Οι ανθρωποθυσίες στο αρχαίο Περού δεν σήμαιναν καθημερινή βία

Οι μαζικές τελετουργικές θυσίες στην αρχαία κοινωνία του Περού συνέπιπταν μερικές φορές με περιόδους κλιματικής καταστροφής, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Environmental Archaeology.

Αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει επανειλημμένα ίχνη από αυτά τα βίαια περιστατικά στα ερείπια αρχαίων κοινωνιών της κοιλάδας Λαμπαγέκε, ανάμεσα στις Άνδεις και τις ακτές του Ειρηνικού.

Με βάση αυτή τη συγκρατημένη σύνδεση ανάμεσα στις ανθρωποθυσίες και τα φαινόμενα El Niño, οι ερευνητές είχαν διατυπώσει την υπόθεση ότι οι κοινότητες αυτές ίσως στρέφονταν γενικότερα στη βία όταν πιέζονταν οι οικολογικοί πόροι.

Ωστόσο, η νέα μελέτη δείχνει ότι, παρότι υπήρξαν οργανωμένες και τελετουργικές πράξεις βίας, οι κοινωνίες της κοιλάδας Λαμπαγέκε δεν ήταν ιδιαίτερα βίαιες στην καθημερινότητά τους.

«Αν αυτές οι μεγάλες τελετουργικές θυσίες ήταν ένδειξη κάποιας βαθύτερης κρίσης, υποθέσαμε ότι τα γεγονότα αυτά ίσως επεκτείνονταν και στην καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων», λέει ο ανθρωπολογικός βιοαρχαιολόγος Τόμας Σνάιντερ από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.

Ο Σνάιντερ και ο συν-συγγραφέας του, ο βιοαρχαιολόγος Χάγκεν Κλάους από το George Mason University, ανέλυσαν τα σκελετικά κατάλοιπα 1.633 ατόμων από 30 διαφορετικές θέσεις στο συγκρότημα της κοιλάδας Λαμπαγέκε.

Στόχος τους ήταν να εντοπίσουν σημάδια διαπροσωπικής βίας ή ατυχημάτων.

Τα οστά που εξέτασαν καλύπτουν περίπου 3.000 χρόνια ανθρώπινης παρουσίας στην κοιλάδα Λαμπαγέκε, από τον προκολομβιανό πολιτισμό Κουπισνίκ, που εμφανίστηκε γύρω στο 1500 π.Χ., έως και το τελευταίο μέρος της αποικιακής περιόδου.

Οι Σνάιντερ και Κλάους εκτίμησαν ότι το οικολογικό στρες από τις ξηρασίες και τις πλημμύρες που συνδέονται με τα φαινόμενα El Niño θα ανάγκαζε τους ανθρώπους να εργάζονται περισσότερο, άρα και να έχουν περισσότερα ατυχήματα. Υπέθεσαν επίσης ότι η έλλειψη πόρων θα οδηγούσε σε συγκρούσεις μεταξύ ανθρώπων που ήταν απελπισμένοι για τροφή.

Αν και παλαιότερες μελέτες έχουν συνδέσει τις πλημμύρες του El Niño με μαζικές τελετουργικές θυσίες στην κοιλάδα και σε κοντινούς πολιτισμούς των Άνδεων, φαίνεται ότι αυτή η βία δεν επεκτεινόταν απαραίτητα έξω από το τελετουργικό πλαίσιο.

«Οι ηγεμόνες των Μότσε και Σικαν φαίνεται ότι διατηρούσαν την εξουσία τους εν μέρει μέσω του ισχυρισμού ότι μεσολαβούσαν με τον φυσικό κόσμο», εξηγεί ο Κλάους.

«Τα μεγάλης κλίμακας περιστατικά ανθρωποθυσιών λίγο πριν την κατάρρευση των πολιτικών συστημάτων των Μότσε και των Σικαν μοιάζουν με απόπειρες να επανέλθουν σε ισορροπία οι δυνάμεις της φύσης, προσφέροντας τις πιο πολύτιμες ζωές τους στο υπερφυσικό. Εδώ βρίσκεται και το πιο εκτεταμένο αποδεικτικό υλικό βίας στη Λαμπαγέκε».

Στη μελέτη των Σνάιντερ και Κλάους, μόλις 25 άτομα από το συνολικό δείγμα της κοιλάδας Λαμπαγέκε είχαν τραυματικές βλάβες στο κρανίο, οι οποίες συνδέονται με διαπροσωπική σύγκρουση.

Άλλα 77 είχαν τραυματικές βλάβες στο σώμα, που συνδέονται με τυχαίο τραυματισμό.

Δεν προέκυψε στατιστική σχέση ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η συχνότητα πλημμυρών του El Niño και οι βροχές στα ορεινά, και στη βία ή τα ατυχήματα.

Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με όσα έχουν βρει αρχαιολόγοι σε άλλες τοποθεσίες των Άνδεων, όπου τα κρανιακά τραύματα που δείχνουν διαπροσωπική βία εμφανίζονται σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά.

Οι συγγραφείς θεωρούν ότι οι κοινότητες της κοιλάδας Λαμπαγέκε ίσως προστατεύονταν από την πίεση της ξηρασίας λόγω της εγγύτητάς τους στη θάλασσα, κάτι που μπορεί να τους έδινε καλύτερη πρόσβαση στο εμπόριο και σε εναλλακτική πηγή τροφής.

«Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι η ευρεία βία δεν είναι προκαθορισμένη αντίδραση στην κλιματική αλλαγή», λέει ο Σνάιντερ.

«Στη Λαμπαγέκε υπάρχουν 6.000 χρόνια δημιουργικών προσαρμογών στο El Niño και στις μακροπρόθεσμες κλιματικές αλλαγές, και η ευρεία βία δεν ήταν μία από αυτές.

«Ως κοινωνία, και μπορούμε και πρέπει να επιλέγουμε τον τρόπο με τον οποίο θα απαντήσουμε στη δική μας κλιματική κρίση».

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Environmental Archaeology.

Πηγή: sciencealert.com.