Πώς κλείνουν οι παγίδες της Venus flytrap;

Μέχρι πρόσφατα επικρατούσε η άποψη ότι το κλείσιμο της Venus flytrap οφείλεται στην κίνηση του νερού μέσα από τα κύτταρά της. Νέα, πιο λεπτομερή πειράματα όμως οδήγησαν τους επιστήμονες να προτείνουν έναν διαφορετικό μηχανισμό.

Η Venus flytrap κλείνει αστραπιαία για να τραφεί με έντομα και αράχνες.

Το μυστήριο για το πώς η Venus flytrap κλείνει αρκετά γρήγορα ώστε να αιχμαλωτίζει τη λεία της ίσως να έχει λυθεί εν μέρει.

Οι Venus flytraps (Dionaea muscipula) ενεργοποιούνται και κλείνουν απότομα όταν οι τριχίτσες στο εσωτερικό της παγίδας αγγιχτούν δύο φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα. Είναι γνωστό ότι μπορούν να πιάσουν μια μεγάλη γκάμα εντόμων, ακόμη και μικρούς βατράχους, όμως ο τρόπος λειτουργίας τους παραμένει άλυτο μυστήριο για τους επιστήμονες από την εποχή του Charles Darwin.

Μέχρι σήμερα θεωρούνταν ευρέως ότι ο μηχανισμός βασίζεται στην άντληση νερού από τη μία πλευρά της παγίδας στην άλλη, μέσα από τους ιστούς. Αυτό θα έκανε τη μία πλευρά να συρρικνωθεί και την άλλη να διογκωθεί, δημιουργώντας την καμπυλότητα που χρειάζεται για να κλείσει η παγίδα.

Για να δοκιμάσουν αυτή την υπόθεση, ο Yoël Forterre από το Aix-Marseille University στη Γαλλία και οι συνεργάτες του μέτρησαν πόσο χρόνο χρειάζεται το νερό για να περάσει από τη μία πλευρά στην άλλη, τόσο μέσα από τα επιμέρους κύτταρα όσο και μέσα από τον φυτικό ιστό.

Χρειάστηκαν 30 έως 60 δευτερόλεπτα για να μετακινηθεί το νερό από τη μία πλευρά στην άλλη. Με αυτόν τον ρυθμό, η ομάδα κατέληξε ότι ένας τέτοιος μηχανισμός θα ήταν πολύ αργός, αφού ένα έντομο συνήθως παγιδεύεται σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η επιφάνεια της παγίδας γινόταν πιο ανώμαλη μετά την ενεργοποίησή της, μια αλλαγή που, όπως λένε, θα μπορούσε να συμβεί μόνο αν είχε μειωθεί η ακαμψία του κυτταρικού τοιχώματος. Έτσι, εξέτασαν αν κάποια μορφή χαλάρωσης στο κυτταρικό τοίχωμα μπορεί να ευθύνεται για το κλείσιμο της παγίδας, χρησιμοποιώντας μικροσκοπικές ανιχνευτικές διατάξεις για να μετρήσουν τις μηχανικές δυνάμεις μέσα στα επιδερμικά κύτταρα.

«Διαπιστώσαμε ότι, όταν ενεργοποιείται η παγίδα, τα κυτταρικά τοιχώματα του εξωτερικού επιδερμικού στρώματος μαλακώνουν γρήγορα», λέει ο Forterre.

Μόλις ενεργοποιηθούν οι τριχίτσες, ένα ηλεκτρικό σήμα και ένα κύμα ιόντων ασβεστίου διαχέονται κατά μήκος του φύλλου. «Αυτά τα σήματα λειτουργούν ως το αντίστοιχο ενός νευρικού σήματος για το φυτό», λέει. «Επιτρέπουν την μεταφορά της πληροφορίας για το άγγιγμα από την τριχίτσα ενεργοποίησης σε απομακρυσμένα κύτταρα σε ολόκληρη την παγίδα, μέσα σε κλάσμα του δευτερολέπτου».

Όταν λαμβάνει το σήμα, η εξωτερική επιφάνεια της παγίδας γίνεται γρήγορα μηχανικά λιγότερο άκαμπτη, απελευθερώνοντας τις εσωτερικές τάσεις που είναι αποθηκευμένες στον ιστό και επιτρέποντας στα υπό πίεση εσωτερικά κύτταρα να διασταλούν περισσότερο από εκείνη την πλευρά. Ως αποτέλεσμα, τα εξωτερικά άκρα επιμηκύνονται ενώ η εσωτερική επιφάνεια παραμένει άκαμπτη, με αποτέλεσμα η παγίδα να λυγίζει και να κλείνει.

Ωστόσο, η ομάδα δεν έχει ακόμη διαπιστώσει ποια μόρια ενεργοποιούν τα κυτταρικά τοιχώματα ώστε να υποστούν τόσο γρήγορη μεταμόρφωση. «Με άλλα λόγια, κατανοούμε την αρχή της αλυσίδας των γεγονότων, δηλαδή την ανίχνευση του αγγίγματος, και το τέλος, δηλαδή την κίνηση της παγίδας, αλλά ο μοριακός κρίκος που τα συνδέει παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστος», λέει ο Forterre.

Ο Sergey Shabala από το University of Western Australia, στο Περθ, λέει ότι δεν πείθεται από τον προτεινόμενο μηχανισμό της ομάδας. Όπως υποστηρίζει, έχουν θεωρήσει ότι το νερό θα κινούνταν διαδοχικά μέσα από τα κύτταρα, ενώ θα μπορούσε να κινείται ταυτόχρονα.

Έχει επίσης αμφιβολίες ότι αλλαγές στην ακαμψία του κυτταρικού τοιχώματος θα μπορούσαν να συμβούν τόσο γρήγορα και εκτιμά ότι θα χρειάζονταν τουλάχιστον αρκετά λεπτά. «Επομένως, παρά όλες αυτές τις κομψές μετρήσεις με εργαλεία αιχμής της μηχανικής, τα ευρήματα αυτής της μελέτης δεν αποκλείουν ρητά [τον μηχανισμό που βασίζεται στην κίνηση του νερού]», λέει ο Shabala.

Ο Forterre απαντά ότι η ομάδα μέτρησε απευθείας τον χρόνο διόγκωσης τμημάτων του ιστού της παγίδας και ότι οι μετρήσεις δείχνουν πως η μεταφορά νερού μέσα στην παγίδα είναι πολύ αργή για να εξηγήσει το κλείσιμο. Αντίθετα, η απώλεια ακαμψίας στο κυτταρικό τοίχωμα μετρήθηκε και βρέθηκε εκπληκτικά γρήγορη, λέει.

Science: DOI: 10.1126/science.aed5051

Παγκόσμια χαρτογράφηση αποκαλύπτει το μέγεθος των υπόγειων μυκητιακών δικτύων

Τα εδάφη μας βρίθουν από δίκτυα μυκήτων και αρχίζουμε μόλις τώρα να κατανοούμε πόσο σημαντικά είναι.

Συντάκτης: Christa Lesté-Lasserre

Τα φυτά και οι μύκητες αλληλεπιδρούν κάτω από τα πόδια μας. Andrea Obzerova/Alamy

Λίγο κάτω από την επιφάνεια της Γης, 110 τετράκις εκατομμύρια χιλιόμετρα μυκήτων πλούσιων σε άνθρακα τέμνουν τις ρίζες των φυτών. Αυτό το τεράστιο δίκτυο αποτυπώθηκε για πρώτη φορά στην πρώτη παγκόσμια ψηφιακή χαρτογράφηση των μυκηλιακών δικτύων του πλανήτη. Οι μύκητες αυτοί δεν ανταλλάσσουν μόνο θρεπτικά στοιχεία με τα φυτά, αλλά συμβάλλουν και στη ρύθμιση του κλίματος.

Οι αρβουσκουλαρικοί μυκορριζικοί μύκητες, μια αρχαία ομάδα εδαφικών μυκήτων που απαντάται στα περισσότερα χερσαία οικοσυστήματα, σχηματίζουν συμβιωτικές σχέσεις με περίπου το 70% των ειδών φυτών στον κόσμο, παρέχοντας θρεπτικά στοιχεία και νερό με αντάλλαγμα άνθρακα. «Κάποιοι λένε ότι τα φυτά είναι οι σωτήρες αυτών των μυκήτων, αλλά και αυτοί οι μύκητες είναι οι σωτήρες των φυτών», λέει ο Justin Stewart από την Society for the Protection of Underground Networks. «Αν δεν βρίσκεσαι σε συμβίωση με αρβουσκουλαρικούς μυκορριζικούς μύκητες, είσαι κάπως ο παράξενος του φυτικού κόσμου».

Πώς η συμβίωση διαμόρφωσε τη Γη όπως είναι – και γιατί είναι κρίσιμη για το μέλλον μας

Με δεδομένη τη σημασία των μυκήτων, ο Stewart και οι συνεργάτες του θέλησαν να ποσοτικοποιήσουν αυτή την κρυφή υποδομή. «Θέσαμε το ερώτημα: μπορούμε να χαρτογραφήσουμε το υπόγειο κυκλοφορικό σύστημα της Γης;» λέει το μέλος της ομάδας Toby Kiers, επίσης από τη Society for the Protection of Underground Networks.

Πρώτα, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 16.000 δείγματα εδάφους από όλο τον πλανήτη, που προέρχονταν από 322 προηγούμενες μελέτες. Χρησιμοποίησαν επίσης ρομποτική απεικόνιση για να μετρήσουν περισσότερα από 300.000 μυκητιακά νήματα που καλλιεργήθηκαν στο εργαστήριο, κάτι που τους επέτρεψε να εκτιμήσουν τη συνολική βιομάζα και τον άνθρακα που αποθηκεύεται στα δίκτυα. Στη συνέχεια, συνδύασαν αυτά τα δεδομένα και τα χρησιμοποίησαν για να επεκτείνουν τις εκτιμήσεις τους σε ερήμους, τούνδρες, δάση και άλλες περιοχές όπου οι άμεσες μετρήσεις ήταν περιορισμένες ή ανύπαρκτες.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα παγκόσμια δίκτυα αρβουσκουλαρικών μυκορριζικών μυκήτων περιέχουν ποσότητα άνθρακα αντίστοιχη με περίπου πέντε φορές το συνολικό βάρος όλων των ζωντανών ανθρώπων μαζί. «Είναι πολύ σημαντικοί για πολλές από τις διαφορετικές λειτουργίες του πλανήτη μας», λέει ο Stewart. «Για παράδειγμα, τραβούν άνθρακα κάτω από το έδαφος — και αυτό είναι σημαντικό για την κλιματική αλλαγή».

Οι πιο σημαντικές ειδήσεις για τον πλανήτη μας, κάθε μήνα απευθείας στο inbox σας.

Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι περίπου το 40% των αρβουσκουλαρικών μυκορριζικών μυκήτων του κόσμου ζει σε οικοσυστήματα λιβαδιών, ιδιαίτερα στο Νότιο Σουδάν, στους υγροτόπους Everglades της Φλόριντα και στο Θιβετιανό οροπέδιο. Αυτό προκαλεί ανησυχία, λένε, καθώς τα λιβάδια μετατρέπονται με γρήγορους ρυθμούς σε γεωργικές εκτάσεις.

Τα καλλιεργούμενα εδάφη, από την άλλη πλευρά, εμφανίζουν σημαντικά μειωμένη παρουσία μυκήτων, με τα εδάφη μεγάλης κλίμακας καλλιέργειας να συνδέονται με περίπου 50% χαμηλότερη πυκνότητα δικτύων σε σχέση με τα ακαλλιέργητα οικοσυστήματα, παρότι φιλοξενούν πολλά φυτά. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τα μυκητοκτόνα σκοτώνουν απευθείας τους μύκητες, ενώ το όργωμα μπορεί να διαλύει τα δίκτυά τους και η έντονη χρήση λιπασμάτων ίσως υπονομεύει την ανταλλαγή θρεπτικών στοιχείων με άνθρακα που συνήθως στηρίζει τη συμβίωση, λέει ο Stewart.

Πέρυσι, η Laura Carter από το University of Leeds στη Βρετανία και οι συνεργάτες της αποκάλυψαν ότι τα αζολικά αντιμυκητιασικά — μια ευρέως χρησιμοποιούμενη κατηγορία χημικών για τον έλεγχο μυκητολογικών ασθενειών όπως το ωίδιο και η σήψη στις καλλιέργειες — μείωσαν την πυκνότητα των υφών, δηλαδή των μακριών σωληνοειδών κυττάρων των μυκήτων, κατά περίπου 70% και περιόρισαν έως και 80% την έκταση με την οποία οι ωφέλιμοι μύκητες αποικίζουν τις ρίζες των φυτών. Αυτό, σε συνδυασμό με τα νέα ευρήματα, «υποδηλώνει ότι οι σημερινές πρακτικές μπορεί να υπονομεύουν έναν βασικό φυσικό σύμμαχο των καλλιεργειών», λέει η Carter. «Η στήριξη των αρβουσκουλαρικών μυκορριζικών μυκήτων δεν είναι μόνο οικολογικό ζήτημα· είναι πρακτικός δρόμος για καλύτερη υγεία του εδάφους, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα των καλλιεργειών».

Ο Steven Allison από το University of California, Irvine, λέει ότι τον ανησυχεί ιδιαίτερα το πιο αραιό δίκτυο κάτω από τις καλλιέργειες. «Με τόσο μεγάλη μείωση της βιομάζας, οι γεωργικές μας καλλιέργειες ίσως χάνουν σημαντικά οφέλη, όπως πρόσβαση σε θρεπτικά στοιχεία, ανθεκτικότητα στην ξηρασία και αποθήκευση άνθρακα».

Αρβουσκουλαρικά μυκητιακά δίκτυα που παράγουν αναπαραγωγικά σπόρια (φωτεινοί κύκλοι) τα οποία αποθηκεύουν μεγάλη ποσότητα άνθρακα προερχόμενου από τα φυτά κάτω από το έδαφος. Loreto Oyarte Galvez – VU Amsterdam, AMOLF

Αρβουσκουλαρικά μυκητιακά δίκτυα που παράγουν αναπαραγωγικά σπόρια (φωτεινοί κύκλοι) τα οποία αποθηκεύουν μεγάλη ποσότητα άνθρακα προερχόμενου από τα φυτά κάτω από το έδαφος. Loreto Oyarte Galvez – VU Amsterdam, AMOLF

Υπάρχει όμως και μια θετική πλευρά, προσθέτει. Αφού οι ερευνητές ποσοτικοποίησαν την έκταση των απωλειών, θα είναι ευκολότερο να σχεδιαστούν παρεμβάσεις για την αποκατάσταση της μυκητιακής βιομάζας. «Οι αγρότες θα μπορούσαν να προσθέσουν σπόρια μυκήτων στα εδάφη τους», λέει ο Allison. «Η μελέτη ίσως επίσης ωθήσει τους αγρότες να προσαρμόσουν τις πρακτικές τους, μειώνοντας το όργωμα ή χρησιμοποιώντας λιγότερα λιπάσματα».

Παρότι η εργασία αποκαλύπτει εκτεταμένα δίκτυα, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι μύκητες είναι συνδεδεμένοι σε ένα παγκόσμιο «wood wide web» — ένα υποθετικό υπόγειο δίκτυο μέσω του οποίου τα φυτά ανταλλάσσουν πόρους και πληροφορίες, λέει ο Stewart. «Η έρευνά μας εδώ ρωτούσε μόνο πόσα νήματα υπάρχουν στη Γη, όχι αν πρόκειται για ένα μεγάλο, συνεχές δίκτυο».

Παράλληλα με τη μελέτη, οι ερευνητές έδωσαν στη δημοσιότητα έναν διαδραστικό χάρτη που αποκαλύπτει την παγκόσμια κατανομή των μυκητιακών δικτύων με πρωτοφανή λεπτομέρεια. Η Kiers λέει ότι σχεδιάζουν να παρουσιάσουν τα ευρήματα στους φορείς χάραξης πολιτικής στη σύνοδο του ΟΗΕ για την ερημοποίηση στη Μογγολία, τον Αύγουστο.

Science DOI: 10.1126/science.adu4373

Έκτακτη ενημέρωση για τη φύση και την κλιματική κρίση. Δεν ωραιοποιούμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε και σε αυτή την ειδική ενότητα παρουσιάζουμε μια επείγουσα ενημέρωση για τη φύση και την κλιματική κρίση από τρεις από τους κορυφαίους επιστήμονες του κόσμου. Η Nathalie Seddon δείχνει ότι η φύση αποτελεί κρίσιμη εθνική υποδομή. Όταν την καταστρέφουμε, αυξάνονται οι πλημμύρες, οι θάνατοι από τη ζέστη, η επισιτιστική ανασφάλεια και η οικονομική αστάθεια· όταν την αποκαθιστούμε, μειώνουμε τον κίνδυνο, σώζουμε ζωές και ενισχύουμε την οικονομία. Ο Kevin Anderson εξηγεί ότι είναι πιθανό να αντιμετωπίσουμε αύξηση της παγκόσμιας θέρμανσης κατά 2°C έως το 2050, με πραγματική πιθανότητα 4°C έως το 2100. Σε αυτό το σενάριο θα αντιμετωπίζαμε ευρεία κατάρρευση της κοινωνίας και απώλεια της παγκόσμιας οικονομίας. Ο Paul Behrens λέει ότι το κλίμα που μας έδινε αξιόπιστες σοδειές έχει χαθεί και ότι η αποτυχία του διατροφικού συστήματος αποτελεί άμεσο κίνδυνο εθνικής ασφάλειας — ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο είναι τραγικά απροετοίμαστο. Υπάρχει ακόμη χρόνος να αποφευχθούν τα χειρότερα αποτελέσματα και οι ειδικοί, με παρουσιαστή τον Rowan Hooper, θα εξηγήσουν τι χρειάζεται να γίνει. Μάθετε περισσότερα

Η Vandenberg αναζητά φορείς για νέο σημείο εκτόξευσης μικρών και μεσαίων πυραύλων

Η U.S. Space Force αναζητά πιθανούς χρήστες για ένα νέο σημείο εκτόξευσης στη βάση Vandenberg Space Force Base, το οποίο προορίζεται για μικρότερους πυραύλους.

Στις 8 Ιουνίου, η Space Force δημοσίευσε αίτημα για πληροφορίες, ζητώντας ενδιαφέρον από φορείς εκτόξευσης για το Space Launch Complex (SLC) 9, έναν προτεινόμενο χώρο στη Vandenberg που θα χρησιμοποιείται για φορείς μικρής και μεσαίας κατηγορίας. Οι απαντήσεις στο RFI πρέπει να κατατεθούν έως τις 8 Ιουλίου.

Σε ανακοίνωσή της, η Space Force ανέφερε ότι προσφέρει τον χώρο τόσο για να ενισχύσει την ανάπτυξη της βιομηχανίας εκτοξεύσεων όσο και για να εξυπηρετήσει «κρίσιμους στόχους εθνικής ασφάλειας».

«Η περαιτέρω ανάπτυξη δυνατοτήτων εκτόξευσης μικρής και μεσαίας κατηγορίας στη VSFB αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και την ευελιξία μας στις διαστημικές επιχειρήσεις», δήλωσε σε ανακοίνωση ο συνταγματάρχης James Horne III, διοικητής του Space Launch Delta 30, που είναι υπεύθυνο για τις εκτοξεύσεις στη Vandenberg.

Το SLC-9 βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της περιοχής «South Base» της Vandenberg, όπου βρίσκονται οι περισσότερες από τις σημερινές εγκαταστάσεις εκτόξευσης της βάσης. Απέχει λίγα μόλις μέτρα βόρεια από το SLC-3, ένα σημείο που χρησιμοποίησε η United Launch Alliance για τον Atlas 5 και αναβαθμίζει για να υποστηρίξει εκτοξεύσεις του Vulcan Centaur.

Πριν από λίγα χρόνια, ο χώρος είχε συνδεθεί με τη Blue Origin, η οποία εξέταζε την ανάπτυξη σημείου εκτόξευσης για τον New Glenn εκεί. Η εταιρεία, όμως, εγκατέλειψε αυτή την προοπτική και τον Απρίλιο η Space Force ανακοίνωσε ότι είχε ξεκινήσει διαπραγματεύσεις μαζί της για τη δημιουργία σημείου εκτόξευσης New Glenn στο SLC-14, έναν άλλο αδόμητο χώρο στο νότιο τμήμα της βάσης, κοντά στην ακτή.

Σύμφωνα με το RFI, η Space Force προσφέρει το SLC-9 σε φορείς μικρών ή μεσαίων πυραύλων. Ως «μικρός εκτοξευτικός φορέας» ορίζεται εκείνος με δυνατότητα μεταφοράς φορτίου μικρότερη από 2.000 κιλά, ενώ ως «μεσαίος εκτοξευτικός φορέας» ορίζεται εκείνος με δυνατότητα από 2.000 έως 20.000 κιλά.

Το RFI ζητά από τις εταιρείες να αποδείξουν τόσο «επαρκή οικονομική ωριμότητα» για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη εγκαταστάσεων εκτόξευσης στο SLC-9 όσο και «τη μέγιστη τεχνική ωριμότητα» του πυραύλου. Η τελευταία, όπως ορίζεται στο αίτημα, είναι η δυνατότητα έναρξης επιχειρήσεων εκτόξευσης μέσα σε τρία χρόνια από τη συμφωνία για χρήση του σημείου εκτόξευσης.

Η Space Force ενδιαφέρεται επίσης για κάθε άλλη δυνατότητα που μπορούν να προσφέρουν οι εταιρείες μέσω εκτόξευσης από το SLC-9, όπως μεταφορά φορτίου από σημείο σε σημείο, επιστροφή ωφέλιμου φορτίου, επαναχρησιμοποίηση του οχήματος και «επιβιωσιμότητα», σύμφωνα με το RFI.

Η έμφαση στους μικρούς και μεσαίους εκτοξευτικούς φορείς περιορίζει το σύνολο των πιθανών χρηστών του χώρου. Η Firefly Aerospace, που χρησιμοποιεί ήδη άλλη πλατφόρμα εκτόξευσης στη Vandenberg για τον μικρό πύραυλο Alpha, αναπτύσσει το μεσαίας κατηγορίας Eclipse σε συνεργασία με τη Northrop Grumman. Η Relativity Space και η Stoke Space κατασκευάζουν επίσης μεσαίας κατηγορίας πυραύλους, οι οποίοι αρχικά θα εκτοξεύονται από το Cape Canaveral Space Force Station, αλλά ενδέχεται να ενδιαφέρονται για μια πλατφόρμα στη Vandenberg ώστε να φτάνουν σε τροχιές υψηλής κλίσης.

Η Rocket Lab διαθέτει τον μικρό πύραυλο Electron και αναπτύσσει τον μεσαίας κατηγορίας Neutron, αλλά δεν έχει μιλήσει για εκτοξεύσεις πέρα από τις εγκαταστάσεις της στη Νέα Ζηλανδία και τη Βιρτζίνια. Δεν είναι σαφές αν άλλοι κατασκευαστές οχημάτων θα μπορούσαν να καλύψουν τις οικονομικές και τεχνικές απαιτήσεις που έθεσε η Space Force στο RFI.

Η ανακοίνωση για το SLC-9 έρχεται σε μια περίοδο ανησυχιών ότι η ζήτηση για εκτοξεύσεις πιέζει τη διαθέσιμη χωρητικότητα τόσο στη Vandenberg όσο και στο Cape Canaveral. Αυτό έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον για εναλλακτικά διαστημικά λιμάνια, αλλά και για θαλάσσιες πλατφόρμες εκτόξευσης.

Η Space Force ανέφερε στο RFI ότι ένα από τα κριτήρια αξιολόγησης θα είναι ο τρόπος με τον οποίο οι προτεινόμενοι χρήστες του SLC-9 θα μπορούν να μετριάσουν τις επιπτώσεις σε άλλες εγκαταστάσεις εκτόξευσης της βάσης, αλλά και τυχόν νέες υποδομές πέρα από το ίδιο το σημείο εκτόξευσης, όπως δρόμους και δίκτυα κοινής ωφέλειας, που θα χρειαστούν οι χρήστες.

Τι είναι ο χωροχρόνος; Ένα μυστήριο στην καρδιά της πραγματικότητας

Λίγες ιδέες στη σύγχρονη επιστήμη άλλαξαν τόσο ριζικά την κατανόησή μας για την πραγματικότητα όσο ο χωροχρόνος — το πλέγμα χώρου και χρόνου που βρίσκεται στον πυρήνα της θεωρίας της σχετικότητας του Albert Einstein.

Συχνά περιγράφεται ως «το ύφασμα της πραγματικότητας». Σε κάποιες εκδοχές, αυτό το ύφασμα παρουσιάζεται ως ένα σταθερό, τετραδιάστατο «block universe» — ένας πλήρης χάρτης όλων των γεγονότων, παρελθόντων, παρόντων και μελλοντικών.

Σε άλλες, είναι ένα δυναμικό πεδίο που καμπυλώνεται υπό την επίδραση της βαρύτητας. Αλλά τι σημαίνει πραγματικά να λέμε ότι ο χωροχρόνος υπάρχει; Τι είδους πράγμα είναι — δομή, ουσία ή μεταφορά;

Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι μόνο φιλοσοφικά. Βρίσκονται στον πυρήνα της ερμηνείας της σύγχρονης φυσικής και επηρεάζουν σιωπηρά το πώς κατανοούμε τη γενική σχετικότητα, πώς φανταζόμαστε το ταξίδι στον χρόνο, τα πολυσύμπαντα και τις απαρχές μας.

Καθοδηγούν τον τρόπο που μιλάμε για την ανάδυση του ίδιου του χωροχρόνου και για ριζοσπαστικές προτάσεις που τον αντιμετωπίζουν ως «μνήμη» του σύμπαντος. Κι όμως, η γλώσσα με την οποία τον περιγράφουμε είναι συχνά ασαφής, μεταφορική και βαθιά ασύμβατη.

Ο αυστροβρετανός φιλόσοφος Ludwig Wittgenstein είχε προειδοποιήσει ότι τα φιλοσοφικά προβλήματα ξεπηδούν όταν «η γλώσσα βγαίνει σε διακοπές». Η φυσική, όπως φαίνεται, μπορεί να είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Τον τελευταίο αιώνα, γνώριμες λέξεις όπως «χρόνος», «υπάρχει» και «άχρονος» χρησιμοποιούνται σε τεχνικά συμφραζόμενα χωρίς να εξετάζεται το φορτίο που κουβαλούν από την καθημερινή ομιλία.

Αυτό έχει οδηγήσει σε εκτεταμένη σύγχυση για το τι ακριβώς σημαίνουν αυτοί οι όροι.

Στη φιλοσοφία της φυσικής, ειδικά σε μια θέση γνωστή ως αιωνιοκρατία (eternalism), η λέξη «άχρονος» χρησιμοποιείται κυριολεκτικά. Η αιωνιοκρατία υποστηρίζει ότι ο χρόνος δεν ρέει ούτε περνά — ότι όλα τα γεγονότα σε όλο τον χρόνο είναι εξίσου πραγματικά μέσα σε μια τετραδιάστατη δομή, το «block universe».

Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ολόκληρη η ιστορία του σύμπαντος είναι ήδη στρωμένη, άχρονα, στη δομή του χωροχρόνου. Εδώ, «άχρονος» σημαίνει ότι το σύμπαν δεν διαρκεί ούτε εκτυλίσσεται με καμία πραγματική έννοια. Δεν υπάρχει «γίγνεσθαι». Δεν υπάρχει αλλαγή. Υπάρχει μόνο ένα μπλοκ, και όλη η αιωνιότητα υπάρχει αχρόνως μέσα του.

Κι αυτό οδηγεί σε ένα βαθύτερο πρόβλημα. Αν ό,τι συμβαίνει στην αιωνιότητα είναι εξίσου πραγματικό και όλα τα γεγονότα είναι ήδη εκεί, τι σημαίνει στην πράξη ότι ο χωροχρόνος υπάρχει;

Υπάρχει μια δομική διαφορά ανάμεσα στην ύπαρξη και την έκβαση/συμβαίνον. Το ένα αφορά τρόπο ύπαρξης, το άλλο τρόπο συμβάντος.

Φανταστείτε έναν ελέφαντα δίπλα σας. Θα λέγατε: «Αυτός ο ελέφαντας υπάρχει». Θα τον περιγράφατε ως τρισδιάστατο αντικείμενο, αλλά κυρίως ως «τρισδιάστατο αντικείμενο που υπάρχει».

Αντίθετα, σκεφτείτε έναν καθαρά τρισδιάστατο ελέφαντα που αναβοσβήνει στο δωμάτιο για μια στιγμή: μια στιγμιαία τομή στη ζωή ενός υπαρκτού ελέφαντα, που εμφανίζεται και εξαφανίζεται σαν φάντασμα. Αυτός ο ελέφαντας δεν υπάρχει με τη συνηθισμένη έννοια. Συμβαίνει. Εκτυλίσσεται ως γεγονός.

Ένας υπαρκτός ελέφαντας διαρκεί στον χρόνο, και ο χωροχρόνος καταλογογραφεί κάθε στιγμή της ύπαρξής του ως μια τετραδιάστατη «γραμμή κόσμου» — τη διαδρομή ενός αντικειμένου στον χώρο και τον χρόνο καθ’ όλη τη διάρκεια της ύπαρξής του. Ο φανταστικός «συμβαίνων ελέφαντας» είναι απλώς μια χωρική τομή αυτού του «σωλήνα»· ένα τρισδιάστατο στιγμιότυπο.

Εφαρμόστε τώρα αυτή τη διάκριση στον ίδιο τον χωροχρόνο. Τι σημαίνει να λέμε ότι ο τετραδιάστατος χωροχρόνος υπάρχει όπως υπάρχει ο ελέφαντας; Διαρκεί με την ίδια έννοια; Διαθέτει δικά του στιγμιότυπα «τώρα»; Ή μήπως ο χωροχρόνος — το υπόστρωμα όλων των γεγονότων που συμβαίνουν στην αιωνιότητα — είναι απλώς κάτι που συμβαίνει; Είναι απλώς ένα περιγραφικό πλαίσιο για να συσχετίζουμε αυτά τα γεγονότα;

Η αιωνιοκρατία θολώνει αυτή τη διάκριση. Αντιμετωπίζει όλη την αιωνιότητα —δηλαδή όλο τον χωροχρόνο— ως υπαρκτή δομή και θεωρεί τη ροή του χρόνου μια ψευδαίσθηση. Όμως αυτή η ψευδαίσθηση είναι αδύνατη αν όλος ο χωροχρόνος «συμβαίνει» μονομιάς.

Για να ανακτηθεί η εντύπωση ότι ο χρόνος περνά μέσα σε αυτό το σχήμα, ο τετραδιάστατος χωροχρόνος πρέπει να υπάρχει με τρόπο ανάλογο του τρισδιάστατου υπαρκτού ελέφαντα — του οποίου η ύπαρξη περιγράφεται από τον τετραδιάστατο χωροχρόνο.

Ας πάμε ένα βήμα παραπέρα.

Αν υποθέσουμε ότι κάθε γεγονός στην ιστορία του σύμπαντος «υπάρχει» μέσα στο block universe, τότε προκύπτει το ερώτημα: πότε υπάρχει το ίδιο το μπλοκ; Αν δεν εκτυλίσσεται ούτε αλλάζει, υπάρχει άχρονα; Αν ναι, τότε προσθέτουμε ένα ακόμη είδος χρόνου σε κάτι που υποτίθεται πως είναι κυριολεκτικά άχρονο.

Για να βγάλει νόημα αυτό, θα μπορούσε κανείς να κατασκευάσει ένα πενταδιάστατο πλαίσιο, με τρεις διαστάσεις χώρου και δύο χρόνου. Ο δεύτερος χρονικός άξονας θα μας επέτρεπε να πούμε ότι ο τετραδιάστατος χωροχρόνος υπάρχει με τον ίδιο τρόπο που σκεφτόμαστε έναν ελέφαντα να υπάρχει μέσα στις τρεις διαστάσεις του χώρου γύρω μας — τα γεγονότα του οποίου καταλογογραφούμε ως τετραδιάστατο χωροχρόνο.

Εδώ, όμως, βγαίνουμε έξω από την καθιερωμένη φυσική, που περιγράφει τον χωροχρόνο μόνο σε τέσσερις διαστάσεις. Κι αυτό αναδεικνύει ένα βαθύ πρόβλημα: δεν διαθέτουμε συνεκτικό τρόπο να μιλήσουμε για το τι σημαίνει ότι ο χωροχρόνος υπάρχει, χωρίς άθελά μας να «ξαναφέρνουμε» τον χρόνο μέσα από μια πρόσθετη διάσταση που δεν ανήκει στη φυσική.

Είναι σαν να προσπαθείς να περιγράψεις ένα τραγούδι που «υπάρχει» ολόκληρο ταυτόχρονα, χωρίς να εκτελείται, να ακούγεται ή να ξετυλίγεται.

Η σύγχυση αυτή επηρεάζει και τον τρόπο που φανταζόμαστε τον χρόνο στη μυθοπλασία και την ποπ επιστήμη.

Στην ταινία του 1984 του James Cameron, The Terminator, όλα τα γεγονότα αντιμετωπίζονται ως δεδομένα. Το ταξίδι στον χρόνο είναι δυνατό, αλλά η χρονογραμμή δεν αλλάζει. Όλα υπάρχουν ήδη σε μια σταθερή, άχρονη κατάσταση.

Στην τέταρτη ταινία των Avengers, Avengers: Endgame (2019), το ταξίδι στον χρόνο επιτρέπει στους χαρακτήρες να μεταβάλουν παρελθόντα γεγονότα και να αναδιαμορφώσουν τη χρονογραμμή, υπονοώντας ένα block universe που και υπάρχει και αλλάζει.

Τέτοια αλλαγή μπορεί να συμβεί μόνο αν η τετραδιάστατη χρονογραμμή υπάρχει με τον ίδιο τρόπο που υπάρχει ο τρισδιάστατος κόσμος μας.

Είτε είναι εφικτή είτε όχι, και τα δύο σενάρια προϋποθέτουν ότι το παρελθόν και το μέλλον είναι εκεί και περιμένουν να ταξιδέψουμε σε αυτά. Όμως κανένα δεν εξετάζει τι είδους ύπαρξη προϋποθέτει αυτό ή πώς ο χωροχρόνος διαφέρει από έναν χάρτη γεγονότων.

Όταν οι φυσικοί λένε ότι ο χωροχρόνος «υπάρχει», συχνά κινούνται σε ένα πλαίσιο που έχει σιωπηρά θολώσει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην ύπαρξη και το συμβαίνον. Το αποτέλεσμα είναι ένα μεταφυσικό μοντέλο που, στην καλύτερη περίπτωση, στερείται σαφήνειας και, στη χειρότερη, συσκοτίζει τη φύση της πραγματικότητας.

Τίποτα από αυτά δεν απειλεί τα μαθηματικά της σχετικότητας ή την εμπειρική επιστήμη που τα επιβεβαιώνει. Οι εξισώσεις του Einstein λειτουργούν. Αλλά το πώς τις ερμηνεύουμε έχει σημασία, ιδίως όταν καθορίζει τον τρόπο που μιλάμε για την πραγματικότητα και προσεγγίζουμε βαθύτερα προβλήματα της φυσικής.

Σε αυτά περιλαμβάνονται οι προσπάθειες συμφιλίωσης της γενικής σχετικότητας με την κβαντική θεωρία — ένα ζητούμενο που εξερευνάται τόσο στη φιλοσοφία όσο και στη δημοφιλή επιστημονική συζήτηση.

Ο ορισμός του χωροχρόνου δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα — αφορά το τι είδους κόσμο θεωρούμε ότι κατοικούμε.

Υλικό από The Conversation. Συγγραφέας: Daryl Janzen, Observatory Manager and Instructor, Astronomy, University of Saskatchewan. Σημείωση: Το περιεχόμενο μπορεί να έχει υποστεί επιμέλεια για λόγους ύφους και έκτασης.

Μυστηριώδες κοσμικό σήμα μπορεί να είναι η πρώτη πραγματική ένδειξη για πρωτογενείς μαύρες τρύπες

Ανακάλυψη του Yale ανατρέπει μακροχρόνια θεωρία περί «εξελικτικού αδιεξόδου»

Ένα σύμπαν χωρίς σκοτεινή ενέργεια; Μαθηματικοί αμφισβητούν την τυπική κοσμολογία

Η έκπληξη του κομπούχα: Ένα συστατικό αλλάζει δραστικά τη χημεία και τις πιθανές επιδράσεις στην υγεία

Η Waymo λανσάρει συνδρομή Waymo Premier με 30 δολάρια τον μήνα

Uber One, γνωρίστε το Waymo Premier.

Η εταιρεία robotaxi ανακοίνωσε ένα νέο premium επίπεδο συνδρομής με κόστος 29,99 δολάρια τον μήνα για επιβάτες που θέλουν μια πιο αναβαθμισμένη και αποκλειστική εμπειρία στα αυτόνομα οχήματα. Η συνδρομή θα είναι διαθέσιμη μόνο με πρόσκληση και απευθύνεται στους πελάτες της Waymo που χρησιμοποιούν πιο συχνά την υπηρεσία. Προσφέρει μια σειρά από προνόμια, ανάμεσά τους προτεραιότητα στις παραλαβές, 10% επιστροφή χρημάτων σε κάθε διαδρομή, πρώιμη πρόσβαση στα robotaxi σε νέες πόλεις και έως πέντε δωρεάν ακυρώσεις τον μήνα.

Η Waymo Premier θα προσφέρεται αρχικά σε επιλεγμένους επιβάτες στο Σαν Φρανσίσκο, το Λος Άντζελες και το Φοίνιξ, όπως ανέφερε η εταιρεία. Το πρόγραμμα θα επεκταθεί και σε νέες πόλεις καθώς η Waymo συνεχίζει να αναπτύσσεται. Η εταιρεία έχει δηλώσει ότι αναμένει να δραστηριοποιείται σε 20 πόλεις μέχρι το τέλος του 2026. Τα μέλη του Waymo Premier θα μπορούν να χρησιμοποιούν τα προνόμιά τους σε οποιαδήποτε από τις 10 πόλεις όπου η Waymo λειτουργεί σήμερα.

Η Waymo έχει ήδη ρωτήσει τους τρέχοντες χρήστες της για ένα πιθανό πρόγραμμα συνδρομής. Ο Harry Campbell του The Driverless Digest έφερε στη δημοσιότητα ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με πιθανή συνδρομή της Waymo, με προνόμια όπως επιστροφή χρημάτων και εκπτώσεις για μελλοντικές διαδρομές με robotaxi. Η εταιρεία ρώτησε για μηνιαία πλάνα με κόστος από 9,99 έως 29,99 δολάρια. Φαίνεται πως κατέληξε στη δεύτερη επιλογή.

Όπως σημείωσε ο Campbell, με μια μικρή αλλά ένθερμη πελατειακή βάση, έχει λογική η Waymo να θέλει να «κλειδώσει» την αφοσίωση των πιο πιστών χρηστών της, ειδικά καθώς σχεδιάζει να μπει σε νέες αγορές. Ωστόσο, δύσκολα μπορεί κανείς να μη σκεφτεί ότι η εταιρεία βιάζεται να λανσάρει ένα πρόγραμμα συνδρομής, τη στιγμή που δραστηριοποιείται μόνο σε 10 πόλεις. Και, σε αντίθεση με την Uber, η Waymo δεν διαθέτει υπηρεσία διανομής φαγητού για να ενισχύσει το ενδιαφέρον των χρηστών.

Βέβαια, η Waymo ήταν ανέκαθεν μια κάπως πιο premium εμπειρία μετακίνησης. Τα οχήματά της είναι πολυτελή SUV Jaguar, ενώ σύντομα θα προστεθούν και μίνι βαν της Zeekr. Πέρα από την άνεση ενός αυτοκινήτου χωρίς οδηγό, οι χρεώσεις της εταιρείας παραδοσιακά ήταν περίπου 30% έως 40% υψηλότερες από τις υπηρεσίες με οδηγό, όπως η Uber και η Lyft. Τους τελευταίους μήνες, η Waymo μείωσε τις τιμές της, έτσι πλέον είναι περίπου 12% έως 13% ακριβότερη από τις υπηρεσίες μετακίνησης με οδηγό, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Obi, εταιρείας που συγκεντρώνει σε πραγματικό χρόνο τιμές και χρόνους παραλαβής για πολλαπλές υπηρεσίες ridehailing.

Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο το περιγράφουν οι ίδιοι οι επικεφαλής της Waymo. «Όταν μιλάτε για τα οικονομικά, είμαστε μια premium υπηρεσία», είχε δηλώσει η συν-CEO Tekedra Mawakana στο Bloomberg το 2024. «Οι άνθρωποι πληρώνουν για τη συνέπεια και την ασφάλεια του Waymo driver και της υπηρεσίας Waymo».

Ίσως είναι λίγο νωρίς στην πορεία της εταιρείας για να προσφέρει premium επίπεδο συνδρομής, όμως η Waymo δείχνει ξεκάθαρα ότι στοχεύει στην ευρύτερη επιτυχία. Ταυτόχρονα, χρειάζεται να βρει και πρόσθετες πηγές εσόδων, καθώς το κόστος επέκτασής της συνεχίζει να αυξάνεται. Νωρίτερα φέτος, η εταιρεία συγκέντρωσε 16 δισ. δολάρια σε γύρο χρηματοδότησης με επικεφαλής τη Dragoneer Investment Group, μια εταιρεία «crossover» γνωστή για επενδύσεις σε τεχνολογικές εταιρείες τελευταίου σταδίου πριν βγουν στο χρηματιστήριο. Το Waymo Premier αναμένεται να δείξει στους επενδυτές ότι η εταιρεία είναι σοβαρή στην προσέγγιση των πιο πιστών πελατών της.

Η Google DeepMind προειδοποιεί για τους κινδύνους όταν εκατομμύρια agents αρχίσουν να αλληλεπιδρούν

Η Google DeepMind χρηματοδοτεί έρευνα για τους πιθανούς κινδύνους από καταστάσεις όπου εκατομμύρια διαφορετικοί AI agents αλληλεπιδρούν μεταξύ τους στο διαδίκτυο, καλώντας περισσότερους επιστήμονες να μελετήσουν τα πολυπρακτορικά συστήματα.

Σύμφωνα με τον Rohin Shah, που διευθύνει την έρευνα ασφάλειας και ευθυγράμμισης AGI της εταιρείας, η μαζική εμφάνιση agents οι οποίοι εκτελούν εργασίες χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη και ακολουθούν οδηγίες που τους δίνουν άλλοι agents δημιουργεί μια νέα κατηγορία κινδύνου.

Σε αυτή την κατεύθυνση, η Google DeepMind —που έκανε τα εργαλεία βασισμένα σε agents κεντρικό θέμα του Google I/O τον περασμένο μήνα— συνεργάζεται με άλλους φορείς για να ανακοινώσει χρηματοδότηση 10 εκατ. δολαρίων, προκειμένου ερευνητές να μελετήσουν τη συμπεριφορά πολυπρακτορικών συστημάτων και να προτείνουν τρόπους αποτροπής επισφαλών σεναρίων. Συμμετέχουν η Schmidt Sciences, η φιλανθρωπική οργάνωση των Eric και Wendy Schmidt, η ARIA, ο κυβερνητικός οργανισμός «moonshot» του Ηνωμένου Βασιλείου, το Cooperative AI Foundation, μη κερδοσκοπικό ερευνητικό σχήμα με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, και το Google.org.

Ρώτησα τον Shah και τον James Fox, που ηγείται του προγράμματος Science of Trustworthy AI στη Schmidt Sciences, τι ελπίζουν να πετύχουν με αυτά τα 10 εκατ. Δεν είναι μικρό ποσό, αλλά υστερεί σε σχέση με τους προϋπολογισμούς που διαχειρίζονται οι ίδιες οι ερευνητικές ομάδες της Google DeepMind.

Στόχος είναι να ενεργοποιηθεί η έρευνα εκτός των τεχνολογικών εταιρειών, λέει ο Shah: «Η δύναμη της ακαδημαϊκής κοινότητας είναι ότι μπορεί να κοιτάξει αρκετά μπροστά στο μέλλον και να κάνει δουλειά που δεν είναι πρώτη προτεραιότητα στα εργαστήρια της βιομηχανίας».

«Το βασικό ζήτημα είναι ότι δεν υπάρχει ουσιαστικά ακόμα πεδίο έρευνας για την ασφάλεια των πολυπρακτορικών συστημάτων», προσθέτει. «Και θα θέλαμε να υπάρξει».

Η ανησυχία είναι ότι όσο αναπτύσσονται και συνεργάζονται όλο και περισσότεροι AI agents, μπορεί να φτάσουμε σε σημείο καμπής όπου σενάρια που μέχρι τώρα ήταν φανταστικά γίνονται πραγματικότητα. «Το βλέπουμε και με την ανθρωπότητα», λέει ο Shah. «Οι θεσμοί μας μπορούν να πετύχουν πράγματα που κανένα άτομο από μόνο του δεν μπορεί».

Ο Shah θεωρεί ότι απομένουν μερικοί ακόμα μήνες μέχρι οι agents να αναπτυχθούν σε τέτοια κλίμακα στην οικονομία ώστε οι κίνδυνοι να γίνουν πραγματικό ζήτημα. Θέλει να προλάβει αυτή τη στιγμή.

Ποιοι είναι ακριβώς οι κίνδυνοι; Οι πιθανότητες που έχουν κατά νου ο Shah και ο Fox καταλήγουν κυρίως σε ενισχυμένες εκδοχές όσων ήδη συμβαίνουν στο διαδίκτυο: απάτες, prompt injections (όταν ένας AI agent τροφοδοτείται με κακόβουλες οδηγίες και μετατρέπεται σε αυτοκαθοδηγούμενο κακόβουλο λογισμικό), και άλλες μορφές κυβερνοεπίθεσης. «Κοιτάμε τι κάνουν σήμερα οι άνθρωποι και ρωτάμε ποια θα ήταν η εκδοχή agent αυτού», λέει ο Shah.

«Έχουμε ένα ψηφιακό κοινό αγαθό που είναι αναπόσπαστο για το πώς λειτουργεί η κοινωνία, και πραγματικά θέλεις να διασφαλίσεις ότι αυτό δεν θα καταλήξει σε απόλυτη αναρχία», λέει ο Fox.

(Ρώτησα τον Shah αν εξετάζουν ακραία σενάρια στη «doomer» πλευρά, όπως εκτεταμένη οικονομική κατάρρευση. «Σίγουρα όχι αν μιλάμε μέχρι το τέλος του έτους», είπε. Αυτό είναι μόλις έξι μήνες μακριά! Γέλασε. «Εντάξει, λίγο αργότερα».)

Και οι δύο εκτιμούν ότι ο μόνος τρόπος να καταλάβουμε τι μπορεί να συμβεί όταν μεγάλοι αριθμοί πολυπρακτορικών συστημάτων αλληλεπιδρούν μεταξύ τους είναι μέσω ρεαλιστικών προσομοιώσεων. Θέλουν οι ερευνητές να «ρίξουν» agents σε sandboxes και να μελετήσουν τη συμπεριφορά τους.

Δεν μπορείς να προβλέψεις τι θα συμβεί μελετώντας μεμονωμένους agents ή και μικρές ομάδες απομονωμένα. Δεν μπορείς να υποθέτεις ότι agents που βασίζονται σε LLMs θα δρουν πάντα ορθολογικά, λέει ο Fox. Η πολυπλοκότητα προκύπτει από τον τεράστιο αριθμό ταυτόχρονων αλληλεπιδράσεων.

Ορισμένοι ερευνητές, ανάμεσά τους και ομάδα της Google DeepMind, έχουν υποστηρίξει ότι η τεχνητή γενική νοημοσύνη (αν είναι καν εφικτή) ίσως προκύψει όχι από ένα ενιαίο υπέρ-έξυπνο μοντέλο αλλά από ένα είδος «κυψέλης» agents, όπου οι ικανότητες του συνόλου ξεπερνούν το άθροισμα των μερών.

Η Google DeepMind δεν είναι η μόνη κορυφαία εταιρεία AI που προειδοποιεί για τους κινδύνους της τεχνολογίας που αναπτύσσει. Πριν από λίγες εβδομάδες, η Anthropic δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη AI agents βασισμένες στη λογική της «μηδενικής εμπιστοσύνης» (zero trust) στην κυβερνοασφάλεια, που ξεκινά από την παραδοχή ότι ένα σύστημα είναι ευάλωτο, ένας agent είναι επιτιθέμενος και μια παραβίαση θα συμβεί.

Ο Refael Angel, συνιδρυτής και CTO της Akeyless, εταιρείας κυβερνοασφάλειας με έδρα το Τελ Αβίβ, συμφωνεί ότι είναι κρίσιμο να κατανοηθούν οι νέοι κίνδυνοι που εισάγουν τα συστήματα με agents.

Κάθε προσέγγιση ασφαλείας μέχρι σήμερα υπέθετε ότι το εμπλεκόμενο μηχάνημα ήταν λογισμικό γραμμένο από άνθρωπο, που κάνει σταθερά πράγματα σε σταθερές διαδρομές, λέει ο Angel: «Ένας agent ανατρέπει όλες αυτές τις παραδοχές. Συλλογίζεται, αυτοσχεδιάζει και μπορεί να καταληφθεί από μία και μόνο πρόταση κρυμμένη σε ένα έγγραφο που του ζητήθηκε να διαβάσει».

Ο Angel χαιρετίζει τη νέα χρηματοδότηση. «Κανένα μεμονωμένο εργαστήριο δεν πρέπει να γράψει τα πρότυπα ασφάλειας που όλοι οι άλλοι θα πρέπει να εμπιστευτούν», λέει. Προειδοποιεί όμως ότι οι ερευνητές ασφάλειας μπορεί να παραβλέπουν βαρετά, υπαρκτά προβλήματα υπέρ πιο εξωτικών, υποθετικών.

Κι όμως, σημειώνει ο Fox, κίνδυνοι που ήταν υποθετικοί πριν από λίγα χρόνια είναι τώρα πολύ πραγματικοί: «Το μέλλον ήρθε πιο γρήγορα απ’ όσο ίσως περιμέναμε».

Η ταινία που πρέπει να δείτε πριν το Disclosure Day του Σπίλμπεργκ

«Αν το πιστεύεις, είναι επιστημονικό γεγονός· αν δεν το πιστεύεις, είναι επιστημονική φαντασία. Εγώ βρίσκομαι ανάμεσα στις δύο πεποιθήσεις, οπότε για μένα είναι επιστημονική υπόθεση».

Αυτά ήταν τα λόγια του Steven Spielberg το 1977 για ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά του επιτεύγματα, το Close Encounters of the Third Kind. Με την έννοια της «επιστημονικής υπόθεσης», ίσως πρόκειται για την ιδανική ταινία για UFO: γεμάτη θαυμασμό και πνευματικότητα, αλλά με τα πόδια της σταθερά στη γη. Πάντα είναι κατάλληλη στιγμή για να τη δει κανείς, όμως με την κυκλοφορία της νέας ταινίας του Spielberg, Disclosure Day, αυτόν τον μήνα -ένα θρίλερ συνωμοσίας για έναν πληροφοριοδότη που προσπαθεί να μοιραστεί με όλη την ανθρωπότητα αποδείξεις για εξωγήινη ζωή- η θέασή της γίνεται πλέον απαραίτητο συμπλήρωμα.

Το Close Encounters ακολουθεί έναν ακόμη επίμονο απλό άνθρωπο στην αναζήτηση της αλήθειας, αλλά υπό πολύ διαφορετικές συνθήκες. Ο ηλεκτρολόγος Roy Neary (Richard Dreyfuss) ζει μια ανικανοποίητη ζωή στο Muncie της Indiana, με τη σύζυγό του Ronnie (Teri Garr) και τους δύο γιους τους. Παρότι το σπίτι τους δεν στερείται αγάπης και στοργής, είναι επίσης γεμάτο με τον θόρυβο και τις πικρίες που μετατρέπουν τις ευτυχισμένες οικογένειες σε δυστυχισμένες.

«Αποτυπώνει τον κατεξοχήν Spielberg: έναν συναισθηματικό δημιουργό που ξαφνικά βυθίζεται στον κυνισμό»

Είναι φανερό ότι ο Roy νιώθει πως η ζωή του δεν έχει νόημα. Έτσι, όταν κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης έρευνας για διακοπές ρεύματος στην πόλη ένα UFO περνά πάνω από το φορτηγό του, γεννιέται μια εμμονή που θα τον οδηγήσει να ρισκάρει τη ζωή του για να μάθει τι υπάρχει εκεί έξω.

Ο Roy δεν είναι ο μόνος που είχε μια κοντινή επαφή. Ο τρίχρονος Billy (Cary Guffey) ξυπνά ένα βράδυ και βλέπει τα παιχνίδια του να ζωντανεύουν, ενώ παραλίγο να παρασυρθεί προς ένα διαστημόπλοιο, πριν τον σταματήσει η μητέρα του, Jillian (Melinda Dillon).

Η Jillian και ο Roy είναι από τους λίγους που έχουν δει τα UFO από κοντά. Και οι δύο καθηλώνονται από μια παράξενη εικόνα -μια επίπεδη προεξοχή αγνώστου προέλευσης. Πλήθος παρατηρητών του ουρανού, με ανοιχτό πνεύμα, διώχνονται από τοποθεσίες προηγούμενων εμφανίσεων από μυστηριώδεις κυβερνητικούς πράκτορες. Την ίδια ώρα, επιστήμονες εργάζονται μυστικά για να καταλάβουν γιατί αεροσκάφη και πολεμικά πλοία που είχαν χαθεί εδώ και χρόνια επανεμφανίζονται σε παράξενα σημεία, χωρίς τα πληρώματά τους.

Το Close Encounters έχει μείνει στην ιστορία για πολλούς λόγους, όχι μόνο επειδή έκανε δημοφιλή το σύστημα κατηγοριοποίησης του ουφολόγου J. Allen Hynek για τις υποτιθέμενες θεάσεις εξωγήινων. Οι αρετές της ταινίας είναι εμφανείς: οι εικόνες του διαστημοπλοίου, με αισθητική prog rock, είναι από μόνες τους λόγος να τη δει κανείς. Αποτυπώνει τον κατεξοχήν Spielberg: έναν συναισθηματικό δημιουργό που ξαφνικά βυθίζεται σε σύντομα, συναρπαστικά ξεσπάσματα κυνισμού.

Και είναι αυτή η σκοτεινή πλευρά που κάνει το Close Encounters να αντέχει τόσο καλά μέχρι σήμερα. Μισό αιώνα αργότερα, το πορτρέτο μιας οικογένειας σε κρίση έχει γίνει ακόμη πιο σύνθετο. Από τότε που γύρισε την ταινία, ο Spielberg έχει πει πως θα άλλαζε το γλυκόπικρο φινάλε της με κάτι λιγότερο αμφιλεγόμενο, όμως για μένα είναι η ιδανική κατάληξη της ιστορίας αυτής της διαλυμένης οικογένειας.

Δεν είναι το μόνο που έχει αλλάξει για τον Spielberg από το 1977. Τον Μάρτιο, είπε σε κοινό στο κινηματογραφικό φεστιβάλ South by Southwest στο Austin του Texas ότι έχει «μια πολύ ισχυρή υποψία πως δεν είμαστε μόνοι μας εδώ στη Γη αυτή τη στιγμή – και έχω κάνει μια ταινία γι’ αυτό». Από την επιστημονική υπόθεση του Close Encounters, έχουμε φτάσει στο Disclosure Day, μια ταινία που, τουλάχιστον για τον Spielberg, πλησιάζει στην επιστημονική αλήθεια.

Ό,τι κι αν πιστεύετε για αυτή την περιθωριακή οπτική, είναι συναρπαστικό ότι ο άνθρωπος πίσω από το Close Encounters κοιτάζει ξανά προς τον ουρανό, αυτή τη φορά με τα δύο πόδια στο έδαφος.

Η Bethan προτείνει επίσης…

Spielberg: A Retrospective
Richard Schickel
Thames & Hudson

Παρά τον σημαντικό του όγκο, αυτός ο οδηγός για την άνω των 50 ετών πορεία του Steven Spielberg διαβάζεται εύκολα και φτάνει μέχρι το The Fabelmans του 2022. Περιλαμβάνει συναρπαστικές λεπτομέρειες για τα πρώτα του έργα, όπως το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, το Firelight, που ήταν -ω, του θαύματος- ταινία για UFO!

Φωτογραφία μεταναστευτικών ίβιδων κερδίζει βραβείο

Ο φοιτητής Gunnar Hartmann κέρδισε τον διαγωνισμό φωτογραφίας Nature’s 2026 Scientist at Work με αυτή την εικόνα από μεταναστευτικές βόρειες φαλακρές ίβιδες στην Ισπανία.

Η νικητήρια εικόνα του Gunnar Hartmann από τον φωτογραφικό διαγωνισμό Nature’s Scientist at Work 2026 απεικονίζει το σμήνος των πουλιών σε πτήση.

Η λαθροθηρία και η μεταβολή του κλίματος ανάγκασαν τη βόρεια φαλακρή ίβιδα (Geronticus eremita) να εγκαταλείψει τα βόρεια προπόδια των Άλπεων πριν από περίπου 400 χρόνια. Τώρα, όμως, επιστρέφει.

Η φωτογραφία δείχνει τη Helena Wehner να πετά στη θέση του συνοδηγού σε ένα υπερελαφρύ αεροσκάφος, τραγουδώντας ένα γερμανικό τραγούδι μέσα από μεγάφωνο για να καθοδηγήσει τα πουλιά στον δρόμο προς τα νέα χειμερινά τους καταφύγια. Η Wehner, πίσω από τον πιλότο Johannes Fritz, συμμετέχει στην αυστριακή ομάδα προστασίας Waldrappteam – όνομα που προέρχεται από την τοπική ονομασία της ίβιδας – η οποία προσπαθεί να ξαναδημιουργήσει έναν υγιή ευρωπαϊκό πληθυσμό.

Τα πουλιά μεγαλώνουν με φροντιστές και δημιουργούν δεσμούς, κάτι που σημαίνει ότι ακολουθούν πρόθυμα ανθρώπους ακόμη κι όταν αυτοί επιβαίνουν στο αεροσκάφος. Από την έναρξή του, το 2004, το πρόγραμμα μετανάστευσης έχει συγκεντρώσει πολλούς υποστηρικτές και θαυμαστές από τις τοπικές κοινότητες κατά μήκος της διαδρομής των πουλιών. Το 50ήμερο ταξίδι καλύπτει 2.800 χιλιόμετρα από τη νοτιοανατολική Γερμανία έως τη νοτιοδυτική Ισπανία.

Η εντυπωσιακή λήψη του σχηματισμού που πετά πάνω από τους ελαιώνες της Χαέν, στη νότια Ισπανία, τραβήχτηκε από τον φοιτητή Gunnar Hartmann και του χάρισε την πρώτη θέση συνολικά στον διαγωνισμό φωτογραφίας Nature’s 2026 Scientist at Work. Ο Hartmann συμμετείχε στην ομάδα προστασίας ως εθελοντής το 2024, ενώ ήταν προπτυχιακός φοιτητής επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κόμπλεντς στη Γερμανία. Σε ανακοίνωση για τα βραβεία, ο Hartmann είπε ότι η εικόνα τού προκάλεσε «τόσα πολλά συναισθήματα». «Μπορώ να μυρίσω τον αέρα εκείνης της ημέρας και να φανταστώ τους ήχους», πρόσθεσε.

Μεταξύ των άλλων νικητήριων φωτογραφιών στον διαγωνισμό Scientist At Work είναι αυτή από τα βάθη της Ερυθράς Θάλασσας, ανοιχτά της Σαουδικής Αραβίας, παρακάτω, τραβηγμένη από τον θαλάσσιο βιολόγο Uli Kunz. Δείχνει επιστήμονες να εγκαθιστούν έναν θάλαμο επώασης πάνω από ένα οικοσύστημα κοραλλιογενούς υφάλου. Το πρόγραμμα στοχεύει να κατανοήσει πώς αντιδρούν διαφορετικά κοράλλια – εδώ τα Acropora – στην άνοδο της θερμοκρασίας του νερού που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, μετρώντας την παραγωγή οξυγόνου τους.

Η εγκατάσταση ενός θαλάμου επώασης πάνω από ένα οικοσύστημα κοραλλιογενούς υφάλου αποτυπώνεται στη νικητήρια λήψη του Uli Kunz.

Η παρακάτω νικήτρια εικόνα, τραβηγμένη από τον Robert Harcourt, δείχνει τον βιολόγο Michael Doane να κρατά την ανάσα του και να βουτά για να συλλέξει προσεκτικά με σύριγγα δείγμα από το δέρμα ενός φαλαινοκαρχαρία (Rhincodon typus) στο Ningaloo Reef, ανοιχτά της Δυτικής Αυστραλίας, μαζεύοντας μικροοργανισμούς που ζουν εκεί.

Ο θαλάσσιος βιολόγος Michael Doane έρχεται πολύ κοντά με έναν φαλαινοκαρχαρία στη νικητήρια λήψη του Robert Harcourt.

Άλλη μια νικητήρια υδάτινη εικόνα, αυτή τη φορά τραβηγμένη από ψηλά, δείχνει ανθίσεις φυκών στη λίμνη Dog στο Οντάριο του Καναδά. Τα Microcystis aeruginosa και Dolichospermum flos-aquae δημιουργούν κάθε καλοκαίρι ένα «τοξικό, δύσοσμο στρώμα σήψης» στη λίμνη, σύμφωνα με τον φωτογράφο Haolun (Allen) Tian, υποψήφιο διδάκτορα στο Queen’s University στο Kingston του Καναδά. Η πυκνή πράσινη άνθιση σκοτώνει ψάρια και φράζει τα δίκτυα ύδρευσης. Η βάρκα στην εικόνα, παρακάτω, μεταφέρει επιστήμονες που παίρνουν δείγματα νερού για ανάλυση περιβαλλοντικού DNA.

Οι ανθίσεις φυκών στη λίμνη Dog στο Οντάριο του Καναδά φωτογραφήθηκαν από τον Haolun (Allen) Tian.

Τέλος, ο φωτογράφος Shayanta Chowdhury αποτυπώνει έναν εντομολόγο στο Πανεπιστήμιο Notre Dame στην Ιντιάνα να παρατηρεί κάτω από μικροσκόπιο ένα κουνούπι του κίτρινου πυρετού (Aedes aegypti), παρακάτω. Οι επιστήμονες μελετούν πώς το φάρμακο nitisinone μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να σκοτώνει έντομα που τρέφονται με αίμα, και το κουνούπι έχει τραφεί με μείγμα ζάχαρης στο οποίο έχουν προστεθεί τόσο το φάρμακο όσο και μια φθορίζουσα χρωστική.

Η νικητήρια φωτογραφία του Shayanta Chowdhury δείχνει έναν εντομολόγο να παρατηρεί ένα κουνούπι του κίτρινου πυρετού.

Κίνα: Εκτόξευση Long March 5 με τον δορυφόρο TJS-25

HELSINKI — Η Κίνα πραγματοποίησε δύο εκτοξεύσεις για να ενισχύσει τις επικοινωνιακές της δυνατότητες, χρησιμοποιώντας τον μεγαλύτερο πύραυλο της χώρας και έναν εμπορικό φορέα.

Ο Long March 5 απογειώθηκε στις 3:30 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ (0730 UTC) στις 11 Ιουνίου από το Wenchang Satellite Launch Center, στο νησί Χαϊνάν, με προορισμό τη γεωσύγχρονη μεταφορική τροχιά (GTO). Η China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) επιβεβαίωσε την επιτυχία της εκτόξευσης, αποκαλύπτοντας ότι το φορτίο που δεν είχε γίνει έως τώρα γνωστό ήταν ο Tongxin Jishu Shiyan-25 (TJS-25).

Σύμφωνα με την CASC, ο TJS-25 θα χρησιμοποιηθεί κυρίως για δοκιμές επαλήθευσης τεχνολογίας πολυζωνικών και υψηλής ταχύτητας επικοινωνιών. Δεν δημοσιεύθηκαν εικόνες του διαστημικού σκάφους ούτε πρόσθετες πληροφορίες.

Η σειρά TJS επιχειρεί κυρίως σε γεωστατική τροχιά (GEO). Δυτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι ενδέχεται να αναλαμβάνει απόρρητες αποστολές, όπως συλλογή σημάτων πληροφοριών, αποστολές έγκαιρης προειδοποίησης και δραστηριότητες επιθεώρησης δορυφόρων για την υποστήριξη του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA). Η μεγάλη πλειονότητα των δορυφόρων της σειράς TJS έχει εκτοξευτεί με τον Long March 3B. Η χρήση του Long March 5, που μπορεί να μεταφέρει 14.000 κιλά στη GTO, δείχνει ότι ο TJS-25 είναι βαρύτερος από εκείνους που εκτοξεύτηκαν με τον Long March 3B, ο οποίος μεταφέρει 5.500 κιλά στη GTO.

Η αποστολή ήταν η 11η εκτόξευση του τυπικού βαρέος Long March 5, ο οποίος έκανε την πρώτη του εμφάνιση τον Νοέμβριο του 2016. Η ανακοίνωση της CASC ανέφερε ότι ενσωματώθηκαν εννέα τεχνικές βελτιώσεις για να ενισχυθεί η αξιοπιστία του πυραύλου. Η επιτυχής αποστολή ανοίγει τον δρόμο για την εκτόξευση της αποστολής προσελήνωσης Chang’e-7 στον νότιο πόλο της Σελήνης, η οποία αναμένεται γύρω στον Αύγουστο.

Ο Long March 5B, παραλλαγή για χαμηλή γήινη τροχιά, χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του κινεζικού διαστημικού σταθμού Tiangong. Η αποτυχία της δεύτερης εκτόξευσης του Long March 5, το 2017, κράτησε καθηλωμένο τον Long March 5 για περισσότερα από δύο χρόνια και καθυστέρησε το ντεμπούτο του 5B, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει και το πρόγραμμα Tiangong.

Η Κίνα παρουσιάζει πλέον επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους Long March, οι οποίοι πλησιάζουν τη μεταφορική ικανότητα του Long March 5, ενώ αξιοποιεί και την τεχνολογία του Long March 5 για την ανάπτυξη του Long March 10, που έχει σχεδιαστεί για να μεταφέρει Κινέζους αστροναύτες στη Σελήνη.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, την αποστολή TJS-25 προηγήθηκε μια εκτόξευση της εμπορικής εταιρείας παροχής υπηρεσιών εκτόξευσης Landspace.

Ένας πύραυλος Zhuque-2E, με μεθάνιο και υγρό οξυγόνο, απογειώθηκε στις 6:23 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ (1023 UTC) στις 9 Ιουνίου από τη ζώνη δοκιμών Dongfeng commercial space innovation pilot zone, στο Jiuquan Satellite Launch Center, στην έρημο Γκόμπι.

Η Landspace επιβεβαίωσε την επιτυχία της εκτόξευσης, ανακοινώνοντας ότι τα δύο φορτία ήταν ο DTC 01 για τον αστερισμό Qianfan της Spacesail και ο δορυφόρος China Mobile 02. Η εκτόξευση έγινε λίγο λιγότερο από έναν μήνα μετά την προηγούμενη πτήση του Zhuque-2E, η οποία περιλάμβανε μια σειρά από βελτιώσεις σε σχέση με τις προηγούμενες.

Ο DTC 01, ένας δοκιμαστικός δορυφόρος απευθείας σύνδεσης με κινητά τηλέφωνα, αναπτύχθηκε για τη Spacesail από την Innovation Academy for Microsatellites της Chinese Academy of Sciences (IAMCAS). Ο China Mobile 02 σχεδιάστηκε για δοκιμές τεχνολογίας δορυφορικού Ίντερνετ και αναπτύχθηκε υπό την ηγεσία της China Mobile Communications Group, με τη συμμετοχή της εμπορικής κατασκευάστριας δορυφόρων Galaxyspace. Πρόκειται για δοκιμαστικό δορυφόρο ευρυζωνικής απευθείας σύνδεσης με smartphone. Το Ministry of Industry and Information Technology (MIIT) ολοκλήρωσε τον εσωτερικό συντονισμό συχνοτήτων και εξέδωσε τις άδειες ραδιοφώνου πριν από την εκτόξευση.

Οι εκτοξεύσεις των δοκιμαστικών δορυφόρων εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Κίνας να δημιουργήσει ολοκληρωμένη και ενοποιημένη υποδομή δορυφορικού Ίντερνετ.

Οι εκτοξεύσεις ήταν η 38η και η 39η τροχιακή προσπάθεια εκτόξευσης της Κίνας για το έτος, με τη χώρα να αναμένεται να στοχεύσει για πρώτη φορά σε περισσότερες από 100 εκτοξεύσεις μέσα σε ένα ημερολογιακό έτος. Η Landspace εκτιμάται ότι προετοιμάζει ήδη τον δεύτερο πύραυλο Zhuque-3 στο Jiuquan για εκτόξευση και δοκιμή ανάκτησης του προωθητή.

Η CASC ανέφερε ότι η εκτόξευση του Long March 5 ήταν η 650ή εκτόξευση της σειράς πυραύλων Long March. Το ορόσημο αυτό αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρυθμό εκτοξεύσεων της Κίνας, περίπου οκτώ μήνες μετά το ορόσημο των 600 εκτοξεύσεων.

Οι πρώτες 100 εκτοξεύσεις Long March της Κίνας χρειάστηκαν 37 χρόνια, από την πρώτη τροχιακή εκτόξευση της χώρας τον Απρίλιο του 1970 έως τον Ιούνιο του 2007. Έκτοτε, ο ρυθμός έχει επιταχυνθεί θεαματικά. Η 200ή εκτόξευση ήρθε τον Δεκέμβριο του 2014, επτάμισι χρόνια αργότερα, και η 300ή τον Μάρτιο του 2019, έπειτα από ακόμη τέσσερα χρόνια και τρεις μήνες. Η 400ή ακολούθησε δύο χρόνια και εννέα μήνες μετά, τον Δεκέμβριο του 2021, και η 500ή δύο χρόνια αργότερα, στις 10 Δεκεμβρίου 2023. Η 600ή εκτόξευση σημειώθηκε μόλις 22 μήνες μετά, τον Οκτώβριο του 2025. Η πιο πρόσφατη εκτόξευση, η 650ή, φέρνει τη σειρά σε τροχιά για τις 700 εκτοξεύσεις περίπου 16 μήνες μετά την 600ή, ακόμη και καθώς οι εμπορικοί πύραυλοι προσθέτουν στο συνολικό ρυθμό εκτοξεύσεων της Κίνας.

ESA: Συμβάσεις σε Thales και Airbus για δορυφόρους Sentinel-1 NG

S

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Η Thales Alenia Space και η Airbus Defence and Space ανέλαβαν συμβάσεις για την κατασκευή της επόμενης γενιάς δορυφόρων ραντάρ απεικόνισης για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρατήρησης της Γης Copernicus.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος ανακοίνωσε στις 10 Ιουνίου ότι επέλεξε τη Thales για την κατασκευή δύο δορυφόρων Sentinel-1 Next Generation (NG), με την Airbus να παρέχει τα φορτία ραντάρ. Οι δύο εταιρείες είχαν αντίστοιλους ρόλους και στην ανάπτυξη των προηγούμενων διαστημικών σκαφών Sentinel-1.

Η Thales ανέφερε ότι υπέγραψε σύμβαση, της οποίας η πρώτη φάση ανέρχεται σε 700 εκατομμύρια ευρώ (807 εκατομμύρια δολάρια), όμως ούτε η εταιρεία ούτε η ESA αποκάλυψαν τη συνολική αξία της. Η Airbus είπε ότι η σύμβασή της με τη Thales για τα φορτία ραντάρ έχει αξία 345 εκατομμυρίων ευρώ.

Τα διαστημικά σκάφη Sentinel-1 NG θα είναι το πέμπτο και το έκτο της συνολικής σειράς αποστολών Sentinel-1, που είναι εξοπλισμένες με φορτία ραντάρ συνθετικού διαφράγματος (SAR) για εφαρμογές επιστήμης της Γης. Τρία από τα προηγούμενα σκάφη — Sentinel-1A, -1C και -1D — βρίσκονται σήμερα σε λειτουργία, ενώ το Sentinel-1B παρουσίασε βλάβη σε τροχιά στα τέλη του 2021.

Το Sentinel-1 NG θα προσφέρει βελτιώσεις σε σχέση με τα προηγούμενα Sentinel-1, μεταξύ των οποίων καλύτερη γεωμετρική ανάλυση 5 επί 5 μέτρα, έναντι 5 επί 20 μέτρα για τα σημερινά σκάφη. Θα μπορεί επίσης να λειτουργεί σε λειτουργίες με μεγαλύτερο εύρος λωρίδας, 400 χιλιομέτρων αντί 250, και να παρατηρεί τους πόλους με ενεργή καθοδήγηση δέσμης.

Οι αποστολές Sentinel-1 αποτελούν μέρος του ευρύτερου προγράμματος Copernicus, που υλοποιείται από κοινού από την ESA και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την παροχή δεδομένων παρατήρησης της Γης μέσω ευρείας γκάμας οργάνων.

«Η αποστολή Sentinel-1 Next Generation θα αποτελέσει νέο πυλώνα για το Copernicus, το πιο εξελιγμένο πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης που έχει θεσπιστεί ποτέ», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Hervé Derrey, διευθύνων σύμβουλος της Thales Alenia Space.

«Ενώ οι σημερινοί δορυφόροι Sentinel-1 συνεχίζουν να εξυπηρετούν τους χρήστες σε τροχιά, είμαστε ενθουσιασμένοι που βλέπουμε την αποστολή επόμενης γενιάς να παίρνει μορφή», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Simonetta Cheli, διευθύντρια παρατήρησης της Γης της ESA.

Η ESA δεν ανακοίνωσε πότε θα εκτοξευθούν οι δορυφόροι Sentinel-1 NG, αλλά δεν αναμένεται να είναι έτοιμοι πριν από τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η Airbus, στην ανακοίνωσή της για τη σύμβαση, ανέφερε ως πρώτη εκτόξευση το 2034. Το Sentinel-1A είναι πλέον άνω της δεκαετίας, ενώ το Sentinel-1C εκτοξεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2024 και το Sentinel-1D τον Νοέμβριο του 2025, με κάθε αποστολή να έχει ονομαστική διάρκεια ζωής επτά ετών.

Ξεχωριστά, η ESA ανακοίνωσε στις 10 Ιουνίου ότι ενέκρινε για ανάπτυξη μια μικρή αστροφυσική αποστολή, την Arrakihs. Το διαστημικό σκάφος, του οποίου το όνομα προέρχεται από το Analysis of Resolved Remnants of Accreted galaxies as a Key Instrument for Halo Surveys, θα μεταφέρει δύο διοπτρικά τηλεσκόπια ευαίσθητα σε μήκη κύματος από το υπεριώδες έως το κοντινό υπέρυθρο, με στόχο τη μελέτη των αλοών που περιβάλλουν κοντινούς γαλαξίες.

«Η Arrakihs είναι μια πρωτοποριακή και μοναδική αποστολή γαλαξιακής αρχαιολογίας», δήλωσε η Carole Mundell, διευθύντρια επιστήμης της ESA, στην ανακοίνωση της επιλογής. «Αποκαλύπτοντας τα δύσκολα ορατά αλοία των γαλαξιών, θα φέρει στο φως νέες λεπτομέρειες για το πώς σχηματίζονται οι γαλαξίες και αν ο Γαλαξίας μας είναι μοναδικός».

Η Arrakihs είναι η δεύτερη αποστολή κατηγορίας F, ή «Fast», που επιλέγεται στο πλαίσιο του ευρύτερου επιστημονικού προγράμματος Cosmic Vision, ονομασία που δόθηκε επειδή τέτοιες αποστολές σχεδιάζονται να είναι έτοιμες για εκτόξευση μέσα σε 10 χρόνια από την επιλογή τους. Η πρώτη, το Comet Interceptor, βρίσκεται υπό ανάπτυξη για εκτόξευση το νωρίτερο τον Αύγουστο του 2028.

Η ESA ανέφερε ότι σχεδιάζει να εκτοξεύσει την Arrakihs έως το τέλος του 2030, χωρίς όμως να αποκαλύψει τα σχέδια εκτόξευσης ή το συνολικό κόστος της αποστολής. Στην πρόσκληση για προτάσεις F-class, η ESA είχε θέσει ανώτατο όριο κόστους στα 175 εκατομμύρια ευρώ. Μια ομάδα κρατών μελών της ESA, με επικεφαλής την Ισπανία, στηρίζει την αποστολή, με την ισπανική εταιρεία Satlantis ως κύριο ανάδοχο για το όργανό της. Μια άλλη ισπανική εταιρεία, η Added Value Solutions, είχε προηγουμένως κερδίσει σύμβαση μελέτης για την παροχή του διαστημικού bus.

Η επιτροπή ενέκρινε επίσης την παράταση 13 ενεργών αποστολών διαστημικής επιστήμης, από τον ρόλο της ESA στο Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble και το James Webb Space Telescope έως μικρότερες αποστολές αστροφυσικής, πλανητικής και διαστημικής επιστήμης.

1...162163164...1,666Page 163 of 1,666