Ισπανία: Τα 17 λεπτά που προηγήθηκαν της σύγκρουσης AVE με συρμό Iryo στο Τολέδο

Δεκαεπτά λεπτά μεσολάβησαν από την εντολή προς ένα τρένο υψηλής ταχύτητας AVE να συνεχίσει την πορεία του έως τη σύγκρουση με ακινητοποιημένο συρμό της Iryo κοντά στο Τολέδο, με τουλάχιστον 68 νεκρούς και σοβαρά ερωτήματα για τα συστήματα ασφαλείας και τις αποφάσεις του κέντρου ελέγχου, όπως αναφέρει η ισπανική El País.

Η τραγωδία σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου, στην περιοχή της Ούρδα. Οι δύο συρμοί μετέφεραν συνολικά 544 επιβάτες: 397 στο AVE και 147 στο τρένο της Iryo.

Περίπου στις 8.30 το πρωί παρουσιάστηκε βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης και ελέγχου LZB, που αποδόθηκε σε πρόβλημα επικοινωνίας μεταξύ υπολογιστών. Ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός ασφαλείας και ακινητοποιήθηκαν αυτόματα περίπου έξι τρένα, τρία σε κάθε κατεύθυνση.

Μέχρι τότε, σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε, το σύστημα λειτούργησε όπως προβλέπεται. Το πρόβλημα προέκυψε όταν η διαχείριση πέρασε από τον αυτοματισμό στο ανθρώπινο δυναμικό του κέντρου ελέγχου.

Στις 8.36, έξι λεπτά μετά τη βλάβη, ο αρμόδιος χειριστής έδωσε εντολή στους συρμούς να κινηθούν «κανονικά». Την ίδια στιγμή, ένα τρένο της Iryo είχε παραμείνει ακινητοποιημένο λόγω τεχνικού προβλήματος.

Ο μηχανοδηγός του Iryo είχε ενημερώσει ότι δεν μπορούσε να επανεκκινήσει. Σύμφωνα με τον υπουργό, η θέση του ακινητοποιημένου συρμού φαινόταν στην οθόνη του χειριστή, ενώ υπήρχε και κόκκινη ένδειξη που απαγόρευε τη συνέχιση της κυκλοφορίας στο συγκεκριμένο τμήμα.

Παρά τις προειδοποιήσεις, το AVE έλαβε άδεια να συνεχίσει με κανονική ταχύτητα. Άλλος μηχανοδηγός που έλαβε αντίστοιχη εντολή επισήμανε στο κέντρο ελέγχου ότι, όταν τα συστήματα ασφαλείας είναι εκτός, τα τρένα οφείλουν να κινούνται με μέγιστη ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα, ώστε να μπορούν να σταματήσουν αν εντοπίσουν εμπόδιο.

Η συγκεκριμένη προειδοποίηση δεν μεταφέρθηκε στον μηχανοδηγό του AVE.

Από τις 8.36 έως τις 8.53, το τρένο διένυσε περίπου 25 χιλιόμετρα προς τον ακινητοποιημένο συρμό. Στο τμήμα αυτό επιτρέπονται ταχύτητες έως 200 χιλιομέτρων την ώρα, αν και η ακριβής ταχύτητα της σύγκρουσης δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.

Εντύπωση προκαλεί ότι, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, ο χειριστής δεν ήταν μόνος: δίπλα του υπήρχε βοηθός και υπήρχε προϊστάμενος που επέβλεπε. Ωστόσο, δεν δόθηκε εντολή στο AVE να σταματήσει ή να μειώσει ταχύτητα.

Ο υπουργός Μεταφορών χαρακτήρισε τις συνθήκες του δυστυχήματος «ανεξήγητες», τονίζοντας ότι μια σύγκρουση από πίσω στο ισπανικό δίκτυο υψηλών ταχυτήτων θεωρείται εξαιρετικά απίθανη λόγω των πολλαπλών μηχανισμών ασφαλείας.

Ο ίδιος ανέφερε ότι έχει δει αναπαράσταση της αλληλουχίας των γεγονότων και μέρος των ηχογραφημένων επικοινωνιών μεταξύ του κέντρου ελέγχου και των μηχανοδηγών. Οι εντολές και οι συνομιλίες έχουν καταγραφεί και αποτελούν κεντρικό υλικό της έρευνας.

Ο χειριστής του κέντρου ελέγχου εξετάστηκε από την ισπανική Πολιτοφυλακή και έλαβε ψυχολογική και νομική υποστήριξη. Οι αρχές διερευνούν πώς δόθηκε η εντολή επανεκκίνησης και τις ευθύνες όσων διαχειρίστηκαν την κυκλοφορία.

Η αρχική εκτίμηση που παρουσίασε ο Πουέντε στρέφεται στο ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους μετά την τεχνική βλάβη. Η έρευνα παραμένει ανοικτή και δεν έχει αποδοθεί οριστική ευθύνη.

Τα ισπανικά ΜΜΕ επισημαίνουν εκ νέου το κρίσιμο ερώτημα για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων: τι συμβαίνει όταν τα αυτοματοποιημένα συστήματα τίθενται εκτός και οι αποφάσεις περνούν στους ανθρώπους. Στην περίπτωση του Τολέδο, ζητούμενο της έρευνας είναι γιατί, ενώ υπήρχαν ενδείξεις κινδύνου και χρόνος αντίδρασης, δεν δόθηκε η εντολή που θα μπορούσε να αποτρέψει τη σύγκρουση.