Λιγότερο από 4 λεπτά έντονης κίνησης την ημέρα μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας

Λιγότερα από 4 λεπτά σωματικής προσπάθειας την ημέρα, όπως το τρέξιμο για να προλάβει κανείς το λεωφορείο ή το κουβάλημα βαριών ψωνιών, μπορεί να μειώνουν στο μισό τον κίνδυνο άνοιας. Σε μεγάλη μελέτη, όσοι έκαναν σύντομες εκρήξεις έντονης κίνησης είχαν έως και 48% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο σε σχέση με όσους είχαν καθιστική ζωή.

«Αυτές οι σύντομες εκρήξεις δραστηριότητας υψηλότερης έντασης βρίσκονται σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας, οπότε αυτό δημιουργεί μια πραγματικά ενδιαφέρουσα και εφαρμόσιμη ευκαιρία να βρούμε νέους τρόπους με τους οποίους ο μέσος άνθρωπος μπορεί να προστατεύσει την υγεία του», λέει ο Nicholas Koemel από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, ο οποίος παρκάρει το αυτοκίνητό του πιο μακριά από τον χώρο εργασίας για να περπατά περισσότερο.

Η άσκηση προσφέρει πολλαπλά οφέλη, από την ενίσχυση της μυϊκής ανάπτυξης και την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων έως τη βελτίωση της ψυχικής υγείας. Πολλοί άνθρωποι, όμως, δυσκολεύονται να εντάξουν στο πρόγραμμά τους τα 150 λεπτά μέτριας έντασης φυσικής δραστηριότητας την εβδομάδα που συνιστώνται.

Αυτό έχει αυξήσει το ενδιαφέρον για τα οφέλη της περιστασιακής άσκησης που προκύπτει από την καθημερινή προσπάθεια, όπως το περπάτημα σε ανηφόρα ή το έντονο παιχνίδι με παιδιά. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι τέτοιες σύντομες εκρήξεις δραστηριότητας μπορούν να συμβάλουν στην υγεία της καρδιάς και να παρατείνουν τη ζωή. Στο πεδίο της γνωστικής λειτουργίας, ακόμη και λίγα λεπτά περπατήματος ή διατάσεων κάθε ώρα έχουν συνδεθεί με καλύτερη μνήμη και μεγαλύτερη διάρκεια προσοχής.

Εστιάζοντας στον κίνδυνο άνοιας, ο Koemel και οι συνεργάτες του ανέλυσαν δεδομένα από 22.618 ενήλικες, κυρίως στις αρχές των 60s, από τη μελέτη UK Biobank. Κανένας από τους συμμετέχοντες δεν είχε διάγνωση άνοιας όταν φόρεσε επιταχυνσιόμετρα καρπού για να καταγράψει τη δραστηριότητά του επί επτά ημέρες, μεταξύ 2013 και 2015.

Οι ερευνητές αναζήτησαν στα δεδομένα σποραδικά επεισόδια έντονης προσπάθειας, όπως το ανέβασμα σκάλας, το κουβάλημα βαριών ψωνιών ή το τρέξιμο για το λεωφορείο. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για περίπου οκτώ χρόνια μετά τη χρήση του επιταχυνσιόμετρου, έως ότου συνέβη ένα από τα εξής: διάγνωση άνοιας, θάνατος ή τέλος της περιόδου παρακολούθησης τον Νοέμβριο του 2022.

Στη διάρκεια της μελέτης, 170 συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με άνοια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 2,5% όσων δεν έκαναν καθόλου άσκηση ανέπτυξαν τη νόσο. Μεταξύ όσων δεν αφιέρωναν χρόνο σε οργανωμένη άσκηση, αλλά κατάφερναν λίγες καθημερινές εκρήξεις έντονης δραστηριότητας, άνοια εμφάνισε το 0,71%. Ο χαμηλότερος κίνδυνος, στο 0,59%, καταγράφηκε σε όσους ασκούνταν σκόπιμα πέρα από τις καθημερινές τους προσπάθειες.

Συνολικά, η συγκέντρωση μόλις 3,7 λεπτών την ημέρα έντονης συνηθισμένης κίνησης συνδέθηκε με 48% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Συνδέθηκε επίσης με μεγαλύτερο όγκο φαιάς ουσίας σε αρκετές περιοχές του εγκεφάλου και με συρρίκνωση περιοχών με ανώμαλο εγκεφαλικό ιστό, γνωστών ως υπερεντάσεις λευκής ουσίας. «Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά», λέει ο Mike Trott από το Πανεπιστήμιο του Queensland στην Αυστραλία.

Η μελέτη είναι παρατηρησιακή, άρα δεν αποδεικνύει ότι οι σύντομες εκρήξεις δραστηριότητας αλλάζουν άμεσα τον κίνδυνο άνοιας. Είναι επίσης πιθανό η αδιάγνωστη άνοια να προκάλεσε ανεπαίσθητη λειτουργική έκπτωση, που έκανε ορισμένους ανθρώπους λιγότερο ικανούς να κάνουν τέτοια άσκηση, λέει ο Koemel. Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι η μελέτη κατέγραψε μόνο ένα στιγμιότυπο σωματικής δραστηριότητας διάρκειας μίας εβδομάδας, χρόνια πριν από τις διαγνώσεις άνοιας, λέει ο Trott.

Ωστόσο, προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι όσο αυξάνεται η καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση, τόσο μειώνεται ο κίνδυνος άνοιας και αυξάνεται ο όγκος της φαιάς ουσίας. «Όσο περισσότερο φροντίζουμε την καρδιομεταβολική μας υγεία μέσω δραστηριοτήτων όπως η φυσική άσκηση, τόσο περισσότερο μπορεί να παρατείνουμε την υγεία του εγκεφάλου μας», λέει ο Koemel.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ακόμη και μικρές, έντονες εκρήξεις κίνησης θα μπορούσαν να συμβάλλουν σε καλύτερη αγγειακή υγεία, μειώνοντας την αρτηριακή πίεση και τη δυσκαμψία των αρτηριών. Αυτό μειώνει την πιθανότητα αγγειακής βλάβης στον εγκέφαλο, η οποία μπορεί να προκαλέσει άνοια. Η έντονη σωματική δραστηριότητα απαιτεί επίσης συχνά γρήγορες προσαρμογές στάσης, κάτι που σημαίνει ότι ενεργοποιεί τα παρεγκεφαλιδικά και αισθητικοκινητικά δίκτυα του εγκεφάλου. Αυτό θα μπορούσε να συμβάλλει στον μεγαλύτερο όγκο φαιάς ουσίας που παρατηρήθηκε σε αυτές τις περιοχές.

Τα αποτελέσματα, πάντως, δεν σημαίνουν ότι όλοι πρέπει ξαφνικά να αρχίσουν να ανεβαίνουν τρέχοντας τις σκάλες. «Συνήθως συστήνουμε στους ανθρώπους να αυξάνουν σταδιακά τη σωματική τους δραστηριότητα, γιατί οι απότομες αλλαγές θα μπορούσαν να αυξήσουν τον κίνδυνο ατυχημάτων ή τραυματισμών», λέει ο Koemel. «Το βασικό μήνυμα είναι ότι λίγο μπορεί να προσφέρει πολλά εδώ».

Πηγή: newscientist.com.