Ίχνη δαγκώματος σε απολίθωμα 75 εκατ. ετών αποκαλύπτουν κανιβαλισμό στους τυραννόσαυρους

Ακόμη και οι πανίσχυροι τυραννόσαυροι δεν άφηναν τροφή να πάει χαμένη: νέα στοιχεία δείχνουν ότι καθάριζαν κουφάρια ομοειδών τους.

Οι τυραννόσαυροι συνήθως παρουσιάζονται ως αδυσώπητοι θηρευτές. Όμως νέα έρευνα καταδεικνύει ότι εκμεταλλεύονταν και την ευκαιρία για νεκροφαγία. Όταν υπήρχε διαθέσιμη τροφή, έτρωγαν τα υπολείμματα νεκρών ζώων μέχρι και το τελευταίο κομμάτι.

Το εύρημα προέρχεται από μελέτη του Τμήματος Γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Aarhus, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό Evolving Earth.

Η έρευνα, με επικεφαλής τη φοιτήτρια μεταπτυχιακού στη γεωεπιστήμη Josephine Nielsen, βασίστηκε σε προηγμένες τεχνικές τρισδιάστατης σάρωσης για την εξέταση ενός απολιθωμένου μεταταρσίου (οστό ποδιού) μεγάλου τυραννόσαυρου, ηλικίας άνω των 75 εκατομμυρίων ετών. Η ανάλυση αποκάλυψε 16 ξεχωριστά ίχνη δαγκώματος πάνω στο οστό.

«Έχω αναλύσει το βάθος, τη γωνία και τη θέση των σημαδιών σε ένα εικονικό τρισδιάστατο περιβάλλον και μπορώ να τεκμηριώσω ότι δεν προέκυψαν τυχαία. Πρόκειται για ακριβείς αποτυπώσεις από τα δόντια ενός μικρότερου τυραννόσαυρου που τρεφόταν από έναν πολύ μεγαλύτερο συγγενή», λέει η Josephine Nielsen.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι οι τυραννόσαυροι δεν άφηναν πόρους να πάνε χαμένοι. Ακόμη και σκληρά οστά με ελάχιστο κρέας καταναλώνονταν σε όψιμο στάδιο αποσύνθεσης, όταν είχε ήδη φαγωθεί το μεγαλύτερο μέρος των μαλακών ιστών.

«Το οστό δεν δείχνει σημάδια ίασης μετά τα δαγκώματα του μικρότερου δεινόσαυρου. Καθώς τα σημάδια βρίσκονται στο πόδι, όπου υπάρχει ελάχιστο κρέας, αυτό υποδηλώνει ότι ο δεινόσαυρος “καθάριζε” και έτρωγε τα τελευταία υπολείμματα ενός παλιού κουφαριού», εξηγεί.

Αντί να εργαστεί απευθείας με το πρωτότυπο απολίθωμα, η Nielsen μελέτησε ένα ψηφιακό μοντέλο και ένα τρισδιάστατα εκτυπωμένο αντίγραφο που παρήχθησαν στο Πανεπιστήμιο Aarhus.

«Θα ήταν φυσικά ξεχωριστή εμπειρία να δουλέψω με το πραγματικό οστό, αλλά είναι υπερβολικά ριψοκίνδυνο να σταλεί ταχυδρομικά στη Δανία», σημειώνει.

Το μετατάρσιο έχει μήκος 10 εκατοστά και ανήκε σε τυραννόσαυρο που στη ζωή του πιθανότατα έφτανε τα 10–12 μέτρα και ζύγιζε αρκετούς τόνους. Το απολίθωμα ανακαλύφθηκε από ερασιτέχνη συλλέκτη στον σχηματισμό Judith River στη Μοντάνα, γνωστό για το εξαιρετικά πλούσιο αρχείο ενός οικοσυστήματος 75 εκατομμυρίων ετών. Έκτοτε έχει δωριστεί στο Badlands Dinosaur Museum στο Dickinson της Βόρειας Ντακότα.

Τα ψηφιακά εργαλεία έδωσαν κρίσιμα πλεονεκτήματα. Σαρώσεις υψηλής ανάλυσης επέτρεψαν στη Nielsen να εξετάσει από κοντά μικροσκοπικές λεπτομέρειες που διαφορετικά θα ήταν δύσκολο να εντοπιστούν.

«Αυτό που κάνει τη μελέτη ιδιαίτερη δεν είναι μόνο η γνώση για το πώς λειτουργούσε η τροφική αλυσίδα πριν από εκατομμύρια χρόνια, αλλά και η τεχνική ανάγνωσης των λεπτομερειών. Δημιουργώντας μια ψηφιακή εκδοχή, μπόρεσα να κάνω ζουμ σε πολύ μικρά στοιχεία. Για να διασφαλίσω την αντικειμενικότητα, χρησιμοποίησα το συστηματικό σύστημα ταξινόμησης CM (Category-Modifier). Η μέθοδος κατηγοριοποιεί κάθε σημάδι με βάση σταθερά κριτήρια, επιτρέποντάς μας να ξεχωρίσουμε από επιφανειακά χτυπήματα δοντιών μέχρι βαθιά, συντριπτικά δαγκώματα. Ήταν σαν να εξιχνιάζεις ένα αρχαίο έγκλημα, με μάρτυρα ένα μετατάρσιο».

Το έργο της Nielsen υποστηρίχθηκε από την Καναδή παλαιοντολόγο Taia Wyenberg-Henzler και τον επιμελητή μουσείου Denver Fowler, που λειτούργησαν ως εξωτερικοί επιβλέποντες κατά την προπτυχιακή εργασία που οδήγησε στη δημοσιευμένη μελέτη.

«Ήρθα σε επαφή με τους Denver Fowler και Taia Wyenberg-Henzler ενώ ήμουν εθελόντρια σε ανασκαφικό camp στη Μοντάνα το καλοκαίρι του 2024. Αυτό μου έδωσε την αφετηρία για το project, και ήταν εξαιρετικά πολύτιμο να χτίσω διεθνείς σχέσεις ήδη κατά τη διάρκεια των σπουδών μου», λέει η Josephine Nielsen.

Η μελέτη αναδεικνύει πώς οι σύγχρονες τεχνικές μπορούν να αποκαλύψουν λεπτομερείς πληροφορίες για τη συμπεριφορά των δεινοσαύρων ακόμη και από μικρά ίχνη που διασώζονται σε απολιθώματα.

«Τώρα μπορούμε να αντλήσουμε λεπτομερείς πληροφορίες για τη συμπεριφορά τους από πολύ μικρά ίχνη. Χρησιμοποιώντας το σύστημα CM, θεσπίσαμε μια κοινή επιστημονική γλώσσα για την περιγραφή ιχνών δαγκώματος. Αυτό σημαίνει ότι δεν μαντεύουμε απλώς ότι “μοιάζει με δάγκωμα”, αλλά μπορούμε να τεκμηριώσουμε με ακρίβεια το πότε και γιατί ο μικρός τυραννόσαυρος βύθισε τα δόντια του στον μεγάλο», λέει η Josephine Nielsen.

Υλικό από το Πανεπιστήμιο Aarhus. Σημείωση: Το περιεχόμενο ενδέχεται να έχει υποστεί επεξεργασία για λόγους ύφους και έκτασης.

Η επιστήμη εντόπισε μια κρυφή κατάσταση του νερού που συγκρούεται με τα φυσικά όρια

Μια νέα μελέτη δίνει πειστική εξήγηση για το γιατί το νερό είναι ίσως το πιο παράξενο υγρό στη Γη.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα, με τη δουλειά του Γερμανού φυσικού Wilhelm Röntgen, είναι γνωστό ότι το συνηθισμένο νερό ξεφεύγει από τους κανόνες. Σύμφωνα με το Chemistry World, το H2O εμφανίζει 66 ιδιότητες που το διαφοροποιούν από άλλα υγρά, όπως η υψηλή επιφανειακή τάση, η θερμοχωρητικότητα, το σημείο βρασμού και η πυκνότητα.

«Αν κοιτάξετε τις απλές θερμοδυναμικές και κινητικές ιδιότητες των υγρών, καθώς αλλάζετε την πίεση και τη θερμοκρασία, όλα συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο. Εκτός από το νερό», είχε πει το 2020 στο Chemistry World ο Anders Nilsson, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης που μελετά εκτενώς τις ιδιότητές του εδώ και πάνω από μια δεκαετία.

Για να εξηγήσει αυτή τη συμπεριφορά, ο Nilsson αναζητούσε το λεγόμενο κρίσιμο σημείο υγρού-υγρού (LLCP). Γνωρίζουμε εδώ και καιρό το υψηλό κρίσιμο σημείο του νερού, γύρω στους 374 βαθμούς Κελσίου και στις 218 ατμοσφαιρικές πιέσεις, όπου σβήνει η διαφορά μεταξύ υγρού και αερίου. Οι επιστήμονες όμως έχουν υποθέσει ότι υπάρχει και κρίσιμο σημείο όταν το νερό είναι υπερψυχρό, δηλαδή παραμένει υγρό σε θερμοκρασίες πολύ κάτω από το σημείο πήξης. Ένας λόγος γι’ αυτή την υπόθεση είναι ότι το νερό φτάνει τη μέγιστη πυκνότητά του στους 4 βαθμούς Κελσίου και μετά αντιστρέφει πορεία — κάτι που εξηγεί και γιατί ο πάγος επιπλέει. Αυτή η ανωμαλία στην πυκνότητα θα μπορούσε να εξηγηθεί από ένα κρίσιμο σημείο κάτω από το μηδέν, κάπου μεταξύ -40 και -70 βαθμών Κελσίου.

Το 2020, ο Nilsson συμμετείχε σε ομάδα που έδειξε ότι το υπερψυχρό νερό μπορεί να υπάρχει σε δύο διακριτές φάσεις — ένα υγρό υψηλής πυκνότητας και ένα χαμηλής πυκνότητας — ενισχύοντας την ιδέα ότι οι φάσεις αυτές συγχωνεύονται στο πολυπόθητο LLCP. Ο ακριβής εντοπισμός όμως είναι δύσκολος, καθώς το νερό παγώνει ταχύτερα απ’ όσο προλαβαίνουν τα περισσότερα όργανα μέτρησης.

Σε νέα μελέτη στο περιοδικό Science, ο Nilsson και ομάδα με επικεφαλής τον Kyung Hwan Kim από το Pohang Accelerator Laboratory χρησιμοποίησαν εξαιρετικά σύντομους παλμούς από λέιζερ ακτίνων Χ ελεύθερων ηλεκτρονίων για να παρακολουθήσουν το υπερψυχρό νερό τη στιγμή που μετατρεπόταν σε πάγο. Οι επιστήμονες έδειξαν ότι το LLCP του νερού βρίσκεται περίπου στους 210 kelvins, δηλαδή στους -63 βαθμούς Κελσίου. Με άλλα λόγια, οι αρχικές έρευνες του Röntgen για τις παράξενες ιδιότητες του νερού πριν από περίπου 130 χρόνια επιβεβαιώθηκαν με τη δεύτερη, καθοριστική εφεύρεσή του: τις ακτίνες Χ.

«Αυτό που ήταν ιδιαίτερο είναι ότι μπορέσαμε να “ακτινογραφήσουμε” με ασύλληπτη ταχύτητα πριν παγώσει ο πάγος και να παρατηρήσουμε πώς η μετάβαση υγρού-υγρού εξαφανίζεται και αναδύεται μια νέα κρίσιμη κατάσταση», ανέφερε ο Nilsson σε ανακοίνωση. «Για δεκαετίες υπήρχαν εικασίες και διαφορετικές θεωρίες για να εξηγηθούν αυτές οι αξιοσημείωτες ιδιότητες, και μία θεωρία ήταν η ύπαρξη ενός κρίσιμου σημείου. Τώρα βρήκαμε ότι ένα τέτοιο σημείο υπάρχει».

Όπως και στο υψηλότερο κρίσιμο σημείο του νερού, η παρατήρηση του LLCP είναι δυνατή μόνο σε τεράστια πίεση (περίπου 1000 ατμόσφαιρες). Καθώς όμως αλλάζουν οι συνθήκες, οι δύο φάσεις τελικά συγχωνεύονται σε μία. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτές οι διακυμάνσεις φαίνεται να εκτείνονται σε θερμοκρασίες και πιέσεις που περιλαμβάνουν και τις κανονικές περιβαλλοντικές συνθήκες, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί το νερό συμπεριφέρεται τόσο ασυνήθιστα. Ο ακριβής εντοπισμός του κρίσιμου σημείου μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες σε πολλά πεδία.

«Υπήρξε έντονη συζήτηση για την προέλευση των παράξενων ιδιοτήτων του νερού για πάνω από έναν αιώνα, από την πρώιμη δουλειά του Wolfgang Röntgen», είπε ο Nilsson. «Το επόμενο στάδιο είναι να βρεθούν οι επιπτώσεις αυτών των ευρημάτων στη σημασία του νερού σε φυσικές, χημικές, βιολογικές, γεωλογικές και κλιματικές διεργασίες. Μια μεγάλη πρόκληση για τα επόμενα χρόνια».

Επιστήμονες συνδέουν «κρύσταλλο χρόνου» με πραγματική συσκευή σε κβαντικό επίτευγμα

Οι κρύσταλλοι λάμπουν χάρη στην ακριβή διάταξη των ατόμων τους στον χώρο. Το 2012, ο νομπελίστας φυσικός Frank Wilczek πρότεινε ότι μια παρόμοια τάξη μπορεί να υπάρξει όχι στον χώρο, αλλά στον χρόνο. Υπέθεσε ότι ορισμένα κβαντικά συστήματα μπορούν να οργανώνονται σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα που διαρκούν επ’ αόριστον χωρίς εξωτερική παροχή ενέργειας. Τα ονόμασε κρυστάλλους χρόνου: βρίσκονται στη χαμηλότερη ενεργειακή τους κατάσταση και παρ’ όλα αυτά εμφανίζουν συνεχή, περιοδική κίνηση. Η ύπαρξή τους επιβεβαιώθηκε πειραματικά το 2016.

Ερευνητές του Τμήματος Εφαρμοσμένης Φυσικής του Aalto University πέτυχαν τώρα ένα σημαντικό ορόσημο, συνδέοντας για πρώτη φορά έναν κρύσταλλο χρόνου με εξωτερικό σύστημα. Η μελέτη, με επικεφαλής τον Academy Research Fellow Jere Mäkinen, δείχνει πώς η ομάδα μετέτρεψε έναν κρύσταλλο χρόνου σε οπτομηχανικό σύστημα. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε τεχνολογίες όπως εξαιρετικά ακριβείς αισθητήρες ή βελτιωμένα συστήματα μνήμης για κβαντικούς υπολογιστές, ενισχύοντας ενδεχομένως τις επιδόσεις τους.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Nature Communications.

«Η αέναη κίνηση είναι δυνατή στο κβαντικό πεδίο, εφόσον δεν διαταράσσεται από εξωτερική εισροή ενέργειας, όπως με την παρατήρηση. Γι’ αυτό ένας κρύσταλλος χρόνου δεν είχε ποτέ πριν συνδεθεί με οποιοδήποτε εξωτερικό σύστημα», λέει ο Mäkinen. «Εμείς το καταφέραμε και δείξαμε, επίσης για πρώτη φορά, ότι μπορείς να ρυθμίσεις τις ιδιότητες του κρυστάλλου με αυτή τη μέθοδο».

Για την κατασκευή του συστήματος, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ραδιοκύματα για να εγχύσουν magnons σε υπερρευστό Helium-3, ψυχόμενο σε θερμοκρασίες κοντά στο απόλυτο μηδέν. Τα magnons είναι κβασιωματίδια, δηλαδή ομάδες σωματιδίων που συμπεριφέρονται σαν να ήταν μεμονωμένα σωματίδια. Όταν διακόπηκε η παροχή ραδιοκυμάτων, τα magnons αυτοοργανώθηκαν σε κρύσταλλο χρόνου.

Ο κρύσταλλος χρόνου διατήρησε την κίνησή του για ασυνήθιστα μεγάλο διάστημα, έως και 108 κύκλους ή αρκετά λεπτά, πριν εξασθενήσει σε επίπεδο που δεν μπορούσε πλέον να μετρηθεί. Καθώς σταδιακά αποδυναμωνόταν, αλληλεπιδρούσε με έναν γειτονικό μηχανικό ταλαντωτή. Η φύση αυτής της αλληλεπίδρασης εξαρτιόταν από τη συχνότητα και το πλάτος του ταλαντωτή.

«Δείξαμε ότι οι μεταβολές στη συχνότητα του κρυστάλλου χρόνου είναι απολύτως ανάλογες με οπτομηχανικά φαινόμενα, ευρέως γνωστά στη φυσική. Πρόκειται για τα ίδια φαινόμενα που χρησιμοποιούνται, για παράδειγμα, στην ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων στο Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory στις ΗΠΑ. Μειώνοντας τις απώλειες ενέργειας και αυξάνοντας τη συχνότητα αυτού του μηχανικού ταλαντωτή, η διάταξή μας θα μπορούσε να βελτιστοποιηθεί ώστε να προσεγγίσει τα όρια του κβαντικού πεδίου», σημειώνει ο Mäkinen.

Η σύνδεση με την οπτομηχανική είναι κρίσιμη, καθώς παρέχει έναν τρόπο ελέγχου και ρύθμισης της συμπεριφοράς των κρυστάλλων χρόνου, κάτι που έως τώρα δεν ήταν εφικτό.

Οι κρύσταλλοι χρόνου θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των κβαντικών τεχνολογιών. Η ικανότητά τους να διατηρούνται πολύ περισσότερο από τα τυπικά κβαντικά συστήματα τους καθιστά ιδιαίτερα υποσχόμενους.

«Οι κρύσταλλοι χρόνου διαρκούν κατά τάξεις μεγέθους περισσότερο από τα κβαντικά συστήματα που χρησιμοποιούνται σήμερα στην κβαντική υπολογιστική. Στο καλύτερο σενάριο, οι κρύσταλλοι χρόνου θα μπορούσαν να τροφοδοτούν τα συστήματα μνήμης των κβαντικών υπολογιστών, βελτιώνοντάς τα σημαντικά. Θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως frequency combs, που αξιοποιούνται σε συσκευές εξαιρετικά υψηλής ευαισθησίας ως πρότυπα συχνότητας», λέει ο Mäkinen.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Low Temperature Laboratory, μέρος του OtaNano, της εθνικής υποδομής της Φινλανδίας για νανο-, μικρο- και κβαντικές τεχνολογίες. Η ομάδα αξιοποίησε επίσης υπολογιστικούς πόρους από το Aalto Science-IT project.

Υλικό από το Aalto University. Σημείωση: Το περιεχόμενο μπορεί να έχει υποστεί επεξεργασία για λόγους ύφους και έκτασης.

Η Apple ίσως επιτρέψει επιλογή AI μοντέλου στο iOS 27

Η επόμενη αναβάθμιση των λειτουργικών συστημάτων της Apple ενδέχεται να δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να επιλέγουν το προτιμώμενο AI μοντέλο για το Apple Intelligence.

Σύμφωνα με τον Mark Gurman του Bloomberg, η Apple σχεδιάζει να επιτρέψει σε τρίτα chatbots να υποστηρίζουν τις λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης της σε επίπεδο συστήματος στο iOS 27, το iPadOS 27 και το macOS 27, τα οποία αναμένονται αυτό το φθινόπωρο. Εκτός από τη λειτουργία του Siri, τα συμβατά τρίτα AI μοντέλα, με την ονομασία «Extensions», θα μπορούν πλέον να ενεργοποιούν και άλλες λειτουργίες του Apple Intelligence, όπως τα Writing Tools και το Image Playground.

Ο Gurman αναφέρει επίσης ότι η Apple θα επιτρέψει στους χρήστες να επιλέγουν διαφορετικές φωνές του Siri για διαφορετικά AI μοντέλα. Έτσι, οι απαντήσεις του Siri από ένα από τα AI μοντέλα της Apple μπορεί να έχουν μία φωνή, ενώ μια εκδοχή του Siri που λειτουργεί με το ChatGPT μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετική.

Οι χρήστες θα μπορούν να «επιλέγουν από παρόχους AI μοντέλων που συμμετέχουν, προσθέτοντας υποστήριξη μέσω των εφαρμογών τους στο App Store». Αφού εγκατασταθεί μια συμβατή εφαρμογή AI, θα μπορούν να τη θέσουν ως προτιμώμενη επιλογή από την εφαρμογή Ρυθμίσεις.

Ο Gurman σημειώνει ότι η Apple δοκιμάζει ήδη εσωτερικά ενσωματώσεις με τα AI μοντέλα της Google και της Anthropic. Τα μοντέλα της Google αποτελούν επίσης τη βάση για την επικείμενη ανανέωση του Siri, ωστόσο μέχρι στιγμής το ChatGPT είναι το μόνο τρίτο AI μοντέλο που έχει ενσωματωθεί στο Apple Intelligence. Αυτό όμως ενδέχεται σύντομα να αλλάξει.

Hantavirus: Από πού προήλθε το θανατηφόρο κρούσμα στο κρουαζιερόπλοιο

Τρία άτομα έχουν πεθάνει στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, ύστερα από έξαρση hantavirus, μιας σπάνιας ασθένειας που μεταδίδεται από τρωκτικά.

Το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius είναι αγκυροβολημένο ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου.

Πλοίο που βρίσκεται αγκυροβολημένο ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου, στον Ατλαντικό Ωκεανό, έχει πληγεί από έξαρση hantavirus, το οποίο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο και έως 50% θνησιμότητα στον άνθρωπο.

Επτά άνθρωποι έχουν μολυνθεί στο ολλανδικής σημαίας κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, ενώ τρεις έχουν ήδη πεθάνει.

Ο ιός αυτός μολύνει τους περισσότερους από εμάς — αλλά γιατί μόνο κάποιοι αρρωσταίνουν σοβαρά;

Οι hantavirus είναι ομάδα ιών που μεταφέρονται από τρωκτικά και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσο στον άνθρωπο. Συνήθως η μόλυνση γίνεται μέσω επαφής με μολυσμένα τρωκτικά ή με τα ούρα, τα κόπρανα ή το σάλιο τους.

Σε διαφορετικά σημεία του κόσμου, διαφορετικοί hantavirus συνδέονται με διαφορετικά κλινικά σύνδρομα. Στην Αμερική, οι hantavirus μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή αναπνευστική νόσο, γνωστή ως hantavirus cardiopulmonary syndrome (HCPS), η οποία σκοτώνει έως και το 50% των διαγνωσμένων ασθενών. Στην Ευρώπη και την Ασία, οι hantavirus προκαλούν αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο (HFRS), που επηρεάζει κυρίως τα νεφρά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι καταγράφονται ετησίως περίπου 10.000 έως και πάνω από 100.000 μολύνσεις, με τα υψηλότερα ποσοστά στην Ασία και την Ευρώπη.

Μέχρι στιγμής, το ακριβές στέλεχος του hantavirus που επηρεάζει τους ανθρώπους στο πλοίο δεν είναι γνωστό. «Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη, με τουλάχιστον 24 που προκαλούν νόσο στον άνθρωπο, και μέχρι να μάθουμε ποιο εμπλέκεται σε αυτή την περίπτωση στο πλοίο, δεν μπορούμε πραγματικά να πούμε τίποτα για το τι συμβαίνει που να είναι αινιγματικό ή περίεργο», λέει ο Adam Taylor από το Lancaster University στη Βρετανία.

Πέντε χρόνια μετά, μάθαμε τα μαθήματα της covid-19;

Πού έχει ταξιδέψει το πλοίο;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι ενημερώθηκε στις 2 Μαΐου για συρροή σοβαρής οξείας αναπνευστικής νόσου, με δύο θανάτους και έναν βαριά ασθενή επιβάτη, στο MV Hondius.

Σύμφωνα με τον WHO, το σκάφος αναχώρησε από την Ουσουάια της Αργεντινής στις 1 Απριλίου 2026 και ακολούθησε διαδρομή στον Νότιο Ατλαντικό, με στάσεις στην Ανταρκτική, τη Νότια Γεωργία, το Νάιτινγκεϊλ Άιλαντ, το Τριστάν ντα Κούνια, τη Σάντα Ελένα και το νησί Ασένσιον.

Η αποβίβαση στην Αργεντινή θα αποτελέσει βασικό σημείο στις έρευνες για την έξαρση στο κρουαζιερόπλοιο, καθώς μια μορφή hantavirus, γνωστή ως Andes virus, «είναι γνωστό ότι προκαλεί περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο μεταξύ στενών και παρατεταμένων επαφών» στη Νότια Αμερική, ανέφερε ο WHO.

Συνολικά, στο πλοίο επέβαιναν 147 άτομα, ανάμεσά τους 88 επιβάτες και 59 μέλη πληρώματος, από 23 εθνικότητες, σύμφωνα με την ανακοίνωση του WHO. «Η έκταση της επαφής των επιβατών με την τοπική πανίδα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ή πριν από την επιβίβαση στην Ουσουάια παραμένει αδιευκρίνιστη», αναφέρεται.

Ποια είναι τα συμπτώματα του hantavirus;

Τα αρχικά συμπτώματα συχνά περιλαμβάνουν πυρετό, μυαλγίες, πονοκέφαλο και γαστρεντερικά συμπτώματα. Σε ορισμένους ασθενείς εξελίσσονται στη συνέχεια σε αναπνευστική νόσο. Η διάγνωση γίνεται συνήθως με εξειδικευμένες αιματολογικές εξετάσεις.

Πώς μεταδίδεται ο hantavirus;

Ο συνήθης δρόμος μόλυνσης είναι η έκθεση σε μολυσμένα τρωκτικά, ιδίως μέσω εισπνοής του ιού από μολυσμένα ούρα, κόπρανα ή σάλιο τρωκτικών.

«Γι’ αυτό οι έρευνες σε ύποπτα περιστατικά εστιάζουν συχνά στο αν οι άνθρωποι μπορεί να είχαν εκτεθεί σε περιβάλλοντα μολυσμένα από τρωκτικά, σε αποθήκες τροφίμων, καμπίνες, χώρους αποθήκευσης ή άλλους κλειστούς χώρους. Ο hantavirus γενικά δεν θεωρείται ότι μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο», δήλωσε ο Roger Hewson από το London School of Hygiene & Tropical Medicine.

Η μόλυνση μπορεί επίσης να προκύψει, αν και λιγότερο συχνά, από δάγκωμα τρωκτικών. Δραστηριότητες που περιλαμβάνουν επαφή με τρωκτικά, όπως ο καθαρισμός κλειστών ή κακώς αεριζόμενων χώρων, η γεωργία, οι δασικές εργασίες και ο ύπνος σε κατοικίες με τρωκτικά, αυξάνουν τον κίνδυνο έκθεσης.

Σύμφωνα με τον WHO, η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο έχει καταγραφεί μόνο για το Andes virus στην Αμερική και παραμένει ασυνήθιστη. Όταν συμβαίνει, η μετάδοση συνδέεται με στενή και παρατεταμένη επαφή, ιδιαίτερα μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας ή ερωτικών συντρόφων, και φαίνεται πιο πιθανή στην πρώιμη φάση της νόσου, όταν ο ιός είναι πιο μεταδοτικός.

Θα υπάρξει άλλη πανδημία μετά την covid-19 και είμαστε έτοιμοι;

Η covid-19 ευθύνεται για τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, όμως οι ερευνητές φοβούνται ότι η επόμενη παγκόσμια έξαρση μπορεί να είναι ακόμη χειρότερη, κάτι που καθιστά κρίσιμο να αρχίσουμε τώρα να προετοιμαζόμαστε για εκείνο το άγνωστο παθογόνο.

Πόσο ανησυχητική είναι αυτή η έξαρση;

Ο Taylor λέει ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να πανικοβάλλονται. «Η μετάδοση του hantavirus συνήθως απαιτεί επαφή με βιολογικά υγρά ζώων για να μεταδοθεί, και όχι μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο», λέει. «Λαμβάνονται προφυλάξεις στο πλοίο για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος, αλλά αυτά είναι μόνο προφυλάξεις».

Ο Hewson λέει ότι είναι σημαντικό να μην υπερερμηνεύεται το περιβάλλον του κρουαζιερόπλοιου. «Το γεγονός ότι έχουν εντοπιστεί κρούσματα σε ανθρώπους που συνδέονται με το ίδιο σκάφος δεν μας λέει από μόνο του αν η έκθεση έγινε στο πλοίο, πριν από την επιβίβαση, κατά τη διάρκεια εξορμήσεων στη στεριά ή μέσω κάποιας άλλης κοινής περιβαλλοντικής έκθεσης», είπε. «Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που οι δημόσιες υγειονομικές έρευνες, η εργαστηριακή επιβεβαίωση και, όπου είναι δυνατόν, η αλληλούχιση του ιού είναι σημαντικές».

Αντιδράσεις για την απόφαση του NHS να κρύψει τον πηγαίο κώδικα από φόβο χάκινγκ από ΑΙ

Η απόφαση του NHS England να αποσύρει ανοιχτό λογισμικό που έχει αναπτυχθεί με χρήματα των Βρετανών φορολογουμένων, λόγω του κινδύνου που αποδίδεται σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ικανά να εντοπίζουν αδυναμίες σε λογισμικό, προκαλεί αυξανόμενες αντιδράσεις.

Τον περασμένο μήνα, το Mythos, ένα AI που δημιούργησε η εταιρεία τεχνολογίας Anthropic, παρουσιάστηκε ευρέως ως ικανό να βρίσκει τρωτά σημεία σχεδόν σε οποιοδήποτε λογισμικό, κάτι που δυνητικά θα μπορούσε να επιτρέψει σε χάκερ να εισβάλουν σε συστήματα που το χρησιμοποιούν. Το NHS England έχει πλέον ενημερώσει το προσωπικό του ότι το υπάρχον και το μελλοντικό λογισμικό πρέπει να αποσυρθεί από τη δημόσια θέα και να παραμείνει κλειστό έως τις 11 Μαΐου, εξαιτίας αυτού του κινδύνου.

Η κίνηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το πρότυπο υπηρεσιών του NHS, το οποίο απαιτεί από το προσωπικό να διαθέτει ανοιχτό κώδικα για κάθε λογισμικό που παράγει, ώστε τα εργαλεία να μπορούν να βασίζονται πάνω του, να βελτιώνονται και να χρησιμοποιούνται χωρίς διπλή δουλειά. Ειδικοί σημειώνουν επίσης ότι η απόσυρση του κώδικα από τη δημόσια θέα δεν θα βελτιώσει την ασφάλεια.

Στο μεταξύ, ανοιχτή επιστολή που ζητά από το NHS England να ανακαλέσει την απόφασή του συγκεντρώνει εκατοντάδες υπογραφές. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, την επιστολή έχουν υπογράψει 682 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ο συγγραφέας και ακτιβιστής για τα ψηφιακά δικαιώματα Cory Doctorow και ο πρώην υπουργός Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου Matt Hancock, ο οποίος, όταν ζητήθηκε σχόλιο από το New Scientist, παρέπεμψε σε ανάρτηση στο LinkedIn, όπου χαρακτήρισε την πολιτική «huge mistake».

«Ένα από τα πιο έξυπνα πράγματα που έχει κάνει το NHS τα τελευταία χρόνια είναι να διαθέτει τον κώδικά του ως open source. Οι φορολογούμενοι πλήρωσαν γι’ αυτό, άρα οι φορολογούμενοι πρέπει να επωφελούνται από αυτό», έγραψε ο Hancock. «Όμως το πρακτικό επιχείρημα είναι εξίσου ισχυρό: ο ανοιχτός κώδικας δοκιμάζεται πιο αυστηρά, είναι πιο ασφαλής και επιτρέπει στα καλύτερα μυαλά σε όλο τον κόσμο να χτίζουν πάνω σε αυτόν».

Ο Vlad-Stefan Harbuz από το University of Edinburgh, στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι συνυπογράφων της ανοιχτής επιστολής. Έχει πρόσβαση στο Mythos και συμμετείχε σε ομάδα που πρόσφατα το χρησιμοποίησε για να σαρώσει ανοιχτό κώδικα του NHS για ευπάθειες. Βρήκαν «μερικές σχετικά σοβαρές ευπάθειες», οι οποίες γνωστοποιήθηκαν υπεύθυνα στο NHS πριν από την απόφαση να αποσυρθούν τα open-source projects.

«Δεν ξέρω αν οι ευπάθειες που αναφέραμε αποτέλεσαν το έναυσμα γι’ αυτό, αλλά πιθανότατα ήταν μέρος του», λέει ο Harbuz. «Οι τακτικοί έλεγχοι ασφαλείας και τα δημόσια διαθέσιμα [μεγάλα γλωσσικά μοντέλα] μπορούν να εντοπίσουν τις ίδιες ευπάθειες που βρήκαμε. Το Mythos κάνει τα πράγματα λίγο λιγότερο χρονοβόρα. Αλλά το πραγματικό πρόβλημα είναι η συστημική υποεπένδυση στην κυβερνοασφάλεια, που υπήρχε και πριν από την ύπαρξη του Mythos».

Ο Harbuz θεωρεί ότι αντίγραφα ασφαλείας όλου του κώδικα του NHS θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν και να χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση διαφόρων μοντέλων AI, όμως η απόσυρσή τους από το GitHub εμποδίζει ειδικούς που νοιάζονται για την ποιότητα και την ασφάλεια των δημόσιων υπηρεσιών να συμβάλουν. «Αυτοί που βοηθούν είναι εκείνοι που πλήττονται όταν ο κώδικας γίνεται κλειστός, όχι οι επιτιθέμενοι», λέει ο Harbuz.

Το AI Security Institute (AISI), που χρηματοδοτείται από τη βρετανική κυβέρνηση, εξέτασε το Mythos και διαπίστωσε ότι είναι ικανό να επιτίθεται μόνο σε «μικρά, ελάχιστα θωρακισμένα και ευάλωτα enterprise συστήματα», καταλήγοντας ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως ένα πραγματικά ασφαλές δίκτυο ή ένα ασφαλές λογισμικό θα κινδύνευε.

Ο Terence Eden, με μεγάλη εμπειρία στη βρετανική δημόσια διοίκηση σε θέματα ανοίγματος της πρόσβασης σε δημόσια δεδομένα, συμφωνεί ότι η κίνηση δεν βγάζει νόημα.

«Η εμπιστοσύνη των πολιτών στο NHS εξαρτάται από το αν η υπηρεσία είναι ανοιχτή, διαφανής και ειλικρινής. Με δεδομένο πόσο πολύ η υγειονομική περίθαλψη βασίζεται σε ψηφιακά εργαλεία, αυτό σημαίνει ότι ο ανοιχτός κώδικας δεν είναι διαπραγματεύσιμος. Έχουμε δικαίωμα να βλέπουμε πώς λειτουργούν αυτά τα εργαλεία. Προτρέπω έντονα το NHS να απαντήσει θετικά στην αναφορά και να τηρήσει τις υποσχέσεις του προς την κοινότητα», λέει ο Eden.

Το βρετανικό Department of Health and Social Care δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο, ενώ εκπρόσωπος του NHS England επανέλαβε την προηγούμενη δήλωση του οργανισμού: «Προσωρινά περιορίζουμε την πρόσβαση σε μέρος του πηγαίου κώδικα του NHS England για να ενισχύσουμε περαιτέρω την κυβερνοασφάλεια, ενώ αξιολογούμε τον αντίκτυπο της ταχείας εξέλιξης των μοντέλων AI. Θα συνεχίσουμε να δημοσιεύουμε πηγαίο κώδικα όπου υπάρχει σαφής ανάγκη».

Το Gemini στο Google Home διαχειρίζεται πλέον πιο σύνθετα αιτήματα

Οι χρήστες του Google Home μπορούν πλέον να ζητούν από το Gemini να εκτελεί πιο σύνθετες, πολυσταδιακές εργασίες και να συνδυάζει πολλαπλές εντολές σε ένα μόνο φωνητικό αίτημα.

Η Google αναβάθμισε το Gemini for Home σε Gemini 3.1, λέγοντας πως η αλλαγή θα βελτιώσει την ικανότητα του έξυπνου βοηθού να καταλαβαίνει και να εκτελεί πιο σωστά τα αιτήματα των χρηστών. Η αναβάθμιση θα κάνει επίσης το Gemini for Home καλύτερο στη διαχείριση επαναλαμβανόμενων και ολοήμερων συμβάντων, ενώ θα επιτρέπει στους χρήστες να «μετακινούν» επερχόμενα συμβάντα.

Τον περασμένο μήνα, η Google είχε επίσης ενημερώσει το Gemini for Home με βελτιώσεις στην κατανόηση της φυσικής γλώσσας και στην αναγνώριση των συσκευών. Οι αλλαγές έρχονται μετά από αναφορές για σφάλματα στον νέο έξυπνο βοηθό της Google, όπως η σύγχυση διαφορετικών ζώων σε πλάνα από κάμερες ή τα προβλήματα ακρίβειας στις περιλήψεις δραστηριότητας.

Εκτός από την αναβάθμιση του Gemini, η Google ανακοίνωσε επίσης βελτιώσεις στην εμπειρία της κάμερας, νέες δυνατότητες αυτοματισμού και δύο δημόσιες δοκιμαστικές εκδόσεις: το Ask Home on Web και μια νέα λειτουργία ειδοποιήσεων. Το Ask Home on Web θα επιτρέπει στους χρήστες του Google Home να διαχειρίζονται το smart home τους από υπολογιστή, συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης στο ιστορικό της κάμερας με φυσική γλώσσα, του ελέγχου συσκευών και της δημιουργίας αυτοματισμών. Η Google δίνει επίσης σε δημόσια δοκιμή «βελτιωμένες και επεκταμένες ειδοποιήσεις», οι οποίες θα περιλαμβάνουν κουμπιά «γρήγορης ενέργειας» για έλεγχο συσκευών απευθείας από την ειδοποίηση.

Το πρόβλημα του κοσμικού πληθωρισμού και πώς μπορεί να λυθεί

Ένα από τα πιο επιτυχημένα μοντέλα στην κοσμολογία έχει από τις πιο αδύναμες φυσικές αιτιολογήσεις. Η αρθρογράφος Leah Crane σημειώνει ότι αυτό μας αφήνει με ένα αίνιγμα που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τη φυσική όπως τη γνωρίζουμε.

Ο κοσμικός πληθωρισμός είναι πρόβλημα. Στα πρώτα ελάχιστα κλάσματα του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, θεωρείται γενικά ότι το σύμπαν διαστάλθηκε κατά περίπου 10^30. Και έπειτα, τόσο απότομα όσο άρχισε, αυτή η εκθετική αύξηση σταμάτησε. Η ιδέα προτάθηκε αρχικά επειδή, αν «γυρίσουμε πίσω» την εξέλιξη των μεγάλων δομών, καταλήγουμε στο ότι όλα ξεκίνησαν σε μια Μεγάλη Έκρηξη. Ο πληθωρισμός έλυσε αρκετά προβλήματα της κοσμολογίας του Big Bang ταυτόχρονα, παραμένει όμως αμφιλεγόμενος σε ορισμένα σημεία. Για όσους προσπαθούν να ενώσουν τους νόμους του πολύ μεγάλου με εκείνους του πολύ μικρού –ίσως το μεγαλύτερο ζητούμενο της σύγχρονης κοσμολογίας– είναι ο πιο δύσκολος σκόπελος.

Πρώτα τα καλά νέα. Πέρα από το πώς το σύμπαν πέρασε από το πολύ μικρό στο πολύ μεγαλύτερο, ο πληθωρισμός εξηγεί και αυτό που θα αποκαλέσω «πρόβλημα της δομής»: πώς σχηματίστηκε οτιδήποτε μεγαλύτερο από έναν πλανήτη. Πριν τον πληθωρισμό, το σύμπαν θα ήταν σε μεγάλο βαθμό ομοιογενές, με απειροελάχιστες διακυμάνσεις λόγω κβαντικών φαινομένων. Ο πληθωρισμός «φούσκωσε» αυτές τις διακυμάνσεις και πρόσθεσε νέες, κάνοντάς τες αρκετά σημαντικές ώστε η ύλη να αρχίσει να συσσωρεύεται βαρυτικά, σχηματίζοντας γαλαξίες, άστρα και ό,τι άλλο βλέπουμε σήμερα. Χωρίς πληθωρισμό, δεν θα είχαμε άστρα, πόσο μάλλον γαλαξίες και υπερσμήνη.

Παράδοξα, ο πληθωρισμός εξηγεί και γιατί το σύμπαν φαίνεται ομοιόμορφο παντού. Αυτό είναι το «πρόβλημα του ορίζοντα»: αν κοιτάξουμε σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις όσο πιο μακριά μπορούμε, οι εικόνες μοιάζουν εντυπωσιακά. Όμως δύο περιοχές στις άκρες του παρατηρήσιμου σύμπαντος είναι υπερβολικά μακρινές για να έχουν αλληλεπιδράσει, ακόμη και μέσω φωτός, άρα χωρίς πληθωρισμό δεν υπάρχει λόγος να μοιάζουν. Με τον πληθωρισμό στο μοντέλο του Big Bang, μπορούμε να πούμε ότι όλα τα σημεία του χώρου ήταν κάποτε αρκετά κοντά ώστε να αλληλεπιδράσουν και να έρθουν σε ισορροπία πριν εκτιναχθούν προς τα έξω. Το «πρόβλημα της δομής» και το «πρόβλημα του ορίζοντα» είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: ο πληθωρισμός εξηγεί γιατί το σύμπαν είναι ταυτόχρονα «σβόλινο» και λείο. Γεμίζει και άλλα κενά της υπόθεσης του Big Bang. Συνοπτικά, είναι εξαιρετικά καλός στο να εξηγεί γιατί το σύμπαν σήμερα μοιάζει όπως μοιάζει.

Ωστόσο, δεν λείπουν οι ενστάσεις, και όχι αδικαιολόγητα. Δεν ξέρουμε γιατί θα έπρεπε να συμβεί ο πληθωρισμός. Για να ξεκινήσει, το σύμπαν θα έπρεπε να έχει εξαιρετικά συγκεκριμένες αρχικές συνθήκες, κάτι που οδηγεί στο λεγόμενο «πρόβλημα λεπτής ρύθμισης» (fine-tuning): δεν μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί θα υπήρχαν αυτές οι συνθήκες και δίνει την εντύπωση ότι «πειράζουμε» τους αριθμούς για να ταιριάξουν στη θεωρία, αντί να βρίσκουμε τη θεωρία που ταιριάζει φυσικά. Οι ερευνητές διαφωνούν για το κατά πόσο οι θεωρίες πληθωρισμού συνεπάγονται λεπτή ρύθμιση, αλλά σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι η λεπτή ρύθμιση είναι κακή επιστήμη. Αρκεί η σκιά της για να ανησυχήσουν πολλοί φυσικοί.

Δύσκολο είναι και το τι ενεργοποιεί τον πληθωρισμό, και το τι τον σταματά όταν αρχίσει, για παρόμοιους λόγους. Υπάρχουν, βέβαια, πολλά μοντέλα, το καθένα με τα υπέρ και τα κατά του. Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο όταν τα συνδυάσεις με τα υπόλοιπα ανοιχτά ζητήματα της κοσμολογίας.

Το μεγαλύτερο από αυτά είναι η σχέση ανάμεσα στη γενική σχετικότητα, τη φυσική του εξαιρετικά μεγάλου, και την κβαντομηχανική, τη φυσική του εξαιρετικά μικρού. Θεωρητικά, θα έπρεπε να «κουμπώνουν» κάπου στη μέση, σε μια ενιαία θεωρία κβαντικής βαρύτητας. Δεν το κάνουν.

Η πληθωριστική εποχή, και τα απειροελάχιστα χρονικά διαστήματα πριν από αυτήν, είναι ακριβώς το σημείο όπου το πολύ μικρό συναντά το πολύ μεγάλο: η πυκνότητα είναι τόσο υψηλή ώστε η κατά τα άλλα ασθενής βαρύτητα γίνεται εξαιρετικά ισχυρή, ενώ οι κλίμακες είναι τόσο μικρές ώστε κυριαρχούν κβαντικά φαινόμενα. Για μια θεωρία κβαντικής βαρύτητας, αυτή είναι η ιδανική «πατρίδα».

Ένα επιτυχημένο μοντέλο κβαντικής βαρύτητας πρέπει όχι μόνο να εξηγεί ταυτόχρονα τα φαινόμενα της σχετικότητας και της κβαντομηχανικής στο σημερινό σύμπαν, αλλά και το πώς και γιατί ο πληθωρισμός ξεκινά και σταματά. Όσο περισσότερο το σκέφτεσαι, τόσο πιο περίπλοκο γίνεται.

Μια πιθανή λύση έρχεται από την κβαντική βαρύτητα βρόχων, που προτείνει ότι η αρχή και το τέλος του σύμπαντος είναι περίπου συμμετρικά – ένα σενάριο «μεγάλου αναπηδήματος» (big bounce), όπου το σύμπαν διαστέλλεται και αργότερα συστέλλεται για να «αναπηδήσει» ξανά. Μια άλλη ιδέα είναι ο άπειρος πληθωρισμός: αν σε ορισμένες περιοχές ο πληθωρισμός συνεχίζεται εκθετικά για πάντα, δεν χρειάζεται να σε απασχολεί πώς σταματά. Χρειάζεται όμως να σε απασχολεί ότι δημιουργείται ένα άπειρο φρακταλικό πολυσύμπαν, όπου οι διάφορες φουσκωμένες περιοχές γίνονται δικά τους σύμπαντα, τόσο απομακρυσμένα ώστε να είναι απρόσιτα – κάτι που ουσιαστικά αποδυνάμωσε τη στήριξη για αυτό το μοντέλο. Ένα άπειρο πολυσύμπαν είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτό, γιατί σε μια τέτοια πραγματικότητα οτιδήποτε θα μπορούσε να συμβεί, θα συμβεί κάπου, άρα οι προβλέψεις γίνονται πρακτικά αδύνατο να ελεγχθούν.

Καθώς τα πιο απλά σενάρια αποκλείονται, αναδύονται όλο και πιο σύνθετα. Υπάρχει ο υβριδικός πληθωρισμός, που εισάγει τουλάχιστον δύο νέα «πεδία» ενέργειας για να ξεκινήσουν, να επιβραδύνουν και να σταματήσουν τον πληθωρισμό. Υπάρχει το brane inflation από τη θεωρία χορδών, τόσο περίπλοκο που δύσκολα εξηγείται σύντομα, προτείνοντας ουσιαστικά ότι το σύμπαν μας υπάρχει πάνω σε μια «μεμβράνη» ανάμεσα σε διαστάσεις – κάτι που θα μπορούσε να απορροφήσει ορισμένες δυσκολίες του πληθωρισμού.

Υπάρχει επίσης η ιδέα της τετραγωνικής βαρύτητας, που τροποποιεί το μοντέλο της βαρύτητας ώστε να λειτουργεί και σε εξαιρετικά υψηλές ενεργειακές πυκνότητες, όπου η γενική σχετικότητα τείνει να «σπάει». Όταν προσθέτεις κβαντικές διορθώσεις στις εξισώσεις, «ξεπηδά» ο πληθωρισμός, ενώ η συμπεριφορά που αποδίδουμε στη σχετικότητα προκύπτει αυθόρμητα καθώς το σύμπαν μεγαλώνει. Με λίγα λόγια, ικανοποιεί τους κανόνες της κβαντομηχανικής και ταιριάζει με τα αξιώματα της γενικής σχετικότητας – δύο από τους πιο καλοδοκιμασμένους πυλώνες της φυσικής. Καλή αρχή.

Το βασικό πρόβλημα με την κβαντική τετραγωνική βαρύτητα είναι ότι υπονοεί την ύπαρξη τεράστιων «σωματιδίων-φαντασμάτων», τα οποία μέχρι τώρα δεν έχουμε βρει σε πειράματα. Ωστόσο, μια πρόσφατη εργασία που προτείνει μια νέα εκδοχή αυτής της ιδέας δίνει έναν λόγο. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι, καθώς το σύμπαν μεγάλωνε εκθετικά στη φάση του πληθωρισμού, η βαρύτητα ισχυροποιήθηκε, οδηγώντας σε «the containment of ghosts», όπως το περιγράφουν οι ερευνητές.

Με τον πληθωρισμό εξηγημένο και τα «φαντάσματα» υπό έλεγχο, είναι μια ελπιδοφόρα ιδέα. Ένα ακόμη πλεονέκτημα της κβαντικής τετραγωνικής βαρύτητας είναι ότι συνοδεύεται από κύματα στο χωροχρόνο που δημιουργήθηκαν στο πρώιμο σύμπαν. Όσο αδύναμα κι αν είναι αυτά τα βαρυτικά κύματα, η επόμενη γενιά ανιχνευτών θα μπορούσε να τα εντοπίσει.

Προσωπικά, υποψιάζομαι ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει κάπως αμφιλεγόμενος για δεκαετίες. Οι μετρήσεις που χρειάζονται για να αποδειχθεί πώς συνέβη είναι σχεδόν ανείπωτα ακριβείς – πέρα από τα εξαιρετικά αδύναμα βαρυτικά κύματα, απαιτούνται και υπερ-ακριβείς μετρήσεις του κοσμικού μικροκυματικού υποβάθρου (CMB), της ακτινοβολίας που αποτυπώθηκε στο σύμπαν από την αυγή του χρόνου. Έπειτα υπάρχει η δυσκολία της σωστής ερμηνείας τους. Έχουμε παρερμηνεύσει το CMB στο παρελθόν – υποτιθέμενα ίχνη βαρυτικών κυμάτων από τον κοσμικό πληθωρισμό, που χαιρετίστηκαν κάποτε ως «ανακάλυψη του αιώνα», αποδείχθηκαν απλώς γαλαξιακή σκόνη. Αυτή η σχεδόν απειροελάχιστη στιγμή της κοσμικής ιστορίας έχει τη δύναμη να «σπάσει» τη φυσική όπως την ξέρουμε – αλλά και τη δύναμη να ενώσει τις δύο καλύτερες θεωρίες που διαθέτουμε για να περιγράψουμε το σύμπαν.

Ουκρανικές δυνάμεις δοκίμασαν απευθείας λήψη δορυφορικών εικόνων σε φορητές συσκευές στην πρώτη γραμμή

Ντένβερ — Σε πείραμα, ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν φορητές συσκευές για να αναθέτουν αποστολές σε εμπορικούς δορυφόρους απεικόνισης, παρακάμπτοντας τα κεντρικά κυκλώματα πληροφοριών που συνήθως καθυστερούν τη διάθεση υλικού στο πεδίο.

Τη δοκιμή πραγματοποίησε η εταιρεία Earth intelligence Vantor, πρώην Maxar Intelligence, ως επίδειξη του πώς οι δορυφορικές πληροφορίες μπορούν να φτάνουν απευθείας στους χειριστές της πρώτης γραμμής.

«Η εικόνα μεταδόθηκε και τους παραδόθηκε σχεδόν σε πραγματικό χρόνο», δήλωσε η Susanne Hake, εκτελεστική αντιπρόεδρος και γενική διευθύντρια του κλάδου αμερικανικής κυβέρνησης της Vantor.

Σύμφωνα με τη Hake, η εικόνα μοιράστηκε ταυτόχρονα και με άλλες μονάδες που επιχειρούσαν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, επιτρέποντας σε κατανεμημένες ομάδες να συντονίζουν αποφάσεις στοχοποίησης. Μίλησε στο GEOINT Symposium.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος στρατιωτικών και υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς αυξάνεται κατακόρυφα η διαθεσιμότητα εμπορικών δεδομένων από δορυφόρους, drones και άλλους αισθητήρες. Παρότι οι δυνατότητες συλλογής έχουν επεκταθεί, η έγκαιρη διάθεση των δεδομένων στους χρήστες παραμένει το σημείο συμφόρησης.

«Έχουμε περισσότερες εικόνες, περισσότερους αισθητήρες, περισσότερα φαινόμενα, περισσότερα δεδομένα από ποτέ», είπε. «Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι μεγάλο μέρος αυτών των δεδομένων δεν φτάνει αρκετά γρήγορα σε όσους τα χρειάζονται». Το ζήτημα, πρόσθεσε, δεν είναι η συλλογή. «Είναι ό,τι ακολουθεί μετά: η καθυστέρηση και το εύρος ζώνης, τα συστήματα που δεν “μιλούν” μεταξύ τους, τα workflows που βασίζονται ακόμη στη μεταφορά δεδομένων από σημείο σε σημείο πριν αυτά γίνουν χρήσιμα».

Στη δοκιμή στην Ουκρανία, λογισμικό συνέδεσε σε ενιαία ροή βημάτων που παραδοσιακά είναι διακριτά —ανάθεση αποστολών σε δορυφόρους, παράδοση εικόνων, ενοποίηση και ανάλυση δεδομένων— ώστε να είναι προσβάσιμα σε τακτικό επίπεδο. Οι μονάδες εντόπιζαν στόχους, εκτελούσαν πλήγματα και επαναπρογραμμάτιζαν γρήγορα τους δορυφόρους για εκτίμηση ζημιών.

Μια διαδικασία που συνήθως εξελίσσεται διαδοχικά επί ώρες συμπιέστηκε σε έναν συνεχόμενο κύκλο.

«Και η επίδραση ήταν πραγματικά σημαντική. Κύκλοι στοχοποίησης που κάποτε διαρκούσαν ημέρες τώρα μειώνονται σε ώρες, και στόχοι υψηλής αξίας μπορούν να εντοπίζονται και να πλήττονται ταχύτερα», είπε η Hake.

Η δυνατότητα μεταφοράς πληροφοριών απευθείας στις μονάδες της πρώτης γραμμής μείωσε επίσης την εξάρτηση από drones, που είναι ευάλωτα στην αντιαεροπορική άμυνα, σημείωσε.

Η ιδέα της διάθεσης πληροφοριών «στην άκρη του δικτύου» έχει γίνει βασικό ζητούμενο για τους επιτελείς, αν και ο ορισμός διαφέρει ανάλογα με τον χρήστη. Για τους στρατιώτες μπορεί να σημαίνει το μέτωπο· για τις υπηρεσίες πληροφοριών, προωθημένους αναλυτές ή περιφερειακά κέντρα.

«Το πώς ορίζεις την “άκρη” είναι κρίσιμο όταν σκέφτεσαι “πού σπάει το σύστημα;”», είπε η Hake. «Και γενικά βλέπουμε ότι το σύστημα καταρρέει πριν φτάσει η πληροφορία στον χειριστή».

Αυτή η αστοχία αντανακλά βαθύτερες δομικές προκλήσεις. Μεγάλο μέρος της αμερικανικής αρχιτεκτονικής πληροφοριών βασίζεται ακόμη σε κεντρική επεξεργασία, με τεράστιους όγκους ακατέργαστων δεδομένων να κινούνται σε δίκτυα πριν αναλυθούν. Σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα, τα δίκτυα είναι ευάλωτα σε διακοπές και το εύρος ζώνης συχνά περιορισμένο.

Αξιωματούχοι της National Geospatial-Intelligence Agency επισημαίνουν ότι το ζήτημα καταλήγει στην έγκαιρη διάθεση. Πληροφορία που φτάνει αργά έχει μικρή επιχειρησιακή αξία.

«Δεν μπορούμε να μεταφέρουμε τα πάντα. Πρέπει να μπαίνουν προτεραιότητες», είπε ο Mark Chatelain, chief information officer της NGA. «Το να μπορούμε να λειτουργούμε συστήματα χωρίς σύνδεση με τη “μητρική” υποδομή είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η NGA εδώ και πολύ καιρό».

Η NGA εξετάζει τρόπους μεταφοράς δεδομένων σε απομακρυσμένες περιοχές με περιορισμένες υποδομές, συμπεριλαμβανομένης πιο επιθετικής συμπίεσης δεδομένων και χρήσης τεχνητής νοημοσύνης για να αποφασίζει τι πρέπει να μεταδοθεί.

«Όπου υπάρχει περιορισμένη συνδεσιμότητα, χρειάζεται επιθετική συμπίεση δεδομένων», είπε ο Chatelain. Πρόσθεσε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ίσως χρειάζεται να προσαρμόζονται δυναμικά ανάλογα με το διαθέσιμο εύρος ζώνης, αναλαμβάνοντας προτεραιοποίηση και επεξεργασία όταν οι επικοινωνίες διακόπτονται.

Ανταποκρινόμενοι σε αυτές τις ανάγκες, στο GEOINT ανακοινώθηκε νέα προσπάθεια από ομάδα εταιρειών άμυνας και τεχνολογίας που συνδυάζει αναλυτικά εργαλεία, υποδομές cloud και συνδεσιμότητα για επεξεργασία και διάθεση πληροφοριών απευθείας στο πεδίο.

Η Vantor ανέπτυξε λογισμικό που γεφυρώνει το κενό μεταξύ συλλογής και δράσης, είπε η Hake. «Η επόμενη τομή στη γεωχωρική πληροφόρηση αφορά πραγματικά το λογισμικό, όχι μόνο τους αισθητήρες».

Παρά τις προόδους στην εμπορική τεχνολογία, η ενοποίηση δεδομένων σε παλαιότερα συστήματα παραμένει δύσκολη. Τα νέα εργαλεία πρέπει να ταιριάζουν σε υφιστάμενες ροές εργασίας και να λειτουργούν με τους περιορισμούς ανεπτυγμένων περιβαλλόντων, όπως παρωχημένο υλικό και διακεκομμένη συνδεσιμότητα.

Η Hake είπε ότι η εταιρεία δοκιμάζει εργαλεία που συμπιέζουν ολόκληρο τον κύκλο —από την ανάθεση δορυφορικής αποστολής έως την παράδοση δεδομένων— σε λιγότερο από 15 λεπτά. Ωστόσο, τα όρια παραμένουν, ιδίως σε ογκώδη προϊόντα όπως τρισδιάστατες εικόνες, που πρέπει να μειώνονται για να λειτουργούν σε περιορισμένα δίκτυα.

«Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με την έκταση ή το μέγεθος μιας περιοχής για να τη φέρουμε σε τακτική συσκευή», είπε.

Η Sandra Erwin καλύπτει στρατιωτικά διαστημικά προγράμματα, πολιτική, τεχνολογία και τη σχετική βιομηχανία. Έχει καλύψει τον στρατό, το Πεντάγωνο, το Κογκρέσο και την αμυντική βιομηχανία για σχεδόν δύο δεκαετίες ως αρχισυντάκτρια του National Defense της NDIA.

Η Voyager «πολύ αισιόδοξη» για το Starlab ενόψει πιθανών αλλαγών της NASA

Η Voyager Technologies δηλώνει έτοιμη αν η NASA αλλάξει τον τρόπο στήριξης της ανάπτυξης εμπορικών διαστημικών σταθμών.

Τον Μάρτιο, η NASA παρουσίασε μια προτεινόμενη νέα κατεύθυνση για το πρόγραμμα Commercial Low Earth Orbit Destinations (CLD). Επικαλούμενη ανησυχίες ότι δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη ώριμη εμπορική αγορά για διαστημικούς σταθμούς, η υπηρεσία εξετάζει την προμήθεια ενός νέου «core module» για τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), πάνω στο οποίο θα προσαρτώνται εμπορικές μονάδες ως προάγγελος αυτόνομων σταθμών.

Η NASA ζήτησε σχόλια μέσω αιτήματος παροχής πληροφοριών που έκλεισε τον περασμένο μήνα, με τις εταιρείες να αναμένουν αν ο οργανισμός θα ακολουθήσει αυτό το νέο μονοπάτι για το CLD ή θα διατηρήσει την αρχική προσέγγιση στήριξης της ανάπτυξης ενός ή περισσότερων σταθμών που θα είναι έτοιμοι πριν από τη συνταξιοδότηση του ISS στο τέλος της δεκαετίας.

Στις 5 Μαΐου, σε τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα του α’ τριμήνου, ο διευθύνων σύμβουλος της Voyager, Dylan Taylor, είπε ότι το κοινό σχήμα Starlab Space είναι προετοιμασμένο και για τα δύο σενάρια. Η Voyager κατέχει την πλειοψηφία στο joint venture, στο οποίο συμμετέχουν επίσης οι Airbus, MDA Space, Mitsubishi και άλλοι.

«Παραμένουμε πολύ, πολύ αισιόδοξοι για το Starlab στο πρόγραμμα, γιατί, όποια κατεύθυνση κι αν ακολουθήσει η NASA — είτε πρόκειται για έναν “core module” με εμπορικές μονάδες προσαρτημένες είτε για ανεξάρτητες εμπορικές πλατφόρμες — πιστεύουμε ότι διαθέτουμε την τεχνολογία και, κυρίως, την εμπορική δυναμική για να υποστηρίξουμε και τα δύο μοντέλα», είπε.

Δεν ανέλυσε τι εναλλακτική θα πρότεινε το Starlab αν η NASA επιλέξει την ανάπτυξη «core module». Στον κλάδο έχουν ακουστεί επικρίσεις για αυτή την ιδέα, με το επιχείρημα ότι θα χρειαστεί σχεδόν μια δεκαετία και θα απορροφήσει πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην υποστήριξη εμπορικών σταθμών.

«Είχαμε ήδη δεσμεύσει το 130% της εμπορικής χωρητικότητας στο Starlab και αυτή η ζήτηση θα μπορούσε να μεταφραστεί σε διαφορετική λύση αν η NASA επιλέξει άλλη πορεία», είπε.

Ο οικονομικός διευθυντής, Phil de Sousa, σημείωσε ότι το Starlab θα μπορούσε να αρχίσει να καταγράφει εμπορικά έσοδα ήδη από το 2027, μέσω δραστηριοτήτων όπως η εκπαίδευση για μελλοντικές αποστολές στον σταθμό και η μετατροπή κρατήσεων ωφέλιμου φορτίου σε συμβόλαια. Μέχρι σήμερα, το έργο υποστηρίζεται από τις εταιρείες που συμμετέχουν και από μια συμφωνία NASA Space Act Agreement, η οποία παρείχε 24 εκατ. δολάρια στη Voyager στο πρώτο τρίμηνο, με την ολοκλήρωση τεσσάρων οροσήμων.

Ο Taylor δεν απέκλεισε την ανάπτυξη του σταθμού χωρίς στήριξη από τη NASA, όταν ρωτήθηκε από αναλυτή αν υπάρχει ένα «τρίτο σενάριο» πέρα από τα τρέχοντα σχέδια CLD και την εναλλακτική που εξετάζει η υπηρεσία. «Πιστεύω ότι είμαστε πολύ καλά τοποθετημένοι για το CLD Phase 2, αλλά δεν είναι εκτός πραγματικότητας να το χρηματοδοτήσουμε ανεξάρτητα», είπε.

Πρόσθεσε ωστόσο ότι αυτό μάλλον δεν θα χρειαστεί, λόγω της ζήτησης που θα έχουν η NASA και άλλοι εταίροι του ISS για δυνατότητες διαστημικού σταθμού μετά τη συνταξιοδότησή του. Παρότι υπάρχουν προτάσεις επέκτασης της ζωής του ISS από το 2030 έως το 2032, εξέφρασε σκεπτικισμό ότι μπορεί να υπάρξει περαιτέρω καθυστέρηση.

«Μπορούμε να το κεφαλαιοποιήσουμε ανεξάρτητα από τη NASA; Δεν νομίζω ότι θα χρειαστεί να συμβεί αυτό», είπε. «Ακόμη κι αν πηγαίναμε μόνοι μας, τρόπος του λέγειν, και όντως κατασκευάζαμε το Starlab, θα περίμενα ότι οι μεγάλες διαστημικές υπηρεσίες παγκοσμίως θα αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι του εγχειρήματος».

1...223224225...1,680Page 224 of 1,680