Drones εναντίον anti-drones: Τι αποκάλυψε η παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου για τον πόλεμο του αύριο

Με μια ματιά

• Η παρέλαση της Θεσσαλονίκης ανέδειξε μη επανδρωμένα μέσα και τεχνολογίες αντιμετώπισης drones.
• Τα ελληνικά «Κένταυρος» και «Υπερίων» εκπροσωπούν τη στροφή στον ηλεκτρονικό πόλεμο.
• Το κρίσιμο στοίχημα είναι η συνεργασία αισθητήρων, χειριστών και διαφορετικών επιπέδων άμυνας.

Η στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη έδειξε κάτι περισσότερο από μια ανανέωση εξοπλισμών. Δίπλα στα συμβατικά οπλικά συστήματα παρουσιάστηκαν μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αυτόνομα σκάφη επιφανείας, ρομποτικά οχήματα και συστήματα αντιμετώπισης drones. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια αλλαγή που έχει ήδη συντελεστεί στα σύγχρονα πεδία μάχης: το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος διαθέτει ισχυρότερα μέσα, αλλά ποιος μπορεί να εντοπίσει, να συνδέσει και να αντιμετωπίσει εγκαίρως μια απειλή.

Η παρουσίαση δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι όλα τα συστήματα έχουν ολοκληρώσει τις δοκιμές τους ή βρίσκονται στην ίδια βαθμίδα επιχειρησιακής ετοιμότητας. Δείχνει, ωστόσο, ποιες τεχνολογίες βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Το drone δεν είναι πια μόνο ένα ιπτάμενο μάτι

Για χρόνια, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη συνδέονταν κυρίως με την επιτήρηση: μια κάμερα πετούσε πάνω από μια περιοχή και μετέδιδε εικόνα σε έναν χειριστή. Σήμερα οι αποστολές έχουν διευρυνθεί. Διαφορετικές κατηγορίες drones μπορούν να αναγνωρίζουν στόχους, να μεταδίδουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, να υποστηρίζουν επιχειρήσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μεταφέρουν πολεμικό φορτίο.

Στην παρέλαση παρουσιάστηκε η ελληνικής σχεδίασης «Άρπυια», που περιγράφεται ως μη επανδρωμένο αερόχημα μιας χρήσης για αποστολές προσβολής στόχων. Παρουσιάστηκαν επίσης το γαλλικό Patroller, σχεδιασμένο για παρατεταμένη επιτήρηση και συλλογή πληροφοριών, το V-BAT και άλλα αεροχήματα. Δεν πρόκειται για εναλλάξιμα μέσα: άλλο ρόλο έχει μια πλατφόρμα αναγνώρισης και άλλο ένα αερόχημα κρούσης.

Η τεχνολογική σημασία τους βρίσκεται στην πρόσβαση σε πληροφορίες και στην ταχύτητα με την οποία αυτές μπορούν να φτάσουν σε ένα κέντρο λήψης αποφάσεων. Όσο περισσότερες πλατφόρμες συλλέγουν δεδομένα, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η ασφαλής και αξιόπιστη διασύνδεσή τους.

«Κένταυρος» και «Υπερίων»: Η ελληνική απάντηση

Η άλλη όψη αυτής της εξέλιξης είναι η προστασία από εχθρικά drones. Στη Θεσσαλονίκη παρουσιάστηκαν τα συστήματα «Κένταυρος» και «Υπερίων» της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Ο «Κένταυρος» έχει συνδεθεί με την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών και με την ελληνική συμμετοχή στην επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο «Υπερίων» παρουσιάζεται ως σύστημα υπό ανάπτυξη, επομένως δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ισοδύναμο επιχειρησιακά με ένα ήδη δοκιμασμένο μέσο.

Τα anti-drone συστήματα δεν λειτουργούν όλα με τον ίδιο τρόπο. Κάποια βασίζονται στον εντοπισμό ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών, άλλα χρησιμοποιούν ραντάρ και οπτικούς αισθητήρες, ενώ η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει ηλεκτρονικές παρεμβολές ή άλλα μέσα. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το είδος της απειλής, το περιβάλλον και τους περιορισμούς της εκάστοτε αποστολής.

Αυτή η διαφοροποίηση έχει σημασία: δεν υπάρχει μία συσκευή που να σταματά αυτομάτως κάθε drone. Μικρά αεροχήματα, μεγαλύτερες πλατφόρμες επιτήρησης και συστήματα που λειτουργούν με διαφορετικούς τρόπους απαιτούν συνδυασμό τεχνολογιών και διαδικασιών.

Από το Drone Dome στην πολυεπίπεδη άμυνα

Στην παρέλαση εμφανίστηκε και όχημα διοίκησης και ελέγχου του Drone Dome, μαζί με συστήματα αεράμυνας όπως τα SPYDER, BARAK MX και David’s Sling. Δεν πρόκειται για όπλα της ίδιας κατηγορίας. Η κοινή παρουσία τους, όμως, παραπέμπει στη λογική της πολυεπίπεδης άμυνας: διαφορετικά μέσα αναλαμβάνουν διαφορετικές αποστάσεις, ύψη και τύπους απειλών.

Η λεγόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα» εντάσσεται σε αυτή τη φιλοσοφία. Η τεχνική πρόκληση δεν εξαντλείται στην αγορά αισθητήρων ή εκτοξευτών. Χρειάζεται οι πληροφορίες να φτάνουν έγκαιρα εκεί όπου πρέπει, χωρίς να δημιουργούνται κενά ή αντιφάσεις ανάμεσα στα συστήματα.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στην επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και στην επισήμανση ύποπτων μοτίβων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε σύστημα που παρουσιάστηκε χρησιμοποιεί AI ούτε ότι οι αποφάσεις εμπλοκής λαμβάνονται χωρίς ανθρώπινο έλεγχο. Για τέτοιους ισχυρισμούς απαιτούνται συγκεκριμένα τεχνικά στοιχεία.

Ο πόλεμος των μη επανδρωμένων μέσων επεκτείνεται στη θάλασσα και στο έδαφος

Η τεχνολογική αλλαγή δεν περιορίζεται στον αέρα. Στη Θεσσαλονίκη παρουσιάστηκαν το μη επανδρωμένο σκάφος «Ανεμογιάννης», τα «Πυρπολητής» και CORSAIR, καθώς και επίγεια ρομποτικά οχήματα, όπως τα «Ανταίος» και «Άγημα». Αυτές οι πλατφόρμες αναδεικνύουν μια ευρύτερη τάση: εργασίες επιτήρησης, μεταφοράς υλικών ή υποστήριξης μπορούν να ανατίθενται, σε διαφορετικό βαθμό, σε μη επανδρωμένα μέσα.

Το όφελος δεν είναι μόνο η ενδεχόμενη μείωση της έκθεσης προσωπικού στον κίνδυνο. Είναι και η δυνατότητα παρουσίας σε περιοχές όπου μια επανδρωμένη αποστολή θα ήταν δύσκολη ή ιδιαίτερα απαιτητική. Από την άλλη, η αυτονομία, η ανθεκτικότητα των επικοινωνιών και η προστασία από παρεμβολές παραμένουν ουσιαστικά τεχνικά ζητήματα.

Τι έδειξε πραγματικά η παρέλαση

Η σημερινή εικόνα δεν αποδεικνύει ότι τα drones θα αντικαταστήσουν τα μαχητικά ή τα άρματα μάχης. Δείχνει ότι τα συμβατικά μέσα καλούνται πλέον να λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο αισθητήρες, μη επανδρωμένες πλατφόρμες και ηλεκτρονικές απειλές.

Για την ελληνική αμυντική βιομηχανία, η παρουσία εγχώριων συστημάτων ανοίγει ένα πρόσθετο ερώτημα: μπορούν οι πρωτότυπες λύσεις να περάσουν από την παρουσίαση στην αξιόπιστη παραγωγή, τη συντήρηση και την επιχειρησιακή χρήση; Η απάντηση θα κριθεί από δοκιμές, συμβάσεις, διαθεσιμότητα και πραγματική απόδοση — όχι από την εμφάνιση ενός συστήματος στην παρέλαση.

Το σημαντικότερο μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου είναι τεχνολογικό: ο σύγχρονος αμυντικός σχεδιασμός δεν αφορά μόνο τις πλατφόρμες, αλλά το δίκτυο που τις συνδέει. Και στον ανταγωνισμό ανάμεσα στα drones και στα anti-drones, αυτή η σύνδεση μπορεί να αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με τα ίδια τα μηχανήματα.