«Αν το πιστεύεις, είναι επιστημονικό γεγονός· αν δεν το πιστεύεις, είναι επιστημονική φαντασία. Εγώ βρίσκομαι ανάμεσα στις δύο πεποιθήσεις, οπότε για μένα είναι επιστημονική υπόθεση».
Αυτά ήταν τα λόγια του Steven Spielberg το 1977 για ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά του επιτεύγματα, το Close Encounters of the Third Kind. Με την έννοια της «επιστημονικής υπόθεσης», ίσως πρόκειται για την ιδανική ταινία για UFO: γεμάτη θαυμασμό και πνευματικότητα, αλλά με τα πόδια της σταθερά στη γη. Πάντα είναι κατάλληλη στιγμή για να τη δει κανείς, όμως με την κυκλοφορία της νέας ταινίας του Spielberg, Disclosure Day, αυτόν τον μήνα -ένα θρίλερ συνωμοσίας για έναν πληροφοριοδότη που προσπαθεί να μοιραστεί με όλη την ανθρωπότητα αποδείξεις για εξωγήινη ζωή- η θέασή της γίνεται πλέον απαραίτητο συμπλήρωμα.
Το Close Encounters ακολουθεί έναν ακόμη επίμονο απλό άνθρωπο στην αναζήτηση της αλήθειας, αλλά υπό πολύ διαφορετικές συνθήκες. Ο ηλεκτρολόγος Roy Neary (Richard Dreyfuss) ζει μια ανικανοποίητη ζωή στο Muncie της Indiana, με τη σύζυγό του Ronnie (Teri Garr) και τους δύο γιους τους. Παρότι το σπίτι τους δεν στερείται αγάπης και στοργής, είναι επίσης γεμάτο με τον θόρυβο και τις πικρίες που μετατρέπουν τις ευτυχισμένες οικογένειες σε δυστυχισμένες.
«Αποτυπώνει τον κατεξοχήν Spielberg: έναν συναισθηματικό δημιουργό που ξαφνικά βυθίζεται στον κυνισμό»
Είναι φανερό ότι ο Roy νιώθει πως η ζωή του δεν έχει νόημα. Έτσι, όταν κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης έρευνας για διακοπές ρεύματος στην πόλη ένα UFO περνά πάνω από το φορτηγό του, γεννιέται μια εμμονή που θα τον οδηγήσει να ρισκάρει τη ζωή του για να μάθει τι υπάρχει εκεί έξω.
Ο Roy δεν είναι ο μόνος που είχε μια κοντινή επαφή. Ο τρίχρονος Billy (Cary Guffey) ξυπνά ένα βράδυ και βλέπει τα παιχνίδια του να ζωντανεύουν, ενώ παραλίγο να παρασυρθεί προς ένα διαστημόπλοιο, πριν τον σταματήσει η μητέρα του, Jillian (Melinda Dillon).
Η Jillian και ο Roy είναι από τους λίγους που έχουν δει τα UFO από κοντά. Και οι δύο καθηλώνονται από μια παράξενη εικόνα -μια επίπεδη προεξοχή αγνώστου προέλευσης. Πλήθος παρατηρητών του ουρανού, με ανοιχτό πνεύμα, διώχνονται από τοποθεσίες προηγούμενων εμφανίσεων από μυστηριώδεις κυβερνητικούς πράκτορες. Την ίδια ώρα, επιστήμονες εργάζονται μυστικά για να καταλάβουν γιατί αεροσκάφη και πολεμικά πλοία που είχαν χαθεί εδώ και χρόνια επανεμφανίζονται σε παράξενα σημεία, χωρίς τα πληρώματά τους.
Το Close Encounters έχει μείνει στην ιστορία για πολλούς λόγους, όχι μόνο επειδή έκανε δημοφιλή το σύστημα κατηγοριοποίησης του ουφολόγου J. Allen Hynek για τις υποτιθέμενες θεάσεις εξωγήινων. Οι αρετές της ταινίας είναι εμφανείς: οι εικόνες του διαστημοπλοίου, με αισθητική prog rock, είναι από μόνες τους λόγος να τη δει κανείς. Αποτυπώνει τον κατεξοχήν Spielberg: έναν συναισθηματικό δημιουργό που ξαφνικά βυθίζεται σε σύντομα, συναρπαστικά ξεσπάσματα κυνισμού.
Και είναι αυτή η σκοτεινή πλευρά που κάνει το Close Encounters να αντέχει τόσο καλά μέχρι σήμερα. Μισό αιώνα αργότερα, το πορτρέτο μιας οικογένειας σε κρίση έχει γίνει ακόμη πιο σύνθετο. Από τότε που γύρισε την ταινία, ο Spielberg έχει πει πως θα άλλαζε το γλυκόπικρο φινάλε της με κάτι λιγότερο αμφιλεγόμενο, όμως για μένα είναι η ιδανική κατάληξη της ιστορίας αυτής της διαλυμένης οικογένειας.
Δεν είναι το μόνο που έχει αλλάξει για τον Spielberg από το 1977. Τον Μάρτιο, είπε σε κοινό στο κινηματογραφικό φεστιβάλ South by Southwest στο Austin του Texas ότι έχει «μια πολύ ισχυρή υποψία πως δεν είμαστε μόνοι μας εδώ στη Γη αυτή τη στιγμή – και έχω κάνει μια ταινία γι’ αυτό». Από την επιστημονική υπόθεση του Close Encounters, έχουμε φτάσει στο Disclosure Day, μια ταινία που, τουλάχιστον για τον Spielberg, πλησιάζει στην επιστημονική αλήθεια.
Ό,τι κι αν πιστεύετε για αυτή την περιθωριακή οπτική, είναι συναρπαστικό ότι ο άνθρωπος πίσω από το Close Encounters κοιτάζει ξανά προς τον ουρανό, αυτή τη φορά με τα δύο πόδια στο έδαφος.
Η Bethan προτείνει επίσης…
Spielberg: A Retrospective
Richard Schickel
Thames & Hudson
Παρά τον σημαντικό του όγκο, αυτός ο οδηγός για την άνω των 50 ετών πορεία του Steven Spielberg διαβάζεται εύκολα και φτάνει μέχρι το The Fabelmans του 2022. Περιλαμβάνει συναρπαστικές λεπτομέρειες για τα πρώτα του έργα, όπως το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, το Firelight, που ήταν -ω, του θαύματος- ταινία για UFO!
