Ο ταραγμένος μανδύας της Γης ίσως δημιούργησε τη Μεγάλη Ασυμφωνία

Στο Γκραν Κάνιον υπάρχει μια γραμμή στα πετρώματα όπου μοιάζει να έχει χαθεί ο χρόνος. Στη βάση της βρίσκονται αρχαία κρυσταλλικά πετρώματα, ενώ στην κορυφή απλώνονται ψαμμίτες που εναποτέθηκαν όταν η ζωή άρχισε να διαφοροποιείται κατά την Κάμβρια Έκρηξη.

Αυτό το κενό είναι η λεγόμενη «Μεγάλη Ασυμφωνία», όπως εξηγεί ο γεωεπιστήμονας Nicolas Flament από το Πανεπιστήμιο του Γουλόνγκονγκ στην Αυστραλία. «Είναι ένα κενό στο γεωλογικό αρχείο», λέει. «Αυτό το κενό μπορεί να είναι από 200 εκατομμύρια χρόνια, που δεν είναι και τόσο εντυπωσιακό, έως και περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο χρόνια».

Σε πρόσφατη μελέτη στο Nature, ο Flament και ο συνάδελφός του Santosh Dhungana υποστηρίζουν ότι αυτό το κενό διαμορφώθηκε με τη βοήθεια διεργασιών από τα βάθη του πλανήτη. Σύμφωνα με τα μοντέλα τους, αργά ρεύματα θερμού πετρώματος στον μανδύα της Γης έσπρωξαν ολόκληρες ηπείρους προς τα πάνω για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Έτσι οι παγετώνες μπόρεσαν να τις διαβρώσουν και στη συνέχεια να τις βυθίσουν ξανά, ώστε νέα ιζήματα να καλύψουν την πληγή. Το μεγαλύτερο κενό στο γεωλογικό αρχείο μπορεί να είναι αποτύπωμα διεργασιών που συμβαίνουν βαθιά στο εσωτερικό του πλανήτη.

Τα αρχαιότερα ιζήματα που κάθονται πάνω στη Μεγάλη Ασυμφωνία στη Βόρεια Αμερική χρονολογούνται μεταξύ 635 και 482 εκατομμυρίων ετών. Οι γεωλόγοι την έχουν εντοπίσει στο μεγαλύτερο μέρος της Βόρειας Αμερικής, αλλά και σε τμήματα της βόρειας Ευρώπης και της βόρειας Κίνας. «Φαίνεται ότι κάτι συνέβη, ιδιαίτερα στη Βόρεια Αμερική», λέει ο Flament.

Η επικρατέστερη εξήγηση ήταν η παγετωνική δράση. Μεταξύ περίπου 720 και 635 εκατομμυρίων ετών πριν, οι παγετώνες έφτασαν έως τους τροπικούς και ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι ολόκληρος ο πλανήτης πάγωσε, σε ένα σενάριο που ονομάζεται Snowball Earth. «Τα στρώματα πάγου είναι πολύ αποτελεσματικά στο να τρίβουν, να χαράσσουν και να ξύνουν την επιφάνεια», εξηγεί ο Flament. Όπως λέει, οι παγετώνες είναι περίπου 10 φορές πιο αποτελεσματικοί από τα ποτάμια στην απομάκρυνση πετρωμάτων. Όμως, αν ολόκληρος ο πλανήτης είχε παγώσει, η Μεγάλη Ασυμφωνία θα έπρεπε να εμφανίζεται παντού. Και δεν συμβαίνει αυτό.

Πηγή: arstechnica.com.