NASA: Σχέδιο για μόνιμη βάση στη Σελήνη εκατοντάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων

Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα λεπτομέρειες για τα σχέδιά της να κατασκευάσει μόνιμη βάση στη Σελήνη. Στην αρχή, αυτό θα γίνει με αυτόνομα ρομποτικά οχήματα και ιπτάμενα drones που θα εξερευνήσουν τη σεληνιακή επιφάνεια. Στη συνέχεια, το σχέδιο προβλέπει ότι οι αστροναύτες θα χτίσουν ένα μελλοντικό «σεληνιακό σπίτι», που εκτιμάται πως θα έχει έκταση εκατοντάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Τα σχέδια για βάση στη Σελήνη αποτελούν μέρος του προγράμματος Artemis της NASA εδώ και χρόνια, όμως ο βασικός στόχος του προγράμματος παραμένει η επιστροφή αστροναυτών στη Σελήνη για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1970. Το σκέλος της επανδρωμένης διαστημικής πτήσης έχει μέχρι στιγμής προχωρήσει με επιτυχία, καθώς η αποστολή Artemis II έστειλε τέσσερις αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και πίσω στη Γη τον Απρίλιο φέτος. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα η NASA είχε δώσει λιγότερες συγκεκριμένες λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα κατασκευής της βάσης.

Στις 26 Μαΐου, ανακοίνωσε ότι οι τρεις πρώτες αποστολές για την κατασκευή της σεληνιακής βάσης έχουν στόχο να εκτοξευθούν μέσα στο έτος, ενώ τουλάχιστον εννέα ακόμη αναμένεται να ανακοινωθούν πριν από το 2027. Το συνολικό πρόγραμμα θα εξελιχθεί σε τρεις φάσεις. Η πρώτη θα διαρκέσει έως το 2029 και θα αποσκοπεί στην «ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση» στην επιφάνεια της Σελήνης. Η δεύτερη θα διαρκέσει έως το 2032 και θα αφορά την «αρχική επιχειρησιακή ικανότητα της βάσης», ενώ η ίδια η βάση προβλέπεται να κατασκευαστεί κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης στην τρίτη και τελική φάση, η οποία θα διαρκέσει έως το 2036.

Οι αποστολές της φετινής χρονιάς δεν θα έχουν πλήρωμα και θα επικεντρωθούν στη λεπτομερή μελέτη της σεληνιακής επιφάνειας, ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι για μελλοντικές αποστολές προσεδάφισης, αλλά και να δοκιμαστούν αυτόνομα ρομποτικά οχήματα που θα βοηθήσουν στον σχεδιασμό των μελλοντικών σεληνιακών οχημάτων. Η πρώτη από αυτές τις αποστολές, Moon Base I, θα εκτοξευθεί προς το τέλος του έτους και θα περιλαμβάνει προσεδαφιστή που κατασκευάστηκε από τη διαστημική εταιρεία του Τζεφ Μπέζος, Blue Origin, η οποία δεν έχει δοκιμάσει ακόμη σεληνιακό προσεδαφιστή.

Οι Moon Base II και III προβλέπεται επίσης να εκτοξευθούν φέτος, αν και δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη παράθυρο εκτόξευσης. Κάθε μία θα περιλαμβάνει προσεδαφιστή από δύο διαφορετικές ιδιωτικές εταιρείες: την Astrobotic, η οποία θα εκτοξεύσει τον προσεδαφιστή Griffin μαζί με ένα αυτόνομο ρόβερ, και την Intuitive Machines, η οποία έχει ήδη επιχειρήσει δύο προσεδαφίσεις στη Σελήνη, χωρίς καμία να έχει ολοκληρωθεί πλήρως με επιτυχία.

Πέρα από τις επερχόμενες αποστολές, η NASA ανακοίνωσε επίσης ότι δύο εταιρείες, η Astrolab και η Lunar Outpost, θα λάβουν από περισσότερα από 200 εκατομμύρια δολάρια η καθεμία για να αναπτύξουν μελλοντικά οχήματα εδάφους για τη Σελήνη, στο πλαίσιο του προγράμματος Commercial Lunar Payload Services της υπηρεσίας. Το όχημα της Astrolab θα έχει πιο ογκώδη, επανδρωμένο σχεδιασμό, θα μπορεί να μεταφέρει σχεδόν 1000 κιλά και να κινείται με σχεδόν 10 χιλιόμετρα την ώρα. Το σχέδιο της Lunar Outpost θα είναι πιο ευέλικτο, θα κινείται με περισσότερα από 14 χιλιόμετρα την ώρα και θα μπορεί να μετακινείται αυτόνομα.

Η NASA έδωσε επίσης περισσότερες λεπτομέρειες για την αποστολή MoonFall. Σε αυτήν, τέσσερα drones θα πραγματοποιήσουν σύντομες πτήσεις άλματος στην επιφάνεια της Σελήνης το 2028, τραβώντας εικόνες υψηλής ανάλυσης για να εντοπιστούν κατάλληλα σημεία προσγείωσης για μελλοντικές αποστολές Artemis. Η NASA θα κατασκευάσει τα drones εσωτερικά, στο Jet Propulsion Laboratory της στην Καλιφόρνια, ενώ η Firefly Aerospace θα φτιάξει το διαστημόπλοιο που θα τα μεταφέρει από τη Γη στη Σελήνη.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ελάχιστες λεπτομέρειες για κρίσιμα στοιχεία μιας μελλοντικής βάσης στη Σελήνη, όπως το πώς θα τροφοδοτείται με ενέργεια, πώς θα κατασκευαστεί και πώς θα προστατεύεται από την έντονη ακτινοβολία στο διάστημα. Ο πρώην διοικητής της NASA, Sean Duffy, είχε ανακοινώσει ότι πυρηνικός αντιδραστήρας σχάσης θα κατασκευαστεί στην επιφάνεια της Σελήνης έως το 2030, αλλά στη νεότερη ανακοίνωση της NASA, η οποία πλέον τελεί υπό την ηγεσία του Jared Isaacman, δεν υπήρξε καμία ενημέρωση γι’ αυτό.

Τα ευρωπαϊκά κράτη συνδυάζουν κυρίαρχες, διμερείς και εμπορικές διαστημικές δυνατότητες

ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ – Οι ευρωπαϊκές χώρες υιοθετούν έναν συνδυασμό κυρίαρχων, διμερών, ομοσπονδιακών και διττής χρήσης εμπορικών τεχνολογιών, με στόχο την ενίσχυση της στρατιωτικής ετοιμότητας.

«Όταν μιλάμε για κυριαρχία, ανεξαρτησία, ασφάλεια ή προστασία, πρέπει να σκεφτόμαστε διαφορετικές πηγές δεδομένων», δήλωσε στις 26 Μαΐου ο συνταγματάρχης Μαρτσίν Μαζούρ, αντιπρόεδρος της Πολωνικής Διαστημικής Υπηρεσίας, στο συνέδριο SmallSat Europe. «Είναι σημαντικό να έχουμε στην ιδιοκτησία μας, να λειτουργούμε και να αναθέτουμε εθνικά συστήματα, αλλά και να έχουμε πρόσβαση σε εμπορικά, σε ομοσπονδιακά, καθώς και σε διμερή ή ευρωπαϊκά».

Ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο να προσδιοριστεί ποιες δυνατότητες πρέπει να ανήκουν και να λειτουργούν σε εθνικό επίπεδο και πότε είναι προτιμότερο να ενώνονται οι πόροι για τη δημιουργία πολυεθνικών διαστημικών συστημάτων.

«Ποιο επίπεδο κυριαρχίας χρειαζόμαστε σε σχέση με την εμπιστοσύνη στους εταίρους και τους γείτονές μας;» διερωτήθηκε ο Κις Μπουιςρόγκε, διευθυντής της TNO Space. «Είναι ένα δύσκολο παζλ, ειδικά αν κοιτάξουμε τη σημερινή ευρωπαϊκή κατάσταση».

Καθώς τα κράτη υιοθετούν έναν συνδυασμό διαστημικών προϊόντων και υπηρεσιών, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι εμπορικές και οι κυρίαρχες δυνατότητες μπορούν να συνυπάρχουν, σημείωσε η Σέλια Πελάθ, επικεφαλής εμπορικής δραστηριότητας της Spire Global. Τα κράτη χρειάζονται κυρίαρχα συστήματα για τη συλλογή σημάτων πληροφοριών και για στοχοποίηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αντίστοιχες δυνατότητες δεν πρέπει να υπάρχουν και εμπορικά. «Αν είστε κυβέρνηση ή στρατιωτική υπηρεσία, είναι καλύτερο να έχετε τα δικά σας μέσα, αλλά και να αξιοποιείτε ό,τι υπάρχει διαθέσιμο εμπορικά και μπορεί να χρησιμοποιείται και από άλλους», είπε.

Με την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, Ρώσοι χάκερ έθεσαν εκτός λειτουργίας δεκάδες χιλιάδες μόντεμ Viasat KA-SAT στην Ευρώπη. Η επίθεση απέδειξε «ότι μία μόνο πηγή δεδομένων δεν αρκεί για να νιώθεις άνετα όταν οποιαδήποτε κατάσταση μπορεί να συμβεί με μια εισβολή ή μια επιχείρηση στη χώρα σου», είπε ο Μαζούρ.

Οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν διαφορετικούς προϋπολογισμούς και διαφορετικά επίπεδα φιλοδοξίας για την ιδιοκτησία και λειτουργία διαστημικών assets. Ωστόσο, κάθε ευρωπαϊκό κράτος-μέλος «πρέπει να συνεργάζεται και να εστιάζει σε τεχνολογία που μπορεί να είναι χρήσιμη για όλους», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της Sitael, Κιάρα Περτόζα. «Κάθε χώρα μπορεί να αποφασίσει να επενδύσει σε κάποια τεχνολογία, αλλά όχι σε όλες. Είναι θέμα βιομηχανικής πολιτικής που πρέπει να εφαρμόζεται και εδώ».

Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η τεχνολογική κυριαρχία, είπε ο Μπουιςρόγκε. Η Ολλανδία φιλοξενεί την ASML, τον κορυφαίο παγκοσμίως προμηθευτή μηχανημάτων λιθογραφίας για την κατασκευή ημιαγωγών. Τέτοια τεχνολογία μπορεί να κάνει μια μικρή χώρα όπως η Ολλανδία στρατηγικά σημαντική και να δώσει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής θέση στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι διεθνείς αποφάσεις. «Αν δεν είστε στο τραπέζι, πιθανότατα βρίσκεστε στο μενού», πρόσθεσε.

Πέρα από την αγορά διαστημικών τεχνολογιών, τα κράτη ενθαρρύνουν και την ανάπτυξη τοπικών διαστημικών βιομηχανιών.

«Κάθε χώρα μπορεί να έχει την προσδοκία να ωθήσει τις δικές της εταιρείες ώστε να κερδίσουν την παγκόσμια αγορά», είπε ο απόστρατος ταξίαρχος της ιταλικής αεροπορίας και αστροναύτης της ESA, Ρομπέρτο Βιτόρι.

Οι εθνικές χρηματοπιστωτικές αγορές μπορούν επίσης να προσφέρουν σημαντικά κέρδη στη SpaceX και σε άλλες εταιρείες που διαθέτουν μετοχές μέσω αρχικών δημόσιων προσφορών.

«Αυτό έχει τη δύναμη να αναδιαμορφώσει πλήρως όλα όσα συζητάμε σήμερα», είπε ο Βιτόρι. Με στόχο να αντλήσει 80 δισεκατομμύρια δολάρια, η εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο θα μπορούσε να δημιουργήσει «μια τεράστια φούσκα. Τι θα συμβεί αν αυτή η φούσκα σκάσει; Δεν το ξέρουμε, αλλά θα είναι τόσο ισχυρό, που θα μοιάζει με μια μεγάλη έκρηξη».

Η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία παρακολουθεί τα σχέδια IPO της SpaceX

ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ — Οι ευρωπαϊκές διαστημικές εταιρείες και οι επενδυτές παρακολουθούν στενά τα σχέδια της SpaceX να εισαχθεί στο χρηματιστήριο, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να δώσει νέα ώθηση σε επενδύσεις και σε άλλες εταιρείες του κλάδου.

Κατά τη διάρκεια πάνελ στο συνέδριο SmallSat Europe στις 26 Μαΐου, στελέχη της αγοράς ανέφεραν ότι η αρχική δημόσια εγγραφή της SpaceX, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί έως τα μέσα Ιουνίου, μπορεί να ενθαρρύνει τους επενδυτές να αναζητήσουν ευκαιρίες και σε άλλες εταιρείες του χώρου.

«Πόσο θα επιβεβαιώσει αυτή η IPO τον χώρο του διαστήματος ως έναν ξεχωριστό τομέα για άλλους επενδυτές;» ρώτησε ο Sven Meyer-Brunswick, principal στην Alpine Space Ventures. «Πιστεύω ότι θα υπάρξουν επενδυτές που, μετά από κάποιο διάστημα, θα αναζητούν την επόμενη SpaceX».

Πρότεινε ότι αυτές οι ευκαιρίες μπορεί να αφορούν διαστημικά data centers σε τροχιά, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στο διάστημα ή πιο παραδοσιακές αγορές, όπως οι εκτοξεύσεις και οι επικοινωνίες. «Έχουμε μιλήσει με αρκετούς επενδυτές που αναζητούν ιδέες επένδυσης τύπου “alt-SpaceX”», είπε.

Πρόκειται για αγορές στις οποίες η SpaceX είναι ή σχεδιάζει να γίνει βασικός παίκτης, όμως ο ίδιος εκτίμησε ότι θα υπάρχει χώρος και για ανταγωνισμό. «Δεν πιστεύουμε σε μια αγορά όπου μία εταιρεία θα κυριαρχεί στο 90% της», είπε. «Θα υπάρξουν πιθανότατα και άλλες εταιρείες, αλλά ποιες θα είναι αυτές οι επόμενες και πώς θα χρηματοδοτηθούν;»

Άλλοι εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί ως προς το πόσο η IPO της SpaceX θα επηρεάσει τις υπόλοιπες εταιρείες, κυρίως λόγω του μεγέθους της δημόσιας εγγραφής. «Νομίζω ότι η SpaceX είναι μοναδική. Δεν υπάρχει καμία άλλη κοντά σε αυτή την αποτίμηση», δήλωσε ο Mike Collett, managing partner της Promus Ventures. «Είναι μια τόσο ασυνήθιστη IPO από τόσες διαφορετικές πλευρές».

Σημείωσε επίσης ότι το ενδιαφέρον για την IPO έχει ανεβάσει τις αποτιμήσεις και άλλων εταιρειών του κλάδου. «Είναι θετικό για τη διαστημική βιομηχανία».

Υπάρχουν, ωστόσο, και αρνητικές πλευρές σε αυτό το έντονο ενδιαφέρον. «Τι θα γίνει αν δεν αποδώσει; Θα ρίξει αυτό σκιά στη συνολική αγορά;» αναρωτήθηκε ο Karl Schmidt, managing director στην επενδυτική τράπεζα KippsDeSanto & Co.

Ο Giuseppe Borghi, επικεφαλής του Φ-lab Division του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, που στηρίζει την καινοτομία και την εμπορική αξιοποίηση στον τομέα της παρατήρησης της Γης, είπε ότι, παρότι ελπίζει η IPO της SpaceX να λειτουργήσει ως καταλύτης για το ενδιαφέρον γύρω από τις ευρωπαϊκές διαστημικές εταιρείες, παραμένει αβέβαιο το πώς θα εξελιχθεί. «Η SpaceX είναι μια τόσο μοναδική ιστορία», είπε. «Είναι τόσο κυρίαρχη στην αγορά, ώστε είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα συμβεί».

Ακόμη και χωρίς την IPO της SpaceX, οι επενδύσεις σε ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν αυξηθεί. «Βλέπουμε πολύ, πολύ μεγαλύτερους γύρους χρηματοδότησης», είπε ο Collett, καθώς οι επενδυτές είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν περισσότερο ρίσκο. «Αυτό επιτρέπει πολύ μεγάλους γύρους στα αρχικά στάδια, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, και αυτό θα συνεχιστεί».

Ο Schmidt σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκές επενδύσεις εξακολουθούν να υπολείπονται σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά συνέστησε να μην γίνεται άμεση σύγκριση. «Αν μιλούσαμε μόνο για την Ευρώπη, χωρίς να σκεφτόμαστε τις ΗΠΑ, νομίζω ότι θα ήμασταν πολύ ενθουσιασμένοι με όσα βλέπουμε εδώ», είπε, προσθέτοντας ότι βλέπει αυξημένο ενδιαφέρον για εξόδους εταιρειών του κλάδου μέσω IPO ή συγχωνεύσεων.

«Όταν συγκρίνουμε την Ευρώπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είμαστε εύκολα 5 έως 10 χρόνια πίσω», είπε ο Meyer-Brunswick, επισημαίνοντας ότι λείπουν οι μεγάλης κλίμακας συμβάσεις που μπορούν να φέρουν έσοδα στις ευρωπαϊκές διαστημικές εταιρείες και να τις βάλουν σε πορεία προς μια IPO.

«Χρειαζόμαστε ορατά έσοδα για μερικά χρόνια μπροστά, ώστε να δούμε το είδος των IPO που βλέπουμε στις ΗΠΑ να συνεχίζεται», είπε. «Αλλά η Ευρώπη αρχίζει να ανεβάζει το επίπεδό της».

Επίθεση στο Ιράν προκάλεσε ρύπανση αντίστοιχη με ηφαιστειακή έκρηξη

Αεροπορικές επιδρομές στην Τεχεράνη νωρίτερα φέτος προκάλεσαν ένα νέφος που περιείχε σχεδόν 30.000 τόνους διοξειδίου του θείου και έφτασε έως ασιατικές χώρες.

Φλόγες και καπνός υψώνονται από εγκατάσταση αποθήκευσης πετρελαίου που επλήγη κατά τις επιθέσεις στο Ιράν στις 7 Μαρτίου Alireza Sotakbar/ISNA/AP/Alamy

Φλόγες και καπνός υψώνονται από εγκατάσταση αποθήκευσης πετρελαίου που επλήγη κατά τις επιθέσεις στο Ιράν στις 7 Μαρτίου

Alireza Sotakbar/ISNA/AP/Alamy

Οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην Τεχεράνη στις 7 Μαρτίου προκάλεσαν εκπομπές διοξειδίου του θείου ισοδύναμες με μια μικρή ηφαιστειακή έκρηξη, εκθέτοντας ενδεχομένως ανθρώπους έως και την Κίνα σε όξινη βροχή και τοξική ατμοσφαιρική ρύπανση.

Στο πλαίσιο της αμερικανικής και ισραηλινής εκστρατείας κατά του Ιράν, πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν εκείνη τη νύχτα αρκετές αποθήκες πετρελαίου και ένα διυλιστήριο, προκαλώντας μεγάλες πυρκαγιές που φώτισαν τον ουρανό και εξέπεμψαν καπνό για ημέρες. Μαύρη βροχή με αιθάλη και υδρογονάνθρακες έπεσε στην ιρανική πρωτεύουσα, ενώ κάτοικοι ανέφεραν ερεθισμό στα μάτια και στο δέρμα και δυσκολία στην αναπνοή.

Τώρα, στοιχεία από μια νέα γενιά κινεζικών δορυφόρων έδειξαν ότι το νέφος διοξειδίου του θείου που απελευθερώθηκε από τις εκρήξεις και τις πυρκαγιές κάλυψε 300.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, περνώντας πάνω από το Τουρκμενιστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν, το Καζακστάν και την Κίνα.

Άνεμοι και φορτηγά πλοία μπορούν να μειώσουν περισσότερο από το μισό τις εκπομπές στη ναυτιλία

Η σύντομη επίθεση προκάλεσε άνοδο των εκπομπών που κράτησε ημέρες, απελευθερώνοντας συνολικά 29.800 τόνους διοξειδίου του θείου, σύμφωνα με τον Zhenping Yin από το Πανεπιστήμιο της Ουχάν στην Κίνα και τους συνεργάτες του. Για σύγκριση, το ηφαίστειο Eyjafjallajökull στην Ισλανδία εξέπεμπε περίπου 20.000 τόνους διοξειδίου του θείου την ημέρα όταν το νέφος τέφρας του έκλεισε τις αερομεταφορές στην Ευρώπη το 2010.

Οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου που κατέγραψαν οι δορυφόροι έφτασαν σε επίπεδα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία των πνευμόνων, να ερεθίσουν τα μάτια και τον λαιμό και να επιδεινώσουν το άσθμα ή τη βρογχίτιδα, ιδιαίτερα σε παιδιά και ηλικιωμένους, λέει ο Yin.

«Αν και το κύριο επεισόδιο εκπομπής κράτησε μόνο μία έως δύο ημέρες, η έρευνα σημειώνει ότι η πιθανή επίδραση στην περιφερειακή ατμόσφαιρα δεν πρέπει να αγνοηθεί», λέει. Οι ρύποι μπορεί να έπεσαν με τη βροχή πάνω από πηγές νερού και αγροτικές εκτάσεις, μολύνοντας ενδεχομένως το πόσιμο νερό και τα τρόφιμα, προσθέτει.

Το διοξείδιο του θείου αντιδρά με διάφορες ενώσεις υδρογόνου και οξυγόνου στην ατμόσφαιρα και σχηματίζει θειικό οξύ, προκαλώντας νέφος και όξινη βροχή. Κατά τη Μεγάλη Νέαφη του 1952, το θειικό οξύ και άλλοι ρύποι από την καύση άνθρακα προκάλεσαν τον θάνατο εκτιμώμενων 12.000 ανθρώπων στο Λονδίνο.

Η επίθεση στην Τεχεράνη απελευθέρωσε περίπου 20 φορές περισσότερο διοξείδιο του θείου από ό,τι εκπέμπουν ορισμένοι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα σε χώρες υψηλού εισοδήματος μέσα σε έναν χρόνο, αν και ένας λιγνιτικός ή ανθρακικός σταθμός σε χώρα που δεν απαιτεί φίλτρα στις καμινάδες μπορεί να εκπέμπει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα.

Υπάρχει απότομη αύξηση στον ρυθμό ανόδου της στάθμης της θάλασσας

Πέρα από το διοξείδιο του θείου, οι φλεγόμενες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις εξέπεμψαν αιθάλη και βαρέα μέταλλα. Σύμφωνα με τη Lucy Carpenter από το Πανεπιστήμιο του York στη Βρετανία, η τεράστια ποσότητα διοξειδίου του θείου που εκλύθηκε δείχνει ότι το νέφος περιείχε επιβλαβείς ποσότητες ακόμη πιο επικίνδυνης ρύπανσης. Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται οξείδια του αζώτου και πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, καθώς και άκαυστοι υδρογονάνθρακες όπως το βενζόλιο, όλα συνδεδεμένα με τον καρκίνο.

«[Το διοξείδιο του θείου] θα εκλυόταν μαζί με ένα ολόκληρο φάσμα άλλων ουσιών», λέει η Carpenter. «Αυτή η ποσότητα σε μία μόνο πυρκαγιά έχει τεράστιες επιπτώσεις για την υγεία των ανθρώπων… σε χιλιάδες χιλιόμετρα».

Αυτά τα λεπτά σωματίδια μπορούν να παραμένουν στην ατμόσφαιρα για ημέρες, μεταφερόμενα από τον άνεμο. Ήταν εντυπωσιακό ότι η μελέτη κατάφερε να παρακολουθήσει την εξέλιξη του νέφους σε τόσο μεγάλη περιοχή, λέει η ίδια.

Το νέφος διήρκεσε μόλις περίπου τρεις ημέρες, κάτι που πιθανότατα δεν είναι αρκετό για να προκαλέσει καρκίνο. Και οι δορυφόροι μετρούν τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου σε ολόκληρη την ατμόσφαιρα, οπότε δεν είναι σαφής η συγκέντρωση του τοξικού αερίου στο έδαφος. Ωστόσο, η ρύπανση θα μπορούσε ενδεχομένως να προκάλεσε κρίσεις άσθματος, εγκεφαλικά ή ακόμη και καρδιακά επεισόδια σε ιδιαίτερα ευάλωτα άτομα, σύμφωνα με την Carpenter.

Οι πυρκαγιές στην Αρκτική απελευθερώνουν άνθρακα που ήταν αποθηκευμένος για χιλιάδες χρόνια

Μελέτη εδαφών γύρω από την Αρκτική και τα βορεαλικά δάση διαπίστωσε ότι ορισμένες δασικές πυρκαγιές απελευθερώνουν άνθρακα αποθηκευμένο επί χιλιετίες, γεγονός που σημαίνει υψηλότερες εκπομπές CO2 από όσες είχαν υποτεθεί.

Η συστοιχία δορυφόρων Fengyun 3 στην οποία βασίστηκε η μελέτη παρέχει στο κοινό συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου και άλλων βασικών ρύπων μέσα σε τρεις ώρες, κάτι που θα μπορούσε να βελτιώσει την αντιμετώπιση καταστροφών, λέει ο Yin. «Τα δορυφορικά δεδομένα είναι χρήσιμα για την αξιολόγηση της ρύπανσης και την έγκαιρη προειδοποίηση για περιοχές κατάντη».

Advances in Atmospheric Sciences DOI: 10.1007/s00376-026-6252-9

Λάβετε μια εβδομαδιαία δόση ανακαλύψεων στο inbox σας. Θα σας κρατάμε επίσης ενήμερους για εκδηλώσεις και ειδικές προσφορές του New Scientist.

Εργαστηριακό σπέρμα για υπογόνιμους άνδρες;

Άνδρες που δεν παράγουν σπέρμα δεν μπορούν να βοηθηθούν από τις υπάρχουσες θεραπείες γονιμότητας. Τώρα όμως μια start-up υποστηρίζει ότι μπορεί να το δημιουργήσει στο εργαστήριο. Ο αρθρογράφος Michael Le Page εκτιμά ότι, για να βοηθήσει πολλούς άνδρες, η τεχνική αυτή ίσως χρειαστεί να συνδυαστεί με γονιδιακή επεξεργασία.

Η ανδρική υπογονιμότητα δεν είναι εύκολο θέμα συζήτησης, αλλά είναι πολύ συχνή. Περίπου 1 στα 10 ζευγάρια αντιμετωπίζει πρόβλημα σύλληψης και στις μισές περιπτώσεις αυτό σχετίζεται, εν όλω ή εν μέρει, με το σπέρμα. Σε πολλές περιπτώσεις οι υπάρχουσες θεραπείες γονιμότητας δεν μπορούν να βοηθήσουν. Μια αμερικανική start-up με την ονομασία Paterna Biosciences υποστηρίζει ότι μπορεί να αλλάξει αυτό.

Η Paterna ισχυρίζεται ότι μπορεί να πάρει βλαστοκύτταρα από τους όρχεις και να τα μετατρέψει σε σπερματοζωάρια στο εργαστήριο. Μάλιστα, σύμφωνα με την εταιρεία, η τεχνική αυτή θα μπορούσε να επιτρέψει σε σχεδόν όλους τους άνδρες στους οποίους οι σημερινές θεραπείες γονιμότητας αποτυγχάνουν, να αποκτήσουν δικά τους παιδιά.

Άλλοι στον χώρο εκτιμούν ότι η χρήση της μπορεί να είναι πολύ περιορισμένη για την αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας, εκτός αν συνδυαστεί με γονιδιακή επεξεργασία CRISPR. Με άλλα λόγια, μιλάμε για τη δημιουργία παιδιών με γονιδιακή επεξεργασία.

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ένας άνδρας μπορεί να δυσκολεύεται να αποκτήσει παιδί. Μπορεί να έχει χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων, τα σπερματοζωάριά του να κινούνται ανεπαρκώς ή να μην μπορούν να εισέλθουν στο ωάριο και άλλα παρόμοια. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η έγχυση ενός σπερματοζωαρίου απευθείας στο ωάριο – η ενδοκυτταροπλασματική έγχυση σπερματοζωαρίου, ή ICSI, στο πλαίσιο εξωσωματικής γονιμοποίησης – συνήθως λειτουργεί.

Περίπου 1 στους 100 άνδρες δεν έχει καθόλου σπέρμα στο σπερματικό υγρό. Ο συχνά αναφερόμενος αυτός αριθμός προέρχεται, πάντως, από παλιά μελέτη και μπορεί να είναι σήμερα μεγαλύτερος, αν ληφθεί υπόψη η φαινομενική μείωση της ανδρικής γονιμότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις η απουσία σπέρματος οφείλεται σε κάποιο εμπόδιο που δεν επιτρέπει στα σπερματοζωάρια να φτάσουν στον προστάτη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως είναι δυνατό να αφαιρεθεί το εμπόδιο ή να ληφθεί σπέρμα απευθείας από τους όρχεις.

Στις περισσότερες περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει σπέρμα στο σπερματικό υγρό, όμως, η αιτία είναι ότι πολύ λίγα ή καθόλου σπερματοζωάρια παράγονται στους όρχεις. Εκεί ακριβώς παρεμβαίνει η Paterna Biosciences. Ο συνιδρυτής και επικεφαλής της, Alex Pastuszak, λέει ότι η εταιρεία μπορεί να πάρει μικρά δείγματα ιστού από τους όρχεις και να παραγάγει από κάθε δείγμα «από χαμηλό διψήφιο αριθμό έως δεκάδες χιλιάδες σπερματοζωάρια».

Η ομάδα της Paterna λέει ότι το πετυχαίνει επειδή έχει εντοπίσει τα σήματα που λένε στα βλαστοκύτταρα του σπέρματος να αρχίσουν να σχηματίζουν σπερματοζωάρια. Η διαδικασία διαρκεί περίπου έναν μήνα στο εργαστήριο.

Το πρώτο ερώτημα είναι αν αυτό ισχύει. Η Paterna δεν έχει παρουσιάσει μέχρι στιγμής στοιχεία που να το αποδεικνύουν. Ο Pastuszak λέει ότι αυτό γίνεται για να προστατευτεί η πνευματική ιδιοκτησία. «Δεν πρόκειται να δημοσιεύσω κάτι που θα περάσει στο δημόσιο πεδίο μέχρι να υπάρχει προστασία γύρω από αυτό», μου είπε.

Έχουμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο. Η γαλλική βιοτεχνολογική εταιρεία Kallistem έκανε αντίστοιχο ισχυρισμό το 2015 και δημοσίευσε σχετική εργασία το 2016. Άλλοι ερευνητές δεν πείστηκαν και τελικά δεν προέκυψε τίποτα.

Η Paterna λέει ότι έχει προχωρήσει περισσότερο. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το σπέρμα που παρήγαγε κατάφερε να γονιμοποιήσει ανθρώπινα ωάρια, τα οποία εξελίχθηκαν σε πρώιμα έμβρυα.

Ανεξάρτητοι ερευνητές λένε ότι η Paterna έχει καλούς επιστήμονες στην ομάδα της και ότι είναι πιθανό να έχει πράγματι κάνει όσα ισχυρίζεται, αλλά κρατούν επιφυλάξεις μέχρι να δουν τα στοιχεία. «Αν έχουν κάνει όσα λένε, πρόκειται για τεράστια ανακάλυψη», λέει ο Geert Hamer από το Amsterdam Reproduction & Development research institute στην Ολλανδία.

Ας θεωρήσουμε, προς το παρόν, ότι η Paterna έχει πράγματι πετύχει αυτό που λέει. Το επόμενο ερώτημα είναι αν αυτό μπορεί πραγματικά να βοηθήσει άνδρες που δεν παράγουν σπέρμα. Και το πρώτο ζήτημα εδώ είναι αν είναι ασφαλές.

Το σπέρμα σχηματίζεται από βλαστοκύτταρα στους όρχεις. Όταν αυτά τα βλαστοκύτταρα διαιρούνται στα δύο, το ένα κύτταρο παραμένει βλαστοκύτταρο. Το άλλο διαιρείται και δίνει τέσσερα σπερματοζωάρια μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται μείωση, κατά την οποία τα χρωμοσώματα ανταλλάσσουν τμήματα DNA.

«Αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση», λέει ο Miles Wilkinson από το University of California, San Diego, που μελετά τα βλαστοκύτταρα του σπέρματος. Όταν το DNA σπάει, υπάρχει κίνδυνος να μην επανασυνδεθεί σωστά, γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό η μείωση να μη διαταραχθεί. Αν οι συνθήκες στο εργαστήριο δεν είναι τέλειες, υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος αυτό να συμβεί στη διαδικασία της Paterna. Ωστόσο, είναι δυνατό να ληφθούν κύτταρα από έμβρυα εξωσωματικής πριν από την εμφύτευση, ώστε να ελεγχθούν τυχόν μεταλλάξεις που μπορεί να προκύψουν από λανθασμένη μείωση.

Ένας ακόμη κίνδυνος είναι τα σφάλματα αποτύπωσης γονιδίων. Κατά την ανάπτυξη του σπέρματος στα θηλαστικά, ορισμένα γονίδια απενεργοποιούνται με την προσθήκη χημικών «ετικετών», μια διαδικασία γνωστή ως imprinting. Αν αυτό πάει στραβά, προκαλεί σοβαρές αναπτυξιακές διαταραχές. Ο Geert Hamer λέει ότι σφάλματα αποτύπωσης είναι συνηθισμένα στο σπέρμα ποντικών που παράγεται από βλαστοκύτταρα τα οποία έχουν δημιουργηθεί από σωματικά κύτταρα. Επειδή όμως η Paterna χρησιμοποιεί ήδη βλαστοκύτταρα από τους όρχεις, θεωρεί ότι ο κίνδυνος είναι χαμηλός.

Ο Pastuszak λέει ότι το εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα φαίνεται φυσιολογικό. «Έχουμε δείξει ότι το σπέρμα που δημιουργούμε in vitro μοιάζει μοριακά ακριβώς με το σπέρμα που παράγεται στις κύστεις [στους όρχεις]», λέει. «Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, είναι καλύτερο».

Η εταιρεία στοχεύει να εμφυτεύσει σε γυναίκες έμβρυα που έχουν γονιμοποιηθεί με εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα ήδη από το επόμενο έτος. «Η πρώτη μας σημαντική δοκιμή πιθανότατα θα γίνει εκτός ΗΠΑ, φυσικά υπό ρυθμιστική εποπτεία», λέει ο Pastuszak.

Δεν είναι σαφές ποια στοιχεία θα ζητούσαν οι ρυθμιστικές αρχές πριν επιτρέψουν τη χρήση εργαστηριακά παραγόμενου σπέρματος στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Στο παρελθόν, πρέπει να ειπωθεί, οι γιατροί γονιμότητας απλώς προχωρούσαν και δοκίμαζαν μεθόδους όπως η εξωσωματική και η ICSI, χωρίς να ξέρουν με βεβαιότητα αν ήταν ασφαλείς.

Υποθέτοντας ότι η τεχνική της Paterna είναι ασφαλής, το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι ποιο ποσοστό των υπογόνιμων ανδρών θα μπορούσε να βοηθήσει. Κάποιοι άνδρες που δεν παράγουν σπέρμα δεν διαθέτουν καθόλου βλαστοκύτταρα σπέρματος, και σε αυτούς η μέθοδος σίγουρα δεν θα λειτουργήσει.

Άλλοι έχουν βλαστοκύτταρα σπέρματος που δεν καταφέρνουν να εξελιχθούν σε σπερματοζωάρια, και σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται ότι ευθύνονται μεταλλάξεις. «Υπάρχει μια διαχρονική άποψη ότι σημαντικό ποσοστό της ανδρικής υπογονιμότητας οφειλόταν σε γενετικές μεταλλάξεις. Αυτό μπορεί να ισχύει», λέει ο Pastuszak.

Ειδικοί εκτός εταιρείας αμφιβάλλουν αν η τεχνική της Paterna θα βοηθήσει σε αυτές τις περιπτώσεις. Αν μια μετάλλαξη μπλοκάρει τη μείωση στους όρχεις, λέει ο Hamer, είναι πιθανό να την μπλοκάρει και στο εργαστήριο. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι η βασική ομάδα που θα μπορούσε να ωφεληθεί είναι άνδρες που έγιναν υπογόνιμοι εξαιτίας θεραπειών για καρκίνο που έλαβαν ως παιδιά και οι οποίοι έχουν καταψυγμένα δείγματα όρχεων που είχαν ληφθεί πριν από τη θεραπεία.

«Αν έχουν πραγματικά πετύχει αυτό, θα ήταν εξαιρετική είδηση για αγόρια που γίνονται υπογόνιμα λόγω χημειοθεραπείας», λέει ο Hamer. Αλλά αυτό αφορά πολύ μικρό ποσοστό υπογόνιμων ανδρών.

Μια ακόμη μικρή ομάδα που θα μπορούσε να ωφεληθεί, λέει ο Wilkinson, είναι άνδρες στους οποίους υπάρχει έστω και λίγη παραγωγή σπέρματος. Σήμερα, η μόνη επιλογή γι’ αυτούς είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, η microdissection testicular sperm extraction (mTESE), που διαρκεί πολλές ώρες και περιλαμβάνει τον τεμαχισμό του ενός όρχεως στη μέση και την αναζήτηση των περιοχών όπου παράγεται σπέρμα.

«Αν μπορούσε να αποφευχθεί η mTESE, θα ήταν εξαιρετικό, καθώς πρόκειται για εξαιρετικά επεμβατική χειρουργική επέμβαση, για να το πούμε επιεικώς», λέει ο Wilkinson. «Άρα η in vitro σπερματογένεση έχει εδώ μια ενδιαφέρουσα εφαρμογή».

Η περίπτωση των παιδιών από εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα

Το εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα θα μπορούσε να βοηθήσει άνδρες να αποκτήσουν παιδιά, αλλά ίσως απαιτεί επιπλέον γενετικές τεχνικές. Mayte Torres/Getty Images

Το εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα θα μπορούσε να βοηθήσει άνδρες να αποκτήσουν παιδιά, αλλά ίσως απαιτεί επιπλέον γενετικές τεχνικές. Mayte Torres/Getty Images

Ο Pastuszak υποστηρίζει όμως ότι η ομάδα του κατάφερε να παραγάγει σπέρμα στο εργαστήριο από άνδρες που δεν παράγουν καθόλου σπέρμα στους όρχεις. «Βλέπουμε ότι τα περισσότερα από αυτά τα γεννητικά κύτταρα έχουν τη δυνατότητα να ωριμάσουν. Το πρόβλημα φαίνεται να είναι στη σηματοδότηση από τα υποστηρικτικά κύτταρα που παρέχουν τα σήματα ώστε αυτά τα γεννητικά κύτταρα να ωριμάσουν [σε σπέρμα]».

Και πάλι, δεν υπάρχουν στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν. Είμαι επιφυλακτικός, αλλά ειλικρινά ελπίζω να έχει δίκιο, γιατί έτσι ίσως ωφεληθούν πολύ περισσότερες οικογένειες. «Αν η Paterna μπορεί, κατά κάποιον τρόπο, να παραγάγει σπέρμα από αυτούς τους άνδρες παρότι έχουν μετάλλαξη που ευθύνεται για το σπερματογενετικό τους πρόβλημα, τότε αυτό προφανώς θα είναι τεράστιο», λέει ο Wilkinson.

Σε αυτή την περίπτωση, υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα να ληφθεί υπόψη: θα υπήρχε μεγάλη πιθανότητα τα αγόρια που θα γεννιόντουσαν από εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα να κληρονομήσουν τη προβληματική μετάλλαξη και να είναι κι εκείνα υπογόνιμα. Αυτό αποτελεί επίσης ανησυχία και με την ICSI. Η πιο πρόσφατη μελέτη για την ICSI δεν επιβεβαίωσε αυτούς τους φόβους, αλλά με το εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα το ζήτημα ίσως είναι πιο σοβαρό.

Το πιστεύει αυτό και ο Pastuszak; «Θα έλεγα, ίσως», απαντά. Ακόμη κι αν πρόκειται για πρόβλημα, λέει ότι υπάρχουν τεστ που μπορούν να γίνουν σε διάφορα στάδια για να αποκλειστούν κύτταρα ή έμβρυα με βλαβερές μεταλλάξεις.

Τι γίνεται αν η Paterna κάνει λάθος και το εργαστηριακά παραγόμενο σπέρμα δεν μπορεί να παραχθεί από τους περισσότερους ή από όλους τους άνδρες με μεταλλάξεις που προκαλούν την έλλειψη σπέρματος; Υπάρχει μια πιθανή λύση: η χρήση γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR για να διορθωθεί η μετάλλαξη που προκαλεί την υπογονιμότητα στα βλαστοκύτταρα του σπέρματος, ώστε να μπορούν να εξελιχθούν σε σπέρμα και να οδηγήσουν στη γέννηση παιδιών με γονιδιακή επεξεργασία που δεν θα φέρουν τη βλαβερή μετάλλαξη.

Αυτό δεν είναι καθόλου τόσο εύκολο όσο ακούγεται, γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχουμε καθαρή εικόνα για το ποια μετάλλαξη ευθύνεται, αλλά μόνο κάποιες αρκετά αβέβαιες συσχετίσεις. «Υπάρχουν πραγματικά ελάχιστα στοιχεία», λέει ο Wilkinson.

Παρόλα αυτά, κατά τη γνώμη μου, σε περιπτώσεις όπου μπορούμε να εντοπίσουμε με ακρίβεια τη συγκεκριμένη μετάλλαξη, η χρήση γονιδιακής επεξεργασίας της γενετικής γραμμής για αυτόν τον σκοπό θα ήταν δικαιολογημένη. Στην πραγματικότητα, είναι η μόνη πειστική περίπτωση για τη χρήση της που γνωρίζω. Υπάρχουν, φυσικά, πιθανά ζητήματα ασφάλειας με το CRISPR, αλλά θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος για να ελεγχθούν τυχόν ανεπιθύμητες αλλαγές.

Η Paterna δεν το αποκλείει. «Δεν πρόκειται να το βγάλω από το τραπέζι, γιατί πιστεύω ότι η επιστήμη και η τεχνολογία θα συνεχίσουν να εξελίσσονται και ο στόχος εδώ είναι να βοηθήσουμε πολλούς ανθρώπους», λέει ο Pastuszak.

Χρησιμοποίησε ο Πάπας την τεχνητή νοημοσύνη για την εγκύκλιό του;

Είναι πιθανό η τεχνητή νοημοσύνη να χρησιμοποιήθηκε για να γραφτούν τμήματα της τελευταίας εγκυκλίου του Πάπα Λέοντα ΙΔ’ για τις επιπτώσεις της AI στην ανθρωπότητα. Ανάλυση του Linch Zhang, που δημοσιεύτηκε στο φόρουμ LessWrong, έκρινε ότι ορισμένες παράγραφοι της Magnifica Humanitas φαίνεται να είναι γραμμένες κατά 40% έως 100% από AI, σύμφωνα με το γνωστό εργαλείο ανίχνευσης Pangram.

Το κείμενο περιλαμβάνει γνωστά χαρακτηριστικά που εμφανίζονται σε κείμενα που παράγονται από AI, όπως η αυξημένη χρήση της λέξης “genuinely” — η οποία συναντάται συχνά στη γραφή του Claude της Anthropic — σε σχέση με προηγούμενες εγκυκλίους, αναφέρει ο Zhang. Άλλος χρήστης πέρασε το κείμενο, ενότητα προς ενότητα, από το Pangram και διαπίστωσε ότι το 62% του πρώτου κεφαλαίου επισημάνθηκε ως κείμενο που είχε παραχθεί από AI. Όταν το The Verge πέρασε περίπου 2.000 λέξεις του εγγράφου από το Pangram, το εργαλείο εκτίμησε ότι το 46% είχε γραφτεί από AI.

Η ανίχνευση AI δεν είναι αλάνθαστη

Παρόλα αυτά, άλλα τμήματα αναγνωρίζονται ως γραμμένα από ανθρώπους. Ο Zhang σημειώνει ότι το Pangram έκρινε ορισμένες ενότητες ως «essentially 0% AI». Οι πρώτες 20 παράγραφοι των τελευταίων τεσσάρων εγκυκλίων, όταν πέρασαν από το Pangram, είχαν 100% βεβαιότητα ότι είχαν γραφτεί από ανθρώπους. Επίσης, απομαγνητοφώνηση της ομιλίας του Πάπα Λέοντα, όταν πέρασε από το Pangram, αξιολογήθηκε επίσης ως 100% ανθρώπινη.

Η ανίχνευση AI δεν είναι αλάνθαστη. Διαφορετικά εργαλεία ανίχνευσης μπορούν να δώσουν διαφορετικά αποτελέσματα και, ακόμη κι όταν υπάρχει σύγκλιση, δεν υπάρχει εγγύηση ότι είναι σωστά. Ωστόσο, το Pangram θεωρείται γενικά αξιόπιστο μεταξύ ερευνητών της τεχνητής νοημοσύνης. Τον Μάρτιο του 2025, το Pangram ανέφερε ότι εκτιμά το ποσοστό ψευδώς θετικών, δηλαδή περιπτώσεις όπου ανθρώπινο κείμενο χαρακτηρίζεται ως AI, «περίπου 1 στις 10.000».

Οι εγκύκλιοι είναι μακροσκελείς επιστολές που δημοσιεύει ο πάπας και έχουν ως στόχο να μεταδώσουν διδασκαλίες για σημαντικές ηθικές και κοινωνικές προκλήσεις της εποχής, σύμφωνα με τους New York Times. Η συγκεκριμένη εγκύκλιος είναι η πρώτη του Πάπα Λέοντα, ενώ η πιο πρόσφατη είχε γραφτεί από τον Πάπα Φραγκίσκο τον Οκτώβριο του 2024. Είναι επίσης η πρώτη που εστιάζει στην AI και τις ευρύτερες επιρροές της, με τον Πάπα Λέοντα να την παρουσιάζει μαζί με τον Christopher Olah, συνιδρυτή της Anthropic.

Το Βατικανό δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.

This is the title for the native ad

Ηλιακές καταιγίδες μπορεί να διαταράξουν τα σιδηροδρομικά σήματα

Κρίσιμα συστήματα ασφαλείας σε πολλά σιδηροδρομικά δίκτυα είναι ευάλωτα στις επιπτώσεις του διαστημικού καιρού, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος ακόμη και θανατηφόρων ατυχημάτων.

Τα τρένα που μπαίνουν και βγαίνουν από τον σταθμό Clapham Junction του Λονδίνου. Jack Taylor/Getty Images

Σε αρκετά σιδηροδρομικά συστήματα πολλών χωρών, μεταξύ αυτών και του Ηνωμένου Βασιλείου, υπάρχουν ηλεκτρικά συστήματα που είναι ευάλωτα στη διαστημική κακοκαιρία. Στη χειρότερη περίπτωση, ένα κόκκινο σήμα μπορεί να γίνει πράσινο, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μοιραία σύγκρουση τρένων, λέει ο Cameron Patterson από το Lancaster University στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Μπορεί να υπάρξουν διαταραχές στα συστήματα σηματοδότησης, τα οποία είναι κρίσιμα για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων», λέει. «Πρέπει να προετοιμαστούμε γι’ αυτά τώρα και θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό να περάσει αυτό το μήνυμα».

Γιατί η επόμενη μεγάλη ηλιακή καταιγίδα μπορεί να πλήξει τη Γη χωρίς προειδοποίηση

Ο ήλιος εκπέμπει συνεχώς φορτισμένα σωματίδια, μαζί με φως. Αυτός ο ηλιακός άνεμος είναι που προκαλεί το σέλας. Κάποιες φορές, ο ήλιος εκπέμπει περισσότερη ύλη από το συνηθισμένο, σε αυτό που ονομάζεται ηλιακή καταιγίδα, η οποία μπορεί να επηρεάσει το μαγνητικό πεδίο της Γης.

Ο βασικός κίνδυνος αφορά τους δορυφόρους, όμως οι ηλιακές καταιγίδες μπορούν να επηρεάσουν και επίγεια ηλεκτρικά συστήματα, επειδή κάθε μεταβολή σε ένα μαγνητικό πεδίο μπορεί να προκαλέσει απρόσμενα ρεύματα, ακόμη και στις σιδηροδρομικές γραμμές.

Αυτό αποτελεί πρόβλημα, καθώς πολλά σιδηροδρομικά συστήματα βασίζονται σε συνεχές ρεύμα που διατρέχει τμήματα της γραμμής για να ανιχνεύουν την παρουσία ή την απουσία τρένων, λέει ο Patterson. Όταν περνά ένα τρένο, αλλάζει η ποσότητα του ρεύματος που ρέει.

Το καλύτερο του New Scientist, με μεγάλα αφιερώματα, πολιτισμό, podcast και ειδήσεις, κάθε εβδομάδα.

«Όταν βάζεις στο σύστημα γεωμαγνητικά επαγόμενα ρεύματα, αυτό μπορεί να προκαλέσει κάθε είδους ανωμαλίες, αλλάζοντας σήματα που θα έπρεπε να είναι πράσινα σε κόκκινα ή το αντίστροφο», είπε ο Cameron σε πρόσφατη συνάντηση της European Geosciences Union στη Βιέννη της Αυστρίας. «Πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτά τα τρένα κινούνται με πολύ υψηλές ταχύτητες. Αν δεν έχουν έγκαιρη προειδοποίηση, μπορεί να είναι ήδη αργά για να επιβραδύνουν».

Ο Patterson γνωρίζει μόνο ένα ξεκάθαρο περιστατικό στο οποίο τα σήματα επηρεάστηκαν κατά τη διάρκεια ηλιακής καταιγίδας, στη Σουηδία, τον Ιούλιο του 1982. «Είδαν τα σήματα να αλλάζουν και το συνέδεσαν με γεωμαγνητικά επαγόμενα ρεύματα που περνούσαν από εκείνο το τμήμα της γραμμής», λέει ο Cameron.

Υποψιάζεται ότι έχουν υπάρξει πολλά ακόμη παρόμοια περιστατικά, αλλά σπάνια περνά από το μυαλό των μηχανικών ότι μπορεί να ευθύνεται ο διαστημικός καιρός. Μέχρι να φτάσουν στο σημείο, η καταιγίδα έχει συνήθως περάσει και δεν βρίσκουν τίποτα λάθος, λέει. Στη Ρωσία, έρευνες έχουν δείξει συσχετίσεις ανάμεσα σε ηλιακές καταιγίδες και ανωμαλίες στη σηματοδότηση.

Αν και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι να γίνει ένα κόκκινο σήμα πράσινο, και το αντίστροφο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές. Αν τα τρένα ακινητοποιηθούν και τα ηλεκτρικά συστήματα παρουσιάσουν βλάβη, οι επιβάτες μπορεί να κατέβουν από το τρένο και να εκτεθούν σε κίνδυνο, λέει ο Patterson.

Διαστημόπλοιο χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη ηλιακής καταιγίδας 15 ώρες πριν φτάσει στη Γη

Ο κίνδυνος, ευτυχώς, είναι χαμηλός. Ηλιακές καταιγίδες αρκετά ισχυρές ώστε να προκαλέσουν τέτοιου είδους πρόβλημα συμβαίνουν περίπου μία φορά κάθε 30 χρόνια, λέει. «Όμως ένα γεγονός που συμβαίνει μία φορά στα 100 χρόνια μπορεί κάλλιστα να γίνει τον επόμενο μήνα». Πολύ μεγάλες καταιγίδες θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και σοβαρές αναταράξεις.

Ορισμένες χώρες χρησιμοποιούν διαφορετικό σύστημα σηματοδότησης, στο οποίο μαγνητικοί αισθητήρες μετρούν τον αριθμό των τροχών των τρένων που περνούν, λέει ο Patterson. Δεν είναι σαφές αν αυτά τα συστήματα είναι ευάλωτα στα γεωμαγνητικά επαγόμενα ρεύματα.

Αρκετά άλλα σιδηροδρομικά συστήματα είναι επίσης ευάλωτα σε διαταραχές από ηλιακές καταιγίδες, λέει, μεταξύ αυτών οι μετασχηματιστές που συνδέονται με εναέριες ηλεκτρικές γραμμές, τα συστήματα που επιτρέπουν στα τρένα να παίρνουν κλίση στις στροφές με μεγάλη ταχύτητα, οι ραδιοεπικοινωνίες και τα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης που χρησιμοποιούνται, για παράδειγμα, για τον ακριβή εντοπισμό της θέσης ενός τρένου.

Ο Patterson συνεργάζεται πλέον με τη Network Rail, το Rail Safety Standards Board και τεχνικές εταιρείες στο Ηνωμένο Βασίλειο, ώστε να βοηθήσει τα συστήματα να γίνουν πιο ανθεκτικά. Όπως λέει, ήταν δύσκολο να ξεκινήσουν αυτές οι συζητήσεις, αλλά πλέον το θέμα αντιμετωπίζεται σοβαρά.

SpaceX’s Starlink και άλλοι δορυφόροι αντιμετωπίζουν αυξανόμενη απειλή από τον ήλιο

Πλέον υπάρχουν περισσότεροι από 10.000 δορυφόροι σε τροχιά, περισσότεροι από ποτέ στην ιστορία, και αυτός ο αυξανόμενος αριθμός αρχίζει να δείχνει πώς οι ηλιακές καταιγίδες θα μπορούσαν να διαταράξουν γιγαντιαίους αστερισμούς διαδικτύου όπως το Starlink της SpaceX.

Ο Magnus Wik από το Swedish Institute of Space Physics συμφωνεί ότι οι ανωμαλίες στη σηματοδότηση λόγω ηλιακών καταιγίδων μπορεί να περνούν απαρατήρητες. «Μπορεί να έχουν μια σύντομη διαταραχή και μετά να επιστρέφουν στο φυσιολογικό, χωρίς να ξέρουν τι την προκάλεσε και χωρίς να υπάρχει κανένα στοιχείο γι’ αυτό», λέει.

Ο Wik λέει ότι η Σουηδία τροποποίησε το σιδηροδρομικό της σύστημα τη δεκαετία του 1950, αφού σήματα από κόκκινο έγιναν πράσινα κατά τη διάρκεια γεωμαγνητικών καταιγίδων τη δεκαετία του 1930. Στο περιστατικό του 1982, έγιναν από πράσινα κόκκινα, λέει, κάτι που είναι λιγότερο σοβαρό.

«Η σουηδική υπηρεσία μεταφορών πιθανότατα δεν γνωρίζει αν αυτό μπορεί να συμβεί ξανά ή αν έχει συμβεί πολλές φορές», λέει. «Έχουμε συζητήσει μια πιθανή μελέτη για να ελεγχθούν παρελθούσες γεωμαγνητικές διαταραχές και να συγκριθούν με τα αρχεία σφαλμάτων, αλλά αυτό δεν είναι επίσημο».

European Geosciences Union General Assembly 2026 DOI: 10.5194/egusphere-egu26-17750

Λάβετε κάθε εβδομάδα νέα από τον κόσμο της επιστήμης στο inbox σας. Θα σας κρατάμε επίσης ενήμερους για τις εκδηλώσεις και τις ειδικές προσφορές του New Scientist.

Η συμβίωση ίσως εξηγήσει την προέλευση της ζωής και των εξωγήινων

Έχουμε, όπως υποστηρίζει ο Rowan Hooper, κοιτάξει τη φύση με λάθος τρόπο. Αν σταματήσουμε να εστιάζουμε στο άτομο, αποκτούμε μια εντελώς νέα εικόνα για το πώς μπορεί να ξεκίνησε η ζωή στη Γη — και αλλού.

Όπου κι αν διαβάζετε αυτό το κείμενο, κοιτάξτε γύρω σας. Κάθε ζωντανό πλάσμα που βλέπετε — άλλους ανθρώπους, κατοικίδια, πουλιά που περνούν, δέντρα, λουλούδια, μανιτάρια, ψάρια — υπάρχει χάρη σε ενώσεις ανάμεσα σε διαφορετικά είδη. Κλασικά παραδείγματα είναι οι λειχήνες, που συνήθως αποτελούνται από φύκη και μύκητες, ή οι κοραλλιογενείς σχηματισμοί, που φτιάχνονται από φύκη και ζωικά συστατικά. Όμως αυτά τα παραδείγματα υποτιμούν πόσο βαθιά και πόσο μακριά φτάνει η συμβίωση.

Στο νέο μου βιβλίο, Togetherness, υποστηρίζω ότι η συμβίωση — που σημαίνει «ζω μαζί» — έχει παραμεριστεί στην ερμηνεία μας για τη βιολογία και την οικολογία. Δεν θεωρώ απλώς κρίμα που δεν έχει εκτιμηθεί όσο της αξίζει. Πιστεύω ότι η αναγνώρισή της είναι απαραίτητη για να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και πώς φτάσαμε ως εδώ.

Η σύνθετη ζωή — όλα όσα βλέπετε γύρω σας — υπάρχει μόνο χάρη σε μια βαθιά μορφή κυτταρικής συμβίωσης, και όλα τα φυτά βασίζονται στη συμβίωση για να αναπτυχθούν και να παράγουν όλη την τροφή που τρώμε. Αυτό όμως δεν αναγνωρίζεται ευρέως. Από πριν ακόμη ο Κάρολος Δαρβίνος δημοσιεύσει τη θεωρία της εξέλιξης, και ακόμη περισσότερο μετά, δώσαμε έμφαση στον ρόλο του ανταγωνισμού στην εξέλιξη της ζωής, τροφοδοτημένοι από την ιδέα της φύσης ως «κόκκινης στα δόντια και στα νύχια».

Αυτό που δεν περίμενα να ανακαλύψω γράφοντας το βιβλίο είναι ότι η αυξανόμενη κατανόηση αυτής της «μαζί» πλευράς της ζωής, και ο τρόπος με τον οποίο μας αναγκάζει να δούμε τον κόσμο αλλιώς, βοηθά να απομυθοποιηθεί ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα ερωτήματα της επιστήμης: πώς ξεκίνησε η ζωή; Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι έτοιμη να αλλάξει τον ορισμό μας για το τι είναι ζωή — και να επηρεάσει την αναζήτηση εξωγήινης ζωής.

Ένας ολόκληρος νέος κόσμος από μικροσκοπικά όντα αμφισβητεί θεμελιώδεις ιδέες για τη ζωή

Η προσπάθεια να αποκωδικοποιηθεί πώς εξελίχθηκαν τα πρώτα κύτταρα έχει μακρά ιστορία. Ο Δαρβίνος δίσταζε να κάνει δημόσιες υποθέσεις για την προέλευση της ζωής, όμως το 1871 έγραψε στον φίλο του Joseph Hooker: «Αλλά αν (& ω, τι μεγάλο αν) μπορούσαμε να φανταστούμε σε μια ζεστή μικρή λίμνη, με κάθε είδους αμμωνία και φωσφορικά άλατα, με φως, θερμότητα, ηλεκτρισμό [κ.λπ.] παρόντα, ότι σχηματίστηκε χημικά μια πρωτεϊνική ένωση, έτοιμη να υποστεί ακόμη πιο σύνθετες αλλαγές».

Κάθε μήνα, ο Michael Marshall παρουσιάζει τις πιο πρόσφατες ειδήσεις και ιδέες για τους αρχαίους ανθρώπους, την εξέλιξη, την αρχαιολογία και πολλά ακόμη.

Η ιδέα της «ζεστής μικρής λίμνης» ήταν ελκυστική και πειστική, όμως σήμερα θεωρείται απίθανο να υπήρξε η κοιτίδα της ζωής. Αντίθετα, μεγάλο μέρος του σημερινού ενδιαφέροντος στρέφεται στους υδροθερμικούς αεραγωγούς του βυθού. Οι μικροσκοπικοί πόροι στα πετρώματα λειτουργούν σαν έτοιμα κύτταρα, ενώ η ένταση ανάμεσα στο καυτό αλκαλικό νερό που εκλύεται από τους αεραγωγούς και στο πιο κρύο, όξινο θαλασσινό νερό δημιουργεί μια ηλεκτροχημική κλίση που θα μπορούσε να τροφοδοτεί βιοχημικές αντιδράσεις. Με άλλα λόγια, θα μπορούσε να τροφοδοτεί τη ζωή.

«Οι εσωτερικοί πόροι των αεραγωγών έχουν δομές που μοιάζουν με κύτταρα, με ηλεκτρικά φορτισμένες καταλυτικές επιφάνειες, ενώ η συνεχής ροή δίνει συνεχή αντιδραστικότητα», λέει ο βιοχημικός Nick Lane από το University College London, ένας από τους κορυφαίους ερευνητές για την προέλευση της ζωής.

Οι υδροθερμικοί αεραγωγοί του βυθού θεωρείται ότι είναι το σημείο όπου ξεκίνησε η ζωή στη Γη. Alexis Rosenfeld/Getty Images

Οι υδροθερμικοί αεραγωγοί του βυθού θεωρείται ότι είναι το σημείο όπου ξεκίνησε η ζωή στη Γη

Alexis Rosenfeld/Getty Images

Αυτό που μου αρέσει σε αυτή την ιδέα είναι ότι παίρνει τη διαίσθηση μερικών από τους μεγάλους επιστήμονες του παρελθόντος και τη μετατρέπει σε μια υπόθεση που μπορεί να ελεγχθεί. Το 1866, ο Ernst Haeckel, ο «Γερμανός Δαρβίνος», πρότεινε ότι η ζωή προέκυψε απευθείας από την αβιοτική ύλη, από ανόργανα υλικά. Το 1944, ο φυσικός Erwin Schrödinger έγραψε ότι η ζωή εξελίχθηκε ώστε να συνδέεται στενά με το περιβάλλον της και, στη δεκαετία του 1960, ο μικροβιολόγος Carl Woese υπέθεσε ότι η ζωή εξελίχθηκε μέσα σε μια χαλαρά οργανωμένη κοινότητα, με «πρωτοκύτταρα» που αντάλλασσαν ελεύθερα μόρια.

Έπειτα, το 1985, ο φυσικός Freeman Dyson πήρε την ιδέα του Schrödinger και τη συνέδεσε με το πρωτοποριακό έργο της μικροβιολόγου Lynn Margulis. Η Margulis συγκέντρωσε στοιχεία που έδειχναν με σαφήνεια ότι τα σύνθετα κύτταρα των φυτών, των ζώων και των μυκήτων προήλθαν από μια αρχαία πράξη συμβίωσης ανάμεσα σε δύο απλούστερα κύτταρα. Η συμβίωση στη βιολογία χρησιμοποιείται για να περιγράψει δύο διαφορετικά είδη που ζουν στενά μαζί για σημαντικό χρονικό διάστημα.

Με αφετηρία αυτό, ο Dyson πρότεινε ότι η ζωή είχε δύο προελεύσεις. Πρώτα εμφανίστηκαν πρώιμες εκδοχές κυττάρων που ονομάζονται πρωτοκύτταρα, μέσα στα οποία άρχισαν οι μεταβολικές διεργασίες — οι βιοχημικές αντιδράσεις που προσφέρουν ενέργεια. Αργότερα, κατά τη σκέψη του, εμφανίστηκε ο τρόπος αποθήκευσης γενετικής πληροφορίας που θα μπορούσε να λειτουργεί ως αντιγραφέας: μια αλυσίδα RNA. Αυτές οι δύο μορφές προ-ζωής, έλεγε, ενώθηκαν μέσα από μια διαδικασία που μοιάζει με συμβίωση.

Σήμερα, αυτές οι ιδέες μπαίνουν σε δοκιμασία. Για να δω πώς γίνεται αυτό, επισκέφθηκα το εργαστήριο του Lane, για να παρακολουθήσω πώς ο ίδιος και οι συνεργάτες του μιμούνται τις πιθανές συνθήκες στην προέλευση της ζωής και αρχίζουν να δημιουργούν τα δικά τους πρωτοκύτταρα. «Ψάχνουμε για ένα περιβάλλον», λέει ο Lane, «όπου η γεωχημεία δίνει ομαλά τη θέση της στη βιοχημεία» — όπου η αβιοτική ύλη περνάει σταδιακά στη ζωή.

Η Feixue Liu εξηγεί σε φοιτητές πώς χρησιμοποιείται ο «αναερόβιος» θάλαμος του εργαστηρίου, χωρίς οξυγόνο, για μελέτες σχετικά με την προέλευση της ζωής. Nick Lane

Η Feixue Liu εξηγεί σε φοιτητές πώς χρησιμοποιείται ο «αναερόβιος» θάλαμος του εργαστηρίου, χωρίς οξυγόνο, για μελέτες σχετικά με την προέλευση της ζωής.

Στο εργαστήριο, η Feixue Liu προσπαθεί να αναπαραγάγει ένα από τα πρώτα στάδια του μεταβολισμού: την αντίδραση του διοξειδίου του άνθρακα με το υδρογόνο για τη δημιουργία απλών οργανικών ενώσεων, όπως το formate και το acetate. Μου δείχνει το σε σχήμα Υ όργανο που χρησιμοποιεί για να προσομοιώσει έναν υδροθερμικό αεραγωγό.

«Στη μία πλευρά του Υ βάζουμε ωκεάνιο ρευστό και στην άλλη υγρό από τον αεραγωγό», μου λέει. «Με αυτόν τον τρόπο προσπαθούμε να μιμηθούμε το αρχαίο υδροθερμικό περιβάλλον». Όλα γίνονται μέσα σε θάλαμο ελεγχόμενης ατμόσφαιρας, χωρίς οξυγόνο, μια φούσκα της αρχαίας Γης πριν από 4 δισεκατομμύρια χρόνια. Ένα τσιπ ανιχνεύει κάθε οργανικό μόριο που παράγεται από τη ροή.

Η τάση των μορίων να αυτοσυναρμολογούνται ήταν, για μένα, μία από τις πιο εντυπωσιακές πρόσφατες ανακαλύψεις σε αυτόν τον τομέα — ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι ίδιες οι μεταβολικές διεργασίες προκύπτουν αυθόρμητα. Έχουν τεθεί σε λειτουργία πριν από την εμφάνιση της ζωής.

Οι βιοχημικοί μιλούν για μόρια που κινούνται προς ένα θερμοδυναμικό ελάχιστο. Έτσι περιγράφουν τη «στάση ηρεμίας» των μορίων. Αυτό σημαίνει ότι μόρια, ακόμη και πολύπλοκα, μπορούν να σχηματιστούν απλώς επειδή αυτό είναι που «θέλουν» να κάνουν οι χημικές και μοριακές δομές. Όπως μια μπάλα στην κορυφή ενός λόφου κυλά προς τα κάτω επειδή εκεί είναι το φυσικό σημείο που «θέλει» να βρεθεί, έτσι και τα μόρια «θέλουν» να ακολουθήσουν προτιμώμενες βιοχημικές και θερμοδυναμικές διαδρομές. Γι’ αυτό και τα δομικά στοιχεία των νουκλεοτιδίων για το RNA και το DNA μπορούν να σχηματιστούν αυθόρμητα, ακόμη και σε αστεροειδείς. Γι’ αυτό και αρκετά πολύπλοκες μεταβολικές διαδρομές μπορούν να εμφανιστούν χωρίς την καθοδήγηση γονιδίων. Αυτές οι μεταβολικές αντιδράσεις είναι οι πρώτες αχτίδες ζωής.

Αυθόρμητος σχηματισμός DNA

Η πιο πειστική ένδειξη είναι το εύρημα ότι μια μεταβολική διαδρομή που χρησιμοποιείται σε όλες τις μορφές ζωής προϋπήρξε των γονιδίων που την κωδικοποιούν. «Σκεφτόμαστε τον μεταβολισμό ως κάτι γενετικά κωδικοποιημένο», λέει ο Lane, «αλλά η δουλειά της τελευταίας δεκαετίας δείχνει ότι στην πραγματικότητα είναι αυθόρμητη χημεία, ένα δίκτυο θερμοδυναμικά ευνοημένων αντιδράσεων». Η οδός του ακετυλο-συνενζύμου A είναι ο αρχαιότερος και απλούστερος τρόπος με τον οποίο τα κύτταρα απελευθερώνουν ενέργεια και χρησιμοποιείται από όλες τις γνωστές μορφές ζωής. Ο Bill Martin στο Πανεπιστήμιο του Ντίσελντορφ στη Γερμανία έδειξε ότι η οδός αυτή φαίνεται να είναι παλαιότερη από τα ένζυμα που την καταλύουν και επίσης παλαιότερη από τα γονίδια που κωδικοποιούν αυτά τα ένζυμα: πρώτα ήρθε η οδός και στη συνέχεια ακολούθησαν τα γονίδια.

Γνωρίζουμε επίσης ότι, υπό τις σωστές συνθήκες — όπως μέσα στην προστασία ενός ορυκτού κυττάρου σε έναν υδροθερμικό αεραγωγό — το ενεργειακό μόριο ATP, το τριφωσφορικό αδενοσίνη, μπορεί να σχηματιστεί αυθόρμητα. Σε όλα τα κύτταρα, από τα βακτήρια έως τις γαλάζιες φάλαινες, το ATP είναι το καθολικό νόμισμα ενέργειας. Αυτό που υποδηλώνει είναι ότι η ζωή είναι διαμορφωμένη πάνω σε αντιδράσεις που ήδη συνέβαιναν φυσικά.

«Δεν είναι το τι παράγεται, αλλά το πώς αυτό μπορεί να εξηγήσει την προέλευση της ζωής», λέει ο συνεργάτης του Lane, Stuart Harrison.

Ο Dyson πίστευε ότι οι μεταβολικές διεργασίες που συνέβαιναν στο πρωτοκύτταρο έθεταν το σκηνικό για μια «εισβολή» από το RNA. Αυτό που προτείνουν αντίθετα ο Harrison, ο Lane και οι συνεργάτες τους έχει μια ιδιαίτερη χρηστικότητα. Διαπίστωσαν ότι τυχαία νουκλεοτίδια που σχηματίζονται στο κοινό «ζουμί» του πρωτοκυττάρου μπορούν να λειτουργήσουν ως πρότυπα για τη δημιουργία πεπτιδίων, των αλυσίδων αμινοξέων που σχηματίζουν τις πρωτεΐνες.

Η ιστορία της κατοπτρικής ζωής: Από μια συναρπαστική ιδέα σε πρωτοφανή απειλή

Έχουν διατυπωθεί σοβαρές προειδοποιήσεις για τους κινδύνους δημιουργίας μορφών ζωής με κατοπτρικά μόρια. Πόσο πρέπει να ανησυχούμε;

«Τώρα έχετε πληροφορία που, ναι, αρχικά είναι τυχαία, αλλά αυτή η πληροφορία μεταφράζεται χαλαρά σε λειτουργία», λέει ο Harrison. Με άλλα λόγια, σε ένα πρωτοκύτταρο — όπου ξέρουμε ότι υπάρχει μια μορφή μεταβολισμού και μια πηγή ενέργειας — μπορεί να προκύψει αυτόματα η βάση για να λειτουργήσει ένας γενετικός κώδικας. Και αυτό σημαίνει ότι η φυσική επιλογή μπαίνει σε κίνηση.

«Αν έχεις λειτουργία και κληρονομείς αυτό το κομμάτι πληροφορίας [μέσω ενός γονιδίου], τότε ίσως είναι πιο πιθανό να επιβιώσεις και η φυσική επιλογή αρχίζει να συμβαίνει πραγματικά», λέει ο Harrison.

Το παράδοξο της προέλευσης της ζωής

Αυτό το μονοπάτι προς τη ζωή βοηθά να παρακαμφθεί ένα κλασικό πρόβλημα στις μελέτες για την προέλευση της ζωής, γνωστό ως παράδοξο της κληρονομικότητας. Το παράδοξο είναι ότι, για να υπάρξει γενετική κληρονομικότητα, χρειάζεσαι αυτό που οι γενετιστές ονομάζουν μετάφραση: έναν τρόπο να μετατρέπεται η πληροφορία από το γενετικό υλικό σε πρωτεΐνη. Τα κύτταρα το κάνουν αυτό μέσω μιας πολύπλοκης γραμμής παραγωγής, στην οποία ένα μοριακό μηχάνημα που ονομάζεται ριβόσωμα δημιουργεί πρωτεΐνες από αμινοξέα. Για να υπάρξει όμως αυτό το σύστημα, χρειάζεσαι εξέλιξη, και δεν μπορείς να έχεις εξέλιξη χωρίς κληρονομικότητα.

Κι αν, όμως, υπάρχει κάποιο είδος μετάφρασης που μπορεί να συμβεί πριν από όλο αυτό το μηχανικό σύστημα, και να γίνεται απλώς φυσικά, χωρίς ένζυμα; ρωτά η Raquel Nunes Palmeira, επίσης στο University College London. «Μπορείς να έχεις εξέλιξη χωρίς να έχεις όλη αυτή την πλήρη μηχανή».

Η Nunes Palmeira, ο Lane και οι συνεργάτες τους μοντελοποίησαν πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό και διαπίστωσαν ότι τυχαίες αλληλουχίες RNA, φτιαγμένες από νουκλεοτιδικές μονάδες, μπορούν πράγματι να «στερεοποιηθούν» σε ξεχωριστά γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες με συγκεκριμένη λειτουργία: την ενίσχυση της ανάπτυξης του πρωτοκυττάρου. Για να λειτουργήσει η φυσική επιλογή, χρειάζεσαι κληρονομικότητα, ποικιλότητα και διαφοροποιημένη επιτυχία, και το μοντέλο δείχνει ότι τα μήκη RNA που κωδικοποιούν την ανάπτυξη του πρωτοκυττάρου — όπως η μετατροπή του διοξειδίου του άνθρακα σε οργανικές ενώσεις — εμφανίζονται πρώτα.

Έχουμε μικρόβια τόσο παράξενα, που αλλάζουν το ίδιο το δέντρο της ζωής

Νέες μορφές ζωής που ανακαλύπτονται μέσα στο σώμα μας επηρεάζουν βαθιά την υγεία μας — και δίνουν μια ματιά στη μεγάλη και μυστηριώδη βιολογική «σκοτεινή ύλη» μέσα μας

«Σε σχέση με την ιδέα του Dyson, εδώ το RNA και το πρωτοκύτταρο δεν είναι ξεχωριστά άτομα», λέει η Nunes Palmeira. Το RNA δεν είναι εισβολέας-παράσιτο, αλλά αναπόσπαστο μέρος των μεταβολικών διεργασιών που συμβαίνουν στο πρωτοκύτταρο.

Αυτό μοιάζει περισσότερο με όσα φανταζόταν ο Woese ότι συνέβησαν στην προέλευση της ζωής. Και εκείνος είχε προτείνει ότι η μετάφραση θα προέκυπτε φυσικά, ότι οι πρωτεΐνες θα παράγονταν από τυχαία θραύσματα RNA, επειδή υπάρχουν χημικές συγγένειες ανάμεσα στα νουκλεοτίδια και στα αμινοξέα.

Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει αυτό το πλαίσιο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από την αναπαραγωγή της προέλευσης της ζωής στο εργαστήριο. Και ακόμη κι αν κάποια μέρα δημιουργήσουμε ένα λειτουργικό, αναπαραγόμενο πρωτοκύτταρο, αυτό δεν σημαίνει ότι δείξαμε πώς εξελίχθηκε η ζωή, προειδοποιεί ο Harrison. «Θα υπάρχει πάντα ένα ερωτηματικό», λέει. «Έχουμε λύσει την προέλευση της ζωής ή έχουμε λύσει μια προέλευση;» Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές υποθέσεις για το πώς προέκυψε η ζωή.

Εξωγήινη ζωή

Υπάρχει όμως ένας τρόπος να ελεγχθεί αν ένα πλαίσιο για τη δημιουργία πρωτοκυττάρων είναι σωστό. «Μπορείς να κοιτάξεις σε άλλους πλανήτες», λέει η Nunes Palmeira, για να δεις αν η χημεία οδηγεί σε μεταβολισμό με παρόμοιο τρόπο. Μπορούμε να κοιτάξουμε…

Αμυντικές δαπάνες: ευκαιρία για τον ευρωπαϊκό διαστημικό τομέα αν μειωθεί η γραφειοκρατία

ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ – Η πρόσφατη αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών θα μπορούσε να ενισχύσει τον επιχειρηματικό διαστημικό τομέα της Ευρώπης, αλλά μόνο αν αρθούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια, ανέφεραν ομιλητές στο συνέδριο SmallSat Europe.

Η αύξηση του διαθέσιμου κεφαλαίου μπορεί να προσφέρει χρηματοδότηση για προϊόντα και υπηρεσίες που σχετίζονται με το διάστημα. Ωστόσο, οι κυβερνητικοί αμυντικοί φορείς κινούνται συνήθως με αργούς ρυθμούς. Την ίδια ώρα, οι startups συχνά έχουν περιθώριο 12 μηνών για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε ρευστότητα.

«Παραδοσιακά, η άμυνα δεν φημίζεται για την ταχύτητα, οπότε δεν νομίζω ότι θα βοηθήσουν απαραίτητα όσο θα μπορούσαν ή θα έπρεπε», δήλωσε σε συνέντευξή της η Chiara Manfletti, CEO της πορτογαλικής startup Neuraspace, που δραστηριοποιείται στην επιτήρηση διαστημικού χώρου. «Είτε τροφοδοτείς την καινοτομία γρήγορα, είτε η καινοτομία θα χαθεί».

Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε προϋπολογισμό για την περίοδο 2028–2034, ο οποίος θα αύξανε πενταπλάσια τη χρηματοδότηση για την άμυνα και το διάστημα, σε περίπου 150 δισ. δολάρια μέσα σε επτά χρόνια.

Ο Michael Mallon, μηχανικός βιομηχανοποίησης στην Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία, αναφέρθηκε στη δυνατότητα οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες να οδηγήσουν στη δημιουργία «unicorns» στον χώρο του διαστήματος, όπως συνέβη και με τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και drones.

Ωστόσο, η ταχεία παραγωγή και ανάπτυξη drones, με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, έγινε σε μεγάλο βαθμό επειδή πολλοί από τους κανόνες που ακολουθούνταν επί δεκαετίες «πέταξαν από το παράθυρο», είπε ο Marco Villa, CEO της Canopy Aerospace and Defense.

Θα υιοθετήσουν οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τον γρήγορο ρυθμό λήψης αποφάσεων που δείχνουν, για παράδειγμα, η U.S. Space Force Space Development Agency;

«Θα υπάρξει αυτή η κουλτούρα του να μπορείς να δοκιμάζεις πράγματα, να κάνεις λάθη και να μαθαίνεις από αυτά;» αναρωτήθηκε ο Noel Rimalovski, managing partner της GH Partners. «Αλλιώς, τα χρήματα θα μείνουν αδρανή και ίσως καταλήξουν στις τσέπες λίγων εταιρειών, αντί να δημιουργηθεί ένα πραγματικά διαφοροποιημένο οικοσύστημα σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασμού».

Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί έχουν δείξει ότι μπορούν να κινηθούν γρήγορα για να αποκτήσουν και να αναπτύξουν drones σε μεγάλη κλίμακα. «Αυτές οι εταιρείες έχουν αποδείξει ότι μπορούμε να το κάνουμε, αν η ανάγκη είναι αρκετά μεγάλη», είπε ο Mallon.

Η Manfletti έθεσε το ερώτημα αν η Ευρώπη χρειάζεται έναν πόλεμο για να επιταχύνει τις θεσμικές της διαδικασίες στην προμήθεια διαστημικών συστημάτων.

Η Starcloud παραγγέλνει οπτικά τερματικά Starlink για δορυφορικά data centers

TAMPA, Fla. — Η Starcloud παρήγγειλε οπτικά τερματικά από τη SpaceX, ώστε να χρησιμοποιεί το Starlink ως παγκόσμιο δίκτυο μεταφοράς δεδομένων για τα μελλοντικά της orbital data centers, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τους δεσμούς της με την εταιρεία στην οποία βασίζεται για την εκτόξευση των πλήρους μεγέθους διαστημικών σκαφών της.

Η νεοφυής επιχείρηση από το Redmond της Ουάσιγκτον ανακοίνωσε στις 26 Μαΐου σύμβαση για περισσότερα από 50 Starlink Mini Lasers, αρκετά ώστε να εξοπλιστούν τουλάχιστον 25 δορυφόροι με δύο τερματικά ο καθένας, στο πλαίσιο μιας συστοιχίας που, μακροπρόθεσμα, προβλέπει 88.000 orbital data centers.

Οι οικονομικοί όροι δεν έγιναν γνωστοί.

Τα τερματικά θα συνδέουν απευθείας τους δορυφόρους της Starcloud στο πλέγμα χαμηλής τροχιάς της Γης του Starlink, παρακάμπτοντας τους επίγειους σταθμούς, οι οποίοι έχουν περιορισμένη χωρητικότητα.

Ο Philip Johnston, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Starcloud, δήλωσε στο SpaceNews ότι τα lasers θα εγκατασταθούν σε όλους τους μελλοντικούς δορυφόρους που σχεδιάζονται, ξεκινώντας με τον Starcloud-2, ο οποίος προγραμματίζεται να εκτοξευθεί με SpaceX Falcon 9 τον Ιανουάριο.

Το σκάφος των 450 κιλών αναμένεται να είναι το πρώτο της εταιρείας που θα εκτελεί εμπορικά cloud workloads. Έχει σχεδιαστεί για να παράγει περίπου οκτώ κιλοβάτ ισχύος, περίπου 100 φορές περισσότερα από όσα παρήγαγε ο Starcloud-1 demonstrator των 60 κιλών που ανέπτυξε η SpaceX τον Νοέμβριο.

Ανάμεσα στους πρώτους πελάτες του Starcloud-2 είναι ο πάροχος υποδομών AI Crusoe, ενώ η Starcloud συνεργάζεται επίσης με τη Nvidia και με παρόχους cloud όπως οι AWS και Google.

Την ίδια ώρα, το Starship της SpaceX προετοιμάζεται για την ανάπτυξη του Starcloud-3, ενός σκάφους τριών τόνων και κατηγορίας 200 kilowatts, το οποίο θα υποστηρίζει εργασίες AI inference και training που θα ανεβαίνουν από τη Γη, αντιμετωπίζοντας τους περιορισμούς σε ενέργεια, γη, νερό και άλλους που συναντούν τα data centers στο έδαφος.

Ενίσχυση των πρώτων υπηρεσιών

Ο Johnston έχει εκτιμήσει ότι το Starship θα μπορούσε να είναι έτοιμο για την ανάπτυξη φορτίων πελατών στη χρονική περίοδο από τα μέσα έως τα τέλη του 2028.

Ωστόσο, είπε ότι η εταιρεία μπορεί να «κρατηθεί στην επιφάνεια» μέχρι τότε, εκτοξεύοντας δορυφόρους της κατηγορίας Starcloud-2 με Falcon 9 για πελάτες cloud και edge computing, καθώς και για hosted payloads από χρήστες στον τομέα της άμυνας και της παρατήρησης της Γης.

Η Starcloud ανέφερε ότι το οπτικό mesh του Starlink θα υποστηρίζει άμεσες εφαρμογές, όπως η πρόγνωση καιρού σε πραγματικό χρόνο, η ανίχνευση πυρκαγιών και τα analytics παρατήρησης της Γης, όπου τα δεδομένα των αισθητήρων που συλλέγονται σε τροχιά πρέπει να επεξεργάζονται και να διανέμονται γρήγορα.

Τα Starlink Mini Lasers είναι επίσης συμβατά με το Starcloud-3, το οποίο, όπως είπε ο Johnston, αναμένει να αντιστοιχεί στο μεγαλύτερο μέρος των δορυφόρων που καλύπτονται από την αρχική παραγγελία τερματικών.

Όπως και ο Starcloud-2, το Starcloud-3 θα μεταφέρει ένα ζευγάρι από τα τερματικά, καθένα από τα οποία έχει σχεδιαστεί να προσφέρει έως 25 gigabits ανά δευτερόλεπτο διασυνδεσιμότητας μεταξύ δορυφόρων σε αποστάσεις έως 4.000 χιλιομέτρων, με υψηλότερες ταχύτητες να είναι εφικτές σε μικρότερες αποστάσεις.

Αν και τα 25 Gbps είναι περιορισμένα με τα επίγεια δεδομένα, ο Johnston είπε ότι είναι σημαντική χωρητικότητα για έναν τροχιακό κόμβο 200 kilowatts και προσφέρει περισσότερη εξωτερική συνδεσιμότητα ανά watt από ό,τι ένα μέσο επίγειο data center.

Η εξάρτηση από το Starlink για οπτική συνδεσιμότητα υψηλού εύρους ζώνης θα μπορούσε επίσης να μειώσει την πολυπλοκότητα για τους δορυφόρους που κατασκευάζει εσωτερικά η Starcloud, αν και η δύο ετών εταιρεία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην παραγωγή ενέργειας, στη θερμική διαχείριση και στους υπολογιστές ανθεκτικούς στην ακτινοβολία.

Πρόσφατα, πηγή επιβεβαίωσε ότι η Starcloud αναζητά να αντλήσει τουλάχιστον 200 εκατομμύρια δολάρια για τη συστοιχία, σε μια συμφωνία που θα διπλασιάσει τα 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια που είχε συγκεντρώσει τον Μάρτιο, μετά από γύρο χρηματοδότησης 170 εκατομμυρίων δολαρίων.

Υπηρεσίες μεταφοράς δεδομένων Starlink

Η Vast ανακοίνωσε το 2024 ότι ο εμπορικός διαστημικός σταθμός Haven-1 θα χρησιμοποιούσε τα laser links του Starlink τον επόμενο χρόνο, αν και το σχέδιο έχει πλέον μετατεθεί το νωρίτερο για το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Ο πρώτος δορυφόρος Halo με ενσωμάτωση στο Starlink από τη Muon Space προγραμματίζεται επίσης να αναπτυχθεί στις αρχές του επόμενου έτους.

Παράλληλα, το δίκτυο Starlink αποτελεί βασικό μέρος των σχεδίων της ίδιας της SpaceX για έως και ένα εκατομμύριο orbital data centers, τα οποία η εταιρεία θέλει να αρχίσει να αναπτύσσει από το 2028.

Ο Johnston είπε ότι περιμένει η SpaceX να επικεντρωθεί κυρίως σε εσωτερικά workloads για τις xAI και Tesla, ενώ η Starcloud στοχεύει να προσφέρει υποδομή και υπηρεσίες energy-as-a-service για πελάτες που θέλουν να τρέξουν τη δική τους υπολογιστική ισχύ σε τροχιά.

1...185186187...1,671Page 186 of 1,671