Η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί τα storyboards στο Χόλιγουντ

Καθώς το Χόλιγουντ αρχίζει να υιοθετεί την τεχνολογία, οι επαγγελματίες που βρίσκονται πιο άμεσα σε κίνδυνο είναι οι εικονογράφοι που αποτυπώνουν τις πρώτες ιδέες των σκηνοθετών. Το πρακτικό της αποτύπωμα δείχνει τι μπορεί να χαθεί, γράφει η πηγή.

Ένα κινηματογραφικό τοπίο κυριαρχημένο από την Τεχνητή Νοημοσύνη μοιάζει με δυστοπικό σενάριο: ιστορίες και διάλογοι που παράγονται από μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, με αναστηλωμένα είδωλα της οθόνης και παράξενες ανθρώπινες φιγούρες. Αυτό αφορά το μέλλον, όμως η επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ήδη ορατή πίσω από τις κάμερες, καθώς μεγάλοι δημιουργοί του Χόλιγουντ αρχίζουν να υιοθετούν την τεχνολογία.

Ο Τζέιμς Κάμερον, που εδώ και χρόνια στηρίζει τις νέες τεχνολογίες στην κινηματογραφική παραγωγή, συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο εταιρείας γενετικής ΤΝ, επικαλούμενος το ενδιαφέρον του για το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα συναντήσει τα CGI. Ο Στίβεν Σόντερμπεργκ χρησιμοποίησε τεχνολογία της Meta για να δημιουργήσει animations στο πρόσφατο ντοκιμαντέρ του για τον Τζον Λένον. Ακόμη και ο Κρίστοφερ Νόλαν, παρότι απέρριψε την ιδέα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τους ανθρώπους ως «ανοησία», παραδέχθηκε ότι θα δημιουργήσει χρήσιμα «εργαλεία εικόνας».

Σήμερα, όμως, ο πρώτος που φαίνεται να βρίσκεται στο στόχαστρο είναι ο storyboard artist, δηλαδή ο εικονογράφος που αποτυπώνει σε καρέ τις σκηνές πριν γυριστούν. Τα storyboards δείχνουν πώς θα μοιάζει μια ταινία και λειτουργούν ως οδηγός για να μεταφερθεί το όραμα του σκηνοθέτη σε ηθοποιούς και συνεργείο. Είναι από τα πρώτα βήματα για να βγει ένα σενάριο από τη σελίδα.

Τώρα μοιάζουν να βρίσκονται κοντά στην αντικατάσταση από προγράμματα που δημιουργούν εικόνες από κείμενο. Ακόμη και ο Μάρτιν Σκορσέζε, που παραμένει προσκολλημένος στην παλιά σχολή, έχει μπει στη διαδικασία: τον Ιούνιο ανακοίνωσε συνεργασία με εταιρεία Τεχνητής Νοημοσύνης, το μοντέλο text-to-image της οποίας χρησιμοποίησε στη διαδικασία των storyboards για την επόμενη ταινία του.

Συνήθως, τα storyboards δημιουργούνται από κοινού από τον σκηνοθέτη, τον εικονογράφο και άλλα μέλη του συνεργείου που εμπλέκονται στη οπτική αφήγηση της ταινίας, όπως οι διευθυντές φωτογραφίας, οι μοντέρ, οι σκηνογράφοι, οι συντονιστές επικίνδυνων σκηνών και άλλοι. «Βρίσκω πολύ ικανοποιητικό να φτιάχνω τέχνη με τόσο συνεργατικό τρόπο», λέει ο Άλεξ Κλαρκ, Βρετανός storyboard artist, ο οποίος έχει δουλέψει μεταξύ άλλων στο Mickey 17 του Μπονγκ Τζουν Χο, στο περιπετειώδες ρομαντικό The Gorge και στο πρόσφατο θρίλερ του Λουί Λετεριέ, The Last House. «Πρόκειται για ανθρώπους που κάθονται μαζί και συζητούν τις ιδέες τους. Μπορεί να παίξεις σκηνές, να κάνεις ηχητικά εφέ, να διαβάσεις διαλόγους. Χτίζεις μια δημιουργική σχέση με τους άλλους».

Για τον Κλαρκ, η διαδικασία δημιουργίας storyboard είναι εξίσου σημαντική με το τελικό αποτέλεσμα. «Μια συνηθισμένη παρανόηση είναι ότι το storyboarding αφορά το να κάνεις όμορφα σχέδια. Όμως είναι κάτι περισσότερο από αυτό — αφορά το να συνδέεσαι με τον τρόπο που σκέφτεται ο σκηνοθέτης και να συλλαμβάνεις τους πιο κατάλληλους τρόπους για να πεις την ιστορία μιας σκηνής», λέει.

Τη σχέση αυτή περιέγραψε και ο σκηνοθέτης του Dune, Ντενί Βιλνέβ, χαρακτηρίζοντας τον συχνό συνεργάτη του, τον καλλιτέχνη Σαμ Χουντέκι, ως «προέκταση του εγκεφάλου μου». Για τον Βιλνέβ, το storyboarding είναι «ένας νέος τρόπος γραφής»: το σενάριο δίνει τις λέξεις, αλλά το storyboard είναι το πρώτο βήμα για να δημιουργηθεί η «κινηματογραφική γλώσσα» της ταινίας. Το βλέπει ως «έναν τρόπο να ονειρεύεσαι», καθώς η ταινία αρχίζει να ζωντανεύει στη σελίδα.

Ο Κλαρκ λέει ότι πρέπει να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στο να αποτυπώνεται «η ουσία» μιας σκηνής και στο να φανεί πώς θα λειτουργήσουν τα πλάνα όταν ξεκινήσει το γύρισμα. «Ο τρόπος με τον οποίο σημαδεύεις τη σελίδα — για να αποδώσεις σχήματα, τόνους, συνθέσεις, blocking και άλλα — σε αναγκάζει να σκεφτείς σε βάθος πώς θα επηρεάσουν όλα αυτά τη σκηνή. Σου δίνει μια αυστηρή κατανόηση του πώς θα λειτουργήσει η σκηνή», λέει.

Το έργο του αντανακλά το γεγονός ότι το storyboarding είναι ένα στάδιο μιας διαρκούς συνεργασίας που συνεχίζεται στην προπαραγωγή, στα γυρίσματα και πέρα από αυτά. «Μερικές φορές προσπαθώ να περιορίσω τα σχέδια, όταν μου φαίνεται σωστό να αφήνω χώρο για να χτίσουν κι άλλοι πάνω σε αυτά — είτε πρόκειται για την ερμηνεία ενός ηθοποιού, είτε για το πώς είναι στημένο το σκηνικό, ο φωτισμός ή η λεπτή κίνηση της κάμερας. Μου αρέσει να βρίσκω χώρο για ευχάριστα απρόοπτα».

Για ερευνητές και φίλους του κινηματογράφου, η τέχνη του storyboard προσφέρει μια ματιά στη διαδρομή που ακολουθεί μια ταινία, μαζί με ενδιαφέρουσες αλλαγές πορείας. «Η τέχνη του storyboard δείχνει την εξέλιξη του δημιουργικού οράματος», λέει ο Φερντινάντο Κόκο, διδάσκων κινηματογράφου στο πανεπιστήμιο Abertay στο Dundee.

Φέρνει ως παράδειγμα την ταινία Beauty and the Beast της Disney το 1991. Όταν βρισκόταν ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης στα τέλη της δεκαετίας του 1980, τα storyboards είχαν μια αισθητική εμπνευσμένη από το ροκοκό, σύγχρονη με την προέλευση του παραμυθιού. Έτσι, ο Γκαστόν παρουσιαζόταν ως ένας αριστοκράτης του 18ου αιώνα με περούκα, και όχι ως ο φουσκωμένος, δυναμικός κυνηγός που εξέφραζε πιο σύγχρονα πρότυπα ανδρισμού.

Ως κινηματογραφική τεχνική, το storyboard χρησιμοποιήθηκε συστηματικά για πρώτη φορά από τους animators της Disney τη δεκαετία του 1930 και παίζει βασικό ρόλο στην παραγωγική της διαδικασία. Αυτό φαίνεται και από τις παρουσιάσεις concept και storyboard art, αλλά και από τα βίντεο που δημοσιεύει η Disney online. Η εταιρεία είχε ανακοινώσει επίσης πέρυσι επένδυση 1 δισ. δολαρίων στο εργαλείο βίντεο Sora της OpenAI.

Τα storyboards υιοθετήθηκαν γρήγορα και από live-action παραγωγές, με αναφορές που φτάνουν τουλάχιστον ως το Gone With the Wind του 1939. Από τότε, πολλοί δημιουργοί άφησαν πίσω τους storyboards που στέκουν και ως αυτόνομα, εντυπωσιακά εικαστικά έργα. Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ δημιούργησε ιδιαίτερα λεπτομερή storyboards, στα οποία βασίστηκαν μερικές από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του είδους, όπως η σκηνή του ντους στο Psycho, που είχε σχεδιαστεί από πριν από τον συχνό συνεργάτη του, Σαούλ Μπας.

Πριν από αυτό, ο Χίτσκοκ είχε συνεργαστεί με τον Σαλβαδόρ Νταλί για τα σουρεαλιστικά σχέδια της σκηνής του ονείρου στην ταινία του 1945 Spellbound. Άλλοι σκηνοθέτες, όπως ο Ακίρα Κουροσάβα και ο Ρίντλεϊ Σκοτ, του οποίου τα storyboards είναι γνωστά ως «Ridleygrams», σχεδιάζουν οι ίδιοι τα καρέ τους. Ορισμένα από τα σχέδια του Μπονγκ, φτιαγμένα από τον ίδιο, εκτίθενται αυτή την περίοδο στο Academy Museum στο Λος Άντζελες, ενώ τα panels του για το Parasite έχουν εκδοθεί ως graphic novel.

«Όταν πηγαίνω στα γυρίσματα χωρίς storyboards, νιώθω σαν να στέκομαι στη μέση του Grand Central Terminal φορώντας μόνο το εσώρουχό μου», γράφει ο Μπονγκ στον πρόλογο του βιβλίου. Ωστόσο, ενθαρρύνει τον αναγνώστη να βλέπει τις διαφορές ανάμεσα στα storyboards και την ταινία ως «συναρπαστικές στιγμές φόβου και αυθορμητισμού».

Το ενδιαφέρον του κοινού για υλικό από τα παρασκήνια έχει δημιουργήσει αγορά για βιβλία storyboard, ενώ πέρυσι μια έκθεση αφιερωμένη στην τέχνη του storyboard στο Μιλάνο παρουσίασε καρέ από ταινίες δημιουργών του art-house, όπως ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και ο Φεντερίκο Φελίνι, μέχρι καλλιτέχνες όπως ο Άιζακ Ζουλιέν και η Κάρι Μέι Γουίμς, αλλά και ο Σκορσέζε.

Η δημιουργία ελκυστικών εικόνων δεν είναι μόνο αισθητικό ζήτημα, αλλά και πρακτικό. Τα storyboards συχνά αναρτώνται στο σετ για να δίνουν στο συνεργείο μια εικόνα του τι θα γυριστεί εκείνη την ημέρα. «Νιώθω ευθύνη να δημιουργώ δουλειά που εμπνέει και συναρπάζει όλους για το έργο που φτιάχνουν», λέει ο Κλαρκ. «Αν το επίπεδο της τέχνης και της προσοχής είναι εμφανές από αυτό το στάδιο, πιστεύω ότι μπορεί να δώσει τον τόνο στο σετ και να αναδείξει την αξία της τέχνης που απαιτείται».

Ωστόσο, δεν έχουν χαθεί όλα. Ο Κόκο παρατηρεί επιστροφή σε αναλογικές πρακτικές και προτείνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί με τρόπο που ενισχύει και δεν αποδυναμώνει τη δημιουργική διαδικασία. «Ίσως η δυσκολία που υποτίθεται ότι ξεπερνά η ΤΝ να ήταν εξαρχής το ίδιο το ζητούμενο», λέει. «Το να πρέπει να επικοινωνείς με τους άλλους αναγκάζει τη διεύρυνση του καλλιτεχνικού οράματος με τρόπους που δεν μπορούν να προβλεφθούν εκ των προτέρων».

Ο Κλαρκ, από την πλευρά του, προβλέπει ότι όσο αυξάνεται η χρήση της ΤΝ στον κλάδο, τόσο περισσότεροι θα εκτιμούν ταινίες με ανθρώπινη πινελιά. «Τελικά, πιστεύω ότι οι πιο επιτυχημένες ταινίες σε κάνουν να νιώθεις κάτι ως άνθρωπος. Ένα πλεονέκτημα των χειροποίητων storyboards είναι ότι έχεις μια άμεση αίσθηση αυτής της ανθρώπινης αυθεντικότητας πάνω στη σελίδα».

Πηγή: theguardian.com.