Χάκερ πήρε τον έλεγχο ρομποτικού χλοοκοπτικού με λεπίδες

Ξεχάστε τα ρομποτικά σκουπάκια — τα ρομπότ της Yarbo με λεπίδες αποτελούν ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα ασφαλείας.

Είμαι ξαπλωμένος στο χώμα. Έρχεται καταπάνω μου. Και ύστερα, με μια απότομη κίνηση, ανεβαίνει πάνω στο στήθος μου. Αν ο Andreas Makris δεν σταματήσει εγκαίρως το ρομποτικό χλοοκοπτικό των 200 λιβρών, μπορεί να σύρει τις λεπίδες του πάνω στο σώμα μου.

Ο Makris σίγουρα δεν μπορεί να απλώσει το χέρι και να πατήσει το κουμπί έκτακτης διακοπής — βρίσκεται σχεδόν 6.000 μίλια μακριά, έχοντας χακάρει αυτό το ρομπότ από την άλλη άκρη του πλανήτη για να δείξει τα τεράστια κενά ασφαλείας στα ρομποτικά χλοοκοπτικά της Yarbo. Κι εγώ έχω πάρει τη συζητήσιμη απόφαση να ξαπλώσω στην πορεία του χλοοκοπτικού, για να δω πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο Makris, ο ερευνητής ασφάλειας που ανακάλυψε αυτές τις αδυναμίες.

Μέχρι να με αγγίξει το χλοοκοπτικό, ο Makris έχει ήδη αποδείξει το επιχείρημά του: τα ρομποτικά χλοοκοπτικά των 5.000 δολαρίων της Yarbo έχουν τόσο σοβαρές τρύπες ασφαλείας, που ένας ξένος χάκερ μπορεί εύκολα να πάρει τον έλεγχο μιας συσκευής με λεπίδες στις ΗΠΑ. Και όχι μόνο μίας. Χιλιάδες και χιλιάδες κινεζικά ρομπότ με λεπίδες είναι στη διάθεσή του. Κάθε ρομπότ Yarbo στον κόσμο, είτε είναι ρυθμισμένο να κόβει γρασίδι, χιόνι ή χόρτα, θεωρητικά αναφέρεται πλέον σε εκείνον.

«Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω με όλα τα μποτ», λέει ο Makris στο The Verge. «Δεν είναι καθόλου ασφαλές».

Και, όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, ο απομακρυσμένος έλεγχος είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Όπως ο Sammy Azdoufal, που έγινε γνωστός παγκοσμίως όταν το The Verge αποκάλυψε αποκλειστικά πώς έκανε χιλιάδες ρομποτικές σκούπες DJI Romo να τον αναγνωρίζουν και να αρχίσουν να ακολουθούν τις εντολές του, έτσι και ο Makris διαπίστωσε ότι τα ρομπότ της Yarbo κάνουν κάτι ανάλογο. Αν έχεις πρόσβαση σε ένα ρομπότ, έχεις πρόσβαση σε όλα.

Μόνο που αυτά τα ρομπότ έχουν λεπίδες — και οι χάκερ μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις ενσωματωμένες εντολές του ρομπότ για να παρακάμψουν τις δικλίδες ασφαλείας. Ακόμη κι αν πατήσεις το μεγάλο κόκκινο κουμπί έκτακτης διακοπής πάνω στο ίδιο το χλοοκοπτικό, ένας χάκερ μπορεί να στείλει άλλη εντολή και να το ξεκλειδώσει, λέει ο Makris.

Και επειδή το Yarbo είναι ένας πλήρης υπολογιστής Linux, με δικό του backdoor και με ίδιο πάντα root password, οι χάκερ θα μπορούσαν να το επαναπρογραμματίσουν εξ αποστάσεως ώστε να κάνει τα πάντα: να βάλει τις λεπίδες σε λειτουργία, να ερευνήσει το οικιακό σου δίκτυο, να μετατρέψει το ρομπότ σε μέρος botnet για να παρενοχλεί στόχους στο διαδίκτυο.

Η Yarbo ιδρύθηκε το 2015 ως εταιρεία ρομποτικών εκχιονιστικών και πουλά ολοκληρωμένα ρομπότ για τον κήπο με αρθρωτά εξαρτήματα, που τα μετατρέπουν σε χλοοκοπτικό, φυσητήρα φύλλων, εκχιονιστικό, θαμνοκοπτικό και μπορντουροκόπτη. Κάθε εξάρτημα σπρώχνεται ή τραβιέται από το ίδιο βασικό ρομπότ, που κινείται με ερπύστριες και μπορεί να ανεβαίνει ανηφόρες. Γι’ αυτό και όλα μπορεί να είναι ευάλωτα σε χάκερ.

Ο Makris ξεκινά δείχνοντάς μου έναν χάρτη, φτιαγμένο με vibe coding, με τις τοποθεσίες όπου βρίσκονται υποτίθεται όλα τα ρομπότ Yarbo στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, περίπου 5.400 συσκευές. (Παρακολουθεί πάνω από 11.000 παγκοσμίως.) Έπειτα, καθώς παρακολουθώ τη ροή του βίντεό του, πατά ένα κουμπί για να πάρει τον έλεγχο ενός ρομπότ στο βόρειο τμήμα της Νέας Υόρκης.

Το ρομπότ αυτό ήδη έκοβε γρασίδι σε ένα χωράφι, με ένα λευκό σπίτι να φαίνεται στο βάθος. Όμως διακόπτουμε το κανονικό του πρόγραμμα. Ο Makris σέρνει με το ποντίκι του ένα μικρό χειριστήριο στην οθόνη και βλέπω την κάμερα του ρομπότ να στρέφεται ακολουθώντας κάθε του κίνηση. Δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα που να τον εμποδίζει να το οδηγήσει όπου θέλει, να παρακολουθήσει αυτή την οικογένεια, να καταλάβει πότε μπαίνουν και πότε βγαίνουν.

Ανάλογα, ίσως τίποτα να μην εμποδίζει έναν κακόβουλο να παρακολουθήσει, για παράδειγμα, κινήσεις στρατευμάτων κοντά σε πυρηνικό σταθμό. Ο Makris έχει ήδη εντοπίσει 12 διαφορετικά ρομπότ Yarbo σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από μεγάλο σταθμό ηλεκτροπαραγωγής — ένα από αυτά φαίνεται να είναι καταχωρισμένο σε αναλυτή πυρηνικής ασφάλειας.

Έπειτα, ο Makris με αφήνει ξανά άφωνο: μου δείχνει ότι μπορεί να τραβήξει τις διευθύνσεις email των ιδιοκτητών, τους κωδικούς Wi-Fi και τις ακριβείς συντεταγμένες GPS των σπιτιών τους. Όταν ψάχνω μια διεύθυνση στο Google Maps, βλέπω δορυφορική εικόνα που μοιάζει να δείχνει το ίδιο ακίνητο που είδαμε μέσω των καμερών του ρομπότ.

Τέσσερις μέρες αργότερα, οδηγώ στους λόφους της Silicon Valley αναζητώντας αποδείξεις. Στο πρώτο κιόλας σπίτι της διαδρομής μου, η καρδιά μου σκιρτά. Κοιτάζοντας από το πεζοδρόμιο το κατηφορικό πίσω μέρος μιας αυλής, βλέπω ένα ρομπότ Yarbo ακριβώς εκεί όπου είχε δείξει ο Makris. Όταν βγάζω το τηλέφωνό μου για να σαρώσω τα τοπικά δίκτυα Wi-Fi, βλέπω τα ίδια ιδιωτικά access points που είχε εντοπίσει εκείνος στη σάρωσή του.

Αργότερα, στέλνω email στον ιδιοκτήτη, χρησιμοποιώντας την ίδια διεύθυνση που έδωσε το ρομπότ της Yarbo, και παίρνω απάντηση. Δέχεται να συναντηθούμε από κοντά.

Ο Wayne Yu θέλει να μάθει πώς το ρομποτικό του χλοοκοπτικό με οδήγησε κατευθείαν στην πόρτα του. Ως άνθρωπος που αγαπά τα gadget, λέει ότι δεν τον ανησυχεί που η Yarbo μας έδωσε φωτογραφίες του σπιτιού του. «Οι άνθρωποι χακάρουν συσκευές συνέχεια, οπότε δεν μου κάνει εντύπωση», μου λέει.

Ούτε τον ανησυχεί ότι κάποιος θα του κλέψει το χλοοκοπτικό: «Είναι βαρύ, και είναι ανηφορικό — το βλέπεις αυτό, σωστά; Για να πάω εγώ μέχρι το χλοοκοπτικό, ήδη πονάνε τα πόδια μου», λέει γελώντας, προσθέτοντας ότι γι’ αυτό αγόρασε ένα Yarbo εξαρχής, επειδή δυσκολευόταν να κουρεύει τη μεγάλη κλίση. Όταν όμως τον ρωτάω πώς νιώθει που ο χάκερ, από την άλλη άκρη του πλανήτη, με οδήγησε κατευθείαν στην πόρτα του και μου έδωσε το email και τους κωδικούς Wi-Fi του, λέει ότι νιώθει άβολα. «Όχι καλά. Όχι καλά», επαναλαμβάνει ο Yu.

Όταν του δείχνω τους κωδικούς Wi-Fi, επιβεβαιώνει ότι είναι δικοί του.

Ο Matt Petach δεν εκπλήσσεται τόσο που βρέθηκα στην πόρτα του. Τίποτα δεν φαίνεται να ταράζει τον συνταξιούχο αρχιτέκτονα δικτύων της Yahoo και της Microsoft, ακόμη κι όταν του δείχνω τον δικό του κωδικό Wi-Fi. Λέει ότι πρόκειται για απομονωμένο δίκτυο guest, ρυθμισμένο να απορρίπτει αυτόματα άγνωστες συσκευές, και ότι ο κωδικός του guest είναι απλώς ο δημόσια αναρτημένος αριθμός τηλεφώνου του.

Όλοι πρέπει να αντιμετωπίζουν τέτοια gadget ως εχθρικούς παράγοντες, λέει ο Petach. «Είναι λυπηρό ότι, στο όνομα της ευκολίας, οι ιδιοκτήτες σπιτιών και άλλοι χρήστες ουσιαστικά καλούνται να αντιμετωπίζουν την τεχνολογία σαν τον καλύτερο φίλο τους, τον έμπιστο βοηθό τους», μου λέει.

Θα πρέπει να σκέφτεστε την κακή ασφάλεια όπως τα χαμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας σε ένα ηλεκτρικό εργαλείο, προτείνει: «Αυτό μοιάζει πολύ περισσότερο με αλυσοπρίονο χωρίς προστατευτικό χεριού, χωρίς φρένο, με χαλαρή αλυσίδα που είναι έτοιμη να σου κόψει το πόδι από στιγμή σε στιγμή».

Ακόμη και ο Petach, όμως, φαίνεται να ξαφνιάζεται λίγο από τις πρακτικές ασφαλείας της Yarbo.

Ο Makris εξηγεί ότι όχι μόνο κάθε ρομπότ Yarbo έχει το ίδιο hardcoded root password, αλλά οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να προστατευτούν απλώς ορίζοντας μόνοι τους καλύτερο κωδικό. Κάθε φορά που η Yarbo ενημερώνει το firmware ενός ρομπότ, ο root κωδικός του επιστρέφει ξανά στον προκαθορισμένο. Οι χάκερ μπορούν να μπουν ξανά μέσα. «Ουάου, αυτό είναι χειρότερο απ’ ό,τι νόμιζα», λέει ο Petach.

Φαίνεται επίσης ότι η Yarbo δημιούργησε σκόπιμα το backdoor απομακρυσμένης πρόσβασης που επιτρέπει στους χάκερ να κάνουν τα χειρότερα. «Εγκαθίσταται αυτόματα σε κάθε ρομπότ, δεν μπορεί να απενεργοποιηθεί από τον ιδιοκτήτη και αποκαθίσταται ενεργά αν αφαιρεθεί», γράφει ο Makris.

Γι’ αυτό ο Makris αποφάσισε να κάνει κάτι που συνήθως αποφεύγουν οι ερευνητές ασφάλειας: σήμερα δημοσιεύει την έρευνά του, μαζί με τις επίσημες αναφορές ευπαθειών CVE, χωρίς να δώσει πρώτα στην Yarbo χρόνο να διορθώσει το πρόβλημα. Όταν είχε επικοινωνήσει αρχικά με την εταιρεία για να την ενημερώσει, δεν βρήκε υπεύθυνο ασφαλείας ούτε πρόγραμμα bug bounty, ενώ η υποστήριξη πελατών προσπάθησε να παρουσιάσει την απομακρυσμένη πρόσβαση ως ασφαλές και χρήσιμο χαρακτηριστικό που οι μηχανικοί της Yarbo θα χρησιμοποιούσαν μόνο για απομακρυσμένη διάγνωση προβλημάτων πελατών.

Με βάση αυτό και όσα είδε στις πρακτικές ασφάλειας της Yarbo — «είτε δεν τους νοιάζει αρκετά είτε είναι θέμα δεξιοτήτων», λέει — ο Makris φοβάται ότι η Yarbo και άλλες εταιρείες δεν θα πάρουν το μάθημα και δεν θα διορθώσουν αυτά τα προβλήματα αν δεν εκτεθούν δημόσια. «Είναι το σωστό να κάνουμε, και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε εδώ: να προειδοποιήσουμε τον κόσμο και να βγάλουμε την πληροφορία ώστε να καταλάβουν ότι αυτό είναι εκ κατασκευής κακό και ότι κανείς δεν φαίνεται να νοιάζεται», λέει.

Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η Yarbo ίσως να μην είναι η πιο αξιόπιστη εταιρεία εκεί έξω. Η Yarbo λέει ότι τα «εταιρικά της γραφεία» βρίσκονται στη Νέα Υόρκη — η σελίδα της στο Kickstarter και ο ιστότοπός της περιέχουν φωτογραφίες από πολυτελή μεσαίου ύψους γραφεία. Όμως το Google Maps δείχνει ότι η πραγματική της διεύθυνση στη Νέα Υόρκη είναι ένα μονώροφο κτίριο που στεγάζει επίσης δύο επιχειρήσεις detailing αυτοκινήτων, μια ασφαλιστική εταιρεία και ένα Etsy shop που ειδικεύεται σε δερμάτινα βραχιόλια με καρφιά. Στην πραγματικότητα, η Yarbo είναι απλώς ένα ακόμη όνομα για τη Hanyang Tech, με έδρα τη Σεντζέν της Κίνας.

Έχουμε προσπαθήσει επίσης περισσότερες από μία φορές να δοκιμάσουμε τα χλοοκοπτικά της Yarbo τα τελευταία χρόνια, αλλά βρεθήκαμε αντιμέτωποι με ασυνήθιστα αιτήματα. Οι υπεύθυνοι δημοσίων σχέσεων της εταιρείας ζητούσαν επανειλημμένα διαβεβαιώσεις ότι δεν θα δημοσιεύσουμε αρνητική κριτική και κάποια στιγμή ζήτησαν να υπογράψουμε μια «Συμφωνία Συνεργασίας», η οποία περιλάμβανε ρήτρα μη δυσφήμισης και θα μας υποχρέωνε να «δημιουργήσουμε και να μοιραστούμε ένα αφιερωμένο άρθρο αξιολόγησης μέσα σε 21 εργάσιμες ημέρες». (Αρνηθήκαμε.) Πιο πρόσφατα, η εταιρεία πρότεινε: «αν το προϊόν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες κατά τη διάρκεια της δοκιμής, θα περιμέναμε να αποφασίσετε να μην συμπεριλάβετε την Yarbo στο τελικό άρθρο». (Και πάλι, δεν συμφωνήσαμε.)

Σε email προς το The Verge, η Yarbo λέει ότι θα προχωρήσει τουλάχιστον σε ορισμένες ενέργειες με βάση την έρευνα του Makris.

«Εφαρμόζουμε ενεργά έναν μηχανισμό έγκρισης από τον πελάτη μέσα στην εφαρμογή, πιο καθαρή απεικόνιση των συνεδριών, ισχυρότερο audit logging και ιστορικό πρόσβασης για τον πελάτη, ώστε η απομακρυσμένη διαγνωστική πρόσβαση να είναι διαφανής, περιορισμένη και ανακλητή», γράφει ο senior PR manager της Yarbo, Showan Hou.

Όμως δεν φαίνεται η Yarbo να έχει καταλάβει ακόμη — ή να είναι διατεθειμένη να παραδεχτεί — ότι υπάρχει πραγματικό πρόβλημα:

«Με βάση τη σημερινή μας εξέταση, δεν γνωρίζουμε καμία περίπτωση κατά την οποία συσκευή Yarbo να έχει γίνει αντικείμενο πρόσβασης ή ελέγχου από μη εξουσιοδοτημένο τρίτο μέρος. Το διαγνωστικό περιβάλλον δεν είναι δημόσια προσβάσιμο· η πρόσβαση απαιτεί εσωτερική εξουσιοδότηση βάσει ρόλων και περιορίζεται σε εγκεκριμένες διαδικασίες υποστήριξης. Συνεχίζουμε να εξετάζουμε τις πληροφορίες που μας δόθηκαν και θα αντιμετωπίσουμε υπεύθυνα τυχόν επιβεβαιωμένα ζητήματα».

Όταν ο Makris είπε αρχικά στην εταιρεία ότι η απομακρυσμένη πρόσβαση αποτελούσε τεράστιο κίνδυνο ασφάλειας, η Yarbo ισχυρίστηκε επίσης ότι «το Yarbo σας παραμένει απολύτως ασφαλές και υπό τον αποκλειστικό σας έλεγχο».

Γι’ αυτό τελικά βρέθηκα κάτω από ένα χλοοκοπτικό Yarbo — στο πλαίσιο μιας ελεγχόμενης δοκιμής για να διαπιστωθεί πόσο ασφαλές και «secure» είναι πραγματικά το μηχάνημα. Έχω ήδη καταλάβει ότι ο κίνδυνος ξεπερνά κατά πολύ τις λεπίδες· ότι ζούμε σε μια άγρια κατάσταση, όπου τα σύγχρονα gadget μπορούν να αποκαλύψουν την ακριβή σου θέση GPS, να μεταδώσουν ζωντανό βίντεο του σπιτιού σου εξ αποστάσεως και να παραβιάσουν το οικιακό σου δίκτυο με μία κίνηση.

Όταν μιλάω με ερευνητές όπως ο Makris, γίνεται σαφές ότι η Yarbo είναι απλώς ένα ιδιαίτερα κραυγαλέο παράδειγμα σε έναν ωκεανό από μη ασφαλείς συσκευές. Αλλά ένα παράδειγμα όπως η Yarbo μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε πόσο άσχημα έχουν γίνει τα πράγματα.

Ένα Παρασκευή, με την άδειά του, φτάνω στο σπίτι του Petach. Μπαίνουμε σε βιντεοκλήση: ο Makris στη Γερμανία, ο Petach στη Νότια Καλιφόρνια, κι εγώ ο μόνος που βρίσκομαι φυσικά στο σπίτι. Με λίγα κλικ, ο Makris παίρνει τον έλεγχο του Yarbo μπροστά στα μάτια μου, τόσο όταν είναι αδρανές όσο και ενώ βρίσκεται ήδη στη μέση του κουρέματος. Βλέπω ότι εκείνος με βλέπει μέσα από τις κάμερες του Yarbo.

Είναι ώρα να δούμε αν το Yarbo διαθέτει ενσωματωμένους μηχανισμούς ασφαλείας, όπως, ας πούμε, αποφυγή εμποδίων. Ξαπλώνω στο έδαφος.

Δεν είμαι τελείως ηλίθιος. Οι λεπίδες δεν γυρίζουν, και δουλεύουμε το ρομπότ με την όπισθεν — οπότε πρώτα με χτυπούν οι ερπύστριες, όχι οι λεπίδες.

Αλλά καθώς τα πρώτα εκατό κιλά μετάλλου, πλαστικού και εξαιρετικά εύκολα παραβιάσιμου υπολογιστή με καρφώνουν στο έδαφος — και ο Makris τελικά, ευτυχώς, κάνει πίσω — συνειδητοποιώ ότι αυτό το επιστημονικό πείραμα δεν ήταν τόσο ασφαλές όσο νόμιζα.

Λιγότερη νοσταλγία, περισσότερος πόνος στα τραγούδια της Eurovision

Το Feedback διαπιστώνει ότι τα κυρίαρχα θέματα των τραγουδιών της Eurovision μπορεί να αλλάζουν με τον καιρό, αλλά η επιθυμία για νίκη παραμένει η ίδια.

Το Feedback είναι η δημοφιλής στήλη του New Scientist που ρίχνει μια διαφορετική ματιά στις τελευταίες ειδήσεις από την επιστήμη και την τεχνολογία. Μπορείτε να στέλνετε θέματα που πιστεύετε ότι θα διασκεδάσουν τους αναγνώστες στο Feedback, μέσω email στη διεύθυνση feedback@newscientist.com.

Έτοιμοι για Eurovision

Ετοιμαστείτε για διασκέδαση, είτε το θέλετε είτε όχι, καθώς ο διαγωνισμός της Eurovision 2026 πλησιάζει, με τον τελικό να διεξάγεται το Σάββατο 16 Μαΐου.

Με εξαιρετικό συγχρονισμό, το περιοδικό Royal Society Open Science δημοσίευσε μια μεγάλη μελέτη για την ιστορία της Eurovision. Οι ερευνητές συγκέντρωσαν δεδομένα από κάθε διαγωνισμό από το 1956 έως το 2024, συνολικά 1.763 τραγούδια. Στη συνέχεια ταξινόμησαν τα τραγούδια με βάση τη γλώσσα, τα θέματα και τους στίχους, αλλά και μουσικά χαρακτηριστικά, όπως το είδος. Για μέρος της ανάλυσης χρησιμοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που το Feedback μπορεί να καταλάβει, αφού μόνο στη σκέψη ότι θα άκουγε 1.763 συμμετοχές της Eurovision τα τυμπανικά του έμοιασαν να διπλώνονται προς τα πίσω.

Από αυτή την ανάλυση προέκυψαν πολλά. Για παράδειγμα, προηγούμενη μελέτη είχε εντοπίσει 12 βασικά θέματα που περιγράφουν τα πιο δημοφιλή τραγούδια, ανάμεσά τους η φιλοδοξία, η επιθυμία, ο χωρισμός και ο πόνος. Ωστόσο, οι συμμετοχές της Eurovision χρησιμοποιούν στην πράξη μόνο 11: «Αποκλείσαμε το “Jaded” επειδή εμφανίζεται σε λιγότερο από το 5% των τραγουδιών», έγραψαν οι συγγραφείς. Το Feedback θεωρεί πως θα μπορούσε να το είχε προβλέψει, γιατί η μεγαλειωδώς κιτς αισθητική του διαγωνισμού δεν αφήνει και πολλά περιθώρια για κάτι τόσο σύνθετο όσο το να νιώθει κανείς κορεσμό. Ίσως όμως αυτή να είναι η δική μας κορεσμένη ματιά.

Μία από τις πιο έντονες μειώσεις έχει καταγραφεί στα τραγούδια που εκφράζουν νοσταλγία, η οποία προφανώς δεν είναι πια ό,τι ήταν κάποτε. Αντίθετα, ο πόνος, η εξέγερση, η απελπισία, η σύγχυση και η φυγή από την πραγματικότητα έχουν γίνει πιο συχνά. Καταγράφηκε σημαντική αύξηση τόσο στη σύγχυση όσο και στη φυγή από την πραγματικότητα τη δεκαετία του 1970, κάτι που οι ερευνητές αποδίδουν «ως αντίδραση σε όλες τις κρίσεις της δεκαετίας του 1970». Ο πόνος, όμως, άρχισε να αυξάνεται μόνο από τη δεκαετία του 2000 και μετά. «Ίσως δεν είναι σύμπτωση ότι αυτό συμβαίνει μετά τη Μεγάλη Ύφεση», γράφουν οι συγγραφείς. Παρ’ όλα αυτά, η απελπισία παραμένει σχετικά σπάνια. «Αυτό μπορεί να οφείλεται στο συναισθηματικό βάρος ενός τέτοιου συναισθήματος, που θα μπορούσε να αποθαρρύνει τους ψηφοφόρους», λένε. Το Feedback δεν μπορεί να διώξει την αίσθηση ότι όλο αυτό θα μπορούσε να συνοψιστεί πιο λιτά ως «δεν ξέρουμε».

Με τα χρόνια, τα τραγούδια έγιναν λιγότερο ακουστικά και περισσότερο ηλεκτρονικά. Γράφονται κυρίως στα αγγλικά, αντί στις εθνικές γλώσσες των χωρών. Και τείνουν να είναι ποπ, αντί για οποιοδήποτε άλλο μουσικό είδος, με υψηλά επίπεδα «χορευτικότητας». «Οι συμμετέχοντες προσαρμόζουν ενεργά τις συμμετοχές τους ώστε να ταιριάζουν στα πρότυπα που θέτουν οι πρόσφατοι νικητές», φαίνεται να ισχύει.

Τέλος, υπάρχουν μερικές περίεργες εξαιρέσεις σε αυτές τις τάσεις. Η Γαλλία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία αντιστάθηκαν στον πειρασμό να χρησιμοποιήσουν τραγούδια με αγγλικούς στίχους. Προφανώς, «το να πληρώνουν ένα κόστος για την προώθηση των δικών τους γλωσσών είναι μια λογική επιλογή σε ένα γεωπολιτικό πλαίσιο που ξεπερνά το να κερδίσει κανείς στη [Eurovision]». Το Feedback πάντα ήξερε ότι η Eurovision είναι μέρος του Μεγάλου Παιχνιδιού.

Οι ερευνητές συνοψίζουν όλα αυτά ως «οργανωσιακή μάθηση στο επίπεδο των διοργανωτών και των συμμετεχόντων». Το Feedback θεωρεί ότι αυτό σημαίνει «οι άνθρωποι προσπαθούν συνεχώς να χειραγωγήσουν τον διαγωνισμό».

Σε προηγούμενο θέμα, το Feedback είχε περιγράψει ένα πάρκο γεμάτο αποκλειστικά με γλυπτά μικροσκοπικών foraminifera και αναρωτήθηκε αν υπάρχουν τουριστικά αξιοθέατα με επιστημονικό θέμα που είναι ακόμη πιο εξειδικευμένα. Συγκεκριμένα, είχε αναρωτηθεί αν μπορεί να υπάρχει «μουσείο αφιερωμένο αποκλειστικά στα βρύα» (11 Απριλίου).

Ο αναγνώστης John Wilson έγραψε για να ενημερώσει για το Serenity Moss Garden στη Βόρεια Καρολίνα. Τα βρύα καλύπτουν περίπου 900 τετραγωνικά μέτρα μιας πλαγιάς βουνού και μπορούν να τα δουν οι επισκέπτες από ένα μονοπάτι. Δεν είναι μουσείο, λέει ο John, «δηλαδή ένα κλιματιζόμενο κουτί με κολόνες και επιμελητές χωρίς κοινωνικές δεξιότητες» (ωχ), αλλά παρ’ όλα αυτά «είναι κάτι, για όσους ενδιαφέρονται».

Προφανώς, το Feedback δεν στάθηκε αρκετά φιλόδοξο στην αναζήτησή του για εξειδικευμένα αξιοθέατα. Μπορεί κανείς να βρει ένα μουσείο για τα Plecoptera (stoneflies) ή μια επιμελημένη συλλογή από βότσαλα παραλίας;

Παρά το επάγγελμά μας, το Feedback εξακολουθεί να αγχώνεται με ορισμένα είδη μαθηματικών. Ξέρουμε διαισθητικά τι σημαίνει να διαιρείς δύο κλάσματα, αλλά για να το κάνεις στην πράξη χρειάζεσαι μολύβι και χαρτί. Όσο για τις μετατροπές ανά τάξεις μεγέθους, όπως από τετραγωνικά χιλιόμετρα σε τετραγωνικά μέτρα, αχ.

Καμία τέτοια νευρικότητα δεν φαίνεται να απασχολεί τον Robert F. Kennedy Jr., τον υπουργό Υγείας των ΗΠΑ. Δέχτηκε κριτική αφού υποστήριξε ότι η τιμή ενός φαρμάκου έπεσε κατά 600%, κάτι που αντίπαλοι πολιτικοί επισήμαναν ότι είναι μαθηματικά αδύνατο.

Το Feedback είναι σχεδόν βέβαιο ότι, στην περίπτωση αυτή, οι αντίπαλοι του RFK Jr. έχουν δίκιο, γιατί αν η τιμή ενός πράγματος μειωθεί κατά 100%, αυτό σημαίνει ότι έπεσε στο μηδέν, και αυτό φαίνεται σαν φυσικό όριο. Υποθέτουμε ότι η εταιρεία θα μπορούσε να αρχίσει να πληρώνει ανθρώπους για να πάρουν το φάρμακο από τα χέρια της, κάτι που θα σήμαινε αρνητική τιμή. Όμως η μετατροπή αυτού σε ποσοστιαία μεταβολή είναι κάτι που ευχαρίστως αφήνουμε στους μαθηματικούς, και σε κάθε περίπτωση καμία φαρμακευτική εταιρεία δεν το κάνει αυτό.

Σε αυτό το μαθηματικό αδιέξοδο μπήκε ο RFK Jr. «Λοιπόν, αν το φάρμακο κόστιζε 100 δολάρια και ανέβαινε στα 600 δολάρια, αυτό θα ήταν αύξηση 600%», είπε. «Αν πέφτει από τα 600 δολάρια στα 100 δολάρια, αυτό είναι εξοικονόμηση 600%».

Δεν μπορούμε παρά να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ο RFK Jr. έχει επινοήσει ένα νέο είδος λογικής σκέψης. Σε αντίθεση με τον συλλογισμό, όπου το συμπέρασμα προκύπτει αναπόφευκτα από την υπόθεση, αυτό είναι ένας αντι-συλλογισμός, όπου, παρά μια ξεκάθαρα σωστή υπόθεση, το συμπέρασμα είναι 100% λάθος.

Έχετε κάποιο θέμα για το Feedback;

Μπορείτε να στείλετε θέματα στο Feedback μέσω email στη διεύθυνση feedback@newscientist.com. Παρακαλούμε να συμπεριλάβετε τη διεύθυνση κατοικίας σας. Το σημερινό Feedback και παλαιότερα κείμενα μπορούν να βρεθούν στον ιστότοπό μας.

Λάβετε κάθε εβδομάδα μια δόση ανακάλυψης στο inbox σας. Θα σας κρατάμε επίσης ενήμερους για εκδηλώσεις του New Scientist και ειδικές προσφορές.

Τα καλύτερα νέα βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης του Μαΐου 2026

Ένας οδηγός για το περπάτημα, μια ματιά στις αναζητήσεις του κόσμου στη Google και μια βαθιά εξερεύνηση στα μυστικά του DNA μας είναι μερικά μόνο από τα θέματα που πραγματεύονται τα νέα βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης που κυκλοφορούν αυτόν τον μήνα.

Τα πιο ενδιαφέροντα νέα βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης του μήνα είναι απρόσμενα ετερόκλητα και κινούνται γύρω από την εφευρετικότητα, τη φιλοδοξία και την ύβρη. Από τη γοητεία —και τη ζήλια— της πτήσης, μέχρι το πώς να τρώμε χωρίς να καταρρεύσει ο πλανήτης, από την ανθρώπινη ικανότητα να χτίζει κολοσσιαία έργα έως μια βιομηχανία φαρμάκων αξίας τρισεκατομμυρίων που, ε, δεν λειτουργεί πάντα όπως σχεδιάζεται, η λίστα έχει πολλά να προσφέρει. Υπάρχουν αρκετά για να διασκεδάσουν, να ενθουσιάσουν και να τρομάξουν.

What We Ask Google, του Simon Rogers**

«Πώς ξεφορτώνομαι τους λόξυγγες; Γιατί η θλίψη είναι τόσο μοναχική; Να κάνω τρίτο παιδί; Πώς μπορώ να βοηθήσω μια μέλισσα;» Στο *What We Ask Google: A surprisingly hopeful picture of humankind*, ο υπεύθυνος δεδομένων της Google, Simon Rogers, συγκεντρώνει μερικές από τις πιο προσωπικές, τρυφερές, καθοριστικές και εντελώς ανθρώπινες ερωτήσεις που κάνουμε στη Google εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Η ανάγνωση της ανάλυσής του για τα δισεκατομμύρια ανώνυμων αναζητήσεων φέρνει συχνά αμήχανες εκφράσεις: φαίνεται πως μοιραζόμαστε περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε. Ο Rogers διδάσκει επίσης δημοσιογραφία δεδομένων στο Medill-Northwestern University, San Francisco, και έχει γράψει το πολύ καλό *Facts are Sacred* το 2013. Και ο οικονομολόγος Tim Harford, παρουσιαστής της εκπομπής του BBC Radio *More or Less* και αρθρογράφος των *FT*, λέει: «This view from the other side of the search box is both charming and insightful».

Walk, των Courtney Conley και Milica McDowell**

Σηκώστε το χέρι όσοι δεν έχετε ήδη κουραστεί να κυνηγάτε τη λογική των καθημερινών χιλιάδων βημάτων που αλλάζουν ανάλογα με τη μόδα. Ίσως όμως αλλάξετε γνώμη αφού διαβάσετε το *Walk: Your life depends on it*, της ειδικής στη βάδιση Courtney Conley και της φυσικοθεραπεύτριας Milica McDowell. Το βιβλίο εστιάζει στα πολλαπλά οφέλη του περπατήματος και υποστηρίζει, όπως λένε οι εκδότες, ότι «είναι ένα από τα πιο ισχυρά και λιγότερο συνταγογραφούμενα φάρμακά μας». Η εφαρμογή αυτού του «φαρμάκου» καλύπτει τα πάντα, από την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των πτώσεων έως τον μετριασμό του πόνου στη μέση — δηλαδή, τα περισσότερα από τα προβλήματα με τα οποία θα έρθουμε κάποια στιγμή αντιμέτωποι στη ζωή μας. Και, όπως ήξεραν πολύ καλά οι αρχαίες κοινωνίες —για να μην πούμε και οι ρομαντικοί ποιητές όπως ο Wordsworth και ο Coleridge— η σκέψη, η δημιουργία και το περπάτημα ταιριάζουν απόλυτα. Ακούγεται ως μια πολύ καλή ιδέα.

The Edge of Space-Time, της Chanda Prescod-Weinstein**

Ανυπομονούμε για το πιο άγριο πολιτικό ταξίδι που συναντά την επική φυσική, μέσα από τη νέα δουλειά της αρθρογράφου του *New Scientist* Chanda Prescod-Weinstein, *The Edge of Space-Time: Particles, poetry and the cosmic dream boogie*. Το πρώτο της βιβλίο, *The Disordered Cosmos*, της χάρισε πολλές διακρίσεις, και αυτό ξεκινά ήδη με εγκωμιαστικά σχόλια από ανθρώπους όπως η Ruha Benjamin, καθηγήτρια αφροαμερικανικών σπουδών στο Princeton University, που το χαρακτήρισε «lyrical exploration of the universe that dances at the intersection of physics, pop culture, and Black intellectual thought». Υπάρχει και ο θεωρητικός φυσικός Sean Carroll, που πιστεύει ότι είναι «a great read for any human being who lives in the universe». Ανυπομονώ να κρατήσω το τελικό αντίτυπο και να το διαβάσω προσεκτικά, όχι μόνο για να δω τι ακριβώς περιλαμβάνει η ενότητα με τον δελεαστικό τίτλο «How to Live Safely in a Science Factual Universe», αλλά και για να μάθω πού εντάσσεται η συλλογή διηγημάτων της Virginia Hamilton *The People Could Fly* και γιατί η Chanda ξενυχτούσε σκεφτόμενη τις μεταφορές στην επιστήμη.

The Power of Plankton, του Vincent Doumeizel**

Πόσο καλύτερα τοποθετημένος μπορεί να είναι κάποιος για να γράψει για το πλαγκτόν; Ο Vincent Doumeizel, συγγραφέας του *The Power of Plankton: How plankton made life on Earth possible and why it’s key to our future*, είναι ανώτερος σύμβουλος για τους ωκεανούς στο U.N. Global Compact, τη μεγαλύτερη παγκόσμια πρωτοβουλία για τη βιωσιμότητα και την εταιρική κοινωνική ευθύνη. Ο εκδοτικός οίκος The Book Social λέει ότι το νέο του βιβλίο αποκαλύπτει κρυφές συνδέσεις ανάμεσα σε «αυτούς τους μικροσκοπικούς οργανισμούς και την επιβίωση του πλανήτη μας», αφηγείται «αξέχαστες» ιστορίες για έναν επιστήμονα που επέζησε 65 ημέρες διασχίζοντας τον Ατλαντικό τρώγοντας μόνο πλαγκτόν και αποκαλύπτει την αλήθεια πίσω από τον αρχαίο μύθο της «βροχής αίματος», που, όπως φαίνεται, συνδέεται με ανθοφορίες πλαγκτού. Οι αναγνώστες του *New Scientist* θα θυμούνται και το προηγούμενο βιβλίο του, *The Seaweed Revolution*, το οποίο ο Chris Simms είχε κρίνει εξαιρετικό, καθώς υποστήριζε τις δυνατότητες των φυκιών να αλλάξουν τον κόσμο μας. Πού οδηγεί λοιπόν η δύναμη του πλαγκτού; Η απάντηση βρίσκεται στον υπότιτλο — όπως πάντα!

The Secrets of Our DNA, της Turi King**

Ίσως να μην ξέρετε το όνομα Turi King, όμως είναι σχεδόν βέβαιο ότι γνωρίζετε το έργο της: την ταυτοποίηση των οστών του Richard III σε πάρκινγκ στη βρετανική πόλη Leicester και την καθοδήγηση του προγράμματος για την αλληλούχιση του γονιδιώματος του Adolf Hitler. Μπορούμε λοιπόν να περιμένουμε σίγουρα σπουδαίες ιστορίες στο νέο της βιβλίο, *The Secrets of Our DNA: How genetics has changed the world*. Πίσω όμως από αυτές τις ιστορίες —από τον O.J. Simpson μέχρι το λανθασμένο DNA των δεινοσαύρων και το γονίδιο BRCA1 της Angelina Jolie— υπάρχει μια βαθιά ανάλυση για το πώς η γενετική μπλέχτηκε τελικά στη ζωή όλων μας. Η King «δείχνει πώς είμαστε όλοι συνδεδεμένοι και γιατί πρέπει όλοι να επωφεληθούμε από αυτή τη συναρπαστική και ταχέως εξελισσόμενη επιστήμη» και μας θυμίζει ότι το DNA δεν είναι μοίρα — ούτε και το ασημένιο βέλος που φαντάζονται πολλοί.

This Book May Cause Side Effects, της Helen Pilcher**

Πολλοί από εμάς —και πιθανότατα και αρκετοί γιατροί— εξακολουθούμε να πρέπει να εξοικειωθούμε σοβαρά με το φαινόμενο nocebo, που μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε άρρωστοι ή ακόμη και να βιώσουμε πόνο. Η επιστημονική συγγραφέας και πρώην κυτταροβιολόγος Helen Pilcher έρχεται να βοηθήσει με το νέο της βιβλίο, *This Book May Cause Side Effects: Why our minds are making us sick*. Όπως και το placebo, έτσι και η λέξη nocebo έχει λατινικές ρίζες, όμως ενώ το placebo συνδέεται με τις θετικές προσδοκίες κάποιου, το nocebo συνδέεται με τις αρνητικές προσδοκίες. Στην ιατρική, το φαινόμενο placebo μπορεί να σημαίνει ότι ένας ασθενής που περιμένει μια συγκεκριμένη θεραπεία να έχει καλό αποτέλεσμα, τελικά το έχει — ακόμη κι αν λάβει ένα ανενεργό φάρμακο ή ένα χάπι ζάχαρης. Το nocebo είναι, κατά κάποιον τρόπο, το αντίστροφο. Όμως είναι και πολύ πιο σύνθετο από αυτό, όπως έχουμε αναφέρει στο *New Scientist*, και θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε τι θα κάνει η Pilcher με αυτό — ειδικά λόγω των πιθανών επιπτώσεων που μπορεί να έχουν τα social media feeds σε μαζικές ψυχογενείς ασθένειες ή ακόμη και στο αμφιλεγόμενο φαινόμενο που είναι γνωστό ως Havana syndrome.

How to Take Drugs, του Dr Nick Barber**

Θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί αν ο Nick Barber ένιωσε ότι έπρεπε να βάλει το «Dr» μπροστά από το όνομά του σε αυτό το βιβλίο, για να μη δημιουργηθεί καμία παρεξήγηση με τον τίτλο του. Το *How to Take Drugs: A new approach to medication for better results and fewer side effects* φαίνεται πως θα είναι το είδος του βιβλίου που θα έπρεπε όλοι να έχουμε δεμένο στον καρπό μας, αν σκεφτεί κανείς πόσα συνταγογραφούμενα φάρμακα είναι πιθανό να πάρουμε σε μια ζωή. Και, επιπλέον, το γεγονός ότι οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στα φάρμακα αποτελούν τεράστιο βάρος για τα συστήματα υγείας — με το ποσοστό των εισαγωγών σε νοσοκομεία λόγω ανεπιθύμητων αντιδράσεων σε συνταγογραφούμενα φάρμακα στο Ηνωμένο Βασίλειο να εκτιμάται από ορισμένες μελέτες ότι φτάνει έως και το 6 με 7%, σύμφωνα με το National Institute for Health and Care Excellence. Ο Barber είναι ομότιμος καθηγητής φαρμακευτικής στο University College London και κάτοχος βραβείου ζωής από τη Royal Pharmaceutical Society, οπότε γνωρίζει καλά την κατάσταση στον χώρο του, ποια μπορεί να είναι τα πραγματικά στοιχεία για τις ADR και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν όλοι οι σχετικοί παράγοντες.

Eat the Planet Well, του Dave Goulson**

Το πώς θα τρώμε καλά χωρίς να βλάπτουμε τον πλανήτη είναι ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα στον κόσμο, οπότε είναι λογικό να καλωσορίζει κανείς οποιοδήποτε βιβλίο υπόσχεται να μας καθοδηγήσει μέσα σε αυτά τα σύνθετα ζητήματα. Το *Eat the Planet Well: How to fix our toxic food system – one meal at a time* υπογράφει ο Dave Goulson, καθηγητής βιολογίας στο University of Sussex, γνωστός από βιβλία όπως τα *The Garden Jungle* και *A Sting in the Tale*, αλλά και από περισσότερα από 300 επιστημονικά άρθρα για την οικολογία και τη διατήρηση των βομβίνων και άλλων εντόμων. Οι εκδότες του λένε ότι ο Goulson δείχνει πως είναι εφικτή η αλλαγή των καταστροφικών μας συνηθειών, μέσα από τη στήριξη της λιγότερο εντατικής γεωργίας, τη μείωση της σπατάλης και την επανεξέταση όσων τρώμε — ότι οι καθημερινές μας επιλογές μετρούν πραγματικά. Αυτό το βιβλίο σίγουρα θα το διαβάσω.

How to Fly, του Simon Barnes**

Ποιο παιδί δεν έχει θελήσει να πετάξει σαν πουλί; Και πόσοι ενήλικες δεν εξακολουθούν να ονειρεύονται να πετάξουν σαν αετός; Το *How to Fly: Taking wing with birds, bats, insects and humans* του Simon Barnes ακούγεται σαν κάτι που θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Οι εκδότες του λένε ότι πρόκειται για «μια μοναδική και ολοκληρωμένη εξερεύνηση των θαυμάτων της πτήσης και του τρόπου με τον οποίο διαφορετικά είδη ανέπτυξαν διαφορετικές λύσεις στο πρόβλημα της υπέρβασης της βαρύτητας — συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων», και το βιβλίο είναι σίγουρα γεμάτο πληροφορίες. Γνωρίζουμε μέλισσες που χτυπούν τα φτερά τους 230 φορές το δευτερόλεπτο, τον εξαφανισμένο πτερόσαυρο Quetzalcoatlus με άνοιγμα φτερών 10 μέτρων και τους αρκτικούς γλαρόνους που διανύουν 75.000 χιλιόμετρα κάθε χρόνο.

The Response, του David Shukman**

Μια «σκληρή και αποκαλυπτική καταγραφή για το πώς η Βρετανία βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης, μια αποκάλυψη για το πόσο επικίνδυνα απροετοίμαστοι είμαστε και ένας ουσιαστικός οδικός χάρτης προς ένα καλύτερο μέλλον», λένε οι αισιόδοξοι εκδότες για το *The Response: A Story of Fire and Flood in Britain’s New World of Extremes* του David Shukman. Ο Shukman είναι κορυφαίος δημοσιογράφος για το κλίμα και υπήρξε ανταποκριτής του BBC για το κλίμα επί 20 χρόνια. Το βιβλίο ακούγεται τρομερά ανησυχητικό και έχει θαυμαστές από τον Tim Peake —«Ενώ έβλεπα από το διάστημα τη εύθραυστη ομορφιά του πλανήτη μας, ο David Shukman αποκαλύπτει πόσο απίστευτα ευάλωτοι είμαστε στο έδαφος»— έως την ακούραστη διαπραγματεύτρια για το κλίμα και βετεράνο του ΟΗΕ Christiana Figueres —«Ένα απαραίτητο καμπανάκι για έναν κόσμο που βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή. Είναι η κλιματική αλλαγή χωρίς ρητορική και αφηρημένες έννοιες, δοσμένη στο επώδυνο επίπεδο του εδάφους».

Η κίνηση ενεργοποιεί έναν «κρυφό» μηχανισμό καθαρισμού του εγκεφάλου, δείχνει μελέτη

Η κίνηση του σώματος είναι γνωστό ότι ωφελεί την υγεία του εγκεφάλου. Νέα μελέτη προσθέτει έναν πιθανό λόγο: μπορεί να ενεργοποιεί έναν «υδραυλικό» μηχανισμό που ξεπλένει υγρά μέσα στον εγκέφαλο.

Ερευνητές στο Pennsylvania State University (Penn State), μελετώντας ποντίκια και πραγματοποιώντας προσομοιώσεις, διαπίστωσαν ότι οι κινήσεις των κοιλιακών μυών μπορούν να μεταδοθούν έως τον εγκέφαλο, πιθανόν απομακρύνοντας απόβλητα που συσσωρεύονται μέσα στην ημέρα.

Πρόκειται για χειροπιαστή ένδειξη ότι όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλο και στο σώμα δεν είναι τόσο ξεχωριστά, και μια υπενθύμιση να κινούμαστε στη διάρκεια της ημέρας με όποιον τρόπο μας ταιριάζει.

«Η έρευνά μας εξηγεί πώς το απλό κούνημα του σώματος μπορεί να λειτουργεί ως ένας σημαντικός φυσιολογικός μηχανισμός που προάγει την υγεία του εγκεφάλου», λέει ο νευροεπιστήμονας του Penn State, Patrick Drew. «Σε αυτή τη μελέτη, βρήκαμε ότι όταν συσπώνται οι κοιλιακοί μύες, σπρώχνουν αίμα από την κοιλιά στον νωτιαίο μυελό, όπως σε ένα υδραυλικό σύστημα, ασκώντας πίεση στον εγκέφαλο και κάνοντάς τον να μετακινείται».

Επειδή τα ποντίκια είναι θηλαστικά, οι οργανισμοί τους λειτουργούν παρόμοια με των ανθρώπων, γι’ αυτό και χρησιμοποιούνται συχνά για την κατανόηση της ανθρώπινης φυσιολογίας. Είναι επίσης εφικτά σε πειράματα όσα δεν θα εγκρίνονταν σε ανθρώπους — όπως η τοποθέτηση «παραθύρου» στο κρανίο για άμεση παρατήρηση.

Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές παρακολούθησαν μέσω τέτοιων «παραθύρων» τους εγκεφάλους ζωντανών ποντικιών, χρησιμοποιώντας μικροσκόπηση δύο φωτονίων για υψηλής ευκρίνειας εικόνες. Όταν τα ποντίκια περπατούσαν σε διάδρομο με το κεφάλι σταθερό, οι επιστήμονες έβλεπαν τον εγκέφαλο να μετατοπίζεται αμέσως μετά τη σύσπαση των κοιλιακών που προηγείται κάθε βήματος.

Εφαρμόζοντας ελαφριά πίεση στις κοιλιές αναισθητοποιημένων ποντικιών, επιβεβαίωσαν ότι αυτή ήταν η πηγή της μετατόπισης του εγκεφάλου. «Σημαντικό είναι ότι ο εγκέφαλος άρχισε να επιστρέφει αμέσως στη βασική του θέση μόλις έπαυε η κοιλιακή πίεση», σημειώνει ο Drew. «Αυτό υποδηλώνει ότι η κοιλιακή πίεση μπορεί να μεταβάλει γρήγορα και σημαντικά τη θέση του εγκεφάλου μέσα στο κρανίο».

Ίσως ο εγκέφαλός μας να δέχεται παρόμοια «μεταχείριση» όταν σηκωνόμαστε από προβολή ή στρίβουμε σε μια στάση γιόγκα.

Μικρο-υπολογιστική τομογραφία (CT) — ακτίνες Χ που επιτρέπουν τη δημιουργία εικονικών, τρισδιάστατων απεικονίσεων εσωτερικών δομών — αποκάλυψε το δίκτυο φλεβών που συγκροτεί αυτή την «αντλία» μεταξύ της κοιλιακής κοιλότητας, του νωτιαίου μυελού και του εγκεφάλου.

Επειδή η ροή υγρών μέσα και γύρω από τις μεμβράνες του εγκεφάλου υπακούει σε πολύπλοκη φυσική, οι ερευνητές ακολούθησαν απλουστευμένη προσέγγιση στη μοντελοποίηση. «Ο εγκέφαλος έχει δομή παρόμοια με σφουγγάρι, με την έννοια ότι υπάρχει ένα μαλακό “σκελετό” και το υγρό μπορεί να κινείται μέσα του», εξηγεί ο βιοϊατρικός μηχανικός Francesco Costanzo, που ηγήθηκε της υπολογιστικής μοντελοποίησης. «Μένουμε στην ιδέα του εγκεφάλου ως σφουγγάρι και τον σκεφτήκαμε και ως βρώμικο σφουγγάρι — πώς καθαρίζεις ένα βρώμικο σφουγγάρι; Το βάζεις κάτω από τη βρύση και το στύβεις».

Οι προσομοιώσεις έδειξαν ότι οι ανεπαίσθητες κινήσεις του εγκεφάλου που προκαλούνται από το σφίξιμο των κοιλιακών επαρκούν για να ωθήσουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (CSF) μέσω και έξω από τον εγκέφαλο, προς ένα στρώμα ανάμεσα στον εγκέφαλο και το κρανίο που ονομάζεται υποαραχνοειδής χώρος.

Η ροή του CSF είναι γνωστό ότι βοηθά στην απομάκρυνση αποβλήτων από τον εγκέφαλο, τα οποία διαφορετικά μπορεί να συμβάλουν σε νευροεκφυλισμό. Ενδιαφέρον είναι ότι στον ύπνο το CSF ρέει προς την αντίθετη κατεύθυνση: διαποτίζει τον εγκέφαλο από τον υποαραχνοειδή χώρο. Μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές γιατί η ροή του CSF διαφέρει τόσο ανάμεσα στον ύπνο και την εγρήγορση· αυτή η έρευνα προσφέρει μια πιθανή εξήγηση.

«Αυτό το είδος κίνησης είναι τόσο μικρό. Παράγεται όταν περπατάς ή απλώς σφίγγεις τους κοιλιακούς, κάτι που κάνεις σε κάθε σωματική δραστηριότητα. Θα μπορούσε να κάνει τόσο μεγάλη διαφορά για την υγεία του εγκεφάλου σου», λέει ο Drew.

Σχετικό: Scientists Reveal How Exercise Benefits Every Part of Your Body

Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο Nature Neuroscience.

Το κέντρο μνήμης του εγκεφάλου δεν ξεκινά ως «λευκός πίνακας», δείχνει μελέτη

Τα νευρωνικά δίκτυα στο κέντρο μνήμης του εγκεφάλου φαίνεται ότι δεν «χτίζονται» από το μηδέν μετά τη γέννηση, αλλά ξεκινούν υπερσυνδεδεμένα και στη συνέχεια εξειδικεύονται, σύμφωνα με νέα μελέτη σε ποντίκια.

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο στο Nature Communications, επανεξετάζει ένα παλιό ερώτημα της νευροεπιστήμης: αν ο εγκέφαλος ξεκινά ως λευκός πίνακας που γεμίζει μέσω εμπειριών ή αν διαθέτει προϋπάρχουσα καλωδίωση. Το επίκεντρο ήταν ο ιππόκαμπος, η δομή σε σχήμα ιππόκαμπου βαθιά στον εγκέφαλο, κρίσιμη για τον σχηματισμό αναμνήσεων.

Οι ερευνητές μελέτησαν την περιοχή CA3 του ιππόκαμπου, κεντρική για την αποθήκευση και την ανάκληση μνήμης. Η πλαστικότητα επιτρέπει στους νευρώνες της CA3 να ενισχύουν ή να αποδυναμώνουν συνεχώς τις συνδέσεις τους, ρυθμίζοντας έτσι τη δύναμη διαφορετικών αναμνήσεων.

Αναλύοντας εγκεφαλικό ιστό ποντικών αμέσως μετά τη γέννηση, στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή, κατέγραψαν ότι νωρίς στη ζωή τα δίκτυα του ιππόκαμπου είναι ιδιαίτερα πυκνά και φαινομενικά τυχαία υπερσυνδεδεμένα. Με την ωρίμανση, οι συνδέσεις «κλαδεύονται», τα δίκτυα αραιώνουν και αποκτούν πιο δομημένη αρχιτεκτονική. Το κλάδεμα ξεκινά λίγο μετά τη γέννηση και η πτώση στη συνδεσιμότητα είναι εμφανής ήδη στην εφηβεία.

Το εύρημα αντικρούει την ιδέα ότι ο ιππόκαμπος ξεκινά ως tabula rasa. «Διαπιστώνουμε, εν συντομία, ότι το σύστημα δεν είναι tabula rasa, όπως αρχικά νομίζαμε, όπου απλώς γράφεις πληροφορίες και κάποια στιγμή αυτές γεμίζουν το σύστημα», είπε ο Peter Jonas, νευροεπιστήμονας στο Institute of Science and Technology Austria και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Αντίθετα, ξεκινά ως tabula plena [full slate] και στη συνέχεια γίνεται πιο αραιό και με πιο συγκεκριμένες συνδέσεις.»

Αυτό το μοτίβο ίσως εξηγεί γιατί θυμόμαστε ελάχιστα από τη βρεφική ηλικία. Οι αναμνήσεις θεωρείται ότι αποθηκεύονται σε δίκτυα νευρώνων που ενεργοποιούνται ταυτόχρονα για να αναπαραστήσουν συγκεκριμένες εμπειρίες. Στον νεαρό εγκέφαλο, όμως, οι συνάψεις λειτουργούν αλλιώς: μία μόνο είσοδος μπορεί να αρκεί για να πυροδοτήσει έναν νευρώνα, ενώ στα ώριμα δίκτυα απαιτούνται πολλαπλές είσοδοι.

Ο Jonas σημείωσε ότι η ομάδα εξεπλάγη όχι μόνο από το πρώιμο κλάδεμα, αλλά και από τη δύναμη των αρχικών συνδέσεων. «Θα περίμενε κανείς ότι νωρίς στην ανάπτυξη οι συνάψεις είναι κακής ποιότητας και αδύναμες, αλλά βρήκαμε το αντίθετο», είπε στο Live Science.

Η αυξημένη διεγερσιμότητα έχει κόστος: όταν οι νευρώνες ενεργοποιούνται υπερβολικά εύκολα, διαφορετικές εμπειρίες μπορεί να παράγουν επικαλυπτόμενα πρότυπα δραστηριότητας. Αν η επικάλυψη είναι μεγάλη, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τη μία ανάμνηση από την άλλη. Αντί για διακριτά δίκτυα, προκύπτουν πιο γενικές, λιγότερο συγκεκριμένες αναμνήσεις. Με άλλα λόγια, το σύστημα είναι πολύ ενεργό, αλλά όχι ιδιαίτερα ακριβές.

Αυτό αντανακλάται και στη συμπεριφορά. Σε πειράματα φόβου σε τρωκτικά, τα νεαρά ζώα μαθαίνουν να φοβούνται ένα σημείο του κλουβιού όπου δέχθηκαν ήπιο ηλεκτροσόκ και «παγώνουν» όταν επιστρέφουν εκεί. Σε αντίθεση με τα ενήλικα ζώα, που αντιδρούν στο ακριβές σημείο, τα νεαρά γενικεύουν τη συμπεριφορά και σε παρόμοια περιβάλλοντα — η μνήμη υπάρχει, αλλά είναι λιγότερο ακριβής.

Με την ωρίμανση, το δίκτυο στην CA3 αραιώνει και οργανώνεται καλύτερα, με το κλάδεμα να εξευγενίζει τον αρχικά πυκνό ιστό συνδέσεων. Οι νευρώνες γίνονται πιο επιλεκτικοί και απαιτούν πολλαπλές εισόδους για να πυροδοτηθούν. Το αποτέλεσμα είναι πιο διακριτά δίκτυα που αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες και σταθερές αναμνήσεις. Έτσι, η αδυναμία ανάκλησης των πρώτων παιδικών αναμνήσεων μπορεί να οφείλεται στο ότι οι πιο πρώιμες μνήμες είναι υπερβολικά ασαφείς για μακροχρόνια διατήρηση.

Τα ευρήματα ευθυγραμμίζονται με αυξανόμενα δεδομένα για την ανάπτυξη της μνήμης, λέει η Hauður Freyja Ólafsdóttir, επίκουρη καθηγήτρια στο Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour του Radboud University στην Ολλανδία. «Είναι συναρπαστικό σε πολλά επίπεδα», είπε στο Live Science, χωρίς να έχει συμμετάσχει στη μελέτη. «Υπάρχει άφθονη δουλειά στην αναπτυξιακή ψυχολογία που δείχνει ότι η μνήμη γίνεται πιο συγκεκριμένη με την ηλικία. Είναι ενδιαφέρον που τώρα, σε επίπεδο κυκλωμάτων, βλέπουμε επίσης ότι τα πρότυπα συνδεσιμότητας αραιώνουν.»

Τι καθοδηγεί, όμως, την εγκεφαλική καλωδίωση πριν από τη γέννηση; Η πυκνή, πρώιμη συνδετικότητα πιθανότατα προκύπτει από ένα γενετικά προγραμματισμένο αναπτυξιακό σχέδιο. Μετά τη γέννηση, η εμπειρία εξευγενίζει αυτή την καλωδίωση, προτείνει ο Jonas.

Τα ευρήματα δεν αποκλείουν ότι εμπειρίες πριν από τη γέννηση αφήνουν μόνιμα ίχνη στον εγκέφαλο. Η Ólafsdóttir, ωστόσο, θεωρεί ότι οι πρώιμες μορφές μάθησης βασίζονται σε άλλα νευρωνικά συστήματα από εκείνα του ώριμου ιππόκαμπου. «Δεν αμφισβητώ ότι υπάρχουν και ότι ασκούν επιρροή», είπε για τις προγεννητικές εμπειρίες. «Αφήνουν ένα ίχνος, ας πούμε, στον εγκέφαλό μας και πιθανώς ακόμη και στην ψυχολογία μας.» Όμως αυτά τα ίχνη ίσως δεν μοιάζουν με τις λεπτομερείς αναμνήσεις που σχηματίζονται αργότερα.

Στο ερώτημα αν οι συνδέσεις που διαμορφώνονται πριν από τη γέννηση συνιστούν αληθινές αναμνήσεις ή είναι παραπροϊόν της προγεννητικής ανάπτυξης, ο Jonas απάντησε: «Το δεύτερο είναι το πιθανότερο.»

Η «γεμάτη πλάκα» ίσως δίνει στον εγκέφαλο ένα κρίσιμο προβάδισμα, επιτρέποντας στους νευρώνες να συνδέσουν γρήγορα διαφορετικά είδη πληροφορίας, όπως εικόνες, ήχους και οσμές. Αν ο εγκέφαλος ξεκινούσε ως λευκός πίνακας, οι νευρώνες θα ήταν υπερβολικά αραιά συνδεδεμένοι για να «βρουν» ο ένας τον άλλον, δυσκολεύοντας την πρώιμη επικοινωνία. Ξεκινώντας με ένα υπερσυνδεδεμένο δίκτυο, ο ιππόκαμπος μπορεί να διασφαλίζει ότι η αναγκαία καλωδίωση υπάρχει ήδη, υποστηρίζει ο Jonas.

Vargas-Barroso, V., Watson, J.F., Navas-Olive, A. et al. Developmental emergence of sparse and structured synaptic connectivity in the hippocampal CA3 memory circuit. Nature Communications (2026). https://doi.org/10.1038/s41467-026-71914-x

Η Roberta McLain είναι συντάκτρια επιστημονικών θεμάτων και καθηγήτρια επιστήμης, με έδρα βόρεια της Βοστώνης, Μασαχουσέτη. Έλαβε μεταπτυχιακό στη συγγραφή επιστήμης από το Johns Hopkins, μεταπτυχιακό στη βιολογία από το University of New Hampshire και πτυχίο στη βιολογία και την ψυχολογία από το Union College, Schenectady, New York. Κείμενά της έχουν δημοσιευθεί, μεταξύ άλλων, στα Scientific American, The Science Writer, Science News Explores και The Pittsburgh Post Gazette. Στόχος της είναι να κάνει την επιστήμη κατανοητή σε όλες τις ηλικίες.

Η «PayPal Mafia» έχτισε μία πρωτοπόρο fintech αξίας 1,5 δισ. δολαρίων. Η εταιρεία που άφησαν πίσω δυσκολεύεται

Πριν από δεκαεννέα χρόνια, σε ένα εξώφυλλο του Fortune που καθιέρωσε τον όρο, η αποκαλούμενη «PayPal Mafia» συγκεντρώθηκε στο Σαν Φρανσίσκο για μια φωτογράφιση. Χρυσές αλυσίδες, tracksuits, Maker’s Mark, ο Sinatra από το Wurlitzer. Ο Peter Thiel είχε μπάτλερ, όπως ανακάλυψε ο Jeffrey O’Brien του Fortune —«holy cannoli»— ενώ ο Max Levchin φορούσε ασύμμετρα, δωρεάν σορτς.

Ο Elon Musk δεν πήγε στη φωτογράφιση για να παραλάβει βραβείο «καινοτόμου της χρονιάς». Αλλά οι Reid Hoffman, David Sacks, Roelof Botha, Jeremy Stoppelman, Jawed Karim, Chad Hurley ήταν όλοι εκεί ή κάπου εκεί γύρω, έχοντας μόλις πουλήσει την PayPal στο eBay για 1,5 δισ. δολάρια και διασκορπιζόμενοι σε δεκάδες νέες επιχειρήσεις, τις οποίες το Fortune τότε αποτιμούσε ως «worth a total of roughly $30 billion».

Σήμερα, εκείνα τα 30 δισ. μοιάζουν μικρά. Η «μαφία» στη συνέχεια έχτισε ή χρηματοδότησε τα Facebook, LinkedIn, YouTube, Yelp, Tesla, SpaceX, Palantir, Affirm, και ένα ουσιαστικό κομμάτι της βιομηχανίας venture capital που έβαλε πλάτη σχεδόν σε ό,τι κινήθηκε στη Silicon Valley. Ανέδειξαν προέδρους εταιρειών, ενίσχυσαν έναν εν ενεργεία αντιπρόεδρο και ένας από αυτούς έγινε ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο.

Στο μεταξύ, η εταιρεία που τους έκανε γνωστούς συνεχίζει να παραπαίει προς ένα σημείο χωρίς επιστροφή.

Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, η εταιρεία ξεπέρασε τις προσδοκίες: έσοδα 8,4 δισ. δολάρια έναντι 8,05 δισ. αναμενόμενων και κέρδη ανά μετοχή 1,34 δολάρια έναντι 1,27. Παρ’ όλα αυτά, η αγορά έσπρωξε τη μετοχή περίπου 10% χαμηλότερα, κοντά στα $45.50. Ο νέος CEO της PayPal, Enrique Lores, στην πρώτη του τηλεδιάσκεψη αποτελεσμάτων, ανακοίνωσε μια «στρατηγική αναδιοργάνωση» που έμοιαζε εκτεταμένη: νέο, τριμερές λειτουργικό μοντέλο και τη —σχεδόν υποχρεωτική πια— δέσμευση για «επιθετική υιοθέτηση της AI».

Μπορεί, όμως, να είναι αργά για να σώσει η AI τη μετοχή.

Η PayPal έχει χάσει μερίδιο με τα χρόνια από τα Apple Pay, Google Pay και Shop Pay. Στο Q4 ανακοίνωσαν ότι η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε από 6% στο 1% σε ετήσια βάση το προηγούμενο τρίμηνο. Ο πρώην πρόεδρος της PayPal, David Marcus, μίλησε για πρώτη φορά μετά από 12 χρόνια, τον Φεβρουάριο, λέγοντας ότι η εταιρεία έχει «lost its mojo».

Κάποιοι θα πουν ότι το mojo έφυγε το 2002, όταν έκλεισε η συμφωνία με το eBay και ο Thiel αποχώρησε την ίδια μέρα. Σύντομα ακολούθησε η ομάδα των εσωστρεφών εργασιομανών που κοιμούνταν κάτω από τα γραφεία τους και παράτησαν διδακτορικά για να τρέξουν την εταιρεία: ο Sacks, που έφυγε για να γίνει τελικά ο «AI czar» του Λευκού Οίκου, ο Hoffman για να ξεκινήσει το LinkedIn, οι Hurley και Karim για το YouTube, και ο Musk για τα SpaceX και Tesla (είχε αποπεμφθεί θεαματικά νωρίτερα).

Ήταν άνθρωποι του προϊόντος που έτρεχαν μια εταιρεία προϊόντος. Στη θέση τους, με τον καιρό, ήρθαν άνθρωποι των χρηματοοικονομικών, άριστοι στη βελτιστοποίηση, που πόνταραν στον όγκο. Η PayPal απέκτησε το 2013 τη Braintree (ο τότε CEO της, Brian Johnson, είναι πλέον γνωστός για τα biohacking εγχειρήματά του) και την ανέδειξε σε έναν τεράστιο, «αόρατο» επεξεργαστή πίσω από τις Uber, Airbnb και μια μακριά λίστα άλλων εταιρειών, των οποίων οι σελίδες πληρωμών δεν αναφέρουν καν την PayPal. Έτσι, παρότι ο συνολικός όγκος πληρωμών αυξανόταν μέσω αυτών των συνεργασιών, η αναγνωρισιμότητα του brand υποχωρούσε, όπως και αυτό που έκανε την PayPal ξεχωριστή εξαρχής.

Κάτι που αναγνώρισε και ο πρώην πρόεδρος ως μοιραίο λάθος. Ο Marcus έγραψε στο X ότι ήταν «a fundamental miscalculation» να βελτιστοποιήσεις για τον όγκο πληρωμών αντί για το περιθώριο και τη διαφοροποίηση.

Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Η PayPal σήμερα αποτιμάται περίπου στα 40 δισ. δολάρια. Οι άλλες εταιρείες της «μαφίας» αξίζουν δεκάδες φορές περισσότερα — Tesla και Meta ξεπερνούν καθεμία το 1 τρισ., η Palantir κινείται γύρω στα 400 δισ., και το LinkedIn πουλήθηκε στη Microsoft για 26 δισ. πριν από μια δεκαετία.

Το άρθρο του Fortune το 2007 που βάφτισε τη «μαφία» παρέθετε τον τότε COO, David Sacks, να περιγράφει τι έκανε την εταιρεία να λειτουργεί. Το κύρος εκεί, έλεγε, μετριόταν «από το πόσο λίγοι ήταν αυτοί που βρίσκονταν πάνω σου και μπορούσαν να σε εμποδίσουν να κάνεις αυτό που ήθελες να κάνεις».

Πώς ο Ντέιβιντ Σακς βρέθηκε σε αδιέξοδο στον Λευκό Οίκο

Η κυβέρνηση Trump έκανε στροφή 180 μοιρών στην εποπτεία της τεχνητής νοημοσύνης, πυροδοτώντας τον χειρότερο φόβο του David Sacks: περισσότερη κρατική ρύθμιση στην τεχνολογία.

Τη Δευτέρα, οι New York Times ανέφεραν ότι ο Λευκός Οίκος εξέταζε το ενδεχόμενο το κράτος να ελέγχει τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης πριν από την κυκλοφορία τους. Για τον απλό αναγνώστη του Verge, αυτό έμοιαζε με πλήρη ανατροπή της πολιτικής του Donald Trump. Τον τελευταίο χρόνο, ο Trump εμφανιζόταν ως ένθερμος υποστηρικτής της απορρύθμισης υπέρ της βιομηχανίας, καταργώντας το μεγάλο εκτελεστικό διάταγμα του πρώην προέδρου Joe Biden για την ασφάλεια στην τεχνητή νοημοσύνη, αίροντας τους περιορισμούς στις εξαγωγές προηγμένων chip και υπογράφοντας εκτελεστικά διατάγματα που θα τιμωρούσαν νομικά τις πολιτείες αν ψήφιζαν και εφάρμοζαν νόμους για την AI χωρίς ομοσπονδιακή νομοθεσία. Τώρα, η κυβέρνηση Trump φαινόταν να κάνει στροφή 180 μοιρών, ζητώντας ομοσπονδιακή εποπτεία και έλεγχο των μοντέλων πριν βγουν στην αγορά.

Στην Ουάσιγκτον, όμως, η αλλαγή στη γραμμή του Λευκού Οίκου αποδίδεται σε τρεις μεγάλες εξελίξεις. Πρώτον, το Mythos της Anthropic έχει ανησυχήσει πραγματικά τον μηχανισμό εθνικής ασφάλειας, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει μια νέα απειλή: το ενδεχόμενο αντίπαλοι των ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν αμερικανικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης για να επιτεθούν στους δημόσιους και ιδιωτικούς τομείς της χώρας. Δεύτερον, άλλες χώρες αρχίζουν πλέον να διαμορφώνουν δικούς τους κανονισμούς για την AI, ενδεχομένως με τρόπο που θα είναι αντίθετος στα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Και ναι, το «να καταστρέφεις ένα data center μεγάλου τεχνολογικού ομίλου με στοχευμένο χτύπημα drone» είναι κι αυτό μια μορφή κρατικής ρύθμισης στην AI, αλλά σε αυτό θα επιστρέψουμε αργότερα.

Τρίτον, ο David Sacks απομακρύνθηκε από τη θέση του ως αρμόδιου για την AI και τα crypto, στερώντας από τη Silicon Valley ένα ακόμη κανάλι μέσω του οποίου μπορούσε να προωθεί στον ίδιο τον Trump μια ατζέντα φιλική προς τον κλάδο και στη λογική της «καινοτομίας με κάθε κόστος».

Ο ορισμός της πολιτικής επιρροής είναι συχνά θολός και ασαφής, ιδιαίτερα γύρω από τον Donald Trump, ο οποίος απαντά σε τηλεφωνήματα σχεδόν οποιουδήποτε και στη συνέχεια ενεργεί με βάση αυτή τη συμβουλή, αν το θελήσει. Θυμηθείτε όταν η Laura Loomer φέρεται να είχε έλεγχο πάνω στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας; Το βέβαιο νομικά, πάντως, είναι ότι ο Sacks, ο δισεκατομμυριούχος venture capitalist και fundraiser του Trump το 2024, δεν διαθέτει πλέον τα προνόμια που είχε ως ειδικός κυβερνητικός υπάλληλος, όπως η δυνατότητα πρόσβασης σε ευαίσθητες πληροφορίες, να μιλά εξ ονόματος του Λευκού Οίκου ή να ασκεί επίσημη επιρροή σε κρατικούς υπαλλήλους και υπηρεσίες.

Αντί γι’ αυτό, ο «ειδικός κυβερνητικός υπάλληλος», που υποτίθεται ότι θα εργαζόταν μόνο για 130 ημέρες στην κυβέρνηση και τελικά έμεινε για έναν ολόκληρο χρόνο, υπονόμευσε ενεργά την κυβέρνηση και έκαψε τη σχέση της με πολιτικούς συμμάχους. Κατά τη διάρκεια της θητείας του Sacks, ο Λευκός Οίκος δεν περιορίστηκε απλώς στην υπεράσπιση λιγότερης ρύθμισης. Προσπάθησε δύο φορές να περάσει από το Κογκρέσο μορατόριουμ στους κρατικούς νόμους για την AI και, όταν αυτό απέτυχε, προσπάθησε να αξιοποιήσει ένα εκτελεστικό διάταγμα που θα έδινε στην κυβέρνηση Trump τη δυνατότητα να μηνύει πολιτείες που ψηφίζουν ή εφαρμόζουν τέτοιους νόμους. Όμως οι τακτικές του, θυμίζοντας Σίλικον Βάλεϊ, για να μην πούμε και οι προσπάθειές του να συγκεντρώσει την εξουσία στην πολιτική για την AI αποκλείοντας υπάρχουσες υπηρεσίες, κατέληξαν να εξοργίσουν Ρεπουμπλικανούς και συμμάχους του MAGA, ενώ αποξένωσαν μεγάλα τμήματα της βάσης του Trump. Στην πραγματικότητα, η προσπάθεια ήταν τόσο αποτυχημένη, που όταν ανώνυμα στελέχη του Λευκού Οίκου επιχείρησαν πρόσφατα να πιέσουν ορισμένες ρεπουμπλικανικές πολιτείες να αποσύρουν υπό εξέταση νομοθεσία για την AI, ισχυριζόμενα ότι αντιστρατεύεται την ατζέντα του Trump, τέσσερις Ρεπουμπλικανοί βουλευτές πολιτειών μίλησαν δημόσια στη Wall Street Journal. Από την άλλη, αν ο στόχος ήταν απλώς να θαφτούν αυτά τα νομοσχέδια πριν καν προχωρήσουν, τότε πέτυχε.

Ακόμη κι αν ο Sacks δεν είχε αποτύχει τόσο θεαματικά — για να μην αναφερθούμε στο ότι επέκρινε δημόσια τον Donald Trump, κάτι που ο ίδιος δεν ανέχεται, επειδή συνέχιζε τον πόλεμο κατά του Ιράν — η δουλειά του γινόταν ολοένα και πιο δύσκολη για έναν μερικής απασχόλησης αξιωματούχο που διατηρεί δεσμούς με τον ιδιωτικό τομέα. Τους τελευταίους μήνες, το πεδίο της αμερικανικής πολιτικής για την AI έχει ανοίξει πολύ πέρα από την ατζέντα υπέρ της καινοτομίας που είχε ο Sacks για το 2025, σε τομείς όπου η απουσία ρύθμισης θα ήταν εξαιρετικά ανεύθυνη: την εθνική ασφάλεια και τη γεωπολιτική σταθερότητα.

Καθοριστική καμπή ήταν η διαρροή του Mythos της Anthropic, του μοντέλου AI που ήταν τόσο ισχυρό στον εντοπισμό κενών ασφαλείας στον κυβερνοχώρο, ώστε η εταιρεία — της οποίας η φήμη βασίζεται στο ότι δρα πιο υπεύθυνα από τους ανταγωνιστές της — αρνήθηκε να το διαθέσει στο κοινό. Η πιθανότητα ένα μοντέλο επιπέδου Mythos να γίνει εμπορικά διαθέσιμο ανησύχησε τον μηχανισμό εθνικής ασφάλειας και τον χρηματοπιστωτικό τομέα, και τράβηξε την προσοχή τριών ισχυρών προσώπων του Λευκού Οίκου: του υπουργού Οικονομικών Scott Bessent, του υπουργού Εμπορίου Howard Lutnick και της προσωπάρχη Susie Wiles.

Όταν ο Bessent και η Wiles συναντήθηκαν με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Anthropic, Dario Amodei, τον Απρίλιο, αυτό έδειξε όχι μόνο ότι έπαιρναν σοβαρά την απειλή, αλλά και ότι πλέον παραμέριζαν τους αντιπάλους της Anthropic στο Πεντάγωνο, οι οποίοι μήνες νωρίτερα είχαν πείσει τον Trump ότι η εταιρεία ήταν «woke» και έπρεπε να αποκλειστεί από κυβερνητική χρήση.

«Οι επιπτώσεις στην εθνική ασφάλεια από κάτι σαν το Mythos είναι δύσκολο να αμφισβητηθούν και τα πραγματικά επείγοντα ζητήματα εθνικής ασφάλειας δεν είναι εύκολο να πολιτικοποιηθούν», δήλωσε ο Charlie Bullock, ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης στο Institute for Law and AI, στο Verge. «Από τη στιγμή που εμπλέκονται σοβαροί άνθρωποι της εθνικής ασφάλειας, είναι δύσκολο να υποβαθμίσεις ή να πολιτικοποιήσεις το ζήτημα».

Τις τελευταίες εβδομάδες, ομοσπονδιακές υπηρεσίες που είχαν μείνει εκτός λόγω του Sacks αποκτούν πλέον μεγαλύτερες αρμοδιότητες. Την Τρίτη, το υπουργείο Εμπορίου ανακοίνωσε ότι όρισε το Center for AI Standards and Innovation (CAISI) ως την υπηρεσία που θα διενεργεί δοκιμές πριν από την ανάπτυξη εμπορικών μοντέλων frontier AI πριν από την κυκλοφορία τους και ότι έχει ήδη συνάψει συμφωνίες με τις xAI, Microsoft και Google DeepMind. Το CAISI υπάγεται στο National Institute of Standards and Technology (NIST), το οποίο είχε αποδυναμωθεί από το Department of Government Efficiency (DOGE) του Elon Musk πέρυσι, αλλά έχει αρχίσει να προσλαμβάνει προσωπικό για τεχνικές θέσεις.

Και άλλες χώρες δείχνουν τα δόντια τους, με τρόπο που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να ελέγξουν άμεσα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει αυτή τη στιγμή αναθεώρηση του AI Act και, παρότι οι χώρες της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν στις πιο πρόσφατες διαπραγματεύσεις, ό,τι τελικά προκύψει από αυτή τη νομοθεσία θα επηρεάσει άμεσα το πώς αναπτύσσονται τα frontier μοντέλα AI — και ενδεχομένως με τρόπο που, άθελά του, θα λειτουργεί εις βάρος των επιχειρηματικών και των συμφερόντων εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.

«[Ο Bessent] δεν συμπαθεί καθόλου τους Ευρωπαίους», είπε στο Verge σύμβουλος τεχνολογικής πολιτικής κοντά στην κυβέρνηση. Κατά την άποψή του, οι προτεινόμενοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για την ιδιωτικότητα δεν θα έβλαπταν μόνο τις αμερικανικές εταιρείες, αλλά θα επέτρεπαν και στην Κίνα να αναπτυχθεί ταχύτερα, και υπήρχε ιστορικό προηγούμενο: «Το έχουμε ξαναδεί αυτό στην περίπτωση της ευρυζωνικότητας, όταν προσπάθησαν να κάνουν το ίδιο στις αμερικανικές εταιρείες broadband. Στο τέλος, απλώς βοηθούσαν τη Huawei».

Υπάρχουν και γεωπολιτικοί παίκτες που απλώς δεν ενδιαφέρονται για το τι πιστεύουν ο Sacks ή η αμερικανική κυβέρνηση. Λίγες ημέρες αφότου οι αμερικανικές δυνάμεις βομβάρδισαν την Τεχεράνη και σκότωσαν τον θρησκευτικό της ηγέτη, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις με drone σε δύο data centers της AWS στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και προκάλεσε έμμεση ζημιά σε τρίτο data center στο Μπαχρέιν, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος σε όλη τη Μέση Ανατολή και ζημιές σε κρίσιμες υποδομές. Λίγες εβδομάδες αργότερα, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανακοίνωσαν ότι θα στοχεύσουν απευθείας 18 μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες που έχουν παρουσία στην περιοχή, μεταξύ αυτών και βαριά ονόματα της AI όπως η Google, η Meta, η Microsoft, η Palantir και η Nvidia, ενώ στη συνέχεια υποστήριξαν ότι έπληξαν data center της Oracle στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αργότερα, τα μέσα των ΗΑΕ διευκρίνισαν ότι κτίριο της Oracle στο Ντουμπάι υπέστη μικρές ζημιές από θραύσματα μετά από αναχαίτιση αερομεταφερόμενου drone.

«Ενώ εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχει πολύ πολιτική γύρω από αυτό, όπου το Maine [προσπαθεί] να τα απαγορεύσει, και ο [Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης της Florida Ron] DeSantis μιλά για απαγόρευση, για τον υπόλοιπο κόσμο αυτό είναι κρίσιμες υποδομές», είπε ο σύμβουλος τεχνολογικής πολιτικής κοντά στην κυβέρνηση. «Και γι’ αυτό ένα από τα πρώτα πράγματα που έκαναν οι Ιρανοί ήταν να βομβαρδίσουν όχι ένα, αλλά δύο από τα κρίσιμα data centers της Amazon, γιατί ξέρουν πόσο σημαντικά είναι». Η ζημιά στα data centers της AWS, που εξυπηρετούν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, είναι τόσο σοβαρή ώστε, ακόμη κι αν ο πόλεμος τελείωνε τώρα, θα χρειάζονταν «αρκετοί μήνες» για να επιστρέψουν σε πλήρη λειτουργία, σύμφωνα με την εταιρεία.

Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι ο David Sacks δεν διατηρεί καμία επιρροή στην κυβέρνηση Trump. Έχει απευθείας τον αριθμό του κινητού του Trump και παραμένει δισεκατομμυριούχος CEO, κάτι που στα μάτια του Trump είναι καλύτερο διαπιστευτήριο από κάθε μορφή τεχνογνωσίας. Ο George Packer του Atlantic δημοσίευσε πρόσφατα ένα εκτενές αφιέρωμα στον Sacks, αναδεικνύοντας την πλουτοκρατική του επιμονή. Κανείς δεν μπορεί πραγματικά να εμποδίσει έναν «άρχοντα του σύμπαντος» να επιδεικνύεται πού και πού. Όμως, ακόμη και σε σύγκριση με τους αγαπημένους πλούσιους του Trump, ο Sacks ίσως να μην ξεχωρίζει πια. Την περασμένη εβδομάδα, ο Trump παρέθεσε επίσημο δείπνο για την επίσκεψη του King Charles III στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη λίστα των καλεσμένων βρίσκονταν οι Tim Cook, Jensen Huang, Jeff Bezos, Marc Andreessen, Marc Benioff, στελέχη από τη Meta και την Alphabet — και όχι ο Sacks, ο οποίος είχε παραστεί σε προηγούμενο επίσημο δείπνο στο Windsor Castle, στο Ηνωμένο Βασίλειο, πέρυσι, όταν βρισκόταν ακόμη στον Λευκό Οίκο.

Όταν ρώτησα έναν γνώστη των ισορροπιών στο DC και των επίσημων δείπνων αν ο Sacks είχε προσκληθεί, η απάντηση ήταν αποκαλυπτική: «Γιατί να ήταν; Δεν ανήκει στον στενό κύκλο του Λευκού Οίκου».

Αυτός είναι ο τίτλος για τη native διαφήμιση

Η Google βάζει τέλος στο πειραματικό Project Mariner

Η Google έβαλε τέλος στο Project Mariner, το πειραματικό της χαρακτηριστικό που είχε σχεδιαστεί για να εκτελεί εργασίες για τον χρήστη στο διαδίκτυο, όπως μετέδωσε νωρίτερα το Wired και ο Maxwell Zeff.

Στη σελίδα του Project Mariner εμφανίζεται πλέον μήνυμα που αναφέρει: «Σας ευχαριστούμε που χρησιμοποιήσατε το Project Mariner. Σταμάτησε στις 4 Μαΐου 2026 και η τεχνολογία του ταξίδεψε σε άλλα προϊόντα της Google».

Η Google είχε παρουσιάσει για πρώτη φορά το Project Mariner τον Δεκέμβριο του 2024 και αργότερα ανακοίνωσε ενημέρωση που του επέτρεπε να εκτελεί έως και 10 εργασίες ταυτόχρονα. Μέσα στον τελευταίο χρόνο, η εταιρεία ενσωμάτωσε λειτουργίες που βασίζονται στο Project Mariner σε άλλα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ των οποίων το Gemini Agent, το οποίο μπορεί, για παράδειγμα, να αρχειοθετεί emails εκ μέρους του χρήστη ή να βοηθά στην κράτηση ξενοδοχείου. Η Google ενσωμάτωσε επίσης τις agentic δυνατότητες του Project Mariner στο AI Mode, τη λειτουργία αναζήτησης με τεχνητή νοημοσύνη.

Νωρίτερα φέτος, η Google παρουσίασε μια νέα λειτουργία με την ονομασία «auto-browse», η οποία μπορεί να εκτελεί σύνθετες εργασίες σε πολλά βήματα μέσα στο Chrome, όπως η αναζήτηση του κόστους πτήσεων. Αν και η Google δεν διευκρινίζει αν βασίζεται στο Project Mariner, μοιάζει με απάντηση στα εργαλεία agentic περιήγησης που προσφέρουν η OpenAI, η Perplexity και η OpenClaw.

Με την απομάκρυνση του Project Mariner, η Google ενδέχεται να ανοίγει χώρο για άλλες λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να παρουσιαστούν στο φετινό I/O, το οποίο ξεκινά στις 19 Μαΐου. Η Google δεν απάντησε άμεσα στο αίτημα του The Verge για σχόλιο.

Η αποψίλωση μπορεί να οδηγήσει τον Αμαζόνιο σε σημείο καμπής τη δεκαετία του 2030

Τουλάχιστον το 15% του Αμαζονίου έχει ήδη χαθεί και η περαιτέρω καταστροφή του μπορεί να πυροδοτήσει ευρεία υποβάθμιση του τροπικού δάσους, ακόμη και με αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά μόλις 1,5°C.

Μεγάλες εκτάσεις του τροπικού δάσους του Αμαζονίου έχουν ήδη εκχερσωθεί για την κτηνοτροφία, κάτι που κάνει το βιομά του πιο ευάλωτο σε μη αναστρέψιμη κατάρρευση, η οποία θα μπορούσε να συμβεί μέσα στις επόμενες δεκαετίες αν συνεχιστεί η αποψίλωση.

Μια σημαντική μελέτη του 2022 για τα σημεία καμπής είχε δείξει ότι ο Αμαζόνιος πιθανότατα θα υποστεί εκτεταμένη νέκρωση με υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 3,5°C και ενδεχομένως ακόμη και με 2°C. Αυτό προκαλεί ανησυχία, καθώς οι εκτιμήσεις θέλουν τη Γη να θερμαίνεται έως το 2100 κατά περίπου 2,6°C έως 2,7°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Όμως η έρευνα δεν είχε λάβει υπόψη την αποψίλωση, η οποία έχει ήδη οδηγήσει στην απώλεια τουλάχιστον του 15% του Αμαζονίου.

Ο αεροχείμαρρος μπορεί να αρχίζει να μετατοπίζεται ως απάντηση στην κλιματική αλλαγή.

Ο Νίκο Βούντερλινγκ, από το Potsdam Institute for Climate Impact Research στη Γερμανία, και οι συνεργάτες του μοντελοποίησαν τώρα την υποβάθμιση του Αμαζονίου με σενάρια που συνδυάζουν την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας και τη μεγάλη αποψίλωση έως το 2050. Όπως διαπίστωσαν, αν η συνολική απώλεια δασών φτάσει το 22%, ο Αμαζόνιος θα μπορούσε να υποστεί ευρεία νέκρωση ακόμη και με παγκόσμια θέρμανση 1,5°C. Ο πλανήτης έχει ήδη θερμανθεί κατά 1,3°C έως 1,4°C και θα μπορούσε να αγγίξει το 1,5°C έως το τέλος αυτής της δεκαετίας.

Η αποψίλωση επιβραδύνθηκε πέρυσι, αλλά αν επανέλθει, ο Αμαζόνιος θα μπορούσε να περάσει το σημείο καμπής ήδη από το 2031. Ο χρόνος και η έκταση της υποβάθμισης που προβλέπει το μοντέλο διέφεραν ανάλογα με το πόσο διοξείδιο του άνθρακα εκπέμπει η ανθρωπότητα, με ποσοστά αποψίλωσης 22% έως 28% να οδηγούν στο 62% έως 77% του βιοκλίματος του Αμαζονίου να μετατρέπεται σε λιβάδι, σαβάνα ή αραιό θαμνώδες δάσος.

«Βρήκαμε ότι, όταν λαμβάνεται υπόψη η αποψίλωση, το κρίσιμο όριο της παγκόσμιας θέρμανσης μειώνεται κατά περίπου 2 βαθμούς», λέει ο Βούντερλινγκ. «Ο λόγος που η αποψίλωση είναι τόσο κρίσιμη είναι ότι αποδυναμώνει αυτόν τον μηχανισμό ανακύκλωσης της ατμοσφαιρικής υγρασίας».

Τεράστια ατμοσφαιρικά ποτάμια μεταφέρουν υγρασία από τον Ατλαντικό Ωκεανό πάνω από τον Αμαζόνιο. Αφού πέσει η βροχή σε ένα σημείο του δάσους, τα δέντρα επανεκλύουν μέρος αυτής της υγρασίας στην ατμόσφαιρα, η οποία τη μεταφέρει σε άλλο σημείο για να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία. Έως και το 50% της βροχόπτωσης στο δυτικό τμήμα του Αμαζονίου ανακυκλώνεται από το ίδιο το δάσος.

Όμως η κοπή εκτάσεων του δάσους μειώνει αυτή την ανακύκλωση της υγρασίας και οδηγεί στην καταστροφή άλλων περιοχών που βρίσκονται υπήνεμα, κάτι που με τη σειρά του καταστρέφει και άλλες περιοχές σε ένα φαινόμενο ντόμινο. «Αρκεί ένα μικρό σπρώξιμο από την παγκόσμια θέρμανση για να γίνουν δυνατές αυτές οι αλυσιδωτές μεταβάσεις», λέει ο Βούντερλινγκ.

Παρότι τα ευρήματα είναι ανησυχητικά, βασίζονται σε υψηλό ρυθμό αποψίλωσης που θα έπληττε περιοχές οι οποίες σήμερα προστατεύονται, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Άρμστρονγκ Μακέι, από το Πανεπιστήμιο του Sussex στη Βρετανία, ο οποίος συμμετείχε στη μελέτη του 2022 για τα σημεία καμπής.

Η Βραζιλία έχασε περισσότερα από 28.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα πρωτογενούς δάσους το 2024, φτάνοντας το προηγούμενο ρεκόρ της. Ωστόσο, το 2025 μείωσε σχεδόν στο μισό αυτόν τον ρυθμό και ο πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα έχει δεσμευτεί να σταματήσει την αποψίλωση του Αμαζονίου έως το 2030. Αν αυτό επιτευχθεί, πιθανότατα θα αποφευχθεί το σημείο καμπής, ακόμη κι αν ο πλανήτης συνεχίσει να θερμαίνεται.

«Το να σταματήσει πλήρως η αποψίλωση είναι πιθανότατα αισιόδοξο», λέει ο Άρμστρονγκ Μακέι. «Αλλά ακόμη κι αν συνεχιστεί κάποια αποψίλωση, μάλλον δεν θα φτάσουμε σε αυτό το χειρότερο σενάριο που μοντελοποιήθηκε εδώ».

Παρόλα αυτά, η Βραζιλία έχασε περίπου το 0,5% του πρωτογενούς δάσους της το 2025. Και τα δύο τελευταία χρόνια, τα δύο τρίτα της καταστροφής των δασών οφείλονται σε πυρκαγιές, που συνήθως ξεκινούν όταν αγρότες καίνε βλάστηση σε αποψιλωμένες εκτάσεις και στη συνέχεια οι φωτιές επεκτείνονται στο γειτονικό δάσος.

Οι δασικές πυρκαγιές, που κάποτε ήταν σχεδόν ανήκουστες, μπορούν πλέον να εξαπλώνονται επειδή το τροπικό δάσος είναι πιο ζεστό και πιο ξηρό, συνθήκες που θα επιδεινωθούν από τη φάση Ελ Νίνιο αργότερα μέσα στη χρονιά. Ως αποτέλεσμα, η μελέτη ίσως υποτιμά την ευαλωτότητα του Αμαζονίου, σύμφωνα με τον Ντόμινικ Σπράκλεν από το Πανεπιστήμιο του Leeds στη Βρετανία.

«Βλέπουμε πολύ μεγαλύτερες φωτιές», λέει. «Αυτό είναι ανησυχητικό, αν έχουμε περάσει σε ένα νέο καθεστώς όπου αυτό μπορεί να συμβαίνει όλο και πιο συχνά».

Ήδη ο Αμαζόνιος έχει περάσει από απορροφητήρα άνθρακα σε πηγή άνθρακα, και η ευρεία υποβάθμισή του θα μπορούσε να απελευθερώσει αρκετό διοξείδιο του άνθρακα ώστε να θερμάνει τον πλανήτη έως και κατά 0,2°C. Θα κατέστρεφε επίσης το μεγαλύτερο απόθεμα χερσαίας βιοποικιλότητας στον κόσμο.

«Πραγματικά θέλουμε να απομακρυνόμαστε από αυτό το όριο, όχι να πλησιάζουμε όλο και περισσότερο», λέει ο Σπράκλεν.

Nature DOI: 10.1038/s41586-026-10456-0

Θεραπεία με κόκκινο φως: τα πραγματικά οφέλη για την υγεία

Η θεραπεία με κόκκινο φως υπόσχεται να αντιμετωπίσει τα πάντα, από την ακμή και την τριχόπτωση μέχρι την κατάθλιψη και τον χρόνιο πόνο. Πολλοί από αυτούς τους ισχυρισμούς είναι υπερβολικοί, όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να έχει θεραπευτική δράση.

George Dagerotip/Unsplash

Καλύτερος ύπνος, καλύτερη διάθεση, λιγότερες ρυτίδες: αυτά είναι μόνο μερικά από τα υποτιθέμενα οφέλη του κόκκινου φωτός, το οποίο εφαρμόζεται στο δέρμα μέσω λέιζερ ή διόδων εκπομπής φωτός (LED). Αν πιστέψει κανείς τη βιομηχανία ευεξίας, λίγα λεπτά την ημέρα μέσα σε μια ρόδινη λάμψη αρκούν για να αντιμετωπίσουν μια σειρά από προβλήματα, από την τριχόπτωση και την ακμή έως τον χρόνιο πόνο και την κατάθλιψη.

Με βάση όλον αυτόν τον θόρυβο, θα ήταν εύλογο να θεωρήσει κανείς ότι πρόκειται απλώς για μια ακριβή μόδα. Άλλωστε, αν κάτι ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, συνήθως δεν είναι.

Ωστόσο, αν και τα στοιχεία για τις περισσότερες από αυτές τις υποσχέσεις είναι στην καλύτερη περίπτωση αδύναμα, υπάρχει και μια άλλη πλευρά της θεραπείας με κόκκινο φως που είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από την απλή βελτίωση της εικόνας. Νέα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να περιορίσει τη γνωστική έκπτωση, ενώ ερευνητές δοκιμάζουν πλέον την τεχνολογία σε παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και η νόσος Πάρκινσον, με πολλές ακόμη εφαρμογές να βρίσκονται σε εξέλιξη. «Σιγά σιγά αρχίζει να κερδίζει έδαφος», λέει ο John Mitrofanis από το Πανεπιστήμιο Grenoble Alpes στη Γαλλία, ο οποίος ασχολείται με τη θεραπεία με κόκκινο φως εδώ και 15 χρόνια. «Όταν ξεκίνησα, μπορεί να υπήρχαν 10 ή 20 δημοσιεύσεις τον χρόνο, αλλά τώρα είναι χιλιάδες».

Η χρήση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι συνηθισμένη στην ιατρική. Οι γιατροί χρησιμοποιούν συστηματικά ακτίνες Χ για να εξετάσουν τα οστά και υπεριώδες φως για την αντιμετώπιση ορισμένων δερματικών παθήσεων. Όμως, σε αντίθεση με αυτά, το κόκκινο φως ανήκει στο ορατό φάσμα, τη στενή ζώνη μηκών κύματος που ανιχνεύει το ανθρώπινο μάτι. Τα μήκη κύματός του είναι μεγαλύτερα από άλλα ορατά χρώματα, όπως το μπλε ή το πράσινο φως, και κυμαίνονται περίπου μεταξύ 650 και 750 νανομέτρων. Αυτό του επιτρέπει να περνά από το νεκρό εξωτερικό στρώμα του δέρματος και να διεισδύει λίγα χιλιοστά πιο κάτω. Όσο μεγαλύτερο είναι το μήκος κύματος, τόσο βαθύτερα φτάνει.

Από τα ιατρεία των δερματολόγων και τα spa, η θεραπεία με κόκκινο φως είναι πλέον εύκολα διαθέσιμη μέσα από συσκευές για καταναλωτές, όπως μάσκες προσώπου και πάνελ για όλο το σώμα. Influencers τη διαφημίζουν στα social media, ενώ η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ έχει εγκρίνει συσκευές για ακμή και τριχόπτωση, χωρίς όμως ακόμη να τις έχει αναγνωρίσει ως κλινικά αποτελεσματικές.

Η έρευνα πάνω στη θεραπεία με κόκκινο φως, πάντως, ξεκινά ήδη από το 1960, με την εφεύρεση του λέιζερ. Οι βιοϊατρικοί ερευνητές αναρωτήθηκαν γρήγορα αν αυτές οι στενές δέσμες φωτός είχαν ιατρική χρήση. Και σύντομα πήραν την απάντησή τους.

Το 1967, ο φυσικός Endre Mester στο Πανεπιστήμιο Semmelweis στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας έστρεψε κόκκινα λέιζερ με μήκος κύματος 694 νανομέτρων σε ξυρισμένα ποντίκια, για να δει αν προκαλούσαν καρκίνο του δέρματος. Δεν τον προκάλεσαν. Αντίθετα, προκάλεσαν πιο έντονη επανέκφυση του τριχώματός τους.

Αργότερα, ο Mester διαπίστωσε ότι τα λέιζερ ενίσχυαν την επούλωση τραυμάτων και άρχισε να τα χρησιμοποιεί για τη θεραπεία ελκών και άλλων δύσκολα αντιμετωπίσιμων πληγών σε ανθρώπους. Έτσι γεννήθηκε ένας νέος κλάδος της ιατρικής, τον οποίο ο Mester ονόμασε χαμηλής έντασης θεραπεία με λέιζερ (LLLT). Άλλοι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το φως δεν χρειάζεται να είναι ορατό: το κοντινό υπέρυθρο, με μήκη κύματος μεταξύ 700 και 850 νανομέτρων, δηλαδή λίγο πέρα από το ορατό φάσμα, είχε επίσης θεραπευτική δράση. Μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν LED αντί για λέιζερ.

Η επιστήμη πίσω από την LLLT, που πλέον έχει μετονομαστεί σε φωτοβιοδιέγερση, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως, όμως γνωρίζουμε τα βασικά, λέει ο Glen Jeffery από το University College London. Όταν το κόκκινο ή το κοντινό υπέρυθρο φως πέφτει στο δέρμα, δρα σε εξειδικευμένες δομές μέσα στα κύτταρα, που ονομάζονται μιτοχόνδρια. Εκεί, στις «μπαταρίες» των κυττάρων, το φως κάνει το πιο ενδιαφέρον του έργο.

Τα μόνα τέσσερα συστατικά για την περιποίηση της επιδερμίδας που έχει αποδειχθεί ότι λειτουργούν

Τα μιτοχόνδρια περιέχουν μόρια που απορροφούν φως και ονομάζονται χρωμοφόρα. Ένα από αυτά, η κυτοχρώμιο c οξειδάση, είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Αποτελεί βασικό μέρος της διαδικασίας με την οποία τα κύτταρα παράγουν ATP, το μόριο που μεταφέρει ενέργεια. Η απορρόφηση κόκκινου ή κοντινού υπέρυθρου φωτός διεγείρει την κυτοχρώμιο c οξειδάση, επιταχύνοντας τη διαδικασία και παράγοντας περισσότερο ATP.

Αυτό είναι ωφέλιμο για αρκετούς λόγους. Καθώς μεγαλώνουμε, η αποδοτικότητα των μιτοχονδρίων μειώνεται και μαζί της η ικανότητά τους να παράγουν αρκετή ενέργεια. «Μέχρι να φτάσετε στη μέση ηλικία, συνήθως έχετε έλλειμμα ATP», λέει ο Jeffery.

Υπάρχει και ένα ακόμη μειονέκτημα: η υπερπαραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου, ασταθών χημικών που καταστρέφουν τα κοντινά κύτταρα και προκαλούν φλεγμονή. «Μέχρι τα 30, έχετε συστηματική φλεγμονή, και η συστηματική φλεγμονή είναι από εκείνα τα πράγματα που τελικά θα σας σκοτώσουν», λέει ο Jeffery. Συμβάλλει σε πολλές χρόνιες ασθένειες, όπως ο διαβήτης, οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος.

Το κόκκινο φως επιταχύνει τη διαδικασία με την οποία τα κύτταρα παράγουν ενέργεια Bakhrom Tursunov/Alamy

Το κόκκινο φως επιταχύνει τη διαδικασία με την οποία τα κύτταρα παράγουν ενέργεια

Bakhrom Tursunov/Alamy

Η διέγερση των μιτοχονδρίων με κόκκινο φως καλύπτει το έλλειμμα ATP και μειώνει τις δραστικές μορφές οξυγόνου, με άλλα λόγια αναζωογονεί. Επίσης, φαίνεται να διεγείρει φυσικά αντιφλεγμονώδη μόρια, όπως οι προσταγλανδίνες. «Αναμφίβολα το ATP αυξάνεται», λέει ο Jeffery. «Αναμφίβολα η φλεγμονή μειώνεται». Είναι κέρδος και από τις δύο πλευρές.

Η διαδικασία φαίνεται επίσης να ενισχύει έναν μηχανισμό με τον οποίο τα κύτταρα επουλώνουν το ένα το άλλο, γνωστό ως βιοφωτονικό φαινόμενο. Τα κύτταρα παράγουν φως, κυρίως στα μιτοχόνδριά τους, και το χρησιμοποιούν για να επικοινωνούν μεταξύ τους. «Τα κύτταρα που βρίσκονται σε δυσκολία εκπέμπουν υπεριώδες ή μπλε φως. Αν όμως είναι χαρούμενα και υγιή, εκπέμπουν κόκκινο και κοντινό υπέρυθρο», λέει ο Mitrofanis. «Χρησιμοποιούν αυτό το φως για να επιδιορθώνονται μεταξύ τους. Αν ένα κύτταρο πεθαίνει, το επικοινωνεί και τότε τα γειτονικά κύτταρα του δίνουν κόκκινο και κοντινό υπέρυθρο φως».

Το εξωτερικό φως μπορεί να επηρεάσει βαθιά τον ενεργειακό μεταβολισμό. Το 2024, ο Jeffery και ο συνάδελφός του Michael Powner στο City St George’s, University of London, έστρεψαν κόκκινο φως σε μια μικρή περιοχή στο άνω μέρος της πλάτης 15 ανθρώπων χωρίς υποκείμενα προβλήματα υγείας. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες ήπιαν ζαχαρόνερο και υποβλήθηκαν σε περιοδικούς ελέγχους σακχάρου για τις επόμενες 2 ώρες. Κατά μέσο όρο, το σάκχαρο στο αίμα ήταν σχεδόν 28% χαμηλότερο σε αυτή την ομάδα από ό,τι σε μια άλλη ομάδα 15 ατόμων που δεν είχε εκτεθεί σε κόκκινο φως, κάτι που δείχνει ότι το φως είχε διεγείρει τα μιτοχόνδριά τους, βοηθώντας τα να μετατρέπουν πιο αποτελεσματικά τη ζάχαρη σε ATP.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι τα αποτελέσματα επεκτείνονται πέρα από τα μιτοχόνδρια που δέχτηκαν το φως, καθώς το μικρό σημείο του δέρματος δεν μπορεί να εξηγήσει τη μεγάλη επίδραση, λέει ο Jeffery. Αυτό ίσως σχετίζεται με το αινιγματικό abscopal effect, ένα σπάνιο φαινόμενο στην ακτινοθεραπεία του καρκίνου, όπου η ακτινοβόληση ενός πρωτοπαθούς όγκου μπορεί να συρρικνώσει δευτερογενείς όγκους αλλού στο σώμα, λέει.

Οι εταιρείες καταναλωτικών προϊόντων που προωθούν τη θεραπεία με κόκκινο φως για λόγους ευεξίας έχουν αξιοποιήσει αυτή την επιστημονική εξήγηση. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πλαστικοί χειρουργοί άρχισαν να τη χρησιμοποιούν για να βοηθήσουν στην επούλωση μετεγχειρητικών πληγών και η φήμη για τις θεραπευτικές της ιδιότητες εξαπλώθηκε. Κλινικές άρχισαν να την προσφέρουν και σε άτομα που δεν είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, και σύντομα εμφανίστηκαν και οι πρώτες συσκευές για το σπίτι.

Η θεραπεία με κόκκινο φως είναι πλέον μια ακμάζουσα αγορά. Σύμφωνα με το περιοδικό Vogue, η παγκόσμια αγορά αποτιμήθηκε σε περίπου 520 εκατομμύρια δολάρια το 2021 και προβλέπεται να φτάσει τα 800 εκατομμύρια δολάρια έως το 2031. Σαλόνια, spa και γυμναστήρια την προσφέρουν ολοένα και περισσότερο μαζί με μασάζ και περιποιήσεις προσώπου. Οι καταναλωτές μπορούν να αγοράσουν συσκευές για το σπίτι, από φορητές ράβδους και μάσκες προσώπου έως κράνη και κουβέρτες. Οι φθηνότερες κοστίζουν περίπου 100 λίρες Αγγλίας (135 δολάρια), ενώ κάποιες φτάνουν τις χιλιάδες.

Οι εταιρείες προωθούν τα προϊόντα αυτά ως εύκολο δρόμο προς την ευεξία και τη βελτίωση της εμφάνισης. Στη λίστα των προβλημάτων που υποτίθεται ότι βοηθούν περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι ρυτίδες, η τριχόπτωση, η ακμή, οι ραγάδες, η φλεγμονή, ο πόνος, η αϋπνία, η παχυσαρκία, η αθλητική απόδοση, η στυτική δυσλειτουργία, οι πόνοι της περιόδου, η κατάθλιψη, η «θολούρα» στο μυαλό, η υπογονιμότητα και η φθορά που σχετίζεται με την ηλικία.

Με δεδομένες τις γενικές αναζωογονητικές και ενεργειακές επιδράσεις του κόκκινου φωτός, οι ισχυρισμοί αυτοί μοιάζουν πειστικοί. Στην πράξη, όμως, οι περισσότεροι είναι «ιδιαίτερα αμφίβολοι», λέει ο Jeffery. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένα θετικά σημεία.

Το σώμα μας γερνά πιο γρήγορα από ποτέ. Μπορούμε να πατήσουμε φρένο;

Σε όλο τον κόσμο οι άνθρωποι γερνούν ταχύτερα και εμφανίζουν ασθένειες που συνήθως αφορούσαν τους ηλικιωμένους. Υπάρχουν όμως τρόποι να αντιστραφεί το βιολογικό σας ηλικιακό προφίλ.

Το 2025, ομάδα υπό την δερματολόγο Michelle Pavlis στο Duke University στη Βόρεια Καρολίνα εξέτασε 59 μελέτες, με περισσότερους από 1.880 ανθρώπους, για τη χρήση της θεραπείας με κόκκινο φως στις δερματικές παθήσεις, από την actinic cheilitis έως την ακμή. Όσον αφορά την αισθητική χρήση, «τα πιο ισχυρά στοιχεία αφορούν την ακμή, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων οικιακών συσκευών LED», λέει η Pavlis.

Η Pavlis διαπίστωσε ότι η θεραπεία μπορεί να είναι εξίσου καλή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, καλύτερη από τις καθιερωμένες φαρμακευτικές θεραπείες για την ακμή. Για παράδειγμα, μία μελέτη έδειξε ότι 12 εβδομάδες θεραπείας με κόκκινο φως μείωσαν τα σπυράκια κατά 79%, κατά μέσο όρο. Σε σύγκριση, ένα από του στόματος αντιβιοτικό μαζί με τοπική αδαπαλένη, μια τυπική αγωγή για την ακμή, οδήγησε σε μείωση μόλις 69%. Οι συσκευές που απευθύνονται ειδικά στην ακμή συχνά εκπέμπουν μπλε και κόκκινο φως, καθώς και τα δύο μήκη κύματος μπορούν να εξουδετερώσουν τα βακτήρια που προκαλούν σπυράκια.

Η ανασκόπηση έδειξε επίσης ότι η θεραπεία εξομαλύνει τον τόνο του δέρματος σε άτομα με ψωρίαση, μια αυτοάνοση πάθηση, ή ροδόχρου νόσο, όπου το δέρμα γίνεται κοκκινωπό και με εξογκώματα. Ωστόσο, και οι δύο αυτές χρήσεις έχουν δοκιμαστεί μόνο σε μία κλινική δοκιμή.

Τι γίνεται με τις ρυτίδες και τη γενική αναζωογόνηση του δέρματος; Εδώ τα στοιχεία είναι μικτά. Στη μελέτη με τα πιο θετικά αποτελέσματα, το 60% των συμμετεχόντων παρουσίασε λιγότερες ρυτίδες και βελτίωση στη συνολική όψη του δέρματος, όπως αξιολογήθηκε από δερματολόγο. Όμως δύο άλλες μελέτες δεν έδειξαν καμία σημαντική βελτίωση.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η θεραπεία με κόκκινο φως μπορεί να προλάβει και ακόμη και να αντιστρέψει την τριχόπτωση Martin Parr/Magnum Photos

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η θεραπεία με κόκκινο φως μπορεί να προλάβει και ακόμη και να αντιστρέψει την τριχόπτωση

Martin Parr/Magnum Photos

Η ανάπτυξη των μαλλιών είναι ένας ακόμη τομέας με προοπτικές. Σε οποιαδήποτε στιγμή, περίπου το 15% των θυλάκων της τρίχας είναι αδρανείς, κάτι που προηγείται της πτώσης των μαλλιών. Η έντονη επανέκφυση του τριχώματος που παρατήρησε ο Mester στα ξυρισμένα ποντίκια του πιθανότατα οφειλόταν στο ότι οι θύλακες δέχτηκαν ενεργειακή ώθηση από το κόκκινο φως, με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθούν εκείνοι που διαφορετικά θα έμεναν σε λήθαργο.

Το ίδιο φαίνεται να ισχύει και στους ανθρώπους. Σε δοκιμή του 2020, ερευνητές στη Νότια Κορέα χρησιμοποίησαν ένα κράνος για να κατευθύνουν κόκκινο φως στο τριχωτό της κεφαλής 30 ενηλίκων με ανδρογενετική αλωπεκία, την πιο συχνή μορφή τριχόπτωσης. Οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν τη συσκευή κάθε δεύτερη μέρα για 25 λεπτά, ενώ μια ξεχωριστή ομάδα 29 ατόμων χρησιμοποιούσε μια εικονική εκδοχή. Μετά από 16 εβδομάδες, η πυκνότητα των μαλλιών σε όσους έλαβαν την πραγματική θεραπεία αυξήθηκε κατά περισσότερο από 57%, κατά μέσο όρο, σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Οι τρίχες τους επίσης πάχυναν, ενώ εκείνες της ομάδας ελέγχου αδυνάτισαν. Δεν είναι όμως γνωστό πόσο διαρκεί αυτό το αποτέλεσμα.

Η άλλη εφαρμογή του Mester, η επούλωση τραυμάτων, έχει επίσης κάποια τεκμηρίωση. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι το κόκκινο και το κοντινό υπέρυθρο φως μπορούν να βοηθήσουν στην επούλωση εγκαυμάτων, ουλών και διαβητικών ελκών στο πόδι. Ωστόσο, οι περισσότερες περιλάμβαναν μόλις λίγους συμμετέχοντες, κάτι που σημαίνει ότι τα στοιχεία δεν είναι οριστικά. Δεν είναι επίσης γνωστό ποιο μήκος κύματος λειτουργεί καλύτερα, αν και κάποια έρευνα δείχνει προς το εύρος των 630 έως 660 νανομέτρων.

Η αδυναμία εμφανίζεται πολύ νωρίτερα από όσο θα περίμενε κανείς, αλλά μπορεί να αντιστραφεί

Μελέτες έχουν δείξει ακόμη ότι η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με διατροφή και άσκηση. Όμως σχεδόν όλες είχαν λιγότερους από 100 συμμετέχοντες. Και οι ισχυρισμοί ότι η θεραπεία με κόκκινο φως μπορεί να αφαιρέσει λίπος από συγκεκριμένα σημεία, αυτό που λέγεται «spot fat» reduction, είναι αμφισβητήσιμοι. Το 2016, ερευνητές στο Nicolaus Copernicus University στην Πολωνία φώτισαν τη μία πλευρά της κοιλιάς 24 ανθρώπων με εμπορική συσκευή κόκκινου φωτός, αφήνοντας την άλλη πλευρά ανέπαφη. Μετά από έξι συνεδρίες, δεν υπήρχε καμία διαφορά στον λιπώδη ιστό ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Όσο για τα υπόλοιπα υποτιθέμενα οφέλη, απλώς δεν υπάρχουν στοιχεία.

Άρα, σημαίνει αυτό ότι οι οικιακές θεραπείες με κόκκινο φως έχουν…