ο Ρόουζ είπε ότι τέτοιες δυνατότητες θα μπορούσαν επίσης να ενδιαφέρουν χώρες όπως η Ουκρανία και η Ταϊβάν, που αντιμετωπίζουν παρόμοιες ανησυχίες για ξένη συλλογή δεδομένων.

Sandra Erwin γράφει για στρατιωτικά διαστημικά προγράμματα, πολιτική, τεχνολογία και τη βιομηχανία που στηρίζει αυτόν τον τομέα. Έχει καλύψει τον στρατό, το Πεντάγωνο, το Κογκρέσο και την αμυντική βιομηχανία για σχεδόν δύο δεκαετίες ως editor του NDIA’s National Defense… Περισσότερα από τη Sandra Erwin

Πρώτη δημόσια εμφάνιση της νέας επικεφαλής της NGA στο GEOINT Symposium 2026

Όταν η Lt. Gen. Michele Bredenkamp ανέβει στη σκηνή για την κεντρική ομιλία λήξης στο GEOINT την Τετάρτη, θα είναι η πρώτη της εμφάνιση με την ιδιότητα της διευθύντριας της National Geospatial-Intelligence Agency (NGA). Ανέλαβε το αξίωμα με λίγη δημοσιότητα, στη διάρκεια του shutdown της κυβέρνησης τον Νοέμβριο. Η παρουσία της θα δώσει επίσης στον κλάδο την ευκαιρία να μάθει ποιες είναι οι νέες προτεραιότητες της επικεφαλής της υπηρεσίας.

«Έχω διαπιστώσει προσωπικά ότι η [γεωχωρική πληροφορία], όταν παρέχεται από τα στελέχη της NGA, έδωσε σαφήνεια, κατανόηση και αυξημένο πλεονέκτημα αποφάσεων για διοικητές και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής», είπε η Bredenkamp στις 5 Νοεμβρίου, κατά την τελετή αλλαγής ηγεσίας στα κεντρικά της NGA. «Η GEOINT είναι σήμερα απαραίτητη και θα συνεχίσει να αποτελεί βασική κυρίαρχη λειτουργία πληροφοριών».

Η Bredenkamp είναι η ένατη διευθύντρια της NGA από την ίδρυσή της, το 2003. Διαδέχθηκε τον αντιναύαρχο του αμερικανικού Ναυτικού Frank Whitworth, ο οποίος είχε αναλάβει τη θέση τον Ιούνιο του 2022. Η θέση την φέρνει σε στενή συνεργασία με την ανώτατη στρατιωτική και υπηρεσιακή ηγεσία, με αντικείμενο τον συντονισμό της ανάπτυξης και χρήσης της γεωχωρικής πληροφορίας από την κυβέρνηση.

Πιο πρόσφατα, η Bredenkamp ήταν σύμβουλος της Διευθύντριας Εθνικών Πληροφοριών Tulsi Gabbard για στρατιωτικά ζητήματα στο Office of the Director of National Intelligence, όπου είχε την εποπτεία της ενσωμάτωσης πληροφοριών στο Υπουργείο Άμυνας και στην κοινότητα πληροφοριών. Ξεκίνησε τη 30ετή στρατιωτική της καριέρα σε ρόλους πρώτης γραμμής σε τακτικές μονάδες, πριν περάσει σε ηγετικές θέσεις στον τομέα των πληροφοριών. Έχει επίσης διατελέσει διευθύντρια πληροφοριών για τις U.S. Forces Korea, έχει υπηρετήσει στο Joint Staff στο Πεντάγωνο και έχει ηγηθεί του U.S. Army Intelligence and Security Command.

Με τους πολέμους και τις συγκρούσεις να συνεχίζονται σε όλο τον κόσμο, η Bredenkamp χρειάστηκε να αναλάβει άμεσα δράση στο νέο της πόστο.

«Για έναν νέο διευθυντή της NGA, ο κόσμος δεν σταματά», είπε ο Jerry Laurienti, account manager της NGA στη Leidos. «Άρα, αυτό στο οποίο έχει επικεντρωθεί η Gen. Bredenkamp [από την πρώτη μέρα] είναι η αποστολή σε έναν ταραγμένο κόσμο, με πολλαπλά πεδία μάχης και υποστήριξη μάχης που δεν μπορεί να σταματήσει και πρέπει να εξελίσσεται γρήγορα».

Ο Luke Fischer, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της SkyFi, χαιρέτισε την επιλογή, επικαλούμενος το βάθος της στρατιωτικής εμπειρίας της Bredenkamp. «Η GEOINT community είχε διευθυντές με πολιτικό βάθος, τεχνικό βάθος και διοικητικό βάθος. Το επιχειρησιακό βάθος σε αυτό το επίπεδο είναι πιο σπάνιο και αλλάζει το τι βελτιστοποιεί μια υπηρεσία», είπε.

Η Susanne Hake, εκτελεστική αντιπρόεδρος και γενική διευθύντρια της αμερικανικής κυβερνητικής δραστηριότητας της Vantor, συμμερίστηκε την ίδια εκτίμηση. «Η NGA είναι υπηρεσία υποστήριξης μάχης και η Lt. Gen. Bredenkamp έχει διατελέσει σε αρκετές ανώτερες διοικητικές θέσεις με άμεση ευθύνη να διασφαλίζει ότι οι warfighters είχαν την αξιοποιήσιμη πληροφορία που χρειαζόταν για να είναι αποτελεσματικοί στην αποστολή … Οι τοποθετήσεις της στο πεδίο τής δίνουν τεράστια επιχειρησιακή εμπειρία σε όλα τα διάφορα ‘INTs’. Ξέρει τι λειτουργεί και τι περισσότερο χρειάζεται για να διατηρήσουν οι ΗΠΑ την υπεροχή τους στις πληροφορίες».

Αυτό που μένει να φανεί είναι αν η Bredenkamp θα μπορέσει να μεταφέρει αποτελεσματικά τις ανάγκες των πελατών της NGA προς τους συνεργάτες της υπηρεσίας, είπε ο Brian Monheiser, αντιπρόεδρος στρατηγικών προγραμμάτων στην εταιρεία οπτικής ενσωμάτωσης δεδομένων Larx. «Μπορείς να φτιάξεις ένα σφυρί που ψάχνει για καρφί, αλλά όλοι ξέρουμε ότι αυτό δεν πρόκειται να λειτουργήσει», είπε. «Αυτό που χρειαζόμαστε από [την NGA και τη νέα διευθύντρια] είναι … μια κατανόηση του πού βρίσκονται και τι κάνουν, και γιατί αυτά που χτίζουμε ταιριάζουν ή δεν ταιριάζουν σε αυτό».

Ο Laurienti πρόσθεσε ότι ο κλάδος ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη στάση της Bredenkamp απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη. «Η NGA … ηγείται της προσπάθειας για την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης στην κοινότητα πληροφοριών, αλλά [η AI] κινείται πιο γρήγορα απ’ ό,τι έχουμε δει ποτέ να κινείται μια τεχνολογική πλευρά των πληροφοριών. Πολλοί συνεργάτες της βιομηχανίας θέλουν να δουν ποια είναι τα βασικά στοιχεία που θα βάλει η NGA για να προηγηθεί και να παραμείνει μπροστά».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Fischer ελπίζει η Bredenkamp να είναι μια διευθύντρια που θα είναι «διατεθειμένη να σπάσει ορισμένες θεσμικές συνήθειες» εντάσσοντας τους εμπορικούς παρόχους πιο άμεσα στα επιχειρησιακά GEOINT workflows. «Η Lt. Gen. Bredenkamp ανέλαβε μια υπηρεσία με τεράστιο ταλέντο και σοβαρό θεσμικό βάρος», είπε. «Το ερώτημα είναι αν θα χρησιμοποιήσει αυτό το βάρος για να διατηρήσει όσα η NGA κάνει πάντα καλά ή για να επιταχύνει τον οργανισμό προς την ταχύτητα και την κλίμακα που θα απαιτήσει η επόμενη σύγκρουση. Το υπόβαθρό της δείχνει το δεύτερο».

Τι σε κάνει ακαταμάχητο στα κουνούπια

Τα κουνούπια δεν κυνηγούν το ένα το άλλο· όλα αντιδρούν στα ίδια, αόρατα σήματα που τα οδηγούν κατευθείαν σε εσένα.

Ύστερα από την παρατήρηση εκατοντάδων κουνουπιών να περιτριγυρίζουν έναν άνθρωπο και την ανάλυση περίπου 20 εκατομμυρίων δεδομένων, ερευνητές από το Georgia Tech και το Massachusetts Institute of Technology ανέπτυξαν ένα μαθηματικό μοντέλο που προβλέπει πώς τα θηλυκά κουνούπια εντοπίζουν και προσεγγίζουν τους ανθρώπους για να τραφούν.

Η δουλειά αυτή προσφέρει την πρώτη λεπτομερή απεικόνιση της συμπεριφοράς πτήσης των κουνουπιών και μετρήσιμες γνώσεις που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις μεθόδους παγίδευσης και ελέγχου. Τα κουνούπια δεν είναι απλώς ενοχλητικά· μεταδίδουν ασθένειες όπως ελονοσία, κίτρινος πυρετός και Ζίκα, που μαζί οδηγούν σε περισσότερους από 700.000 θανάτους κάθε χρόνο.

Η ομάδα δημιούργησε επίσης μια διαδραστική δημόσια ιστοσελίδα που επιτρέπει στους χρήστες να εξερευνήσουν την κίνηση και τη συμπεριφορά των κουνουπιών.

Για να μελετήσουν πώς πλοηγούνται, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τρισδιάστατες υπέρυθρες κάμερες και κατέγραψαν πώς τα έντομα ανταποκρίνονται σε οπτικά σήματα και διοξείδιο του άνθρακα γύρω από αντικείμενα. Στη συνέχεια τοποθέτησαν ένα άτομο μέσα σε ελεγχόμενο θάλαμο, άλλαξαν τα χρώματα των ρούχων του και κατέγραψαν τη συμπεριφορά των κουνουπιών γύρω του.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Science Advances, εστίασαν στα θηλυκά κουνούπια Aedes aegypti (γνωστά και ως yellow fever mosquitoes), ένα είδος που απαντάται στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, την Καλιφόρνια και σε πολλές περιοχές παγκοσμίως.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι τα κουνούπια δεν συγκεντρώνονται ακολουθώντας το ένα το άλλο. Αντίθετα, κάθε έντομο αντιδρά ανεξάρτητα στα ίδια περιβαλλοντικά ερεθίσματα, με αποτέλεσμα να φτάνουν στο ίδιο σημείο περίπου την ίδια στιγμή.

«Είναι σαν ένα γεμάτο μπαρ», είπε ο David Hu, καθηγητής στη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών George W. Woodruff και στη Σχολή Βιολογικών Επιστημών του Georgia Tech. «Οι πελάτες δεν βρίσκονται εκεί επειδή ακολούθησαν ο ένας τον άλλον. Τους έλκουν τα ίδια σήματα: τα ποτά, η μουσική και η ατμόσφαιρα. Το ίδιο ισχύει για τα κουνούπια. Αντί να ακολουθούν τον αρχηγό, ακολουθούν τα σήματα και τυχαίνει να καταλήγουν στο ίδιο σημείο με τα υπόλοιπα. Είναι σαν καλές αντιγραφές το ένα του άλλου».

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν τρία πειράματα, ρυθμίζοντας οπτικούς στόχους και επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα. Στην πρώτη δοκιμή, μια μαύρη σφαίρα προσέλκυε κουνούπια μόνο όταν ήδη πετούσαν προς αυτήν. Αφού έφταναν στο αντικείμενο, συνήθως δεν έμεναν κοντά και γρήγορα απομακρύνονταν.

Όταν ο μαύρος στόχος αντικαταστάθηκε από ένα λευκό αντικείμενο και εισήχθη CO2, τα κουνούπια μπορούσαν να εντοπίσουν την πηγή, αλλά μόνο από μικρή απόσταση. Ο Hu τα παρατήρησε να σταματούν στιγμιαία, σαν να έκαναν ένα «double take», πριν συγκεντρωθούν γύρω του.

Όταν συνυπήρχαν και μαύρο αντικείμενο και CO2, το αποτέλεσμα ήταν πολύ ισχυρότερο. Τα κουνούπια συγκεντρώθηκαν σε μεγάλους αριθμούς, έμειναν στην περιοχή και προσπάθησαν να τραφούν.

«Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι τα οπτικά σήματα και το διοξείδιο του άνθρακα προσελκύουν τα κουνούπια. Δεν ξέραμε όμως πώς συνδυάζουν αυτά τα σήματα για να αποφασίσουν προς τα πού θα πετάξουν», είπε ο Christopher Zuo, που πραγματοποίησε τη μελέτη ως μεταπτυχιακός φοιτητής στο Georgia Tech. «Είναι σαν μικρά ρομπότ. Έπρεπε απλώς να βρούμε τους κανόνες τους».

Αφού αναγνώρισε τη σημασία των σταθερών οπτικών ερεθισμάτων, ο Zuo δοκίμασε τη συμπεριφορά επάνω του μέσα σε θάλαμο με κουνούπια. Φόρεσε διαφορετικά σύνολα ρούχων, μεταξύ των οποίων ολόμαυρα, ολόλευκα και συνδυασμούς των δύο.

Στεκόμενος με τεντωμένα χέρια, άφησε δεκάδες κουνούπια να τον περιτριγυρίζουν, ενώ οι κάμερες κατέγραφαν τις τροχιές τους. Τα δεδομένα αναλύθηκαν αργότερα στο MIT για να προσδιοριστούν οι πιθανότεροι «κανόνες» πίσω από την κίνησή τους.

Τα κουνούπια συμπεριφέρθηκαν σαν ο Zuo να ήταν απλώς ένα ακόμη αντικείμενο. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σχηματίστηκαν γύρω από το κεφάλι και τους ώμους του, περιοχές που αυτό το είδος τείνει να στοχεύει.

Ο Luo φορούσε φούτερ με μακριά μανίκια, παντελόνι και κάλυμμα κεφαλής μέσα στον θάλαμο. Είπε ότι δεν τον τσίμπησαν συχνά.

Το μοντέλο της ομάδας, βασισμένο στα δεδομένα, και η διαδραστική ιστοσελίδα δείχνουν πώς τα κουνούπια στρίβουν, επιταχύνουν και επιβραδύνουν σε απόκριση σε οπτικά σήματα και CO2. Οι χρήστες μπορούν να εναλλάσσουν διαφορετικές συνθήκες —χρώμα, διοξείδιο του άνθρακα, και τα δύο ή κανένα— και να παρατηρούν πώς αντιδρούν έως και 20 κουνούπια. Η πλατφόρμα επιτρέπει επίσης την αποστολή δικών τους εικόνων ως στόχων.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτές οι γνώσεις μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση στρατηγικών καταπολέμησης.

«Μια τακτική είναι η χρήση παγίδων αναρρόφησης που βασίζονται σε σταθερά σήματα, όπως συνεχής απελευθέρωση CO2 ή σταθερές πηγές φωτός, για να προσελκύουν κουνούπια», είπε ο Zuo. «Η μελέτη μας υποδεικνύει ότι ίσως είναι καλύτερο να χρησιμοποιούνται διακεκομμένα και να ενεργοποιείται η αναρρόφηση σε διαστήματα. Αυτό επειδή τα κουνούπια δεν τείνουν να μένουν γύρω από τον στόχο όταν δεν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα και τα δύο στοιχεία».

Reference: «Predicting mosquito flight behavior using Bayesian dynamical systems learning» των Christopher Zuo, Chenyi Fei, Alexander E. Cohen, Soohwan Kim, Ring T. Cardé, Jörn Dunkel και David L. Hu, 18 March 2026, Science Advances. DOI: 10.1126/sciadv.adz7063

Ο Zuo και ο Hu συνεργάστηκαν με τον υποψήφιο διδάκτορα μηχανολόγο μηχανικό Soohwan Kim. Συν-συγγραφείς είναι επίσης οι Chenyi Fei και Alexander Cohen από το MIT, καθώς και ο Ring Carde από το University of California at Riverside.