Από πτυχίο εφάπαξ σε δια βίου μάθηση: το νέο στοίχημα των πανεπιστημίων μετά την ΑΙ

Η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης αναγκάζει τα πανεπιστήμια να αλλάξουν ρόλο και ρυθμό. Δια βίου μάθηση, αυστηρά πρότυπα στην ΤΝ και διεπιστημονικότητα περνούν στον πυρήνα.

Τα πανεπιστήμια μπαίνουν σε φάση ριζικής αναμόρφωσης, καθώς η «Έξυπνη Εποχή» της τεχνητής νοημοσύνης, της αυτοματοποίησης και των ταχέων τεχνολογικών κύκλων συμπιέζει τον χρόνο ισχύος της γνώσης και αλλάζει επαγγέλματα μέσα σε μία δεκαετία. Η ιδέα ότι η εντατική φοίτηση στην αρχή της ενήλικης ζωής επαρκεί για πάντα δεν στέκει πλέον. Σύμφωνα με πρόσφατες προβολές, σχεδόν το 40% των σημερινών βασικών δεξιοτήτων θα χρειαστούν ουσιαστική επικαιροποίηση έως το 2030. Η ΤΝ δεν αυτοματοποιεί μόνο ρουτίνα· ανασχεδιάζει ρόλους στην ιατρική, τη μηχανική, το δίκαιο, τα χρηματοοικονομικά και την ίδια την εκπαίδευση.

Η εκπαίδευση μετακινείται από «προετοιμασία για τη ζωή» σε διαρκή συνθήκη της ζωής. Η οικονομική ανταγωνιστικότητα συνδέεται όλο και περισσότερο με την ικανότητα μαζικής παραγωγής προηγμένων δεξιοτήτων και καινοτομίας, ενώ οι κοινωνίες χρειάζονται ενίσχυση του κριτικού συλλογισμού, της ηθικής κρίσης και της ικανότητας πλοήγησης σε πολυπλοκότητα για να συγκρατήσουν συνοχή απέναντι σε ανισότητες και δυσπιστία. Σε ατομικό επίπεδο, η σταθερότητα ορίζεται από την ικανότητα αναβάθμισης και προσαρμογής: ένας μηχανικός μέσης καριέρας που αποκτά δεξιότητες στην ΤΝ δεν προστατεύει μόνο την απασχολησιμότητά του, αλλά διευρύνει το αποτύπωμά του σε έναν κλάδο που αλλάζει.

Ο μετασχηματισμός όμως σκοντάφτει σε βαριές δομές. Η ανώτατη εκπαίδευση έχει χτιστεί πάνω σε θεσμικές κουλτούρες, κανόνες διαπίστευσης και χρηματοδοτικά μοντέλα που ευνοούν τη σταθερότητα, όχι την ταχεία προσαρμογή. Τα κίνητρα συχνά ανταμείβουν τη στενή εξειδίκευση αντί της διεπιστημονικής συνεργασίας. Οι διαδικασίες διακυβέρνησης πολλαπλών επιπέδων επιβραδύνουν τις αλλαγές, καθιστώντας δύσκολη την έγκαιρη εισαγωγή νέων προγραμμάτων ή την απόσυρση παρωχημένων. Μερικές επιφανειακές κινήσεις—λίγα online μαθήματα, διάσπαρτα κέντρα ΤΝ, επεκτάσεις «δια βίου» στην περιφέρεια—δεν αρκούν.

Απαιτείται συστημική στροφή με πέντε άξονες. Πρώτον, η δια βίου μάθηση μετακινείται στον πυρήνα της αποστολής: ευέλικτες, αρθρωτές διαδρομές που επιτρέπουν επαναεισόδους στην εκπαίδευση, σύντομα και σωρευτικά πιστοποιητικά για αποφοίτους και επαγγελματίες, συνδυασμός εξ αποστάσεως και δια ζώσης, και αναγνώριση πρότερης ή άτυπης μάθησης. Τα πανεπιστήμια γίνονται εταίροι μάθησης καθ’ όλη τη ζωή, όχι πάροχοι μιας και έξω. Δεύτερον, τα ακαδημαϊκά πρότυπα θωρακίζονται στην εποχή της γενετικής ΤΝ: σαφείς κανόνες υπεύθυνης χρήσης για να διατηρηθεί η ακεραιότητα και η εμπιστοσύνη στα πτυχία. Ιδρύματα όπως το Χάρβαρντ και η Οξφόρδη ήδη εκδίδουν οδηγίες για τη διδασκαλία και την αξιολόγηση με έμφαση στη διαφάνεια, την απόδοση και την ανεξάρτητη κριτική σκέψη.

Τρίτον, τα επιμέρους «σιλό» σπάνε. Οι μεγάλες προκλήσεις—ενεργειακή και κλιματική μετάβαση, ανθεκτική δημόσια υγεία, ψηφιακή διακυβέρνηση, ανισότητες—ζητούν διεπιστημονική επίλυση, άρα προγράμματα που εκπαιδεύουν σε συνεργασία και προσαρμοστικότητα πέρα από σύνορα κλάδων. Τέταρτον, η διακυβέρνηση γίνεται πιο ευέλικτη: ανασχεδιασμός προγραμμάτων με ταχύτερους κύκλους, νέες συμπράξεις και έγκαιρη απόσυρση ξεπερασμένων προσφορών χωρίς πολυετείς καθυστερήσεις. Πέμπτον, ο ρόλος προς την κοινωνία διατυπώνεται καθαρά: συμβολή τόσο στην ανταγωνιστικότητα—καινοτομία, ποιοτικές θέσεις εργασίας, παραγωγικότητα—όσο και στη συνοχή—συμπερίληψη, ανθεκτικότητα, κοινές αξίες—μέσα από την ανάπτυξη ταλέντου, την προαγωγή της γνώσης και την καλλιέργεια ενημερωμένων, ενεργών πολιτών.

Τα πανεπιστήμια παραμένουν από τους λίγους θεσμούς με ικανότητα να καθοδηγήσουν βαθιές μεταβάσεις, αρκεί να κινηθούν με τον ίδιο ρυθμό και τόλμη που επιβάλλει η «Έξυπνη Εποχή». Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρυθμός αλλαγής ορίζει και το διακύβευμα: όποιος ευθυγραμμίσει αποστολή, πρότυπα και δομές πρώτος, διαμορφώνει και τους κανόνες για ανταγωνιστικότητα και κοινωνική σταθερότητα στο επόμενο κεφάλαιο της εκπαίδευσης.

Γιατί χάνεται το νερό του ποταμού Κολοράντο

Νέα έρευνα δείχνει ότι η έλλειψη ανοιξιάτικων βροχών εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της «εξαφάνισης» νερού στο Κολοράντο. Η παροχή προβλέπεται από τη χιονοκάλυψη, αλλά τα φυτά προλαβαίνουν και το τραβάνε.

Η επίμονη απόκλιση ανάμεσα στις ανοιξιάτικες προβλέψεις ροής και στο νερό που τελικά φτάνει στον ποταμό Κολοράντο έχει ξεκάθαρη εξήγηση: πιο ζεστές, πιο ξηρές άνοιξες. Μελέτη του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, δημοσιευμένη στο Geophysical Research Letters, αποδίδει σχεδόν το 70% της διαφοράς στην έλλειψη ανοιξιάτικων βροχών μετά το 2000, όταν οι διαχειριστές νερού παρατήρησαν ότι οι προβλέψεις με βάση τη χιονοκάλυψη συστηματικά «φούσκωναν» τις παροχές. Το διακύβευμα είναι υψηλό: ο Κολοράντο τροφοδοτεί με νερό επτά αμερικανικές πολιτείες και το Μεξικό, καλύπτοντας ύδρευση, αγροτική άρδευση και υδροηλεκτρική παραγωγή.

Ο μηχανισμός είναι ευθύς. Με λιγότερες ανοιξιάτικες βροχές, η βλάστηση στρέφεται στο λιωμένο χιόνι για υγρασία. Οι καθαροί ουρανοί φέρνουν περισσότερο ήλιο, ο οποίος «σπρώχνει» την ανάπτυξη των φυτών και αυξάνει την εξάτμιση από το έδαφος. Έτσι, μικρότερο ποσοστό της τήξης χιονιού καταλήγει σε ρυάκια και ποτάμια. «Η περίοδος που αναρωτιόμασταν “πού πάει το νερό;” συνέπεσε με την πτώση των ανοιξιάτικων βροχών — την αρχή της “ξηρασίας της χιλιετίας”», είπε ο επικεφαλής συγγραφέας Daniel Hogan. «Λιγότερες βροχές σημαίνουν λιγότερα σύννεφα· με ήλιο και φρέσκο νερό από την τήξη, τα φυτά “παίρνουν μπρος”.»

Οι ερευνητές εξέτασαν εναλλακτικές εξηγήσεις και γρήγορα απέκλεισαν την εξάχνωση — τη μετατροπή του χιονιού απευθείας σε υδρατμό — ως κύριο παράγοντα: εξηγεί περίπου το 10% της «χαμένης» ποσότητας. Το μεγαλύτερο μέρος αποδίδεται στο πώς αντιδρούν τα οικοσυστήματα της άνοιξης. Χόρτα και δέντρα λειτουργούν σαν αντλίες, αντλούν νερό από το έδαφος και το επιστρέφουν στην ατμόσφαιρα μέσω διαπνοής. «Χωρίς τις βροχές της άνοιξης, τα φυτά —από τα αγριολούλουδα ως τα δέντρα— είναι σαν τεράστια καλαμάκια, όλα τραβούν από το χιονοστρώμα», σημείωσε ο Hogan, περιγράφοντας την απότομη μετάβαση από «πόδια» χιονιού σε πλήρη ανθοφορία μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Για να χαρτογραφήσουν το φαινόμενο, η ομάδα ανέλυσε 26 ορεινές υπολεκάνες στην Άνω Λεκάνη του Κολοράντο, σε διαφορετικά υψόμετρα. Συνδύασαν δεκαετίες στοιχείων παροχής και υετού (από το 1964) με προσομοιώσεις κατανάλωσης νερού από τη βλάστηση, υποθέτοντας ότι τα φυτά έχουν πρόσβαση στο νερό της τήξης ακόμη και όταν οι βροχές είναι κάτω από τα κανονικά επίπεδα. Το μοτίβο επαναλήφθηκε παντού: όπου η άνοιξη έφερε λιγότερες βροχές, η παροχή στα ρεύματα έπεσε. Οι μεγαλύτερες απώλειες εμφανίστηκαν χαμηλότερα, όπου το χιόνι λιώνει νωρίτερα και η βλάστηση κερδίζει περισσότερο χρόνο για να αντλήσει νερό πριν αυτό φτάσει στα ρέματα.

Τα ευρήματα πιέζουν και τις μεθόδους πρόγνωσης. Οι κρίσιμες μετρήσεις της χιονοκάλυψης γίνονται στις αρχές Απριλίου, πριν ξεδιπλωθεί ο καιρός της άνοιξης — ακριβώς η περίοδος που τώρα κρίνει το ισοζύγιο νερού. «Ο Απρίλιος είναι όταν όλοι θέλουν να ξέρουν πόσο νερό κρύβει το χιόνι», είπε η Jessica Lundquist. «Όμως η άνοιξη δεν έχει συμβεί ακόμη. Αφού ξέρουμε ότι οι ανοιξιάτικες βροχές είναι καθοριστικές, πρέπει να προβλέπουμε καλύτερα τι θα γίνει με αυτές για να βελτιώσουμε τις εκτιμήσεις.» Η ομάδα συνεχίζει να διερευνά τον ρόλο μικρών «νησίδων» χιονιού που ίσως λειτουργούν σαν μίνι ταμιευτήρες για τα γύρω φυτά.

Τα τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι το πρόβλημα βαθαίνει. Από το 1999, ο υετός στη λεκάνη του Κολοράντο έχει μειωθεί περίπου 7%, ενώ σε ορισμένες χρονιές μόλις το μισό της αναμενόμενης τήξης φτάνει τελικά σε ποτάμια και ρυάκια. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες επιταχύνουν την τήξη — συχνά εβδομάδες νωρίτερα — και ενισχύουν απώλειες μέσω εξάτμισης και διαπνοής. Τα ξερά εδάφη «ρουφούν» μεγάλες ποσότητες τήξης πριν αυτή γίνει απορροή, ενώ οι απώλειες υπόγειων υδάτων έχουν αυξηθεί. Μαζί, αυτοί οι παράγοντες αποδυναμώνουν τη σχέση που κάποτε συνέδεε αξιόπιστα τη χιονοκάλυψη με τη ροή των ποταμών.

Ένα νέο «αδύνατο» σχήμα που δημιουργεί οπτικό παράδοξο

Δύο μαθηματικοί σχεδίασαν ένα νέο «αδύνατο» αντικείμενο όπου η σειρά της διαδρομής αλλάζει το τελικό αποτέλεσμα. Το σχήμα βασίζεται σε σκάλα πάνω σε «φιάλη του Κλάιν» και εισάγει μη αβελιανή συμπεριφορά στα οπτικά παράδοξα.

Ο Robert Ghrist (Πανεπιστήμιο Πενσιλβάνια) και η Zoe Cooperband (U.S. Naval Research Laboratory) παρουσίασαν ένα νέο «αδύνατο» σχήμα που φέρνει για πρώτη φορά μη αβελιανή συμπεριφορά στα οπτικά παράδοξα: η ίδια διαδρομή δεν οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα όταν αλλάζει η σειρά των βημάτων. Το αντικείμενο στηρίζεται σε μια συνεχή, πολυεπίπεδη σκάλα μοντελαρισμένη πάνω στη φιάλη του Κλάιν και προκύπτει από ένα γενικό πλαίσιο ταξινόμησης των οπτικών παραδόξων που ανέπτυξαν οι δύο ερευνητές.

Τα «αδύνατα» αντικείμενα μοιάζουν συνεκτικά τοπικά αλλά αποτυγχάνουν σε παγκόσμιο επίπεδο. Στις σκάλες του Penrose, για παράδειγμα, ένα έντομο που περπατά νιώθει ότι ανεβαίνει κανονικά, όμως επιστρέφει στο αρχικό υψόμετρο. «Η ουσία ενός παράδοξου είναι: κάνεις τον γύρο και κάτι έχει αλλάξει», λέει ο Ghrist. «Είναι η αναντιστοιχία ανάμεσα στο πού βρίσκεσαι και στο πού νόμιζες ότι είσαι».

Από αυτή τη βάση, οι ερευνητές ξεκίνησαν με μια παραλλαγή της σκάλας του Penrose: μια ορθογώνια διαδρομή όπου η κίνηση γύρω από το πλαίσιο μοιάζει επίπεδη, ενώ μια «σκάλα» που ενώνει αντίθετες πλευρές δημιουργεί αίσθηση ανόδου. Η γεωμετρία αυτή είναι τοπικά συνεπής και στις δύο πορείες, αλλά παγκοσμίως ασύμβατη. Έπειτα «ίσιωσαν» τη διαδρομή και την ένωσαν πάνω σε κύλινδρο, ώστε η αριστερή πλευρά να κολλά στη δεξιά· τότε, ένα έντομο που κινείται δεξιά επιστρέφει ακριβώς στο αρχικό σημείο. Προσθέτοντας μια συστροφή τύπου ταινίας Möbius, η επιστροφή από τον ίδιο βρόχο αναποδογυρίζει τον «πάνω» και τον «κάτω» άξονα όπως τους αντιλαμβάνεται ο περιπατητής.

Αυτό το μονοπάτι, τυλιγμένο ως σκάλα πάνω σε φιάλη του Κλάιν, γεννά το νέο αδύνατο σχήμα. Στην «αδύνατη σκάλα του Κλάιν», η διέλευση από κάθετη ακμή αναστρέφει τον προσανατολισμό —όπως στην ταινία του Möbius— ενώ η διέλευση από οριζόντια ακμή δεν τον αλλάζει —όπως στον κύλινδρο. Ένα οριζόντιο κλειστό μονοπάτι (ανεβαίνεις σκάλα, περνάς διάδρομο, ανεβαίνεις ξανά, και διασχίζεις μια κάθετη ακμή) σε φέρνει πίσω στο «ίδιο» σημείο αλλά ανάποδα. Ένα κάθετο κλειστό μονοπάτι (ανεβαίνεις, περνάς οριζόντια ακμή, κλείνεις τον κύκλο) σε επιστρέφει χωρίς αναστροφή.

Το κρίσιμο νέο στοιχείο αφορά τη σειρά. Αν πρώτα κλείσεις τον οριζόντιο βρόχο και μετά τον κάθετο, προκύπτει ένα καθαρά διαφορετικό τελικό αποτέλεσμα από το να κάνεις πρώτα τον κάθετο και ύστερα τον οριζόντιο: στην πρώτη περίπτωση, εξωτερικά φαίνεται σαν να κατέβηκες εκεί που εσύ ένιωθες ότι ανέβηκες· στη δεύτερη, φτάνεις στο «ίδιο» σημείο όπως το αντιλαμβάνεσαι αφού έχεις ανέβει τρεις «σκάλες». Αυτή η εξάρτηση από τη σειρά ονομάζεται μη αβελιανή —στην άλγεβρα σημαίνει ότι η πράξη A μετά B δεν ισούται με B μετά A— και δεν είχε εμφανιστεί ξανά σε οπτικό παράδοξο. «Στα μαθηματικά ασχολούμαστε συχνά με μη αβελιανά φαινόμενα», σημειώνει ο Ghrist, «αλλά ποτέ δεν είχαν αποτυπωθεί έτσι οπτικά».

Το LinkedIn στήνει αγορά εργασίας για εκπαιδευτές AI με αμοιβές έως $150/ώρα

Το LinkedIn δοκιμάζει «αγορά εργασίας» για εκπαίδευση chatbots με αμοιβές έως $150/ώρα. Η κίνηση το φέρνει απέναντι σε ταχέως αναπτυσσόμενα startups του χώρου.

Το LinkedIn μπαίνει στην εκπαίδευση τεχνητής νοημοσύνης, δοκιμάζοντας μια «αγορά εργασίας» όπου άνθρωποι εκπαιδεύουν chatbots με ωριαίες αμοιβές που φτάνουν τα $150, όπως επιβεβαίωσε στη Business Insider. Εκπρόσωπος της πλατφόρμας, που ανήκει στη Microsoft, ανέφερε ότι η εκπαίδευση AI είναι από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες ειδικότητες στις ΗΠΑ και ότι τρέχουν πρώιμα τεστ.

Οι AI trainers αξιολογούν απαντήσεις, στρεσάρουν τα μοντέλα και βοηθούν στη βελτίωσή τους — μια νέα μορφή «gig» εργασίας που γεννήθηκε από την έκρηξη της AI και ήδη τροφοδοτεί startups που εξυπηρετούν πελάτες όπως η Anthropic. Στο LinkedIn εμφανίζονται πάνω από δώδεκα δημόσιες αγγελίες για τέτοιους ρόλους, ενώ έχει προστεθεί και δυνατότητα ειδοποιήσεων όταν προκύπτουν νέες ευκαιρίες εκπαίδευσης AI.

Οι αμοιβές διαφέρουν ανά ειδικότητα: γνώση Excel και χρηματοοικονομικών φτάνει έως τα $100/ώρα, αντίστοιχα ποσά δίνονται και για νοσηλευτές. Ο πιο καλοπληρωμένος ρόλος είναι για senior software engineer ως AI trainer με έως $150/ώρα. Προβλέπονται επίσης θέσεις για γλωσσολόγους Γερμανικών και Νορδικών γλωσσών με έως $100/ώρα, καθώς και για red teaming — δοκιμές ασφάλειας και ορίων συστημάτων — με $40–$50/ώρα.

Η κίνηση φέρνει το LinkedIn σε ευθεία σύγκρουση με σειρά ταχύτατα αναπτυσσόμενων startups που «παντρεύουν» εργαστήρια αιχμής όπως η OpenAI με ανθρώπινο ταλέντο. Η Mercor πενταπλασίασε την αποτίμησή της σε λιγότερο από έναν χρόνο, αγγίζοντας τα $10 δισ., ενώ η Surge AI, που διαχειρίζεται την πλατφόρμα Data Annotation, αποτιμάται στα $24 δισ., σύμφωνα με το Forbes. Η ξέφρενη ανάπτυξη συνοδεύεται από σοβαρά ζητήματα ασφάλειας: η Scale AI άφησε πέρυσι εμπιστευτικά δεδομένα εργολάβων και πελατών εκτεθειμένα σε εκατοντάδες Google Docs πριν τα «κλειδώσει» ύστερα από αποκάλυψη της Business Insider, ενώ η Mercor υπέστη πρόσφατα παραβίαση που έπληξε δεδομένα εργολάβων και προκάλεσε πέντε συλλογικές αγωγές μέσα σε μία εβδομάδα.

Ο Πέντρι «λυγίζει» τον χρόνο με νέα μεταϋλικά

Ο Τζον Πέντρι περνά από τον μανδύα αορατότητας στα χρονικά μεταϋλικά, μετακινώντας την οπτική σε νέα πεδία. Την ίδια ώρα, οι ιδέες του ωριμάζουν εμπορικά σε κάμερες, lidar και αντισεισμική προστασία.

Ο Τζον Πέντρι, ο θεωρητικός φυσικός του Imperial College που έγινε γνωστός για τον «μανδύα αορατότητας», στρέφει τώρα την έρευνά του στα χρονικά μεταϋλικά: συστήματα που δεν ελέγχουν μόνο τη διαδρομή του φωτός στον χώρο, αλλά και την εξέλιξή του στον χρόνο. Η αρχική του τομή πριν από δύο δεκαετίες ήταν η πλήρης θεωρητική περιγραφή των μεταϋλικών και ο πρακτικός τρόπος κατασκευής τους με μικρο- και νανοδομές πάνω σε συνηθισμένα υλικά. Έτσι άνοιξε η πόρτα για φαινόμενα όπως ο αρνητικός δείκτης διάθλασης που είχε προτείνει τη δεκαετία του 1960 ο Βίκτορ Βεσελάγκο, οδηγώντας σε οπτική που εκτρέπει το φως «ανάποδα».

Το 2006, η θεωρία μπήκε στα πρωτοσέλιδα με την επίδειξη ενός μανδύα αορατότητας που έκρυβε αντικείμενα από μικροκύματα, σε συνεργασία με το Duke University. Η πρώτη παρουσίαση της ιδέας είχε γίνει ένα χρόνο νωρίτερα σε συνέδριο στο Σαν Αντόνιο. Η συσκευή έμοιαζε περισσότερο με πλακέτα κυκλώματος παρά με κάπα, αλλά έδειξε ότι η «μετασχηματιστική οπτική» μπορεί να ανασχεδιάσει τις διαδρομές της ακτινοβολίας μέσα στην ύλη.

Ενώ ο ίδιος αποφεύγει την εμπορική αξιοποίηση, οι ιδέες του έχουν βρει δρόμο προς την αγορά. Ο Νέιθαν Μάιρβολντ κατέχει περίπου 60 πατέντες μεταϋλικών του Πέντρι και έχει ιδρύσει εταιρείες πάνω σε αυτές, βλέποντάς τες να ενσωματώνονται την επόμενη δεκαετία σε αυτόνομα οχήματα, ανθρωποειδή ρομπότ και δορυφόρους 6G. Αναλυτές εκτιμούν ότι η σχετική αγορά μπορεί να φτάσει περίπου τις £6 δισ. έως το 2033.

Η ώριμη πλέον γενιά μεταϋλικών ξεχωρίζει στους «μεταφακούς» (metalenses): επίπεδες επιφάνειες γεμάτες δάση νανοδομών που λειτουργούν σαν μικροσκοπικές κεραίες και σχηματίζουν υπέρλεπτους φακούς μικρομετρικού πάχους. Η απόδοση τους ανταγωνίζεται ή ξεπερνά τους κλασικούς γυάλινους φακούς, συμπιέζοντας οπτικά συστήματα σε ένα φύλλο. Μικροσκοπικά drones αποκτούν ποιοτική εικόνα χωρίς βάρος, ενώ smartphones και συστήματα εικονικής πραγματικότητας αποφεύγουν τις βαριές στοιβάδες οπτικών. Στα αυτόνομα οχήματα, τα μεταϋλικά υπόσχονται lidar χωρίς κινούμενα μέρη, με ηλεκτρονικά κατευθυνόμενες δέσμες αντί για περιστρεφόμενους καθρέφτες, μειώνοντας όγκο και ευπάθειες. Παράλληλα, «σεισμικά μεταϋλικά» δείχνουν ότι η ίδια μαθηματική λογική μπορεί να παρεκτρέψει σεισμικά κύματα γύρω από θεμελιώσεις κτιρίων.

Το νέο στοίχημα του Πέντρι είναι τα χρονικά μεταϋλικά. Σε οθόνες smartphone υπάρχει οξείδιο ινδίου-κασσιτέρου (ITO) που, όταν δεχθεί παλμό λέιζερ, αλλάζει εξαιρετικά γρήγορα διαφάνεια και ηλεκτρομαγνητικές ιδιότητες. Για ένα κύμα φωτός, αυτή η σχεδόν στιγμιαία μεταβολή παραβιάζει μια βασική υπόθεση της κλασικής οπτικής: ότι οι ιδιότητες του μέσου μένουν σταθερές άρα η ενέργεια του κύματος διατηρείται καθώς το διαπερνά. Τα χρονικά μεταϋλικά, μεταβάλλοντας τον χρόνο, μπορούν να «αντλούν» ή να «στραγγίζουν» ενέργεια από το κύμα και να μετατοπίζουν τη συχνότητά του: από κόκκινο σε μπλε, από μικροκύματα σε υπέρυθρο.

Αυτή η ελευθερία ανοίγει παράθυρο σε ακραία φυσική μέσα στο εργαστήριο. Το 2023, ο Πέντρι έδειξε θεωρητικά ότι ένα υλικό με εσωτερικό μοτίβο που μεταβάλλεται στον χρόνο σαν να κινείται σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός μπορεί να δημιουργεί σημεία που το φως δεν μπορεί να διασχίσει — ανάλογα ενός ορίζοντα γεγονότων μαύρης τρύπας. Παράλληλα, η χρονική μεταβολή των ηλεκτρομαγνητικών ιδιοτήτων υπόσχεται μια δυναμική εκδοχή του φαινομένου Casimir, με ελεγχόμενη «πίεση κενού» που μεταφράζεται σε πρωτόγνωρη κβαντική τριβή. Η θεωρία όμως πατά σε λεπτό πάγο: οι εξισώσεις της οπτικής έχουν χτιστεί για στάσιμα μέσα, ενώ οι σχετικές μεταβολές παίζουν σε κλίμακες femtosecond και σε οριακά ανιχνεύσιμα σήματα.

Ο «ασθενής του Όσλο» πιθανώς ιάθηκε από HIV με μόσχευμα

63χρονος στη Νορβηγία σταματά την αντιρετροϊκή αγωγή δύο χρόνια μετά από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων από τον αδελφό του. Εκτενείς έλεγχοι δεν εντόπισαν HIV σε αίμα, μυελό και έντερο, σύμφωνα με δημοσίευση στη Nature Microbiology.

Ένας 63χρονος γνωστός ως «ασθενής του Όσλο» βρίσκεται σε «πιθανή ίαση» από τον HIV μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων από τον αδελφό του, ο οποίος είναι φυσικά ανθεκτικός στον ιό λόγω του γονιδιακού παράγοντα CCR5Δ32/Δ32. Η περίπτωση δημοσιεύεται στη Nature Microbiology και προστίθεται στις ελάχιστες που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως με μακροχρόνια ύφεση μετά από τέτοιες μεταμοσχεύσεις.

Ο άνδρας διαγνώστηκε με HIV το 2006 και από το 2010 λάμβανε αντιρετροϊκή αγωγή (ART), με τον ιό να παραμένει μη ανιχνεύσιμος στο αίμα επί χρόνια. Το 2018 διαγνώστηκε με μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο και οδηγήθηκε σε μεταμόσχευση, αφού προηγουμένως υποτροπίασε μετά από φαρμακευτική ύφεση. Η ιατρική ομάδα αναζήτησε δότη με τη μετάλλαξη CCR5Δ32/Δ32, γνωρίζοντας ότι μπλοκάρει την πρωτεΐνη CCR5 στην επιφάνεια των ανοσοκυττάρων – την «πόρτα» που χρησιμοποιεί συχνά ο HIV για να μολύνει. Συμβατός δότης δεν βρέθηκε και επιλέχθηκε ο 60χρονος αδελφός του ασθενούς για τη θεραπεία του καρκίνου· την ημέρα της διαδικασίας διαπιστώθηκε ότι ο αδελφός έφερε απρόσμενα δύο αντίγραφα της μετάλλαξης. «Ένας αδελφός έχει 25% πιθανότητα ιστοσυμβατότητας και η συχνότητα του CCR5Δ32/Δ32 είναι περίπου 1% στον βόρειο ευρωπαϊκό πληθυσμό. Είναι απίθανο σενάριο, και δεν γνωρίζαμε την κατάσταση του δότη πριν τη μεταμόσχευση», ανέφερε ο αιματολόγος Άντερς Έιβιντ Μίρε του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Όσλο.

Μετά τη μεταμόσχευση, ο ασθενής εμφάνισε νόσο μοσχεύματος έναντι ξενιστή, αντιμετωπίστηκε με ανοσοτροποποιητική αγωγή και σταδιακά το νέο ανοσοποιητικό σύστημα επικράτησε. Δύο χρόνια αργότερα είχε επιτευχθεί πλήρης αντικατάσταση των αρχικών ανοσοκυττάρων σε αίμα, μυελό και έντερο. Οι ερευνητές συνέλεξαν 65 εκατομμύρια CD4 Τ-κύτταρα – τον κύριο στόχο του HIV – και δεν βρήκαν κανένα με ικανό προς αναπαραγωγή ιό. Παράλληλα, εξετάσεις ιστών από το γαστρεντερικό, το βασικό «καταφύγιο» του ιού, ήταν αρνητικές. Το ανοσοποιητικό του ασθενούς αντέδρασε φυσιολογικά σε κοινούς ιούς όπως ο ιός της λοιμώδους μονοπυρήνωσης και της γρίπης, αλλά δεν αναγνώρισε τον HIV — ένδειξη ότι το «νέο» ανοσοποιητικό δεν έχει εκτεθεί στον ιό.

Είκοσι τέσσερις μήνες μετά τη μεταμόσχευση, ο ασθενής σταμάτησε την ART χωρίς αναπήδηση του ιού. «Νιώθει σαν να κέρδισε το λαχείο δύο φορές», είπε ο λοιμωξιολόγος Μάριους Τρέισεϊντ: θεραπεύτηκε από μια δυνητικά θανατηφόρα αιματολογική νόσο και «πλέον είναι, κατά πάσα πιθανότητα, ιαθείς και από τον HIV». Οι συγγραφείς χαρακτηρίζουν την κατάσταση «πιθανή ίαση», χρησιμοποιώντας τον συντηρητικό όρο «παρατεταμένη ύφεση» που προτιμάται στην επιστημονική κοινότητα, καθώς δεν υπάρχει οριστικός κανόνας για το πότε ένας ασθενής θεωρείται επισήμως ιαθείς.

Η μεταμόσχευση μυελού των οστών παραμένει υψηλού κινδύνου και δεν αποτελεί λύση για τους πάνω από 30 εκατομμύρια ανθρώπους με HIV. Η ART ελέγχει αποτελεσματικά τον ιό, αλλά απαιτεί δια βίου συμμόρφωση και πρόσβαση. Οι ερευνητές βλέπουν τα εντατικά διαγνωστικά πρωτόκολλα αυτής της μελέτης ως κριτήρια αναφοράς για μελλοντικές μεταμοσχεύσεις, ενώ κλινικές δοκιμές με σχεδιασμένα αντισώματα και η ευρωπαϊκή κοινοπραξία EU2Cure διερευνούν στρατηγικές για λειτουργική ίαση — σταθερή καταστολή του ιού χωρίς ανάγκη για καθημερινά φάρμακα.

Αστρονόμοι πιάνουν «mega‑laser» από 8 δισ. έτη φωτός

Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα σπάνιο κοσμικό σήμα, που θυμίζει mega-laser, να ταξιδεύει προς τη Γη από απόσταση 8 δισ. ετών φωτός. Το εύρημα αυτό αποτελεί ορόσημο για την αστρονομική παρατήρηση.

Οι αστρονόμοι εντόπισαν μια εξαιρετικά ισχυρή ακτινοβολία, προϊόν φυσικού λέιζερ στο διάστημα, η οποία διατήρησε την ενέργειά της και έφτασε στα όργανα παρατήρησης μετά από ένα επικό ταξίδι 8 δισεκατομμυρίων ετών. Παρά τον “θόρυβο” του σύμπαντος, αυτό το σήμα ξεχωρίζει για τη συνοχή και την έντασή του.

Τα κοσμικά “λέιζερ” – ή καλύτερα mega-laser – δημιουργούνται όταν πυκνά νέφη αερίου διεγείρονται και ενισχύουν συγκεκριμένα μήκη κύματος φωτός, παράγοντας μια στενή και καθαρή δέσμη. Όταν η πηγή είναι τόσο τεράστια όσο ένας γαλαξίας, μιλάμε για φαινόμενα που ξεπερνούν κατά πολύ τα συμβατικά αστρικά λέιζερ.

Αυτές οι γιγάντιες δέσμες λειτουργούν ως ακριβείς “πυξίδες” του διαστήματος. Μας επιτρέπουν να μελετήσουμε τις συνθήκες σε μακρινούς γαλαξίες και να κάνουμε εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις αποστάσεων και κινήσεων στο σύμπαν. Η μοναδική τους γεωμετρία και ένταση τα καθιστά ιδανικά για τέτοιες παρατηρήσεις.

Η διατήρηση ενός τέτοιου σήματος οφείλεται στην αδιάκοπη παροχή ενέργειας από δυναμικά περιβάλλοντα, όπως οι πυρήνες των γαλαξιών ή ταραχώδη νέφη αερίου. Όταν η δέσμη ευθυγραμμίζεται με τη Γη, η έντασή της εκτοξεύεται, καθιστώντας την ανιχνεύσιμη ακόμη και μετά από τέτοια τεράστια απόσταση.

Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι τεράστια για την κατανόηση του μακρινού σύμπαντος. Τα σήματα αυτά λειτουργούν ως “σημεία αναφοράς” στο διάστημα, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετήσουν τις ιδιότητες των αερίων σε μακρινά νέφη και να συγκρίνουν τα ευρήματα με θεωρητικά μοντέλα εξέλιξης των γαλαξιών.

70 οργανώσεις σε Meta: Όχι αναγνώριση προσώπου στα έξυπνα γυαλιά

Πάνω από 70 φορείς πολιτικών δικαιωμάτων ζητούν από τον Mark Zuckerberg να αποσύρει το σχέδιο. Προειδοποιούν ότι θα ενισχύσει παρακολούθηση, κακοποίηση και καταχρήσεις.

Περισσότερες από 70 οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων έστειλαν επιστολή στον CEO της Meta, Mark Zuckerberg, ζητώντας να εγκαταλειφθούν τα σχέδια ενσωμάτωσης αναγνώρισης προσώπου στα έξυπνα γυαλιά της εταιρείας. Η συμμαχία προειδοποιεί ότι η δυνατότητα ταυτοποίησης ανθρώπων στον δημόσιο χώρο θα ενισχύσει επίδοξους παρακολουθητές, σεξουαλικούς θηρευτές και άλλους κακόβουλους χρήστες.

Στη συμμαχία συμμετέχουν η ACLU, το Electronic Privacy Information Center, το Fight for the Future, το Access Now και άλλοι. Οι οργανώσεις δεν ζητούν «δικλίδες ασφαλείας», αλλά την πλήρη απόσυρση της λειτουργίας, υποστηρίζοντας ότι ο κίνδυνος «δεν μπορεί να λυθεί με αλλαγές σχεδιασμού, μηχανισμούς εξαίρεσης ή σταδιακά μέτρα». Σημειώνουν ότι οι περαστικοί δεν έχουν τρόπο να γνωρίζουν ή να συναινέσουν στην ταυτοποίησή τους. «Οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να κινούνται χωρίς φόβο ότι τους ταυτοποιούν σιωπηλά και αόρατα και τους αντιστοιχούν με διαθέσιμα δεδομένα για τις συνήθειες και τις σχέσεις τους», αναφέρει η επιστολή.

Οι οργανώσεις καλούν επίσης τη Meta να γνωστοποιήσει τυχόν καταγεγραμμένες περιπτώσεις χρήσης των wearables της για παρακολούθηση, παρενόχληση ή ενδοοικογενειακή βία, καθώς και τυχόν προηγούμενες ή εν εξελίξει συνομιλίες με ομοσπονδιακές αρχές επιβολής του νόμου, περιλαμβανομένης της ICE, για τη χρήση των έξυπνων γυαλιών και άλλων φορετών συσκευών, σύμφωνα με το Wired. Το θέμα κλιμακώνεται και από εσωτερικό σημείωμα της Meta, που αποκάλυψαν οι New York Times, το οποίο προδιέγραφε πιθανή κυκλοφορία της τεχνολογίας «σε μια δυναμική πολιτική συγκυρία» όπου οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών θα ήταν απασχολημένες αλλού. Η συμμαχία χαρακτήρισε αυτή τη στάση «ειδεχθή» και ως εκμετάλλευση της «ανόδου του αυταρχισμού».

Ρεπορτάζ των New York Times αναφέρει ότι η Meta σχεδιάζει να προσθέσει αναγνώριση προσώπου στα έξυπνα γυαλιά της ακόμη και εντός του έτους. Η λειτουργία, με την εσωτερική κωδική ονομασία Name Tag, θα χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να εμφανίζει στα γυαλιά πληροφορίες για άτομα μέσα στο οπτικό πεδίο του χρήστη. Η εταιρεία φέρεται να δουλεύει σε δύο εκδοχές: μία που θα αναγνωρίζει μόνο άτομα συνδεδεμένα με πλατφόρμες της Meta και μία που θα ταυτοποιεί οποιονδήποτε με δημόσιο λογαριασμό σε υπηρεσίες όπως το Instagram. Δεν προκύπτει επί του παρόντος δυνατότητα αναγνώρισης ανθρώπων χωρίς καθόλου λογαριασμό στη Meta.

Σε δήλωση μέσω email στο Engadget, εκπρόσωπος της Meta ανέφερε: «Οι ανταγωνιστές μας προσφέρουν τέτοιου τύπου προϊόν αναγνώρισης προσώπου, εμείς όχι. Αν επρόκειτο να κυκλοφορήσουμε μια τέτοια λειτουργία, θα το κάναμε με ιδιαίτερα προσεκτική προσέγγιση». Το ζήτημα δεν είναι νέο για την εταιρεία: το 2021 τερμάτισε το σύστημα αυτόματου επισημασμού προσώπων στο Facebook μετά από αντιδράσεις και χρόνια δικαστικών εμπλοκών, καταβάλλοντας δισ. δολάρια σε διακανονισμούς για βιομετρικό απόρρητο σε Ιλινόι και Τέξας, καθώς και 5 δισ. δολάρια στην FTC σε ξεχωριστή υπόθεση που συνδεόταν εν μέρει με λογισμικό αναγνώρισης προσώπου.

Η Pine Labs μπαίνει στο χρηματιστήριο με μειωμένη αποτίμηση

Η Pine Labs μπήκε στο χρηματιστήριο με άνοδο 14% στην πρώτη της συνεδρίαση, παρότι κατέβασε την αποτίμησή της για το IPO των 440 εκατ. δολαρίων. Η εξέλιξη τη φέρνει στη δεύτερη θέση των φετινών ινδικών fintech εισαγωγών.

Η Pine Labs, η εταιρεία πληρωμών που στηρίζεται από την PayPal και τη Mastercard, κέρδισε τους επενδυτές στην πρώτη της ημέρα στο χρηματιστήριο, κλείνοντας με άνοδο 14% παρά το γεγονός ότι δέχτηκε να μπει στην αγορά με χαμηλότερη αποτίμηση για το IPO των 440 εκατ. δολαρίων. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη εισαγωγή ινδικής fintech φέτος, πίσω μόνο από το ντεμπούτο της online χρηματιστηριακής Groww, που συγκέντρωσε σχεδόν 750 εκατ. δολάρια νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.

Η μετοχή ξεκίνησε στα 242 ρουπίες, ανέβηκε έως τις 284 και τελικά έκλεισε στα 252, έναντι τιμής διάθεσης 221 ρουπίες. Με αυτή την κίνηση, η Gurugram-based εταιρεία αποτιμήθηκε στα 289 δισ. ρουπίες, δηλαδή περίπου 3,3 δισ. δολάρια. Το ποσό είναι αισθητά χαμηλότερο από την ιδιωτική αποτίμηση άνω των 5 δισ. δολαρίων που είχε πετύχει το 2022, αλλά δείχνει ότι η αγορά συνεχίζει να δίνει ψήφο εμπιστοσύνης στο ινδικό fintech μοντέλο και στη διεθνή του επέκταση.

Η Pine Labs ιδρύθηκε το 1998 και έχει χτίσει παρουσία σε 20 αγορές, από τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη μέχρι την Αυστραλία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τις ΗΠΑ και τμήματα της Αφρικής. Από προμηθευτής τερματικών σημείου πώλησης, εξελίχθηκε σε ευρύτερη πλατφόρμα πληρωμών που υποστηρίζει πληρωμές λογαριασμών, συναλλαγές μέσω account aggregators και ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών για εμπόρους και acquiring. Στην Ινδία ανταγωνίζεται ονόματα όπως η Razorpay, η Paytm και η PhonePe της Walmart.

Τα οικονομικά της μεγέθη βελτιώθηκαν επίσης αισθητά. Στο τρίμηνο Ιουνίου, η εταιρεία πέρασε σε κερδοφορία, με καθαρά κέρδη 47,86 εκατ. ρουπιών, περίπου 540.000 δολάρια, από ζημία 278,89 εκατ. ρουπιών έναν χρόνο πριν. Τα έσοδα από λειτουργίες αυξήθηκαν κατά 17,9% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 6,16 δισ. ρουπίες, ενώ η διεθνής δραστηριότητα συνεισέφερε περίπου το 15% των συνολικών εσόδων, ανεβαίνοντας στα 943,25 εκατ. ρουπίες από 795,97 εκατ. έναν χρόνο νωρίτερα.

«Δεν θα πάψουμε ποτέ να είμαστε startup», είπε ο CEO της Pine Labs, Amrish Rau, στην τελετή εισαγωγής. «Τώρα που είμαστε εισηγμένη εταιρεία, αυτή η λέξη δεν θα ακούγεται πια στα γραφεία μας». Ανάμεσα σε όσους πούλησαν μέρος των μετοχών τους στην IPO ήταν υπάρχοντες επενδυτές όπως οι Peak XV Partners, Temasek, PayPal και Mastercard. Ο Shailendra Singh της Peak XV θυμήθηκε ότι η πρώτη επένδυση στην Pine Labs έγινε το 2009, μέσα στη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, και πρόσθεσε πως η εταιρεία «δεν ήθελε ποτέ να ανταγωνιστεί στην τιμή, αλλά σε μια ανώτερη πρόταση».

Κατηγορία:
Fintech

Tags:
Pine Labs, IPO, Ινδία, fintech, χρηματιστήριο

Η Marquis εντόπισε ρήγμα στα δεδομένα αμερικανικών τραπεζών

Η fintech Marquis ειδοποιεί δεκάδες τράπεζες και credit unions στις ΗΠΑ ότι πελατειακά δεδομένα κλάπηκαν σε κυβερνοεπίθεση. Οι πρώτες αναφορές μιλούν ήδη για τουλάχιστον 400.000 πληγέντες.

Η Marquis ενημερώνει δεκάδες αμερικανικές τράπεζες και πιστωτικές ενώσεις ότι δεδομένα πελατών τους κλάπηκαν σε κυβερνοεπίθεση νωρίτερα μέσα στη χρονιά. Η υπόθεση ήρθε στο φως αυτή την εβδομάδα, όταν η εταιρεία κατέθεσε γνωστοποιήσεις παραβίασης σε πολλές πολιτείες, επιβεβαιώνοντας ότι το περιστατικό της 14ης Αυγούστου ήταν επίθεση ransomware.

Η εταιρεία με έδρα το Τέξας λειτουργεί ως πάροχος marketing και συμμόρφωσης για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συγκεντρώνουν και να οπτικοποιούν σε ένα σημείο τα δεδομένα των πελατών τους. Στην ιστοσελίδα της αναφέρει περισσότερους από 700 τραπεζικούς και συνεταιριστικούς πελάτες, γεγονός που σημαίνει ότι χειρίζεται μεγάλοι όγκοι ευαίσθητων στοιχείων καταναλωτών σε όλη τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τις υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις που έχουν κατατεθεί σε Άιοβα, Μέιν, Τέξας, Μασαχουσέτη και Νιου Χάμσαϊρ, και τις οποίες εξέτασε το TechCrunch, οι επιβεβαιωμένοι πληγέντες ξεπερνούν τους 400.000. Το Τέξας έχει μέχρι στιγμής το μεγαλύτερο πλήγμα, με τουλάχιστον 354.000 κατοίκους να έχουν δει τα δεδομένα τους να διαρρέουν. Η Marquis ανέφερε επίσης στον γενικό εισαγγελέα του Μέιν ότι οι πελάτες της Maine State Credit Union αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο μέρος των ειδοποιήσεων που στάλθηκαν στην πολιτεία, περίπου ένας στους εννέα από τους γνωστούς πληγέντες στο Μέιν.

Τα στοιχεία που εκλάπησαν περιλαμβάνουν ονόματα, ημερομηνίες γέννησης, ταχυδρομικές διευθύνσεις και οικονομικές πληροφορίες, όπως αριθμούς τραπεζικών λογαριασμών, χρεωστικών και πιστωτικών καρτών. Η Marquis αναφέρει επίσης ότι οι χάκερ απέσπασαν αριθμούς Κοινωνικής Ασφάλισης. Στις πιο πρόσφατες γνωστοποιήσεις της, η εταιρεία αποδίδει την επίθεση σε εκμετάλλευση ευπάθειας στο firewall της SonicWall, χωρίς να κατονομάζει συγκεκριμένη ομάδα, αν και την ίδια περίοδο το ransomware gang Akira είχε συνδεθεί με μαζικές επιθέσεις σε πελάτες της SonicWall.

Η Marquis δεν απάντησε σε ερωτήματα του TechCrunch για τον ακριβή αριθμό των πληγέντων, για το αν έλαβε μήνυμα από τους δράστες ή αν κατέβαλε λύτρα. Το πλήθος των ειδοποιήσεων αναμένεται να αυξηθεί καθώς θα φτάνουν νέες αναφορές από άλλες πολιτείες.

1...454647...1,452Page 46 of 1,452