Η εξορία και η τέχνη της νεαρής Ιρανής πρόσφυγα στο «A Fox Under a Pink Moon»

Το «A Fox Under a Pink Moon» παρουσιάζει τη Σοράγια Ακλαγκί, που κατέγραψε την επικίνδυνη φυγή της από το Ιράν και τη δύσκολη νέα της ζωή σε διάστημα πέντε ετών με το κινητό της, υλικό που συναρμολογήθηκε εδώ με animation από τον Μερντάντ Οσκούι.

Η ταινία δίνει την εικόνα ενός κόσμου βαθιά θλιβερού, μέσα από αυτό το εντυπωσιακό πορτρέτο μιας πρόσφυγα. Η Σοράγια, που είναι μόλις 16 στην αρχή του φιλμ, ξεκινά από ένα κέντρο ασύλου στην Κωνσταντινούπολη, έχοντας εγκαταλείψει μια αδιέξοδη ζωή ως οικιακή βοηθός στην Τεχεράνη. Τα περισσότερα «παιχνίδια» — όπως αποκαλούνται ευφημιστικά οι διασχίσεις συνόρων με διακινητές — καταλήγουν σε αποτυχία, στην ερημιά και στα χέρια εχθρικών αστυνομικών δυνάμεων.

Η Σοράγια ελπίζει να συναντήσει τη μητέρα της, η οποία έφυγε για την Αυστρία μετά τον θάνατο του πατέρα της, όταν εκείνη ήταν παιδί. Τελικά επιστρέφει στην ιρανική πρωτεύουσα, δίπλα στον βίαιο σύζυγό της. Με καταγωγή από το Αφγανιστάν, παρακολουθεί στην τηλεόραση την επικράτηση των Ταλιμπάν και ταυτίζεται έντονα με τον δοκιμαζόμενο πληθυσμό που απελπισμένα προσπαθεί να επιβιβαστεί σε αμερικανικό αεροπλάνο. Ετοιμάζεται για την επόμενη απόπειρα διαφυγής, αν καταφέρει να αποφύγει τα χτυπήματα από τον σύντροφό της, ενώ και η τουρκική συνοριοφυλακή προσθέτει ακόμη μία δοκιμασία. Ό,τι κι αν συμβαίνει, το αφηγείται στην κάμερα με μια μουδιασμένη μονολογία.

Το μόνο που τη σώζει είναι η τέχνη. Γεννημένη δημιουργός, διοχετεύει τις δυσκολίες και την απόγνωσή της σε έντονα, πλούσια σχέδια, όπου επανέρχονται τέσσερις μορφές: το φεγγάρι, στο οποίο εκφράζει τη λαχτάρα της, μια αλεπού που της δίνει συμβουλές, ο κλόουν ως προέκταση του εαυτού της και της εσωτερικής της δύναμης, και οι τραχιές δαιμονικές μορφές των φόβων της, τις οποίες μετατρέπει και σε γλυπτά. Αυτή η εικονογραφία περνά στην ταινία μέσα από αχνές, νοσταλγικές κινούμενες εικόνες, αφήνοντας να ξετυλιχθεί η φαντασία που η σκληρή πραγματικότητα περιορίζει.

Οι εξομολογήσεις της δίνουν μια μυθολογική χροιά σε μια ήδη σισύφεια ζωή, καθώς η Σοράγια επιστρέφει διαρκώς στο σημείο εκκίνησης. Η οπτική της ευαισθησία φαίνεται και πίσω από την κάμερα, αφού αποτυπώνει με καθαρότητα συχνά χαοτικές μεταναστευτικές σκηνές σε φορτηγά και σε βυθιζόμενες βάρκες. Αν η ίδια η Σοράγια δεν αρκεί ως ισχυρή απόδειξη ότι η τέχνη λειτουργεί ως πηγή αντοχής, υπάρχουν και άλλα νέα ταλέντα που ακολουθούν τον ίδιο δρόμο. Χαμένοι απελπιστικά σε ένα δάσος, μια ομάδα παιδιών προσφύγων φτιάχνει ένα «σπιτάκι για ποντίκια» με τοίχους από κλαδιά και στέγη από φύλλα.

Η ταινία αφήνει μια έντονα ανήσυχη, αλλά και συγκινητική αίσθηση, και διαβάζεται καθαρά ως έκκληση υπέρ της τέχνης ως πρώτου βήματος για να οριστούν τα όρια του σπιτιού.

Πηγή: theguardian.com.