Βραχογραφίες της Εποχής του Λίθου βρέθηκαν σε σπηλιά στην Ισπανία

Ένα σπάνιο σύνολο παλαιολιθικής σπηλαιογραφίας παρέμενε για δεκαετίες κρυμμένο σε κοινή θέα στη Cova de la Font Major, στο Καταλανικό τμήμα της βορειοανατολικής Ισπανίας.

Στη σπηλιά περνούσαν συστηματικά άνθρωποι τον τελευταίο αιώνα. Από τότε που καθαρίστηκε η είσοδός της, το 1957, χιλιάδες επισκέπτες, λάτρεις των σπηλαίων, κυνηγοί θησαυρών που αναζητούσαν χάλκινα αντικείμενα και, πιο πρόσφατα, τουρίστες, διέσχιζαν τους ασβεστολιθικούς θαλάμους της.

Ωστόσο, μόλις το 2019 ο Josep Maria Vergès, ερευνητής στο Catalan Institute of Human Paleoecology and Social Evolution, είδε μια σειρά από παράλληλες γραμμές που έδειχναν πόσο παλιά είναι τα ανθρώπινα ίχνη που έχουν χαραχτεί στο υπέδαφος της σπηλιάς.

Η Καταλονία είχε σε μεγάλο βαθμό μείνει στο περιθώριο ως προς τη βραχογραφία, παρότι η ευρύτερη περιοχή είναι γνωστή για τα πλούσια παλαιολιθικά της ευρήματα.

Η ανακάλυψη στη Cova de la Font Major αλλάζει αυτή την εικόνα. Ο Vergès και η συνάδελφός του, αρχαιολόγος Míriam Salas-Altès, έχουν πλέον καταγράψει 280 διαφορετικά παλαιολιθικά μοτίβα χαραγμένα στους τοίχους ενός θαλάμου με την ονομασία Gatoneres de Cal Palletes.

Η Cova de la Font Major περιέχει, όπως προκύπτει, το τρίτο μεγαλύτερο γνωστό σύνολο σπηλαιογραφίας της Εποχής των Παγετώνων στην Ιβηρική της Μεσογείου.

«Για περισσότερες από έξι δεκαετίες, χιλιάδες επισκέπτες περνούσαν ακριβώς μπροστά από τις χαραγμένες επιφάνειες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έγραφαν ονόματα και ημερομηνίες πάνω τους, χωρίς να αναγνωριστεί η παλαιολιθική προέλευση των μορφών», λέει ο Vergès.

«Κατά μήκος της μεσογειακής πλευράς της Ιβηρικής, από τα Πυρηναία έως το Γιβραλτάρ, περίπου το 75% των γνωστών συνόλων περιλαμβάνει το πολύ πέντε ζωόμορφες μορφές και πάνω από το 90% δεν ξεπερνά τις 20», προσθέτει η Salas-Altès.

«Ο όγκος της τέχνης που αποκαλύφθηκε στη Cova de la Font Major είναι, επομένως, ιδιαίτερα εξαιρετικός».

Ανάμεσα στις 55 ζωικές μορφές υπάρχουν άλογα, ελάφια, κατσίκες, βοοειδή, ένας άγριος ταύρος και ακόμη και μια αρκούδα, αν και αρκετές άλλες δεν μπόρεσαν να αναγνωριστούν.

Ορισμένα από τα σχέδια είναι πιο αφηρημένα: οι παράλληλες όρθιες γραμμές που θυμίζουν φράχτη, για παράδειγμα, αλλά και μια σύνθετη παράσταση με περίτεχνα κυκλικά σχήματα που μοιάζουν σχεδόν με γραφή, αν και οι ερευνητές αναφέρουν ότι δεν είναι ακόμη σαφές πόσο παλιά είναι αυτά τα μοτίβα.

«Σε αντίθεση με ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, η βορειοανατολική Ιβηρική διαθέτει πρώτης τάξης παλαιολιθικές τοποθεσίες βραχογραφίας», λέει η Salas-Altès.

«Η μεσογειακή τέχνη της δυτικής Ευρώπης εμπλουτίζεται πλέον με ένα νέο σύνολο βραχογραφίας, που μας επιτρέπει να περιγράψουμε βαθύτερα μια μεσογειακή γραφική παράδοση με δική της ταυτότητα, διαφορετική από εκείνη της γαλλοκανταβρικής περιοχής».

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η βραχογραφία μπορεί να προηγείται του Μαγδαληναίου πολιτισμού, αλλά αυτό παραμένει προς το παρόν η πιο πιθανή εκτίμηση για την ηλικία της. Σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε χρονολόγηση ουρανίου με βάση ασβεστίτη που έχει εναποτεθεί σε μία από τις απεικονίσεις ζώων.

Ακόμη και πριν από την επανανακάλυψη της σπηλιάς το 1853, υπάρχουν ενδείξεις ότι άνθρωποι μπαινόβγαιναν στη Cova de la Font Major σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

Ανθρακας και μια λεπίδα από πυριτόλιθο δείχνουν ανθρώπινη παρουσία στην Ανώτερη Παλαιολιθική.

Ένα ανθρώπινο μηριαίο οστό, που χρονολογείται στη νεότερη Νεολιθική, δείχνει ότι ένα τμήμα χρησιμοποιήθηκε για ταφή.

Υπήρχε επίσης ένα σύνολο αντικειμένων της Εποχής του Χαλκού, που διατηρήθηκε ασφαλές στο εσωτερικό της σπηλιάς από τη στιγμή που μια κατάρρευση έκλεισε την είσοδό της, πιθανότατα στη ρωμαϊκή περίοδο, έως την άφιξη των κυνηγών θησαυρών τον 20ό αιώνα.

Από το 1993, η σπηλιά συντηρείται ως ένα είδος υπόγειου μουσείου, με περιορισμένη πρόσβαση στο τμήμα Gatoneres.

Ωστόσο, από το 1957 και μετά, οι σύγχρονοι επισκέπτες είχαν ήδη προκαλέσει σημαντικές φθορές στη βραχογραφία.

Το τμήμα Gatoneres υπέστη σοβαρές ζημιές σε εκείνες τις δεκαετίες, από τη διάβρωση που προκαλεί η επαφή των σωμάτων με τους τοίχους και από γκράφιτι.

Οι Vergès και Salas-Altès εκτιμούν ότι υπήρχαν κάποτε πολύ περισσότερες παλαιολιθικές χαράξεις, οι οποίες χάθηκαν με τον χρόνο.

Τμήματα της Cova de la Font Major παραμένουν ανοιχτά στο κοινό, όμως η περιοχή με τις χαράξεις έχει κλείσει για να προστατευθεί η τέχνη από περαιτέρω φθορά.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Antiquity.

Πηγή: sciencealert.com.