COP31: στόχος ηλεκτροδότησης 35% έως το 2035 υπό εξέταση

Ένας από τους βασικούς στόχους που συζητούνται στη σύνοδο COP31 για το κλίμα, στην Αττάλεια της Τουρκίας, είναι ένας εθελοντικός παγκόσμιος στόχος να αυξηθεί το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035. Το λεγόμενο «35 by 35» βασίζεται σε ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) και της Διεθνούς Υπηρεσίας Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) για όσα χρειάζονται ώστε να παραμείνει εφικτός ο στόχος του 1,5°C για την παγκόσμια υπερθέρμανση.

Σήμερα, η ηλεκτρική ενέργεια εκτιμάται ότι καλύπτει μόλις το 23,4% της ενέργειας που φτάνει στους καταναλωτές, δηλαδή της λεγόμενης τελικής ενέργειας. Το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί μόλις κατά 6,7 ποσοστιαίες μονάδες από το 2000. Αυτό σημαίνει ότι για να επιτευχθεί ο στόχος, ο ρυθμός ηλεκτροδότησης θα πρέπει να τετραπλασιαστεί σε σχέση με το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα και να τριπλασιαστεί σε σχέση με την περίοδο 2020-2025.

Η Judit Hecke από το New Climate Institute, γερμανικό think tank, λέει ότι μια τέτοια επιτάχυνση είναι δυνατή, αλλά «η πρόκληση είναι να κινηθούν οι πολιτικές, οι επενδύσεις και οι υποδομές με τον ίδιο ρυθμό».

Η πρόοδος στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι ενθαρρυντική, με το μερίδιό τους στην παγκόσμια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας να αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο και με τις νέες προσθήκες ισχύος να καταγράφουν κάθε χρόνο νέα ρεκόρ. Το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της IRENA, σχεδόν το 32% της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής προήλθε από ανανεώσιμες πηγές, έναντι μόλις 18% το 2000.

Η εγκατεστημένη ισχύς των ανανεώσιμων πηγών αυξήθηκε από 0,8 τεραβάτ το 2000 σε 5,2 τεραβάτ το 2025. Ωστόσο, η απόσταση από τη δέσμευση της COP28 για 11 τεραβάτ εγκατεστημένης ισχύος ανανεώσιμων έως το 2030 παραμένει μεγάλη.

Η Hecke επισημαίνει, πάντως, ότι ο στόχος της ηλεκτροδότησης περιλαμβάνει την ηλεκτρική ενέργεια ανεξάρτητα από το πώς παράγεται. Αυτό σημαίνει ότι μια χώρα μπορεί να σημειώνει πρόοδο, ενώ εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον άνθρακα και το φυσικό αέριο στον ηλεκτρικό τομέα.

Η ηλεκτροδότηση, οι ανανεώσιμες πηγές και η ενεργειακή αποδοτικότητα πρέπει να εξετάζονται μαζί ως «οι τρεις πυλώνες της ενεργειακής μετάβασης», λέει η Hecke. «Στο COP31, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να στηρίξουν τον στόχο ως μέρος αυτής της ευρύτερης μετάβασης και να παρουσιάσουν πώς θα τον υλοποιήσουν σε εθνικό επίπεδο».

Ο Jan Rosenow από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης λέει ότι ο στόχος του 35 by 35 είναι «σε γενικές γραμμές το σωστό επίπεδο φιλοδοξίας» και ότι είναι εφικτός, τώρα που τα ηλεκτρικά οχήματα, η ηλεκτρική βιομηχανική θερμότητα και οι αντλίες θερμότητας είναι συχνά οι φθηνότερες επιλογές.

«Το μεγαλύτερο μέρος της νέας ηλεκτροπαραγωγής που κατασκευάζεται σήμερα είναι ανανεώσιμες πηγές και μπαταρίες. Και οι ηλεκτρικές τεχνολογίες είναι πολύ πιο αποδοτικές, ώστε μειώνουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων ακόμη και στα σημερινά δίκτυα, τα οποία γίνονται καθαρότερα κάθε χρόνο», λέει.

Το μερίδιο της ενέργειας που παρέχεται από την ηλεκτρική ενέργεια διαφέρει πολύ από τομέα σε τομέα, με τις μεταφορές να βρίσκονται πολύ πίσω σε σχέση με τα κτίρια και τις βιομηχανικές εφαρμογές.

Η πολιτική είναι επίσης σημαντικός περιοριστικός παράγοντας, καθώς πολλές κυβερνήσεις φαίνεται να μη θέλουν να δεσμευτούν σε φιλόδοξους στόχους. Οι ΗΠΑ έχουν αποχωρήσει πλήρως από το παγκόσμιο κλιματικό πλαίσιο και θα είναι η μόνη μεγάλη οικονομία που θα απουσιάζει από τις διαπραγματεύσεις της COP31 αυτή την εβδομάδα.

Την ίδια ώρα, υπάρχουν ερωτήματα και για χώρες που έχουν εκφράσει στήριξη στον στόχο 35 by 35, όπως η Βρετανία, η οποία έχει επίσης θέσει νομικά δεσμευτικό στόχο για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050. Αυτή την εβδομάδα, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η βρετανική κυβέρνηση αναμένεται να χαλαρώσει τους στόχους της για τα ηλεκτρικά οχήματα.

Η έκθεση Lancet Countdown for 2026, η ετήσια αναφορά για τις σχέσεις ανάμεσα στην κλιματική αλλαγή και την υγεία, έδειξε ότι η παγκόσμια ετοιμότητα για τη μετάβαση σε οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών υποχώρησε από το 0,48 το 2024 στο 0,38 το 2025, με το 1 να είναι η υψηλότερη δυνατή βαθμολογία ετοιμότητας.

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η πτώση στη βαθμολογία ετοιμότητας, η οποία βασίζεται στην ικανότητα μιας χώρας για τη μετάβαση σε σύγκριση με την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, δείχνει ότι το χάσμα ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία και την υλοποίηση έχει διευρυνθεί.

Τον περασμένο μήνα, η έκθεση του ΟΗΕ για το Emissions Gap αναγνώρισε ότι πλέον είναι αδύνατο να επιτευχθεί ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού να περιοριστεί η παγκόσμια υπερθέρμανση στους 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, ωστόσο εξακολουθεί να υπάρχει ελπίδα να παραμείνει κάτω από τους 2°C, αν οι χώρες μειώσουν δραστικά τις εκπομπές.

Σε δήλωσή της στο New Scientist, η IRENA ανέφερε ότι η επίτευξη ηλεκτροδότησης 35% έως το 2035 δεν θα είναι από μόνη της αρκετή για να επιτευχθούν οι θερμοκρασιακοί στόχοι και ότι οι ανανεώσιμες πηγές αποτελούν βασικό στοιχείο.

«Αυτό που μετρά τώρα είναι η ταχύτητα και η κλίμακα της δράσης. Πιο γρήγορες μειώσεις εκπομπών μπορούν να βοηθήσουν να περιοριστεί το μέγεθος και η διάρκεια οποιασδήποτε υπέρβασης της θερμοκρασίας και να μειωθούν οι συναφείς κλιματικοί κίνδυνοι», ανέφερε ο οργανισμός.

Πηγή: newscientist.com.