Τα drones διανομής περνούν στην κλίμακα: τι αλλάζει με τα 1,5 δισ. της Zipline και τα 300 σημεία της Walmart

Η αμερικανική Zipline άντλησε 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε αποτίμηση 21,5 δισ., σχεδόν τριπλάσια από εκείνη του Ιανουαρίου. Την ίδια μέρα, στις 5 Νοεμβρίου, ανακοίνωσε πολυετή συμφωνία με τη Walmart για 300 νέα σημεία διανομής με drones στις ΗΠΑ. Για πρώτη φορά, η παράδοση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη αντιμετωπίζεται από επενδυτές και λιανέμπορους ως εθνικό δίκτυο και όχι ως πιλοτικό πρόγραμμα σε μία ή δύο πόλεις.

Τα χρήματα και τα συμβόλαια όμως δεν αρκούν. Η κλίμακα που υπόσχονται οι εταιρείες εξαρτάται από έναν κανονισμό που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί: το Part 108 της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA) για πτήσεις εκτός οπτικής επαφής. Αυτό είναι το πραγματικό σημείο καμπής, πιο κρίσιμο από την αποτίμηση.

Με μια ματιά

• Η Zipline άντλησε 1,5 δισ. δολάρια σε αποτίμηση 21,5 δισ. και συμφώνησε με τη Walmart για 300 νέα σημεία διανομής.
• Μόνο στο Ντάλας-Φορτ Γουέρθ έγιναν φέτος πάνω από ένα εκατ. παραδόσεις, με διάμεση χρονική διάρκεια 19 λεπτά τον Οκτώβριο.
• Η εθνική κλίμακα εξαρτάται από τον κανονισμό Part 108 της FAA, που περιμένει έγκριση στον Λευκό Οίκο από τον Ιούλιο.

Από τη Ρουάντα στα προάστια του Τέξας

Η Zipline ξεκίνησε πριν από δέκα χρόνια μεταφέροντας αίμα και φάρμακα σε απομακρυσμένα κέντρα υγείας στην Αφρική. Η εταιρεία αναφέρει ότι οι ιατρικές της παραδόσεις συμβάλλουν στη διάσωση περισσότερων από 14.000 ζωών τον χρόνο και ότι στην Ακτή Ελεφαντοστού κατασκευάζει εθνικό δίκτυο για περισσότερες από 2.200 μονάδες υγείας και 12 εκατ. ανθρώπους. Πρόκειται για εκτιμήσεις της ίδιας της εταιρείας, όχι για ανεξάρτητες μετρήσεις.

Στις ΗΠΑ η συνεργασία με τη Walmart ξεκίνησε το 2021 σε ένα μόνο σημείο, στο Πι Ριτζ του Αρκάνσας. Από το 2024 επεκτάθηκε στη μητροπολιτική περιοχή Ντάλας-Φορτ Γουέρθ. Εκεί, σύμφωνα με τη Zipline, έγιναν φέτος περισσότερες από ένα εκατομμύριο παραδόσεις. Τον Οκτώβριο η διάμεση παραγγελία έφτασε στον πελάτη 19 λεπτά μετά την ολοκλήρωση της αγοράς, έναντι 30 και πλέον λεπτών που υπολογίζει η εταιρεία για τη συμβατική διανομή.

Το σύστημα δεν προσγειώνεται στην αυλή. Το drone μένει περίπου 100 μέτρα πάνω από το έδαφος και κατεβάζει με καλώδιο μια μικρή κάψουλα που αφήνει το δέμα σε αυλή, κήπο ή δρόμο πρόσβασης. Έτσι μειώνεται ο θόρυβος και ο κίνδυνος κοντά στο έδαφος, κάτι κρίσιμο για τις κατοικημένες περιοχές.

Τι δείχνουν τα νούμερα και τι όχι

Η ίδια η Walmart, μετρώντας μαζί Zipline και Wing (θυγατρική της Alphabet), ανακοίνωσε τον Μάιο ότι ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο παραδόσεις με drones. Τότε η υπηρεσία λειτουργούσε σε 66 καταστήματα, σε τέσσερις πολιτείες και πέντε μητροπολιτικές αγορές, με μέσο χρόνο παράδοσης 23 λεπτά. Το 40% αυτών των παραδόσεων είχε γίνει μέσα σε ένα μόνο τρίμηνο, ένδειξη ότι η ζήτηση επιταχύνεται όπου η υπηρεσία είναι διαθέσιμη.

Η μετάβαση από 66 καταστήματα σε εκατοντάδες είναι αλλαγή τάξης μεγέθους. Η Wing έχει ήδη συμβόλαιο για περισσότερα από 270 σημεία έως το 2027, σύμφωνα με το εξειδικευμένο DroneXL. Η νέα συμφωνία με τη Zipline προσθέτει άλλα 300, με τη Walmart να αφήνει ανοιχτό ότι μπορεί να ξεπεράσει αυτόν τον αριθμό. Ούτε η Walmart ούτε η Zipline ανακοίνωσαν πολιτείες, χρονοδιάγραμμα ή αριθμό νοικοκυριών που θα καλυφθούν.

Το Uber, που συμμετέχει στον γύρο χρηματοδότησης, στοχεύει σε ένα εκατομμύριο παραδόσεις την ημέρα μέσω Zipline έως το 2029. Ο στόχος είναι φιλόδοξος. Για σύγκριση, ολόκληρο το πρόγραμμα της Walmart χρειάστηκε περίπου πέντε χρόνια για να φτάσει το πρώτο εκατομμύριο συνολικά.

Η Zipline υποστηρίζει επίσης ότι σε μια ομάδα εστιατορίων με τα οποία συνεργάζεται καιρό, το μερίδιό της στα έσοδα από παραδόσεις ανέβηκε από 10,8% τον Μάρτιο σε 34,9% τον Οκτώβριο, χωρίς να μειωθούν οι παραγγελίες από άλλες πλατφόρμες. Το δείγμα όμως το επέλεξε η ίδια η εταιρεία. Είναι ενδιαφέρουσα ένδειξη, όχι απόδειξη ότι τα drones μεγαλώνουν την αγορά αντί να τη μοιράζουν.

Ασφάλεια και θόρυβος: τα ερωτήματα των γειτονιών

Η Zipline αναφέρει 150 εκατομμύρια μίλια (περίπου 240 εκατ. χιλιόμετρα) εμπορικών αυτόνομων πτήσεων χωρίς περιστατικό ασφάλειας. Η διατύπωση χρειάζεται προσοχή. Το καλοκαίρι, δύο drones της προσγειώθηκαν με αλεξίπτωτο στο Τέξας, στο Γκρίνβιλ και κοντά στο Χιούστον, χωρίς τραυματισμούς. Η εταιρεία λέει ότι το σύστημα λειτούργησε όπως σχεδιάστηκε. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά δείχνει και ότι οι αστοχίες δεν είναι θεωρητικές.

Ο θόρυβος είναι το άλλο ζήτημα που θα κρίνει την αποδοχή. Η Zipline παρουσίασε προφίλ πτήσης που, σύμφωνα με τις δικές της προσομοιώσεις, μειώνει την έκθεση στον ήχο κατά 68% ανά πτήση. Με δεκάδες χιλιάδες πτήσεις την ημέρα πάνω από μια πόλη, το άθροισμα μετρά περισσότερο από την κάθε μεμονωμένη διέλευση. Στο Τέξας, περιβαλλοντική αξιολόγηση που ολοκλήρωσε τη δημόσια διαβούλευσή της τον Οκτώβριο θα επέτρεπε αύξηση από 30.000 σε 220.000 παραδόσεις την ημέρα σε πέντε μητροπολιτικές περιοχές.

Ο κανονισμός που κρίνει τα πάντα

Σήμερα κάθε εταιρεία πετά εκτός οπτικής επαφής με ειδικές εξαιρέσεις, που εγκρίνονται μία προς μία από την FAA. Το προτεινόμενο Part 108, που δημοσιεύθηκε ως σχέδιο τον Αύγουστο του 2025, θα αντικαταστήσει αυτό το σύστημα με τυποποιημένες άδειες και πιστοποιητικά λειτουργίας, κατηγορίες κινδύνου με βάση την πυκνότητα πληθυσμού και απαιτήσεις για αποφυγή συγκρούσεων.

Ο τελικός κανονισμός εστάλη για έλεγχο στο αρμόδιο γραφείο του Λευκού Οίκου στις 10 Ιουλίου και, σύμφωνα με το Drone Authority, εξακολουθούσε να εκκρεμεί στις 7 Νοεμβρίου. Η νόμιμη προθεσμία για την έκδοσή του λήγει στις 7 Δεκεμβρίου. Στέλεχος της FAA δήλωσε τον Σεπτέμβριο ότι ελπίζει σε δημοσίευση έως το τέλος του έτους, κάτι που παραμένει πρόθεση και όχι δέσμευση.

Η εύλογη ανάγνωση, που δεν είναι δηλωμένη θέση των εταιρειών: οι επενδυτές ποντάρουν ότι το Part 108 θα βγει σύντομα και θα επιτρέψει στις εταιρείες να ανοίγουν νέες αγορές χωρίς να διαπραγματεύονται κάθε φορά ξεχωριστά. Αν καθυστερήσει ή βγει αυστηρότερο, τα 300 σημεία θα στηθούν πιο αργά. Για την Ευρώπη, που χτίζει το δικό της πλαίσιο για τον εναέριο χώρο των drones, η αμερικανική εμπειρία θα λειτουργήσει ως το πρώτο μεγάλο τεστ: αν οι παραδόσεις με drones μπορούν να γίνουν καθημερινή υποδομή και όχι εντυπωσιακή εξαίρεση.