Πρώτο άτομο που σώθηκε με CRISPR base editing

Όταν οι συνηθισμένες θεραπείες για τη λευχαιμία απέτυχαν, η 13χρονη Alyssa Tapley έμαθε ότι της έμεναν μόνο λίγες εβδομάδες ζωής. Τότε όμως της προτάθηκε μια πειραματική διαδικασία.

Η Alyssa Tapley έλαβε θεραπεία με CRISPR που της έσωσε τη ζωή

«Όταν η μεταμόσχευση μυελού των οστών δεν κατάφερε να θεραπεύσει τη λευχαιμία μου, ήταν σαν να λέω: αυτό ήταν, δεν υπάρχει τίποτα άλλο πια. Οι γιατροί έλεγαν στους γονείς μου ότι ήταν θέμα εβδομάδων. Όχι ετών, όχι μηνών, αλλά εβδομάδων.

Μόλις είχα κλείσει τα 13 και σκεφτόμουν: “Ω, Θεέ μου, αυτό είναι το τελευταίο μου γενέθλιο. Δεν θα μεγαλώσω ποτέ, δεν θα κάνω οικογένεια και δεν θα ζήσω όλα όσα κάνουν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους, αυτά τα φυσιολογικά, απλά πράγματα της ζωής.”»

Αλλά τότε ακούσαμε για τη μελέτη και πήγαμε στο Great Ormond Street Hospital στο Λονδίνο. Έμοιαζε με επιστημονική φαντασία. Μας έλεγαν: “Θα βάλουμε μέσα κάποια CAR T-cells, θα πολλαπλασιαστούν ξανά και ξανά και θα γυρίζουν παντού για να πολεμήσουν και να σκοτώσουν όλα τα καρκινικά σας κύτταρα.”»

Όλα ξεκίνησαν μετά το Πάσχα του 2021. Όταν γύρισα στο σχολείο μετά το τέλος του lockdown για τον κορονοϊό, ήμουν πολύ κουρασμένη. Δυσκολευόμουν να περπατήσω μέχρι το σπίτι από το σχολείο, κοιμόμουν στα διαλείμματα και στο μεσημεριανό. Τελικά, ήμουν τόσο άρρωστη που δεν μπορούσα να πάω σχολείο.

Νωρίς ένα πρωί, ο μπαμπάς μου πρόσεξε ότι η αναπνοή μου δεν ακουγόταν καλά και καταλήξαμε στα επείγοντα. Όταν μου έβαλαν το μηχάνημα παρακολούθησης, άρχισαν να φωνάζουν για βοήθεια. Για μέρες ήμουν στην εντατική με διπλή πνευμονία και, όταν συνήλθα, έμαθα ότι είχα ήδη ξεκινήσει χημειοθεραπεία για λευχαιμία. Είναι η περίπτωση όπου τα ανοσοκύτταρα στο αίμα γίνονται καρκινικά.

Οι γονείς μου λένε ότι οι γιατροί χρειάστηκαν μερικές μέρες για να καταλάβουν τι ακριβώς συνέβαινε. Ίσως αυτό να οφείλεται στο ότι είχα Τ-κυτταρική λευχαιμία, που είναι λιγότερο συνηθισμένη από τη λευχαιμία Β-κυττάρων.

Μετά όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Έκανα έναν μήνα χημειοθεραπείας στο Leicester Royal Infirmary. Δεν έπιανε, οπότε μου έδωσαν πιο εντατική χημειοθεραπεία, αλλά ούτε αυτή λειτούργησε. Έτσι, στα τέλη Οκτωβρίου, πήγα στο Sheffield Children’s Hospital για μεταμόσχευση μυελού των οστών. Η λογική είναι να καταστραφούν τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα, μαζί και τα καρκινικά, και στη συνέχεια να αντικατασταθούν με τη μεταμόσχευση.

Μπορείς να βελτιώσεις το ανοσοποιητικό σου σύστημα, αλλά όχι με τον τρόπο που νομίζεις

Έμεινα εκεί πεντέμισι εβδομάδες και έλεγα: δεν θα περάσω τα Χριστούγεννα στο νοσοκομείο, όχι. Τελικά γύρισα σπίτι για τα Χριστούγεννα, αλλά μετά ανέβασα πυρετό και χρειάστηκε να επιστρέψω στο Sheffield. Τότε μάθαμε ότι η μεταμόσχευση δεν είχε πετύχει.

Οι γιατροί δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα άλλο. Για μένα, δεν νομίζω ότι το είχα συνειδητοποιήσει πραγματικά εκείνη τη στιγμή. Για τη μαμά και τον μπαμπά όμως ήταν πολύ δύσκολο. Η μαμά λέει πως τίποτα δεν ήταν χειρότερο από το να μην υπάρχει ελπίδα.

Εκείνη και ο μπαμπάς άρχισαν να ψάχνουν παντού, προσπαθώντας να βρουν αν υπήρχε οτιδήποτε που θα μπορούσε να βοηθήσει, αν μπορούσαμε να πάμε σε άλλες χώρες. Σκεφτόντουσαν ακόμα και να ξαναβάλουν υποθήκη στο σπίτι. Και άκουγαν συνεχώς για τα CAR T-cells — την τροποποίηση δηλαδή των Τ-κυττάρων ώστε να σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα — και για το πώς μπορούν να λειτουργήσουν όταν αποτυγχάνουν οι μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών. Γρήγορα όμως κατάλαβαν ότι αυτό δουλεύει μόνο στη λευχαιμία Β-κυττάρων, γιατί αν βάλεις τα Τ-κύτταρα να επιτίθενται σε Τ-κύτταρα, τότε απλώς σκοτώνουν το ένα το άλλο.

Τότε ο γιατρός μου από το Sheffield έμαθε για μια δοκιμή που ετοίμαζε ο καθηγητής Waseem Qasim. Χρησιμοποιούσε base editing με CRISPR για να αλλάξει τα CAR T-cells, ώστε να μην μοιάζουν πια με Τ-κύτταρα και να μην σκοτώνουν το ένα το άλλο. Και ο γιατρός μου σκέφτηκε ότι ο δικός του ασθενής ίσως να ήταν ιδανική περίπτωση. Έτσι πήγαμε στο Great Ormond Street για να γνωρίσουμε τον καθηγητή Waseem και τον δρ Robert Chiesa, που έτρεχαν τη μελέτη.

Η μαμά και ο μπαμπάς δεν ήταν σίγουροι αν έπρεπε να συμμετάσχω στη μελέτη. Φοβούνταν ότι μπορεί να μην έπιανε και να περνούσα τις τελευταίες μου εβδομάδες στο νοσοκομείο, με πόνο, ενώ θα μπορούσαμε να κάνουμε πράγματα όπως να πάμε στη Disneyland. Όμως άφησαν σε μένα την απόφαση.

«Θα το κάνω», είπα. «Αν δεν βοηθήσει εμένα, θα βοηθήσει κάποιον άλλον.» Τότε ήμουν 13 χρονών, δεν είχα προλάβει να κάνω σχεδόν τίποτα, δεν άφηνα πίσω μου τίποτα, δεν είχα επηρεάσει κανέναν. Ήταν ένας τρόπος να πάρω τον έλεγχο σε κάτι που δεν το είχα για πολύ καιρό και να προσπαθήσω να κάνω τη διαφορά για κάποιον άλλον, ακόμη κι αν δεν δούλευε για μένα.

Πέρασα δύο εβδομάδες προετοιμασίας στο νοσοκομείο πριν μου χορηγήσουν τα CAR T-cells. Είχαμε και τηλεοπτικά συνεργεία που το κατέγραφαν· ήταν πραγματικά απίστευτο. Μια εβδομάδα αργότερα, ο δρ Chiesa μας είπε ότι είχαν πολλαπλασιαστεί. Ήταν το πρώτο σημάδι ότι η θεραπεία δούλευε.

Όλοι στο Great Ormond Street ήταν εξαιρετικοί. Έκανα φίλη με ένα άλλο κορίτσι, παρότι δεν βρεθήκαμε ποτέ από κοντά για δύο μήνες. Μόνο στέλναμε μηνύματα και ζητούσαμε από τις νοσοκόμες και τους ειδικούς στο παιχνίδι να βάζουν πράγματα στα παράθυρα ο ένας του άλλου. Είχα και μια άλλη φίλη που ήταν στο διπλανό δωμάτιο, αλλά δυστυχώς δεν μπόρεσε να κάνει μεταμόσχευση μυελού των οστών και πέθανε.

Μετά από τέσσερις εβδομάδες, εξέτασαν τον μυελό των οστών μου και δεν υπήρχε τίποτα. Δεν ανιχνευόταν κανένα αιμοκύτταρο. Δύο εβδομάδες αργότερα, εξακολουθούσε να μην υπάρχει τίποτα, οπότε προχωρήσαμε στη δεύτερη μεταμόσχευση μυελού των οστών, για να αντικατασταθούν τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα.

Το πιο δύσκολο ήταν η επιστροφή στο σπίτι. Στο νοσοκομείο υπήρχε σχεδόν πάντα κάποιος γύρω για να μιλήσεις. Όταν όμως γύρισα σπίτι, δεν επιτρεπόταν να βγω έξω μήπως κολλήσω κάτι και δεν μπορούσα να δω τους φίλους μου. Η μαμά άρχισε να ξαναπηγαίνει στη δουλειά, οπότε για σχεδόν έναν χρόνο ήμασταν μόνο εγώ και ο σκύλος μου, η Holly.

Είμαι ακόμα σε ύφεση, αλλά δεν έχουν λυθεί όλα. Ο θυρεοειδής μου είναι υπολειτουργικός, αλλά αυτό οφείλεται σε όλη τη χημειοθεραπεία και όχι στα CAR T-cells. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να συνεχιστεί η έρευνα, ώστε κάποια μέρα οι άνθρωποι να μην χρειάζεται να περνούν αυτή την τόσο βαριά χημειοθεραπεία και να μπορούν να πηγαίνουν κατευθείαν στα CAR T-cells.

Έκλεισα τα 17 τον Ιανουάριο. Τώρα δίνω A-levels και μαθαίνω να οδηγώ, κάτι που είναι λίγο τρομακτικό. Θέλω να κάνω degree apprenticeship στη βιοϊατρική επιστήμη. Αν μπορώ να κάνω έστω τα μισά από όσα έκανε αυτή η θεραπεία για μένα, θα ήταν καταπληκτικό.

Πηγαίνω επίσης σε συνέδρια για να μιλάω για την εμπειρία μου. Σε ένα από αυτά γνωρίσαμε τον καθηγητή David Liu, που ανέπτυξε το base editing. Στην πραγματικότητα έκλαψα όταν τον συνάντησα. Το βίντεο είναι αρκετά αμήχανο.

Είμαι πολύ χαρούμενη και νιώθω προνομιούχα που έχω την ευκαιρία να κάνω όλα αυτά και να μιλάω για το πόσο σημαντική είναι η επιστήμη και πόσο σημαντική είναι η έρευνα. Χωρίς αυτά, δεν θα ήμουν εδώ.

Όπως είπε στον Michael Le Page

Εγκρίθηκε φυτική ίνα που ενισχύει την απελευθέρωση GLP-1 σε τρόφιμα

Μια μορφή φυτικής ίνας που ενισχύει την απελευθέρωση της ορμόνης GLP-1, η οποία μειώνει την πείνα, εγκρίθηκε ως ασφαλής από ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή και θα μπορούσε να προστεθεί σε τρόφιμα μέσα στον επόμενο χρόνο.

Προϊόντα όπως ψωμιά, smoothies και δημητριακά που θα εμπλουτίζονται με τη συγκεκριμένη ίνα ενδέχεται σύντομα να κυκλοφορήσουν στην αγορά.

Η φυτική ίνα αυτή διεγείρει την απελευθέρωση ορμονών που περιορίζουν την όρεξη, όπως η GLP-1, οι οποίες μπορούν να αποτρέψουν την αύξηση βάρους, και πλέον έχει εγκριθεί ως ασφαλής για κατανάλωση από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρήση της σε τρόφιμα.

«Δείξαμε σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή σε μεσήλικες ότι, όταν καταναλώνεται καθημερινά, αποτρέπει την αύξηση βάρους», λέει ο Gary Frost από το Imperial College London. «Στους νέους, αν και δεν βλέπεις επίδραση στο σωματικό βάρος, βλέπεις αλλαγή στη σύσταση του σώματος. Αυτοί οι νέοι κατέληξαν με μεγαλύτερη άλιπη μάζα σώματος».

Τα άτομα που τρώνε πολλή φυτική ίνα περνούν περισσότερο χρόνο σε βαθύ ύπνο.

Οι διαιτητικές ίνες αποτελούνται από μόρια που ο οργανισμός μας δεν μπορεί να διασπάσει, αλλά μπορούν να τα επεξεργαστούν ορισμένα βακτήρια στο παχύ έντερο. Η διάσπαση των ινών από αυτά τα βακτήρια παράγει λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας. Όταν κάποιος καταναλώνει πολλή φυτική ίνα και το έντερό του «αντιλαμβάνεται» μεγάλη ποσότητα από αυτά τα λιπαρά οξέα, διεγείρεται η απελευθέρωση ορμονών που καταστέλλουν την όρεξη, όπως η PYY και η GLP-1, τη δράση των οποίων μιμούνται φάρμακα για την απώλεια βάρους, όπως το Ozempic.

Το πρόβλημα είναι ότι χρειάζονται πολύ μεγάλες ποσότητες φυτικής ίνας για να ενεργοποιηθεί αυτό το αποτέλεσμα. Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι οι άνθρωποι θα έπρεπε να καταναλώνουν περίπου 80 γραμμάρια φυτικής ίνας, ώστε να παραχθούν αρκετά λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας και να προκληθεί η απελευθέρωση αυτών των ορμονών, λέει ο Douglas Morrison από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης. Πολλές χώρες συνιστούν τουλάχιστον 25 ή 30 γραμμάρια φυτικής ίνας την ημέρα, αλλά οι περισσότεροι δεν φτάνουν αυτό το επίπεδο.

Ωστόσο, μόλις 10 γραμμάρια την ημέρα από τη «ενισχυμένη» ίνα, που ονομάζεται inulin-propionate ester ή IPE, μπορούν να ενεργοποιήσουν αυτό το αποτέλεσμα. Σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή με 60 υπέρβαρα άτομα ηλικίας 40 έως 65 ετών, ο Frost, ο Morrison και οι συνεργάτες τους έδειξαν ότι τα επίπεδα των GLP-1 και PYY στο αίμα αυξήθηκαν μετά από δόση 10 γραμμαρίων IPE και ότι όσοι λάμβαναν IPE έτρωγαν λιγότερο. Μετά από έξι μήνες, κανένας από όσους λάμβαναν IPE δεν είχε πάρει σημαντικό βάρος, ενώ το 17% των ατόμων της ομάδας ελέγχου είχε αυξήσει το βάρος του. Η μόνη παρενέργεια της IPE ήταν η αυξημένη παραγωγή αερίων, κάτι που είναι συνηθισμένο σε δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.

Σε άλλη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή με 270 υπέρβαρα άτομα ηλικίας 20 έως 40 ετών, δεν υπήρξε διαφορά στο σωματικό βάρος μετά από έναν χρόνο ανάμεσα σε όσους έλαβαν IPE και σε όσους δεν έλαβαν. Ωστόσο, η άλιπη μάζα των ατόμων που έπαιρναν IPE αυξήθηκε κατά περισσότερο από ένα κιλό κατά μέσο όρο.

Η IPE δημιουργήθηκε πριν από 15 χρόνια, όταν ο Frost προσπαθούσε να μελετήσει τις επιδράσεις των λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας, όπως το propionate, στο παχύ έντερο. Όμως δεν μπορείς απλώς να τα χορηγήσεις στους ανθρώπους — όχι μόνο έχουν αποκρουστική γεύση, αλλά απορροφώνται πριν φτάσουν στο παχύ έντερο. «Η μόνη σου επιλογή είναι να βάλεις έναν σωλήνα από πάνω ή να βάλεις έναν σωλήνα από κάτω, και καμία από τις δύο λύσεις δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστη», λέει ο Morrison.

Ο Morrison πρόσθεσε το propionate σε μια ίνα που ονομάζεται inulin, δημιουργώντας την IPE. Η inulin είναι ένας κοινός υδατάνθρακας που βρίσκεται σε πολλά φυτά και ήδη λαμβάνεται ευρέως ως συμπλήρωμα.

Η IPE περνά από το στομάχι και το λεπτό έντερο και διασπάται από βακτήρια στο παχύ έντερο. Η ινουλίνη που απελευθερώνεται γίνεται μια κανονική μορφή φυτικής ίνας, ενώ το propionate που απελευθερώνεται βοηθά να ανέβουν τα επίπεδα των λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας αρκετά ώστε να πυροδοτηθεί η απελευθέρωση της GLP-1 και της PYY. «[Το propionate] δίνει ώθηση σε μια δόση φυτικής ίνας», λέει ο Morrison.

Χρειάστηκαν 12 χρόνια για να λάβουν ο Frost, ο Morrison και οι συνεργάτες τους την έγκριση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων. «Δεν γνωρίζω άλλες ακαδημαϊκές ομάδες που να έχουν πάρει κάτι από το εργαστήριο και να το έχουν φέρει σε σημείο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αλυσίδα τροφίμων», λέει ο Frost.

Αν και η έγκριση αυτή αφορά μόνο την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), οι δύο ερευνητές εκτιμούν ότι η βρετανική ρυθμιστική αρχή θα ακολουθήσει σύντομα. Ο Frost και ο Morrison μιλούν ήδη με εταιρείες για την κυκλοφορία προϊόντων που θα περιέχουν IPE, όπως smoothies, δημητριακά και ψωμιά. «Νομίζω ότι μέσα στους επόμενους 12 μήνες αυτό μπορεί σίγουρα να εμφανιστεί στην αγορά της ΕΕ», λέει ο Morrison. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν τη γεύση της πρόσθετης IPE, λέει ο Frost, αλλά ένα πολύ μικρό ποσοστό αντιλαμβάνεται πικρή γεύση.

Ωστόσο, ο Brendan Gabriel από το Πανεπιστήμιο του Aberdeen, στο Ηνωμένο Βασίλειο, λέει ότι τα στοιχεία για τα οφέλη της IPE δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρά. Οι δοκιμές που έδειξαν ότι βοηθούσε στην αποτροπή αύξησης βάρους σε άτομα άνω των 40 ετών αφορούσαν μικρό αριθμό συμμετεχόντων, σημειώνει. Και ενώ η δοκιμή που έδειξε αύξηση της άλιπης μάζας σε άτομα ηλικίας 20 έως 40 ετών είχε μεγαλύτερο δείγμα, η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε δεν έδειξε αν η αυξημένη άλιπη μάζα ήταν μυϊκή ή άλλου είδους μη λιπώδης ιστός, λέει ο Gabriel. «Όμως η κατανάλωση φυτικής ίνας στο πλαίσιο μιας υγιεινής διατροφής, ή σε μορφή συμπληρώματος IPE, μπορεί να έχει και άλλα οφέλη για την υγεία και να υποστηρίζει την υγεία του εντέρου».

Ο Frost λέει ότι η ομάδα ελπίζει να προχωρήσει σε περαιτέρω μελέτες, μεταξύ άλλων για να εξετάσει αν η IPE μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της άλιπης μάζας όταν οι άνθρωποι λαμβάνουν φάρμακα GLP-1, αλλά και αν μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αύξησης βάρους όταν διακόπτουν αυτά τα φάρμακα.

Η αρχή του τέλους για τους δίσκους του PlayStation

Η μελλοντική μετάβαση του PlayStation σε μια εποχή χωρίς δίσκους θα κάνει τα πράγματα πολύ πιο δύσκολα για ομάδες όπως οι υποστηρικτές της διατήρησης των παιχνιδιών και οι λιανοπωλητές.

Ο Cody Spencer, συνιδιοκτήτης της μικρής αλυσίδας καταστημάτων Pink Gorilla Games, το έθεσε καθαρά όταν τον ρώτησα για τον αντίκτυπο της πρόσφατης ανακοίνωσης της Sony ότι θα σταματήσει να κατασκευάζει δίσκους για νέα παιχνίδια από τον Ιανουάριο του 2028. «Είναι λυπηρό να το βλέπεις. Αυτή η απόφαση είναι μόνο αρνητική για τους gamers. Χάνουμε τη δυνατότητα να πουλάμε παιχνίδια, να τα μοιραζόμαστε και να τα κατέχουμε».

Η ανακοίνωση της Sony ήταν οδυνηρή είδηση για πολλούς στον χώρο των video games. Όχι μόνο για τους παίκτες, αλλά και για ομάδες όπως τα ανεξάρτητα καταστήματα λιανικής και όσους προσπαθούν να κάνουν το gaming πιο προσβάσιμο και να διατηρήσουν την ιστορία του.

«Πρόκειται για δυσάρεστα νέα για όσους εξακολουθούν να προτιμούν να αγοράζουν παιχνίδια σε φυσικά μέσα και σίγουρα αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τα δικαιώματα των καταναλωτών, τη δευτερογενή αγορά και τους δημιουργούς παιχνιδιών των οποίων οι επιχειρήσεις βασίζονται στη φυσική αγορά», αναφέρει σε δήλωσή του ο Frank Cifaldi, εκτελεστικός διευθυντής του Video Game History Foundation.

Αντίστοιχα, μικροί εκδότες εκφράζουν την απογοήτευσή τους για την απόφαση της PlayStation. «Είμαστε βαθιά απογοητευμένοι από την απόφαση της Sony να αναστείλει την παραγωγή φυσικών παιχνιδιών το 2028», αναφέρει η iam8bit σε δήλωσή της. «Τα φυσικά παιχνίδια είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση των παιχνιδιών, την ιδιοκτησία και την επιλογή του καταναλωτή, αξίες που καθοδηγούν την iam8bit από την πρώτη μας φυσική κυκλοφορία το 2016. Η δέσμευσή μας σε αυτές τις αξίες παραμένει αμετάβλητη. Ζήτω τα φυσικά μέσα». Η Lost in Cult, σε δική της ανακοίνωση, λέει ότι στόχος της είναι «να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να διατηρήσουμε τα video games όσο καλύτερα μπορούμε και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε όσο περισσότερο γίνεται».

Η εξέλιξη, πάντως, δεν ήταν ακριβώς απρόσμενη. Εδώ και καιρό, οι πωλήσεις των video games γίνονται κυρίως ψηφιακά — αρκεί να δει κανείς ότι η Capcom ανέφερε πως το 93% των πωλήσεών της το τελευταίο οικονομικό έτος ήταν ψηφιακές. Παρ’ όλα αυτά, η εξέλιξη απογοητεύει όσους θέλουν τα παιχνίδια σε μια πιο απτή μορφή και όχι μόνο ως δεδομένα σε έναν σκληρό δίσκο.

Η πραγματικότητα είναι πως, παρά τις αντιδράσεις, για τους περισσότερους δεν θα αλλάξει κάτι άμεσα. «Οι φυσικές πωλήσεις νέων παιχνιδιών PlayStation 5 μειώνονται εδώ και καιρό», λέει ο Spencer. «Άρα αμέσως μετά τη στροφή μόνο στο ψηφιακό δεν πιστεύω ότι θα δούμε μεγάλη αλλαγή».

Σε ορίζοντα πέντε έως 10 ετών, ο Spencer περιμένει να δει «αυξημένες τιμές για τους φυσικούς τίτλους που τυπώθηκαν πριν από το 2028 και μια εξειδικευμένη αλλά ισχυρή ζήτηση για τα προϊόντα μας». Παρότι αυτό είναι καλό για την επιχείρηση, «προσωπικά θα προτιμούσα να μην ισχύει κάτι τέτοιο».

Ακόμη πιο μακριά στο μέλλον, «η ίδια η ιδέα των φυσικών video games θα μοιάζει ξένη και περισσότερο ως κάτι συλλεκτικό, κάτι που δεν θα είναι καλό για εμάς καθόλου», λέει ο Spencer. «Το κατάστημά μας μπορεί να αντιμετωπίζεται περισσότερο σαν δισκοπωλείο. Ένας χώρος κυρίως για τους πιο παθιασμένους φίλους του μέσου, παρά ένα σημείο όπου πηγαίνουν όλοι».

Η Sony έχει ήδη αρχίσει εδώ και καιρό να κινείται προς μια πιθανή ψηφιακή εποχή χωρίς δίσκους. Το PS5, άλλωστε, κυκλοφόρησε το 2020 με μια φθηνότερη έκδοση χωρίς οδηγό δίσκου, ενώ το PS5 Pro απαιτεί ξεχωριστή αγορά οδηγού δίσκου αν θέλει κανείς να παίζει φυσικά παιχνίδια. Και αυτή δεν είναι καν η πρώτη φορά που η Sony λανσάρει υλικό μόνο με ψηφιακή κατεύθυνση. Το PSP Go του 2009 δεν είχε οδηγό UMD, υπενθύμισε ο Andrew Borman, διευθυντής ψηφιακής διατήρησης στο The Strong National Museum of Play.

«Οι προκλήσεις της ψηφιακής διατήρησης δεν είναι νέες»

«Οι προκλήσεις της ψηφιακής διατήρησης δεν είναι νέες, ούτε περιορίζονται στη βιομηχανία των video games», λέει ο Borman, αναφερόμενος σε ζητήματα όπως η υποχρεωτική σύνδεση στο διαδίκτυο, τα συχνά patches και το γεγονός ότι «μεγάλο μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης των παιχνιδιών γίνεται πλέον μόνο με ψηφιακά εργαλεία». Προσθέτει όμως ότι «είναι σημαντικό να δράσουμε τώρα για να διατηρήσουμε την ιστορία της βιομηχανίας».

Ο Borman λέει πως θα υπάρχει πάντα αγορά για μεταχειρισμένα και νέα φυσικά παιχνίδια, φέρνοντας ως παράδειγμα την επανεμφάνιση των βινυλίων. Όμως η απώλεια της επιλογής των φυσικών PlayStation games εξακολουθεί να πονά. «Από τη σκοπιά του καταναλωτή, η επιλογή έχει σημασία και η απώλειά της είναι δυσάρεστη, ειδικά για όσους μπορεί να μην έχουν αξιόπιστη ή γρήγορη σύνδεση στο internet — ή απλώς θέλουν να νιώθουν ότι κατέχουν πραγματικά αυτό που αγοράζουν», λέει ο Borman.

Ο Cifaldi λέει ότι η στροφή αυτή δεν θα έχει «τόσο μεγάλη επίδραση όσο ίσως θα περίμενε κανείς» στη δουλειά των επαγγελματιών που ασχολούνται με τη διατήρηση. «Η πραγματικότητα είναι ότι αυτή η τάση συνεχίζεται», λέει ο Cifaldi σε ελαφρώς διαφορετική εκδοχή της δήλωσης που έστειλε στο The Verge. «Η Sony PlayStation δεν είναι η πρώτη που το κάνει ούτε θα είναι η τελευταία, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των video games που παράχθηκαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες δεν φτιάχτηκαν για αποκλειστικές οικιακές κονσόλες, πόσο μάλλον τυπώθηκαν σε φυσικά μέσα. Και ακόμη κι όταν κυκλοφορούσαν σε φυσικά μέσα, ένα day-one digital patch ήταν σχεδόν βέβαιο, πράγμα που σημαίνει ότι, παρότι ένας δίσκος διατηρεί τα δεδομένα με προσβάσιμο τρόπο, μπορεί να μην αντιπροσωπεύει το παιχνίδι που έπαιζαν πραγματικά οι άνθρωποι. Τα μουσεία και τα αρχεία σαν το δικό μας προετοιμάζονται για αυτό το μέλλον εδώ και καιρό, με την προσδοκία ότι το να τοποθετείς δίσκους σε ένα ράφι δεν θα είναι μακροπρόθεσμη λύση για τη διατήρηση των νέων παιχνιδιών».

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κάτοχοι πλατφορμών κάνουν ήδη κάποια δουλειά διατήρησης, ώστε να παραμένουν διαθέσιμοι οι παλαιότεροι τίτλοι τους. Η Sony έχει ομάδα IP Preservation, η Microsoft έχει κάνει πολλά παλαιότερα παιχνίδια να παίζονται σε σύγχρονο Xbox hardware χάρη στο πρόγραμμα backward compatibility, και ο retro κατάλογος του Nintendo Switch Online είναι γεμάτος κλασικούς τίτλους, ακόμη και από την εποχή του GameCube.

Το GTA VI, που θα πωλείται σε φυσικά καταστήματα αλλά μόνο ως κωδικός λήψης μέσα σε κουτί, πιθανότατα δείχνει τι έρχεται. Αφού δεν θα κυκλοφορεί σε δίσκο, δεν θα μπορεί κανείς να το πουλήσει, να το δανειστεί από έναν φίλο ή να βρει ένα φτηνό μεταχειρισμένο αντίτυπο σε ένα κλάσμα της τιμής των 79,99 δολαρίων. Πολλοί ίσως το αποδεχτούν αυτό για το GTA VI, ένα από τα μεγαλύτερα παιχνίδια όλων των εποχών, αλλά η εικόνα δεν θα είναι η ίδια όταν αυτή θα είναι η εμπειρία για κάθε κουτί βιντεοπαιχνιδιού στο ράφι ενός καταστήματος.

Ο Cifaldi καλεί εμπορικές ενώσεις όπως η Entertainment Software Association, που στο παρελθόν έχει αντιταχθεί σε προσπάθειες διατήρησης, να «προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις για αρχεία και μουσεία, ώστε να μπορούν να διατηρούν νόμιμα το ψηφιακό περιεχόμενο και να το καθιστούν προσβάσιμο για έρευνα». Όπως λέει, ο κλάδος «πρέπει να προσέλθει ουσιαστικά στο τραπέζι για αυτό το ζήτημα, γιατί το να περιμένουμε από τα μουσεία να κατεβάσουν ένα αντίγραφο του Grand Theft Auto VI και να ελπίζουν ότι θα τρέχει σε 50 χρόνια δεν αποτελεί λύση διατήρησης».

Τα νετρίνα ίσως ανατρέψουν το καθιερωμένο μοντέλο της φυσικής

Ένας φιλόσοφος προτείνει να ξαναδούμε τον τρόπο με τον οποίο ορίζονται τα σωματίδια στο καθιερωμένο μοντέλο της φυσικής των σωματιδίων.

Το καθιερωμένο μοντέλο ίσως χρειάζεται όχι μόνο επιστημονική, αλλά και φιλοσοφική αναθεώρηση, με επανεξέταση ακόμη και του τι κάνει ένα σωματίδιο να λογίζεται ως σωματίδιο εξαρχής.

Στο μοντέλο αυτό, κάθε σωματίδιο που συμμετέχει είτε στη συγκρότηση της ύλης είτε στη μεταφορά μιας δύναμης έχει τη θέση του, όπως και τα συστατικά του. Με αυτόν τον τρόπο, το καθιερωμένο μοντέλο θυμίζει τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων, καθώς καταγράφει τα δομικά στοιχεία του κόσμου μας. Όμως ο George Hobart, από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ στη Βρετανία, υποστηρίζει ότι αυτή η καταγραφή ίσως χρειάζεται να επανεξεταστεί και να αλλάξει, ώστε το μοντέλο να αποτυπώνει καλύτερα τη φυσική πραγματικότητα.

Στο επίκεντρο της συλλογιστικής του βρίσκονται τα νετρίνα, τα οποία είναι διαβόητα δυσπρόσιτα, επειδή αλληλεπιδρούν πολύ ασθενώς με άλλα σωματίδια μέσω της βαρύτητας ή, σε πολύ μικρές αποστάσεις, μέσω της ασθενούς πυρηνικής δύναμης. Επιπλέον, η μάζα τους δεν είναι γνωστή με ακρίβεια, ενώ το καθιερωμένο μοντέλο δεν μπορεί να τη προβλέψει μέσω του λεγόμενου μηχανισμού Higgs, που εξηγεί τις μάζες όλων των άλλων σωματιδίων.

Υπάρχει και μια ακόμη ιδιαιτερότητα. Το καθιερωμένο μοντέλο καταγράφει τρία διαφορετικά νετρίνα — το ηλεκτρονικό νετρίνο, το νετρίνο του μιονίου και το νετρίνο του ταυ — το καθένα από τα οποία έχει έναν βαρύτερο «μεγάλο αδελφό» που μοιράζεται το όνομά του: ηλεκτρόνιο, μιόνιο και ταυ. Ενώ ένα ηλεκτρόνιο δεν μπορεί να μετατραπεί αυθόρμητα σε μιόνιο, ένα ηλεκτρονικό νετρίνο μπορεί, για παράδειγμα, να μετατραπεί τυχαία σε νετρίνο του μιονίου.

Ο Hobart λέει ότι βοηθά να φανταστεί κανείς το καθιερωμένο μοντέλο ως έναν πραγματικό πίνακα, με όλα τα νετρίνα σε μία σειρά και τους «μεγάλους αδελφούς» τους σε μια άλλη. «Δεν έχουμε καμία ένδειξη ότι οι μεγάλοι αδελφοί μπορούν να ανταλλάσσονται οριζόντια. Έχουμε πολύ ισχυρές ενδείξεις ότι δεν μπορούν. Όμως, για κάποιον λόγο, τα νετρίνα… μπορούν να ανταλλάσσονται οριζόντια», λέει.

Για έναν φιλόσοφο, προσθέτει, αυτό γεννά το ερώτημα αν αυτή η κατηγοριοποίηση έχει νόημα. Από τα πολλά πειράματα γνωρίζουμε ότι τα νετρίνα υπάρχουν και ποια είναι τα χαρακτηριστικά όλων των άλλων σωματιδίων στο καθιερωμένο μοντέλο, όμως υπάρχουν πολλοί τρόποι να μετατραπεί αυτή η γνώση σε ένα σύστημα κατανόησης, ή σε μια οντολογία.

Οι σημερινές γραμμές και στήλες του καθιερωμένου μοντέλου βασίζονται στις ιδιότητες της μάζας και της «γεύσης», δηλαδή της ιδιότητας που ξεχωρίζει τα τρία νετρίνα. Τα νετρίνα δημιουργούν προβλήματα και στα δύο μέτωπα, καθώς μπορούν να αλλάζουν γεύση και ο τρόπος με τον οποίο αποκτούν μάζα παραμένει μυστήριο. Γι’ αυτό ο Hobart προτείνει να ξανασχεδιαστεί το καθιερωμένο μοντέλο, ώστε τα δομικά του στοιχεία να γίνουν «οικογένειες», δηλαδή ολόκληρες σειρές, και όχι τα επιμέρους σωματίδια που τις αποτελούν.

Με αυτόν τον τρόπο, τα τρία νετρίνα θα θεωρούνταν κβαντικές καταστάσεις μιας πιο θεμελιώδους οντότητας, και όχι τρία ξεχωριστά αντικείμενα. Αυτό, λέει ο Hobart, ίσως αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές σκέφτονται τις αινιγματικές τους μεταμορφώσεις, οδηγώντας τους πρώτα να εστιάσουν σε ό,τι μοιράζονται πιο θεμελιωδώς.

«Αυτό δεν αλλάζει καμία από τις φυσικές», λέει. «Αντίθετα, παίρνουμε αυτή την εκπληκτική θεωρία που οι άνθρωποι χτίζουν εδώ και σχεδόν έναν αιώνα και προσπαθούμε να καταλάβουμε πώς την ερμηνεύουμε με πιο φιλοσοφικό τρόπο και πώς αυτό πρέπει να επηρεάζει την εικόνα μας για τον κόσμο. Και αυτή η εικόνα του κόσμου ίσως μας βοηθήσει να κοιτάξουμε σε νέες περιοχές». Ο Hobart παρουσίασε την εργασία του στο συνέδριο Foundations of Physics, στο Ίρβαϊν της Καλιφόρνιας, στις 17 Ιουνίου.

Ο Noel Swanson, από το Πανεπιστήμιο του Delaware, λέει ότι ο τρόπος με τον οποίο τυποποιούνται τα σωματίδια στο καθιερωμένο μοντέλο βασίζεται σε εξιδανικεύσεις για το τι σημαίνει να είναι κάτι σωματίδιο, κάτι που οι φιλόσοφοι εξακολουθούν να συζητούν. Προτάσεις όπως αυτή του Hobart αξίζει να εξετάζονται, και θα ήταν περίεργο αν ιδιότητες όπως η μάζα ή η γεύση αποδεικνύονταν τελικά οι πιο θεμελιώδεις ιδιότητες των φυσικών αντικειμένων, σημειώνει.

«Υποψιάζομαι ότι, σε ένα πιο θεμελιώδες επίπεδο, έχεις κάτι που μοιάζει κατά προσέγγιση με πεδίο, και τα σωματίδια είναι διαφορετικά είδη διεγέρσεων αυτού του πράγματος. Έχει νόημα να κατηγοριοποιούμε τις διεγέρσεις όπως κάνουμε στο καθιερωμένο μοντέλο, αλλά αν τις δεις σαν κάτι ανάλογο με θεμελιώδεις “αρθρώσεις” της φύσης, αυτό μάλλον θα ήταν λάθος», λέει ο Swanson.

Η συζήτηση για την ακριβή φιλοσοφική φύση των σωματιδίων συνεχίζεται, όπως συνεχίζονται και οι πειραματικές έρευνες για τα νετρίνα. Η φιλοσοφία και οι πιο εφαρμοσμένοι κλάδοι της φυσικής σπάνια συνεργάζονται τόσο στενά, όμως εδώ ίσως υπάρχει η δυνατότητα να επηρεάσει η μία την άλλη, λέει ο Swanson.

«Το πώς ερμηνεύεις αυτά τα αρκετά παράξενα σωματίδια μπορεί να σε οδηγήσει στο ποια ερευνητικά μονοπάτια θέλεις να ακολουθήσεις στη συνέχεια», λέει ο Hobart.

Ζωντανό κύτταρο από το μηδέν; Όχι ακόμα

Ένα πρωτότυπο κύτταρο που μπορεί εν μέρει να αντιγράφεται μόνο του δημιουργήθηκε με 36 ήδη υπάρχοντα βακτηριακά γονίδια, αλλά δεν πρόκειται ακόμη για ζωντανό οργανισμό.

Το SpudCell είναι το πρώτο συνθετικό σύστημα κυττάρου που έχει κατασκευαστεί από μη ζωντανά συστατικά και ολοκληρώνει έναν πλήρη κυτταρικό κύκλο. Orion Venero, Adamala Lab

Το SpudCell είναι το πρώτο συνθετικό σύστημα κυττάρου που έχει κατασκευαστεί από μη ζωντανά συστατικά και ολοκληρώνει έναν πλήρη κυτταρικό κύκλο.

Το «SpudCell» παρουσιάζεται από τους δημιουργούς του ως σημαντική πρόοδος στη συνθετική βιολογία. Μέρος αυτής της αισιοδοξίας δικαιολογείται. Ναι, είναι κύτταρο, αλλά ίσως όχι ακριβώς αυτό που θα μπορούσε κανείς να αποκαλέσει ζωντανό κύτταρο. Διαθέτει 36 γονίδια που του επιτρέπουν να αντιγράφει το DNA και να αναπαράγεται με πρωτόγονο τρόπο, όμως χρειάζεται μεγάλη εξωτερική υποστήριξη και αποτυγχάνει μετά από περίπου πέντε διαιρέσεις. Ωστόσο, αυτό είναι πολύ περισσότερα από όσα έχει πετύχει οποιαδήποτε άλλη ομάδα, άρα μπορεί να θεωρηθεί το μεγαλύτερο επίτευγμα βιομηχανικής βιολογίας μέχρι σήμερα.

Η ομάδα της Kate Adamala στο University of Missouri δημιούργησε το SpudCell και τώρα προχωρά σε ανοιχτή διάθεση του project, ώστε να μπορέσει να εξελιχθεί περαιτέρω και ίσως να αποκτήσει τη δυνατότητα να διαιρείται επ’ αόριστον. Δείτε τι χρειάζεται να γνωρίζετε:

Ήταν η απάντηση για την προέλευση της ζωής κρυμμένη εξαρχής μέσα στα κύτταρά μας;

Τι είναι το SpudCell;

Είναι ένα βήμα προς τη δημιουργία μιας ελάχιστης μορφής ζωής, της οποίας όλες οι λειτουργίες είναι πλήρως κατανοητές. Προηγούμενες προσπάθειες βασίστηκαν στην αφαίρεση γονιδίων από βακτηριακά κύτταρα, των οποίων τα γονιδιώματα είναι μικρά από την αρχή. Για παράδειγμα, το 2016 ένα βακτήριο με 901 γονίδια περιορίστηκε στα 493 γονίδια. Η ομάδα της Adamala έκανε το αντίθετο, ξεκινώντας με μόλις 36 γονίδια. Τα περισσότερα προέρχονται από βακτήρια E. coli, αλλά υπάρχουν επίσης γονίδια από φάγους που μολύνουν βακτήρια και ένα για ένα φθορίζον πρωτεΐνικό μόριο από μέδουσα, ώστε τα κύτταρα να είναι ορατά.

Είναι λοιπόν ζωντανός οργανισμός;

Όχι. Μπορεί να κάνει ορισμένα από τα πράγματα που κάνουν τα ζωντανά κύτταρα, όπως να αντιγράφει τα γονίδιά του και να διαιρείται, αλλά δεν τα καταφέρνει καλά και χρειάζεται μεγάλη εξωτερική βοήθεια ακόμη και για να τα κάνει ανεπαρκώς. Για παράδειγμα, οι ερευνητές έδειξαν εξέλιξη με την έννοια ότι, όταν εισήγαγαν μια ευεργετική μετάλλαξη, εκείνα τα κύτταρα τα πήγαν καλύτερα. Όμως η μετάλλαξη έπρεπε να εισαχθεί σκόπιμα και όχι να προκύψει αυθόρμητα. «Θα θεωρούσα ότι είναι ζωντανό αν αντιγράφεται επ’ αόριστον και αν είναι ικανό για δαρβινική εξέλιξη», λέει η Adamala.

Μπορούμε λοιπόν να το αποκαλέσουμε συνθετικό κύτταρο;

Αυτό εξαρτάται από τον ορισμό που χρησιμοποιεί κανείς. Είναι συνθετικό κύτταρο με την έννοια ότι έχει συναρμολογηθεί σε εργαστήριο και κάνει ορισμένα από όσα κάνει ένα κύτταρο. Όμως έχει φτιαχτεί με μέρη υπαρχόντων κυττάρων, κυρίως με αυτά τα 36 γονίδια, και όχι ως κάτι εντελώς από το μηδέν. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα εξαιρετικά απογυμνωμένο E. coli, με λίγες προσθήκες από άλλους ιούς, βακτήρια και μέδουσα.

Τα τελευταία νέα για όσα συμβαίνουν στην επιστήμη και γιατί έχουν σημασία, κάθε μέρα.

Πώς συναρμολογήθηκε;

Οι ερευνητές ενσωμάτωσαν τα 36 γονίδια σε επτά κυκλικά τμήματα DNA. Έφτιαξαν πολλά αντίγραφα από αυτά και τα έβαλαν σε διάλυμα που περιείχε όλα τα υπόλοιπα στοιχεία που χρειάζονται τα κύτταρα, όπως τα δομικά στοιχεία του DNA και των πρωτεϊνών, καθώς και λιπαρά μόρια που σχηματίζουν μόνα τους κυψελίδες σαν κύτταρα. Μερικές από αυτές τις κυψελίδες τελικά περιείχαν και τα επτά τμήματα του γονιδιώματος.

Τα κύτταρα διατηρούνται στη ζωή από δύο γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες οι οποίες σχηματίζουν πόρους στη μεμβράνη, επιτρέποντας την είσοδο ορισμένων μικρών μορίων. Μεγαλύτερα μόρια παρέχονται με τη μορφή μικρών φυσαλίδων που συγχωνεύονται με τα κύτταρα. Έτσι, το κύτταρο τροφοδοτείται με όλα τα δομικά στοιχεία της ζωής, επειδή δεν μπορεί να παράγει κανένα μόνο του.

Πώς διαιρούνται τα κύτταρα;

Η ομάδα πρόσθεσε στο διάλυμα μεγάλες πρωτεΐνες που προσδένονται σε έναν από τους πρωτεϊνικούς πόρους που προεξέχουν από τη μεμβράνη. Αυτές ανταγωνίζονται για χώρο και προκαλούν κάμψη της μεμβράνης, λέει η Adamala, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε απόσπαση ενός μέρους του SpudCell και στον σχηματισμό μιας ξεχωριστής φυσαλίδας. Δεν πρόκειται για ισότιμη διαίρεση σε δύο μέρη και τα προκύπτοντα κύτταρα έχουν τυχαίο συνδυασμό των κυκλικών τμημάτων DNA, με αποτέλεσμα πολλά να μην διαθέτουν πλήρη σύνολα γονιδίων.

Γιατί να μην τοποθετηθούν όλα τα γονίδια σε ένα μόνο μόριο DNA;

Αυτό θα ήταν καλύτερο, ώστε τα θυγατρικά κύτταρα να παίρνουν όλα τα γονίδια, αλλά είναι πολύ δύσκολο να δουλέψει κανείς με τόσο μεγάλα τμήματα DNA, λέει η Adamala. «Μόλις αποκτήσουμε ένα γονιδίωμα που θα μας ικανοποιεί, σίγουρα πρέπει να μπει σε ένα ενιαίο μεγάλο [τμήμα].»

SpudCell, με την κόκκινη μεμβράνη του χρωματισμένη με λιπιδική βαφή. Orion Venero, Adamala Lab

SpudCell, με την κόκκινη μεμβράνη του χρωματισμένη με λιπιδική βαφή

Γιατί τα κύτταρα σταματούν να κάνουν οτιδήποτε μετά από περίπου πέντε γύρους διαίρεσης;

Η ομάδα δεν το γνωρίζει με βεβαιότητα, αλλά τα κύτταρα δεν μπορούν να φτιάξουν μόνα τους τα «εργοστάσια» παραγωγής πρωτεϊνών, δηλαδή τα ριβοσώματα. Πρέπει να τους παρέχονται απ’ έξω. «Υποθέτουμε ότι αυτό συμβαίνει επειδή αποτυγχάνουν τα ριβοσώματα [και τα κύτταρα σταματούν να διαιρούνται]», λέει η Adamala. Άρα, όταν τα κύτταρα μπορέσουν να παράγουν μόνα τους τα ριβοσώματά τους, ίσως να μπορούν να συνεχίσουν να διαιρούνται επ’ αόριστον. «Πιστεύω ότι αυτό είναι εφικτό πολύ σύντομα.»

Όλα αυτά είναι εντυπωσιακά, αλλά γιατί να δημιουργηθεί εξαρχής το SpudCell;

«Θέλουμε να μπορούμε να παράγουμε όλα τα πετροχημικά με ζωντανή βιολογία, ώστε ουσιαστικά να απομακρυνθούμε από το πετρέλαιο για όλα τα κλιματικά και κοινωνικά οφέλη», λέει η Adamala. Σχεδόν όλες οι χημικές ουσίες από τις οποίες εξαρτόμαστε, από τα πλαστικά έως τα φυτοφάρμακα, προέρχονται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Πολλές από αυτές τις ουσίες είναι τοξικές, λέει, και θα σκότωναν τα φυσιολογικά κύτταρα που θα τις παρήγαγαν. Τα συνθετικά κύτταρα όμως θα μπορούσαν να σχεδιαστούν ώστε να τις αντέχουν.

Θα μπορούσε ποτέ να γίνει επικίνδυνο;

Όχι. Είναι ένα καθηλωμένο τέρας του Φρανκενστάιν που πρέπει να το ταΐζουν με το κουτάλι. Δεν υπάρχει κίνδυνος να ξεφύγει από τον έλεγχο. Και ακόμη κι αν καταφέρει να ζωντανέψει πλήρως, είναι απίθανο να μπορέσει να επιβιώσει έξω από ένα εργαστήριο ή ένα εργοστάσιο. Τα υπάρχοντα βακτήρια αποτελούν πολύ μεγαλύτερη απειλή.

Μία ένεση ανέστρεψε την οστεοαρθρίτιδα σε εβδομάδες

Ερευνητές από το University of Colorado Boulder, το CU Anschutz και το Colorado State University ανέπτυξαν πειραματικές θεραπείες που μπορεί να βοηθήσουν γηρασμένες και τραυματισμένες αρθρώσεις να επανορθώσουν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σε μελέτες σε ζώα, οι προσεγγίσεις αυτές ανέστρεψαν σημάδια οστεοαρθρίτιδας και αποκατέστησαν την υγεία των αρθρώσεων.

Οι νέες λύσεις περιλαμβάνουν μια αναγεννητική έγχυση που χορηγείται απευθείας στην άρθρωση, καθώς και ένα σύστημα αποκατάστασης με βάση βιοϋλικό που ενθαρρύνει τα κύτταρα του οργανισμού να αναδομήσουν τον κατεστραμμένο χόνδρο.

Το έργο έλαβε πρόσφατα σημαντική ώθηση από την ομοσπονδιακή Advanced Research Projects Agency for Health (ARPA-H), η οποία ανακοίνωσε ότι η ομάδα περνά στην επόμενη φάση ενός προγράμματος αξίας έως $33.5 εκατομμυρίων. Η έρευνα εντάσσεται στο πρόγραμμα ARPA-H Novel Innovations for Tissue Regeneration in Osteoarthritis (NITRO), με επικεφαλής τον ARPA-H Program Manager Dr. Ross Uhrich.

«Σε δύο χρόνια, περάσαμε από μια φιλόδοξη ιδέα στην ανάπτυξη αυτών των θεραπειών και δείξαμε ότι αναστρέφουν την οστεοαρθρίτιδα σε ζώα», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Stephanie Bryant, καθηγήτρια χημικής και βιολογικής μηχανικής στο CU Boulder. «Στόχος μας δεν είναι απλώς να αντιμετωπίσουμε τον πόνο και να σταματήσουμε την εξέλιξη, αλλά να βάλουμε τέλος σε αυτή την ασθένεια».

Μια νέα προσέγγιση στην οστεοαρθρίτιδα

Η οστεοαρθρίτιδα είναι η τρίτη πιο συχνή νόσος στις ΗΠΑ και επηρεάζει περίπου έναν στους έξι ανθρώπους άνω των 30 ετών παγκοσμίως. Προκαλεί σταδιακή φθορά του χόνδρου, του ιστού που αποτρέπει την τριβή των οστών. Καθώς προχωρά, μπορεί να βλάψει και το οστό, να αλλοιώσει τη δομή της άρθρωσης και να κάνει επώδυνη την καθημερινή κίνηση.

Οι τρέχουσες επιλογές θεραπείας είναι περιορισμένες. Οι περισσότεροι ασθενείς είτε διαχειρίζονται τα συμπτώματα με αναλγητικά είτε καταλήγουν σε αρθροπλαστική. Θεραπεία που να θεραπεύει οριστικά τη νόσο δεν υπάρχει.

Οι ερευνητές στο Κολοράντο ακολουθούν δύο στρατηγικές για να αλλάξουν αυτή την πραγματικότητα.

Η μία αξιοποιεί εκ νέου ένα υπάρχον φάρμακο που έχει ήδη εγκριθεί από τον οργανισμό Food and Drug Administration (FDA). Η Bryant και οι συνεργάτες της ανέπτυξαν ένα πατενταρισμένο σύστημα μεταφοράς με σωματίδια, το οποίο εγχέεται στην άρθρωση και απελευθερώνει περιοδικές δόσεις του φαρμάκου για αρκετούς μήνες.

Για ασθενείς με εκτεταμένη βλάβη σε χόνδρο ή οστό, η ομάδα ανέπτυξε ξεχωριστή θεραπεία με μηχανικούς πρωτεΐνες. Χορηγείται αρθροσκοπικά, σκληραίνει επιτόπου και προσελκύει τα προγονικά κύτταρα του οργανισμού για την αποκατάσταση της βλάβης.

Γρήγορη αποκατάσταση σε μελέτες ζώων

Όταν οι ερευνητές δοκίμασαν την ενέσιμη θεραπεία σε ζώα με οστεοαρθρίτιδα και κακώσεις αρθρώσεων, οι πάσχουσες αρθρώσεις επανήλθαν σε υγιή κατάσταση μέσα σε 4 έως 8 εβδομάδες.

Εξίσου εντυπωσιακά ήταν τα αποτελέσματα του υλικού αποκατάστασης. Σύμφωνα με τη Bryant, η πλήρωση ελλειμμάτων σε χόνδρο ή οστό οδήγησε σε «πλήρη αναγέννηση και αποκατάσταση του ελλείμματος».

Οι θεραπείες έδειξαν επίσης αναγεννητικές επιδράσεις σε ανθρώπινα κύτταρα που ελήφθησαν από ασθενείς οι οποίοι υποβλήθηκαν σε αρθροπλαστική.

Το NITRO ήταν το πρώτο πρόγραμμα που λάνσαρε η ARPA-H και δημιουργήθηκε για την ανάπτυξη «ελάχιστα επεμβατικών θεραπειών που αναγεννούν πλήρως τις κατεστραμμένες αρθρώσεις». Πριν από δύο χρόνια, το πρόγραμμα απένειμε στην ομάδα του Κολοράντο έως $33.5 εκατομμύρια, υπό την προϋπόθεση θετικών αποτελεσμάτων, για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση της πρώτης φάσης, οι ερευνητές προχώρησαν πλέον στη δεύτερη.

«Είναι τρομερά συναρπαστικό να συμμετέχουμε στο πρώτο πρόγραμμα της ARPA-H και να είμαστε από τις πρώτες ομάδες που περνούν στη δεύτερη φάση», είπε η Bryant.

Το βλέμμα σε κλινικές δοκιμές

Η Dr. Evalina Burger, καθηγήτρια και πρόεδρος του Τμήματος Ορθοπαιδικής στο CU Anschutz, σημείωσε ότι η οστεοαρθρίτιδα αφορά ανθρώπους από κάθε πεδίο της ζωής. Έχει δει παππούδες και γιαγιάδες να δυσκολεύονται με απλές καθημερινές κινήσεις λόγω πόνου στον ώμο, αλλά και αθλητές που εγκαταλείπουν το τρέξιμο, το χόκεϊ και άλλες δραστηριότητες λόγω προβλημάτων στο γόνατο ή την πλάτη.

«Αυτή τη στιγμή, για πολλούς ασθενείς οι επιλογές είναι είτε μια μεγάλη, ακριβή επέμβαση είτε τίποτα. Δεν υπάρχει κάτι ενδιάμεσο», είπε η Burger, που παρακολουθεί με ενδιαφέρον την έρευνα της ομάδας. «Γι’ αυτό η ARPA-H είναι τόσο σημαντική».

Η Burger και η Bryant φαντάζονται ένα μέλλον όπου όσοι έχουν πρώιμη οστεοαρθρίτιδα θα μπορούν να λαμβάνουν μια προσιτή, εφάπαξ θεραπεία που θα κρατά τις αρθρώσεις υγιείς για χρόνια. Ασθενείς με εντοπισμένες βλάβες σε χόνδρο ή οστό θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποκαθιστούν τον ιστό με μία επίσκεψη στο ιατρείο και να αναρρώνουν γρήγορα.

Οι ερευνητές σκοπεύουν να δημοσιεύσουν τα αποτελέσματα των μελετών σε ζώα σε επιστημονικό περιοδικό με κριτές αργότερα μέσα στη χρονιά. Έχουν επίσης ιδρύσει την εταιρεία Renovare Therapeutics Inc., για να βοηθήσει τη μετάβαση της τεχνολογίας σε εμπορική χρήση.

Αν τα επόμενα βήματα συνεχίσουν να δίνουν θετικά ευρήματα, η Bryant εκτιμά ότι οι κλινικές δοκιμές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν σε μόλις 18 μήνες.

«Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει πραγματικά τα δεδομένα για τους ασθενείς», είπε η Bryant.

Υλικό από το University of Colorado at Boulder. Κείμενο της Lisa Marshall. Σημείωση: Το περιεχόμενο ενδέχεται να έχει υποστεί επεξεργασία για λόγους ύφους και έκτασης.

Σχετικό υλικό:
NASA’s James Webb Discovers Bizarre Salt Clouds on the Pink Planet
Mysterious Signals Keep Coming From Space. Scientists May Finally Know Why
The Surprising Therapy That Helps People Stop Fearing Failure
Surgeons Warn: Don’t Ignore These Colorectal Cancer Symptoms, No Matter Your Age

Drones απειλούν τις αμερικανικές βάσεις εκτόξευσης πυραύλων

Ένα μικρό, εκτός πορείας drone αρκεί για να ακυρώσει μια διαστημική εκτόξευση, με κόστος εκατομμυρίων δολαρίων από τις καθυστερήσεις και επιπτώσεις που αγγίζουν πολλούς εμπορικούς και κρατικούς παρόχους υπηρεσιών εκτόξευσης. Ένα και μόνο drone, χωρίς κακόβουλη πρόθεση, μπορεί να αναγκάσει τους υπεύθυνους ασφαλείας της ζώνης να διακόψουν την αποστολή, ώστε να προστατεύσουν υποδομές, διαστημόπλοια και φορτία αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτή είναι η πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι αμερικανικές ζώνες εκτόξευσης και η απειλή γίνεται ολοένα πιο εξελιγμένη. Για την προστασία της αμερικανικής διαστημικής υποδομής, χρειάζονται καλύτερη επιχειρησιακή εικόνα, σωστά σχέδια αντίδρασης και επικαιροποιημένο νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της παρεμβολής από drones στις διαστημικές εκτοξεύσεις.

Τον Νοέμβριο του 2024, ένας Κινέζος υπήκοος πέταξε drone πάνω από τον απαγορευμένο για drones εναέριο χώρο της βάσης Vandenberg Space Force Base για σχεδόν μία ώρα, φωτογραφίζοντας την εγκατάσταση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι είχε αναζητήσει ειδικά τους περιορισμούς της βάσης για τα drones και είχε συζητήσει τρόπους να παρακάμψει τα όρια ύψους. Συνελήφθη ενώ προσπαθούσε να φύγει από τη χώρα και αργότερα καταδικάστηκε σε τέσσερις μήνες ομοσπονδιακής κράτησης. Δύο μήνες αργότερα, ένας Καναδός κινεζικής καταγωγής πραγματοποίησε πολλαπλές πτήσεις drone πάνω από το Cape Canaveral σε τουλάχιστον τρεις διαφορετικές ημέρες, καταγράφοντας εικόνες από τα Space Launch Complexes, μια εγκατάσταση επεξεργασίας φορτίου, μια προβλήτα υποβρυχίων και αποθήκες πυρομαχικών. Οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς χαρακτήρισαν τις περιοχές αυτές «ζωτικής σημασίας αμυντικές εγκαταστάσεις». Οι περισσότεροι χειριστές drones που παραβιάζουν τον απαγορευμένο εναέριο χώρο δεν συλλαμβάνονται ποτέ. Οι υποθέσεις Vandenberg και Cape Canaveral αποτελούν σπάνιες εξαιρέσεις, στις οποίες οι αρχές εντόπισαν τους χειριστές πριν εξαφανιστούν. Στην υπόθεση του Cape Canaveral, ο χειριστής καταδικάστηκε σε 12 μήνες δοκιμαστικής περιόδου και απελάθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στις περισσότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και άλλες περιοχές κρίσιμων υποδομών, οι τεχνολογίες εντοπισμού, παρακολούθησης και ταυτοποίησης παραμένουν αντιδραστικές και όχι προληπτικές, σχεδιασμένες να απαντούν σε γνωστές απειλές και όχι να προβλέπουν άγνωστες. Τα συστήματα αντιμετώπισης drones, όπου υπάρχουν, συνήθως δεν εγκαθίστανται σωστά, δεν είναι το κατάλληλο μέσο για το επιχειρησιακό περιβάλλον, δεν χρηματοδοτούνται επαρκώς και δεν μπορούν να μετριάσουν μια κατάσταση σε νομικά περιορισμένο περιβάλλον. Οι δύο υποθέσεις που αναφέρθηκαν δείχνουν πόσο ευάλωτη είναι η στρατηγική και ευαίσθητη κρίσιμη υποδομή μας σε μια εισβολή drone. Τα περιστατικά αυτά δεν είναι μεμονωμένα και πιθανότατα θα αυξηθούν, καθώς μειώνεται το κόστος των drones και μεγαλώνει η ευκολία χρήσης τους.

Ο διοικητής της NORAD και της U.S. Northern Command (NORTHCOM) είπε στο Κογκρέσο τον Φεβρουάριο του 2025 ότι καταγράφηκαν 350 εντοπισμοί drones πάνω από περίπου 100 διαφορετικές αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις μέσα σε έναν χρόνο. Πιο πρόσφατα, η Barksdale Air Force Base, μία από τις δύο βάσεις των βομβαρδιστικών B-52 της χώρας, εντόπισε πολλαπλές μη εξουσιοδοτημένες εισβολές drones την εβδομάδα της 9ης Μαρτίου 2026, με αποτέλεσμα να δοθεί εντολή παραμονής σε ασφαλές σημείο. Πρόκειται για απειλή προς τα στρατηγικά βομβαρδιστικά, όπως ακριβώς τα drones πάνω από τις διαστημικές ζώνες απειλούν τις στρατηγικές διαστημικές δυνάμεις.

Οι εκτοξεύσεις στο διάστημα αποτελούν ένα συμβολικό σημάδι της αμερικανικής εξερεύνησης. Κάθε εκτόξευση φέρνει τουρίστες στις παραλίες και στους δρόμους γύρω από τη ζώνη εκτόξευσης, μόνο και μόνο για να δουν και να ακούσουν τον θόρυβο ενός πυραύλου που κατευθύνεται στο διάστημα. Εξαιτίας αυτής της ορατότητας και των στρατηγικών αποστολών που επιτελούν οι πύραυλοι, τα συγκροτήματα αυτά γίνονται ελκυστικοί στόχοι για αντιπάλους που θέλουν να εκμεταλλευτούν τα drones, τα οποία προσφέρουν εύκολη πρόσβαση και μικρό κίνδυνο σύλληψης. Δεν μπορούμε να αντέξουμε το κόστος μιας ακυρωμένης αποστολής, ούτε και τις αντιδράσεις που θα προκαλούσε ένα περιστατικό με drone κατά τη διάρκεια εκτόξευσης.

Κάθε δορυφόρος, κάθε επανδρωμένη αποστολή και κάθε επιστημονικό φορτίο που στέλνουμε στο διάστημα έχει στρατηγική σημασία για την Αμερική. Οι ζώνες Eastern (Cape Canaveral Space Force Station) και Western (Vandenberg Space Force Base) υποστήριξαν συνολικά 186 εκτοξεύσεις το 2025. Η Space Force έχει προβλέψει σχεδόν 300 εκτοξεύσεις μόνο για την Eastern Range έως το 2030. Περισσότερες εκτοξεύσεις σημαίνουν μεγαλύτερη έκθεση, άρα και περισσότερες ευκαιρίες για να διαταραχθεί μια αποστολή. Η ζημιά από ακόμη και μία καθυστέρηση ξεπερνά το γεγονός ότι ο πύραυλος μένει στην εξέδρα εκτόξευσης. Αν ακυρωθεί μία πτήση, όλο το πρόγραμμα μετακινείται. Δορυφόροι που επρόκειτο να τεθούν σε τροχιά για πληροφορίες, επικοινωνίες ή προειδοποίηση πυραύλων μένουν πίσω, ενώ το πρόγραμμα αναπροσαρμόζεται γύρω από την καθυστέρηση. Ένας αντίπαλος που είναι διατεθειμένος να περιμένει δεν χρειάζεται να ανατινάξει τίποτα. Αρκεί να καθυστερήσει αρκετά την εκτόξευση, ώστε οι επόμενες καθυστερήσεις να πολλαπλασιαστούν.

Η απειλή από τα drones καλύπτει ένα ευρύ φάσμα. Στη μία άκρη βρίσκονται αμελείς χειριστές που κυνηγούν εικόνες εκτόξευσης για να τις ανεβάσουν στα social media. Στην άλλη, υπάρχουν σκόπιμες απειλές που προσπαθούν να συλλέξουν πληροφορίες για την άμυνα, να χαρτογραφήσουν τη διάταξη των διαστημικών συγκροτημάτων και να δοκιμάσουν πόσο γρήγορα αντιδρούν οι δυνάμεις ασφαλείας και η αστυνομία. Η διαφορά ανάμεσα στην απερισκεψία και την πρόθεση μετρά λιγότερο από το αποτέλεσμα για τις αμερικανικές επιχειρήσεις εκτόξευσης. Είτε ο χειριστής είναι περίεργος είτε εχθρικός, ένα drone κοντά στην εξέδρα εκτόξευσης κατά τη διάρκεια της αντίστροφης μέτρησης απαιτεί την ίδια αντίδραση από την ομάδα ασφαλείας της ζώνης: αναμονή, ακύρωση ή εκτέλεση.

Πέρα από τις σκόπιμες ενέργειες, υπάρχει και ζήτημα ασφάλειας, καθώς τα οχήματα εκτόξευσης είναι ευάλωτα σε πρόσκρουση αντικειμένων. Μια σύγκρουση κατά τον ανεφοδιασμό ή την απογείωση μπορεί να οδηγήσει από απώλεια της αποστολής έως καταστροφική ζημιά στον πύραυλο και στις υποδομές της εξέδρας εκτόξευσης, ζημιά που θα μπορούσε να χρειαστεί χρόνια και εκατομμύρια δολάρια για να αποκατασταθεί. Επιπλέον, έχουμε δει τι μπορούν να κάνουν τα οπλισμένα drones στην Ουκρανία, το Μεξικό και τη Μέση Ανατολή. Ένα drone με εκρηκτικά, αν κατευθυνθεί σε γεμάτο καύσιμα πύραυλο ή σε κοντινή αποθήκη καυσίμων, θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιά πολύ μεγαλύτερη από το κόστος του ίδιου του drone. Παράλληλα, τα drones μπορούν επίσης να μεταφέρουν εργαλεία για τη συλλογή σημάτων πληροφοριών ή να επιχειρήσουν κυβερνοεπίθεση στα δίκτυα των ζωνών εκτόξευσης. Καμία τέτοια επίθεση δεν έχει σημειωθεί ακόμη στις ζώνες Eastern ή Western, όμως η δυνατότητα υπάρχει και η τεχνολογία μας για εντοπισμό, παρακολούθηση και ταυτοποίηση δεν είναι επαρκής για την απειλή.

Υπάρχει και ο οικονομικός αντίκτυπος στις υποδομές εκτόξευσης και στα οικονομικά των εταιρειών του κλάδου. Μια ακυρωμένη εκτόξευση δεν είναι απλώς ένα μικρό πρόβλημα στο πρόγραμμα. Σημαίνει κόστος εργασίας, καθυστερήσεις στην επεξεργασία του φορτίου και προβλήματα χρονοδιαγράμματος που προκαλούν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε άλλους κρατικούς και εμπορικούς πελάτες που περιμένουν το παράθυρο εκτόξευσής τους. Πριν από 15 χρόνια, το πρόγραμμα Space Shuttle της NASA υπολόγιζε το άμεσο κόστος μιας μόνο ακύρωσης περίπου στα 1,2 εκατομμύρια δολάρια. Στο σημερινό εμπορικό περιβάλλον, η SpaceX έχει υποστηρίξει σε δικαστική διαμάχη ότι μια ακυρωμένη εκτόξευση μπορεί να κοστίσει περίπου 4 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα. Μια εισβολή drone που αναγκάζει σε επανειλημμένες αναμονές δεν είναι απλή ενόχληση. Μετατρέπεται σε γεγονός άρνησης αποστολής, με συνέπειες που ξεπερνούν το διαστημόπλοιο στην εξέδρα και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία των αμερικανικών ζωνών εκτόξευσης σε μια ολοένα πιο ανταγωνιστική παγκόσμια αγορά.

Τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν

Η αμερικανική διαστημική βιομηχανία εκτοξεύσεων πρέπει να κινηθεί ταυτόχρονα σε τρία μέτωπα.

Μέτωπο 1: Δημιουργία κοινής επιχειρησιακής εικόνας. Όταν εμφανίζεται ένα drone κατά τη διάρκεια της αντίστροφης μέτρησης, κανένας μεμονωμένος αισθητήρας δεν καταγράφει τα πάντα. Το ραντάρ μπορεί να χάσει μικρούς, χαμηλά ιπτάμενους στόχους. Η ανίχνευση μέσω RF δεν μπορεί να εντοπίσει drones που πετούν βάσει προγραμματισμένης διαδρομής GPS χωρίς ενεργό ραδιοζεύξη. Ωστόσο, ένας ακουστικός αισθητήρας, για παράδειγμα, μπορεί να ανιχνεύσει τον θόρυβο των ρότορων από αυτά τα drones. Κάθε τεχνολογία έχει περιορισμούς, και ακριβώς γι’ αυτό η λύση είναι μια πολυεπίπεδη άμυνα ενσωματωμένη σε ένα Common Operating Picture (COP), ένα ενιαίο περιβάλλον που συγκεντρώνει όλους τους αισθητήρες σε μία οθόνη για ταυτόχρονη χρήση από την ασφάλεια της ζώνης, τις δυνάμεις ασφαλείας, τους ελεγκτές της FAA και τις αρχές επιβολής του νόμου.

Σήμερα, τα περισσότερα συστήματα αντιμετώπισης drones διαθέτουν δικό τους ιδιόκτητο σύστημα προβολής. Αυτό σημαίνει ότι οι υπεύθυνοι άμυνας μπορεί να αναγκάζονται να παρακολουθούν πολλαπλές οθόνες και να προσπαθούν να συνδυάσουν αντικρουόμενα δεδομένα, σε ένα περιστατικό που μετριέται σε δευτερόλεπτα. Ένα αποτελεσματικό COP πρέπει να είναι εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων που συνδέει μια πολυεπίπεδη άμυνα σε μια ενοποιημένη και άμεση εικόνα. Ο στόχος είναι μια αλυσίδα υποστήριξης αποφάσεων που να μπορεί να εντοπίζει, να αξιολογεί και να δρα πριν ένα drone οδηγήσει σε ακύρωση της αντίστροφης μέτρησης. Δηλαδή να αντιμετωπίζεται πριν καν απογειωθεί το drone, και όχι αφού έχει ήδη προκαλέσει καθυστέρηση.

Για να επιτευχθεί αυτό απαιτούνται ασκήσεις σχεδιασμένης αντιμετώπισης, καθορισμένα σημεία λήψης αποφάσεων και δοκιμές που ελέγχουν τις αντιδράσεις σε ρεαλιστικές συνθήκες, όχι μόνο σε θεωρητικές συζητήσεις. Είναι αναγκαίες και ασκήσεις με live red team που επιβεβαιώνουν πόσο χρόνο χρειάζονται οι ηγέτες για να αντιδράσουν.

Μέτωπο 2: Αξιολόγηση των τρωτών σημείων και του κινδύνου, ώστε να επιλεγούν τα κατάλληλα εργαλεία και σχέδια αντίδρασης. Κάθε ζώνη εκτόξευσης χρειάζεται μια Drone Vulnerability and Risk Assessment (DVRA) ως μέρος μιας ευρύτερης ολοκληρωμένης ανάλυσης απειλών και τρωτότητας. Η DVRA εντάσσεται σε μια αξιολόγηση των πιο εκτεθειμένων υποδομών, των πιο πιθανών διαδρόμων προσέγγισης drones και των κενών που υπάρχουν στις τρέχουσες άμυνες κρίσιμων υποδομών. Στις εγκαταστάσεις εκτόξευσης, αυτό είναι πιο σύνθετο απ’ ό,τι σε μια τυπική στρατιωτική βάση. Τα διαστημικά συγκροτήματα εκτόξευσης στις ζώνες Eastern και Western βρίσκονται στην άκρη του νερού, πράγμα που σημαίνει ότι οι προσεγγίσεις drones από τη θάλασσα αποτελούν διαδρομή που οι επίγειοι αισθητήρες ίσως δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως. Μια σωστή DVRA χαρτογραφεί αυτή την έκθεση και σχεδιάζει πολυεπίπεδη άμυνα για να την αντιμετωπίσει. Η DVRA βοηθά επίσης να δημιουργηθούν επικαλυπτόμενες καλύψεις αισθητήρων που μειώνουν τα κενά και εξαλείφουν τα μοναδικά σημεία αστοχίας.

Τα αποτελέσματα της DVRA θα βοηθήσουν επίσης στην εκπόνηση Drone Emergency Response Plans, δοκιμασμένων σχεδίων δράσης και τυποποιημένων διαδικασιών που καθορίζουν ποιος παίρνει αποφάσεις σε κάθε φάση ενός περιστατικού με drone, ποιες ενέργειες επιτρέπονται πριν και κατά τη διάρκεια της αντίστροφης μέτρησης σε σύγκριση με το μετά την εκτόξευση στάδιο, πώς διασφαλίζονται τα αποδεικτικά στοιχεία για δίωξη και πώς γίνεται ο συντονισμός μεταξύ της ζώνης, της αστυνομίας και της ασφάλειας της εγκατάστασης. Όταν ένα drone εμφανίζεται πάνω από την εξέδρα δέκα λεπτά πριν την εκτόξευση, κανείς δεν πρέπει να προσπαθεί να αποφασίσει εκείνη τη στιγμή τι ισχύει.

Μέτωπο 3: Κατανόηση του νομικού πλαισίου και πίεση για όλες τις αναγκαίες εξουσίες. Ο εντοπισμός χωρίς την εξουσία παρέμβασης είναι απλώς ακριβή επιτήρηση και τίποτε περισσότερο. Αυτή τη στιγμή, μόνο ορισμένες ομοσπονδιακές υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων το Υπουργείο Άμυνας, το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το Υπουργείο Ενέργειας και η CIA, έχουν την εξουσία να λαμβάνουν μέτρα αντιμετώπισης κατά drones, και οι αρμοδιότητες αυτές συνοδεύονται από απαιτήσεις συντονισμού που δεν ταιριάζουν στην πίεση χρόνου των επιχειρήσεων εκτόξευσης. Αντιμέτρα που λειτουργούν σε άλλα περιβάλλοντα μπορεί να μην είναι χρήσιμα σε μια ζώνη εκτόξευσης. Κατά τη διάρκεια της έξαρσης εισβολών drones στη Langley Air Force Base το 2023, οι αξιωματούχοι εξέτασαν επιλογές παρεμβολής και κατευθυνόμενης ενέργειας, αλλά τις απέρριψαν επειδή η παρεμβολή θα μπορούσε να διακόψει κλήσεις στο 911 και τη λειτουργία άλλων αεροσκαφών. Οι ίδιοι περιορισμοί ισχύουν και στις ζώνες εκτόξευσης, όπου τα μέτρα αντιμετώπισης δεν μπορούν να επηρεάσουν την τηλεμετρία, τα συστήματα ασφαλείας της ζώνης ή τις επικοινωνίες.

Η NASA πραγματοποιεί επανδρωμένες εκτοξεύσεις στο Kennedy Space Center, δίπλα στη Cape Canaveral Space Force Station, και δεν έχει νομοθετική εξουσία για εφαρμογή μέτρων αντιμετώπισης κατά UAS. Αν ένα drone εμφανιστεί πάνω από εξέδρα της NASA κατά τη διάρκεια αντίστροφης μέτρησης για αποστολή Artemis, η NASA θα πρέπει να βασιστεί στη Space Force που βρίσκεται δίπλα για να δράσει εκ μέρους της ή να αναπτύξει συμφωνία ώστε οι αρμοδιότητες να της μεταβιβαστούν με κάποιον τρόπο μέσω του DOJ ή του DHS. Έχει κατατεθεί σχετική νομοθεσία στη Βουλή για να αντιμετωπίσει το ζήτημα, αλλά δεν έχει εγκριθεί. Το FY2026 NDAA περιλάμβανε ουσιαστική πρόοδο, επεκτείνοντας τις αρμοδιότητες του Υπουργείου Άμυνας και δίνοντας περιορισμένη δυνατότητα αντιμετώπισης UAS σε πολιτειακές και τοπικές αρχές επιβολής του νόμου μέσω του SAFER SKIES Act. Αυτό είναι ένα πολύ σωστό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως το Κογκρέσο πρέπει να κινηθεί πιο γρήγορα, να μειώσει τις γραφειοκρατικές απαιτήσεις συντονισμού που καθυστερούν την άμεση αντίδραση και να δώσει πιο σαφή εξουσία σε όλους τους οργανισμούς που λειτουργούν στις ζώνες εκτόξευσης, συμπεριλαμβανομένης της NASA και των εμπορικών παρόχων εκτόξευσης σε εγκαταστάσεις όπως το SpaceX Starbase στο Brazos Island του Τέξας και το Pacific Spaceport Complex στην Kodiak της Αλάσκας.

Η απειλή δεν μένει στάσιμη

Η τεχνολογία των drones δεν εξελίσσεται σε βάθος ετών, αλλά σε βάθος μηνών. Μεγαλύτερη αυτονομία, χαμηλότερο κόστος ραντάρ και καλύτερες δυνατότητες πλοήγησης αυξάνουν τη δυσκολία αντιμετώπισης. Το περιβάλλον απειλών αλλάζει γρήγορα και οι ζώνες εκτόξευσης πρέπει να προσαρμοστούν ανάλογα.

Η FCC ψηφίζει στις 22 Ιουλίου σχέδιο για την αδειοδότηση δορυφόρων

ΤΑΜΠΑ, Φλόριντα — Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) αναμένεται να ψηφίσει στις 22 Ιουλίου επί ενός σχεδίου που αναμορφώνει τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων για δορυφόρους, με στόχο τη δημιουργία μιας «γραμμής παραγωγής αδειοδότησης» που θα μπορεί να ανταποκριθεί στα ολοένα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα σχέδια αστερισμών.

Η Space Modernization Order θα αντικαταστήσει το μακροχρόνιο πλαίσιο των κανονισμών Part 25 για το διάστημα και τους επίγειους σταθμούς της FCC με ένα νέο Part 100, αναθεωρώντας τους κανόνες για τους γύρους επεξεργασίας, τη διάρκεια των αδειών, τις απαιτήσεις για εγγυητικές επιστολές και άλλες διαδικασίες υποβολής αιτήσεων.

Το σχέδιο προβλέπει λιγότερη γραφειοκρατία και διευρύνει τους τύπους μικρών τροποποιήσεων άδειας που μπορούν να κάνουν οι πάροχοι χωρίς να χρειάζεται προηγούμενη έγκριση της FCC. Παράλληλα, μειώνει το χρονικό περιθώριο δημόσιας ανακοίνωσης για τις συνηθισμένες αιτήσεις αδειών στις 15 ημέρες από 30 ημέρες, εκτός αν ο νόμος απαιτεί μεγαλύτερο διάστημα.

Η ευρύτερη αναθεώρηση στοχεύει να μεταφέρει ελέγχους που σήμερα μπορεί να διαρκούν χρόνια σε χρονοδιαγράμματα που μετρώνται σε μήνες ή εβδομάδες, ώστε να στηριχθούν οι αστερισμοί καθώς ανανεώνουν και αναβαθμίζουν δορυφόρους.

Για να μειωθεί ο κίνδυνος συγκρούσεων, καθώς όλο και περισσότεροι δορυφόροι συνωστίζονται στη χαμηλή γήινη τροχιά (LEO), το σχέδιο θα απαιτεί από τους παρόχους να μοιράζονται δεδομένα παρακολούθησης δορυφόρων με εγκεκριμένο πάροχο space situational awareness. Ζητεί επίσης σχόλια για τη δημιουργία ενός πλαισίου πειραματικής αδειοδότησης στο διάστημα, καθώς και για άλλες μεταρρυθμίσεις στις αιτήσεις για διαστημικούς και επίγειους σταθμούς.

Η κίνηση ακολουθεί Notice of Proposed Rulemaking που εκδόθηκε τον Οκτώβριο και περιέγραφε επίσης μια ταχύτερη διαδικασία επεξεργασίας με περίοδο δημόσιας ανακοίνωσης επτά ημερών, αλλά αυτό δεν περιλαμβάνεται στο σχέδιο που θα τεθεί σε ψηφοφορία στην επόμενη ανοιχτή συνεδρίαση της FCC.

Ο πρόεδρος της FCC, Brendan Carr, δήλωσε ότι η απόφαση θα ενισχύσει τη διαστημική οικονομία των ΗΠΑ, καθώς η LEO γίνεται ολοένα και πιο στρατηγική για εμπορικά και κυβερνητικά δορυφορικά συστήματα.

«Η σωστή ρυθμιστική βάση θα καθορίσει αν η Αμερική θα κερδίσει αυτό το Space Race 2.0», ανέφερε ο Carr σε δήλωσή του.

«Γι’ αυτόν τον λόγο η υπηρεσία ξεκίνησε πέρυσι μια διαδικασία για να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επεξεργαζόμαστε τις δορυφορικές και επίγειες λειτουργίες. Ολοκληρώνουμε αυτή την προσπάθεια με τη Space Modernization Order μας — μια απόφαση που θα περάσει από τις ειδικές εξετάσεις σε μια σταθερή, προβλέψιμη και αντικειμενική διαδικασία γραμμής παραγωγής».

Ωστόσο, αν εγκριθεί, οι εκκρεμείς αιτήσεις για τους τεράστιους αστερισμούς τροχιακών κέντρων δεδομένων που έχουν προταθεί έως τώρα φέτος, όπως τα σχέδια της SpaceX για έως και ένα εκατομμύριο δορυφόρους που θα στηρίξουν την αυξανόμενη ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη, δεν θα υπάγονται στα αναθεωρημένα χρονοδιαγράμματα και τις διαδικασίες επεξεργασίας του σχεδίου.

Η απόφαση έρχεται επίσης τη στιγμή που το Κογκρέσο εξετάζει το Satellite and Telecommunications Streamlining Act, το οποίο θα επέβαλλε προθεσμίες και άλλες μεταρρυθμίσεις στη διαδικασία αδειοδότησης δορυφόρων της FCC.

Νέα δημοπρασία για τη C-band

Η FCC αναμένεται επίσης να ψηφίσει στις 22 Ιουλίου κανόνες που θα επιτρέψουν στον ρυθμιστή να δημοπρατήσει το επόμενο έτος 160 megahertz (MHz) του upper C-band στην περιοχή 3,98-4,14 gigahertz.

Το φάσμα, που βρίσκεται κοντά στις συχνότητες στις οποίες βασίζονται τα ραδιοϋψόμετρα των αεροσκαφών, χρησιμοποιείται κυρίως από την πολυτροχιακή εταιρεία SES με έδρα το Λουξεμβούργο για τη διανομή τηλεοπτικών υπηρεσιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Θα ήταν η πρώτη δημοπρασία νέου εμπορικού φάσματος της FCC εδώ και πέντε χρόνια, είπε ο Carr.

«Αυτή η κίνηση θα διευρύνει την πρόσβαση σε πολύτιμο mid-band φάσμα για υπηρεσίες ασύρματης επικοινωνίας επόμενης γενιάς και θα αυξήσει τις ταχύτητες για τους καταναλωτές, διατηρώντας παράλληλα ισχυρές δικλίδες για την ασφάλεια της αεροπορίας», είπε.

«Η δημοπρασία αυτή θα φέρει επίσης δισεκατομμύρια δολάρια στο αμερικανικό Δημόσιο. Η FCC θα μπορούσε να φτάσει σε αυτό το αποτέλεσμα μόνο χάρη στη στενή συνεργασία με πολλούς εμπλεκόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένης της FAA».

Το 2020, η FCC συγκέντρωσε περισσότερα από 80 δισεκατομμύρια δολάρια από τη δημοπράτηση 280 MHz lower C-band στη Verizon, την AT&T, την T-Mobile και άλλους επίγειους παρόχους 5G.

Περίπου 13,4 δισεκατομμύρια δολάρια από αυτά τα έσοδα κατευθύνθηκαν στους υπάρχοντες κατόχους φάσματος, κυρίως στη SES και την Intelsat, ώστε να τους ενθαρρύνουν να μεταφέρουν γρήγορα τις υπηρεσίες τους στα υπόλοιπα 200 MHz της C-band και να καλύψουν το κόστος μετεγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων νέων δορυφόρων. Η SES στη συνέχεια εξαγόρασε την Intelsat.

SpaceX διψά για περισσότερα;

Το upper C-band που διατίθεται προς δημοπράτηση θα είναι περισσότερο από 35 φορές μεγαλύτερο από το φάσμα AWS-3 που επαναδημοπρατήθηκε πρόσφατα με βάση το MHz-POP, σημείωσε ο αναλυτής της Raymond James, Ric Prentiss, αναφερόμενος σε έναν δείκτη αποτίμησης που πολλαπλασιάζει το εύρος ζώνης με τον πληθυσμό που καλύπτεται.

Η πώληση των συχνοτήτων AWS-3 συγκέντρωσε συνολικά περίπου 3,57 δισεκατομμύρια δολάρια, όπως ανακοίνωσε η FCC στις 26 Ιουνίου, με τη Verizon να δεσμεύει 3,2 δισεκατομμύρια δολάρια από αυτά για 82 άδειες.

Η δημοπρασία βοήθησε να τακτοποιηθούν υποχρεώσεις που συνδέονταν με τις αποτυχημένες προσφορές της EchoStar για το AWS-3 το 2015, χρόνια πριν η εταιρεία εγκαταλείψει το επίγειο σχέδιο 5G της, μετά από συμφωνία για την πώληση άλλων φασματικών της συμμετοχών στην AT&T και τη SpaceX.

Η SpaceX, που έχει ξοδέψει δισεκατομμύρια δολάρια για την απόκτηση φάσματος της EchoStar προκειμένου να ενισχύσει τις δυνατότητές της απευθείας σε smartphone, κέρδισε μόλις δύο άδειες AWS-3 με περίπου 9 εκατομμύρια δολάρια, έπειτα από ελάχιστο ανταγωνισμό.

Μια επενδυτική εκτίμηση είναι ότι η SpaceX δεν είχε ως στόχο να κερδίσει άδειες, αλλά χρησιμοποιούσε τη διαδικασία για να εξοικειωθεί με τις δημοπρασίες της FCC, είπε ο αναλυτής της New Street Research, David Barden.

Άλλοι θεωρούν ότι η SpaceX ήθελε μόνο μια άδεια για να δοκιμάσει κινητές υπηρεσίες σε πυκνό αστικό περιβάλλον, είπε ο Barden, ή ότι απλώς χρησιμοποίησε την πώληση του AWS-3 ως δοκιμαστική πρόβα για τη δημοπρασία του upper C-band.

Η SpaceX θα μπορούσε επίσης να επιδιώκει να αποκτήσει έναν πάροχο κινητής ή καλωδιακής τηλεφωνίας για να επιταχύνει τις ασύρματες φιλοδοξίες της, αν και ο Barden υποστήριξε ότι μια εξαγορά θα ήταν πιο χρονοβόρα και πιο δαπανηρή διαδρομή από μια συνεργασία με τηλεπικοινωνιακό πάροχο.

«Παρά τη σημερινή τους διαβεβαίωση για επίγειες κινητές προθέσεις στις ΗΠΑ, το να φτάσουν τελευταίοι σε μια κορεσμένη αγορά με το λιγότερο φάσμα δεν μοιάζει με καλή επιχειρηματική ευκαιρία», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην αποτυχημένη προσπάθεια της EchoStar.

Ο Jason Rainbow γράφει για δορυφορικές τηλεπικοινωνίες, χρηματοοικονομικά και εμπορικές αγορές για το SpaceNews. Καλύπτει τη διεθνή διαστημική βιομηχανία ως επιχειρηματικός δημοσιογράφος για περισσότερα από δέκα χρόνια. Προηγουμένως ήταν Group Editor-in-Chief στο Finance Information Group,… Περισσότερα από τον Jason Rainbow

Η επιβράδυνση του AMOC μπορεί να είναι σταδιακή και αναστρέψιμη

Επιστήμονες ανησυχούν ότι η ξαφνική εισροή νερού από το λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας θα μπορούσε να προκαλέσει μη αναστρέψιμη κατάρρευση της Ατλαντικής Μεσημβρινής Ανατρεπτικής Κυκλοφορίας, του γνωστού AMOC. Νέες προσομοιώσεις, όμως, δείχνουν ότι η εξασθένηση του ρεύματος μπορεί να αντιστραφεί αν τα επίπεδα του CO2 υποχωρήσουν ξανά.

Μια απεικόνιση των ωκεάνιων ρευμάτων του Ατλαντικού, βασισμένη σε δορυφορικές εικόνες. KARSTEN SCHNEIDER/SCIENCE PHOTO LIBRARY

Μια απεικόνιση των ωκεάνιων ρευμάτων του Ατλαντικού, βασισμένη σε δορυφορικές εικόνες

KARSTEN SCHNEIDER/SCIENCE PHOTO LIBRARY

Το AMOC θα μπορούσε να αποδυναμωθεί εξαιτίας της μεγάλης εισροής νερού από το λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας, αλλά αυτή η επιβράδυνση θα ήταν σταδιακή και θα αντιστρεφόταν αν η υπερθέρμανση του πλανήτη σταματούσε, σύμφωνα με ένα προηγμένο κλιματικό μοντέλο.

Το AMOC είναι ένα σύστημα ρευμάτων που μεταφέρει ζεστό, αλμυρό, τροπικό νερό στον βόρειο Ατλαντικό, όπου το νερό κρυώνει, βυθίζεται και επιστρέφει προς τα νότια κατά μήκος του βυθού. Το γλυκό νερό από το λιώσιμο του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας φαίνεται ότι αναμειγνύεται με αυτό το πυκνό θαλασσινό νερό και επιβραδύνει την κάθοδό του προς τον πυθμένα.

Πώς η κλιματική αλλαγή έσπρωξε τους ωκεανούς μας στο χείλος της καταστροφής

Καθώς η Γροιλανδία χάνει πλέον 30 εκατομμύρια τόνους πάγου κάθε ώρα, ορισμένοι επιστήμονες φοβούνται ότι το AMOC μπορεί να οδηγηθεί σε απότομη και μη αναστρέψιμη κατάρρευση, βυθίζοντας την Ευρώπη σε συνθήκες σχεδόν Αρκτικής. Μία μελέτη έδειξε ότι το AMOC θα μπορούσε να περάσει ένα σημείο καμπής μέσα σε δεκαετίες.

Όμως, έρευνα μοντελοποίησης από τον Ολιβερ Μέλινγκ του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης στην Ολλανδία και τους συνεργάτες του έδειξε ότι, παρότι η συνεχιζόμενη και ταχεία τήξη της Γροιλανδίας θα μπορούσε να αποδυναμώνει σταδιακά το AMOC υπό συνθήκες υπερθέρμανσης, η μείωση αυτή δεν θα σήμαινε σημείο χωρίς επιστροφή.

«Η συμβατική αντίληψη ότι το λιώσιμο του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας θα μπορούσε να προκαλέσει μια μη αναστρέψιμη κατάρρευση του AMOC στο μέλλον είναι σίγουρα μια υπερβολικά απλοϊκή εικόνα», λέει ο Μέλινγκ. «Το λιωμένο νερό της Γροιλανδίας από μόνο του δεν αρκεί για να ωθήσει το AMOC πέρα από ένα σημείο καμπής».

Ενημέρωση για τον πλανήτη και την κλιματική κρίση, απευθείας στο email σας κάθε μήνα.

Πέρα από τη συμβολή του στο λιώσιμο της Γροιλανδίας, η θέρμανση της ατμόσφαιρας θεωρείται ότι αποδυναμώνει άμεσα το AMOC, επειδή δεν ψύχει το αλμυρό νερό στον βόρειο Ατλαντικό όσο παλαιότερα. Μπορεί επίσης να συγκρατεί περισσότερη υγρασία, η οποία τελικά πέφτει ως βροχή, γλυκαίνοντας το αλμυρό νερό και περιορίζοντας την ανάμειξη των ωκεανών. Αυτή η θέρμανση και η μείωση της αλατότητας επιβραδύνουν τη διαδικασία βύθισης.

Η περισσότερη μοντελοποίηση για τη μελλοντική κλιματική αλλαγή έχει επικεντρωθεί στην επίδραση της ατμοσφαιρικής θέρμανσης στο AMOC και όχι στο λιωμένο νερό της Γροιλανδίας. Το μοντέλο του Μέλινγκ και των συνεργατών του έδειξε ότι η ατμοσφαιρική θέρμανση από μόνη της θα αποδυνάμωνε το AMOC κατά 60% έως το 2300. Αν προστεθεί μια μεγάλη και αυξανόμενη ποσότητα νερού από τη Γροιλανδία, η ισχύς του θα μειωνόταν κατά άλλο 20%.

Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αν τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα μειώνονται κατά 1% τον χρόνο από το 2250, το AMOC θα είχε πλήρως ανακάμψει περίπου έως το 2400. Παρότι αυτή η μοντελοποίηση δεν έχει στόχο να προβλέψει πόσο και πότε θα αλλάξει το AMOC, δείχνει ότι η αυξανόμενη εισροή γλυκού νερού από τη Γροιλανδία δεν θα το ωθήσει πέρα από ένα σημείο καμπής.

Μια μείωση κατά 80% του AMOC θα μπορούσε και πάλι να παγώσει καλλιέργειες στη δυτική Ευρώπη, να καλύψει με πάγο τη Βόρεια Θάλασσα και να διαταράξει τους μουσώνες στις τροπικές περιοχές. Όμως η μελέτη δείχνει ότι η μείωση θα είναι σταδιακή, προβλέψιμη και αναστρέψιμη αν η ανθρωπότητα σταματήσει να καίει ορυκτά καύσιμα, σύμφωνα με τη Λουίζ Σάιμ από το British Antarctic Survey, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.

«Αυτό το πιθανό σενάριο του μέλλοντος, στο οποίο το AMOC πέφτει ξαφνικά, δεν συμβαίνει», λέει. «Αντίθετα… το AMOC εξαρτάται πολύ έντονα και γραμμικά από τις σωρευτικές εκπομπές CO2».

Παρά την ανησυχία, αυτά τα ευρήματα δεν μπορούν να αποκλείσουν ένα σημείο καμπής. Σε προηγούμενη μελέτη του Ρενέ βαν Βέστεν, επίσης στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, και των συνεργατών του, διαφορετικό μοντέλο έδειξε ότι η μαζική τήξη της Γροιλανδίας θα κατέρρεε μη αναστρέψιμα το AMOC. Εκείνο το πείραμα, όμως, πρόσθετε λιωμένο νερό με σταθερό ρυθμό και δεν προσομοίωνε μια αύξηση με την πάροδο του χρόνου, όπως συμβαίνει στον πραγματικό κόσμο.

«Άλλα κλιματικά μοντέλα περνούν το σημείο καμπής υπό τις κλιματικές αλλαγές του 21ου αιώνα, οπότε τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το μοντέλο», λέει ο βαν Βέστεν.

Πέρα από το λιώσιμο της Γροιλανδίας, αρκετές άλλες κλιματικές μεταβολές θα μπορούσαν επίσης να διαταράξουν το AMOC. Για παράδειγμα, γλυκό νερό από το λιώσιμο της Ανταρκτικής θα μπορούσε να αποδυναμώσει την παγκόσμια κυκλοφορία που βασίζεται στην αλατότητα και τη θερμοκρασία, μέρος της οποίας είναι το AMOC. Ωστόσο, αυτές οι επιπτώσεις παραμένουν αβέβαιες. Ανάλογα με τη χρονική στιγμή του λιωσίματος στην Ανταρκτική, αυτό θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη διατήρηση του AMOC.

Η νέα μελέτη είναι «άλλη μία συμβολή στη βάση των στοιχείων, και όχι αυτή που λύνει το ζήτημα του κινδύνου σημείου καμπής του AMOC», λέει ο Τζόναθαν Μπέικερ από το Met Office, την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Science Advances DOI: 10.1126/sciadv.aed2633

Νέα βιβλία επιστημονικής φαντασίας που κυκλοφόρησαν τον Ιούλιο του 2026

Οι φίλοι της επιστημονικής φαντασίας έχουν αυτόν τον μήνα να διαλέξουν από μια ιδιαίτερα πλούσια λίστα νέων τίτλων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ένα νέο μυθιστόρημα Red Dwarf, το πρώτο εδώ και 30 χρόνια, το sci-fi horror του Paul Tremblay και το ταξίδι στον Planet Happy του Riley August.

Ο Chris Barrie ως Arnold Rimmer στο Red Dwarf, σε μια σειρά που οι θαυμαστές μπορούν να ξαναβρούν μέσα από ένα νέο μυθιστόρημα που κυκλοφορεί αυτόν τον μήνα.

Chris Barrie as Arnold Rimmer in Red Dwarf – which fans can revisit in a new novel out this month

Nobby Clark/Popperfoto via Getty Images

Λίγο αργότερα μέσα στον μήνα φεύγω διακοπές, οπότε χαίρομαι που βρίσκω μια πολύ μεγάλη γκάμα από ενδιαφέρουσες νέες ιστορίες επιστημονικής φαντασίας να πάρω μαζί μου. Ανυπομονώ ιδιαίτερα να ξεκινήσω ένα βιβλίο της Sheila Armstrong για παράξενα αρχαία ευρήματα σε έναν βάλτο, αλλά χαίρομαι επίσης για το νέο βιβλίο ενός από τους αγαπημένους μου συγγραφείς, του Paul Tremblay, ακόμη κι αν ακούγεται αρκετά ανησυχητικό. Περιμένω με ενδιαφέρον και τα high-concept θρίλερ, αλλά και την κλασική διαστημική επιστημονική φαντασία που προσφέρεται — χωρίς να ξεχνώ το πρώτο νέο μυθιστόρημα Red Dwarf που κυκλοφορεί εδώ και 30 χρόνια. Fun, fun, fun, in the sun, sun sun.

The Carrier by Ruth Newton

Το βιβλίο θυμίζει λίγο Severance και μοιάζει ιδανικό καλοκαιρινό διάβασμα για όσους αγαπούν ένα καλό high-concept θρίλερ. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα κοντινό μέλλον, όπου μπορείς να αναθέσεις τον συναισθηματικό σου πόνο σε μια βιοτεχνολογική εταιρεία, την Eudaimonia. Ακούγεται καλό, σωστά; Μπορείς να απαλλαγείς από τα ανεπιθύμητα αρνητικά σου συναισθήματα. Όμως το τίμημα το πληρώνει ένας “Carrier” — μια γυναίκα που αμείβεται για να αναλάβει τον δικό σου πόνο. Όταν η Viv πιάνει δουλειά στην Eudaimonia, ανακαλύπτει ακόμα πιο σκοτεινά μυστικά.

Το καλύτερο sci-fi μυθιστόρημα του 2026 μέχρι στιγμής – και άλλα 6 αξιόλογα βιβλία

Η αρθρογράφος επιστημονικής φαντασίας Emily H. Wilson συγκεντρώνει τα αγαπημένα της βιβλία της χρονιάς έως τώρα και ξεχωρίζει ένα ως κορυφαία επιλογή της.

Dead But Dreaming of Electric Sheep by Paul Tremblay

Για αυτό το βιβλίο είμαι ενθουσιασμένος. Έχω αγαπήσει τον Paul Tremblay από τότε που διάβασα το απολύτως τρομακτικό, με επιρροές από τη Shirley Jackson, A Head Full of Ghosts. Αυτή τη φορά ο Tremblay έγραψε ένα έργο AI horror, τοποθετημένο σε ένα κοντινό μέλλον, όπου η πρώην επαγγελματίας gamer Julia δέχεται μια προσωρινή δουλειά: να συνοδεύσει έναν άντρα σε φυτική κατάσταση από την Καλιφόρνια ως την Ανατολική Ακτή. Γιατί βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση; Επειδή στο κεφάλι του έχει εμφυτευτεί ένα AI μυαλό — και είναι παγιδευμένος σε ένα παράξενο, μεταβαλλόμενο τοπίο κόλασης από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει. Μου άρεσε πολύ το ευρηματικό λογοπαίγνιο με τον Philip K. Dick στον τίτλο.

Ο συγγραφέας Paul Tremblay έχει αυτόν τον μήνα ένα sci-fi horror μυθιστόρημα.

Erik Pendzich / Alamy

Earth 7 by Deb Olin Unferth

Το βιβλίο διαδραματίζεται “στο τέλος του κόσμου όπως τον ξέρουμε”, όπως γράφει ο εκδότης του, και ακολουθεί δύο γυναίκες που ερωτεύονται — η μία μεγάλωσε σε ερευνητικό pod βαθιά στον ωκεανό και η άλλη εργάζεται ως μπάρμαν σε πολυτελές θέρετρο, αλλά ίσως είναι και ρομπότ. Μαζί προσπαθούν να “σώσουν ό,τι απέμεινε από τον πλανήτη Γη”, καθώς αυτός σιγά σιγά εξαφανίζεται.

A Planet Called Happy by Riley August

Ο Ellis νιώθει πως κάτι λείπει από τη φαινομενικά τέλεια ζωή του και αποφασίζει να πάει στον ηδονιστικό κόσμο του Planet Happy. Η Nara είναι η υπεύθυνη που έχει αναλάβει να διασφαλίσει ότι ο Ellis θα βρει πράγματι την ευτυχία στο ταξίδι του, όμως ακτιβιστές διακόπτουν την επίσκεψη και οι δυο τους ξεκινούν μαζί μια περιπέτεια.

The Red Mouth by Sheila Armstrong

Το έχω ήδη στο κομοδίνο μου, έτοιμο να το διαβάσω μόλις βρω λίγο χρόνο — είναι το βιβλίο που περιμένω περισσότερο τον Ιούλιο. Η ιστορία ακολουθεί έναν σκύλο που ανακαλύπτει ένα παράξενο κέρατο σε έναν ανακαινισμένο βάλτο, και αυτό οδηγεί στην αποκάλυψη ότι η τύρφη είναι ένας αρχαίος τόπος θανάτου του Great Irish Elk. Αυτά δεν είναι τα πρώτα ευρήματα στον βάλτο. Αρχαιολόγοι έχουν ήδη ανακαλύψει προϊστορικούς οικισμούς και το ακρωτηριασμένο σώμα μιας γυναίκας, ηλικίας 2.000 ετών. Και το βαθύ παρελθόν του βάλτου φαίνεται να έχει μια σκοτεινή επιρροή στις ζωές όσων έχουν έρθει σε επαφή μαζί του.

Ένα μυστηριώδες αρχαίο κέρατο βρίσκεται στο The Red Mouth.

JMrocek/Getty Images

A Fugitive’s History of the Known Universe by Nadia Afifi

Ο Azad είναι φυγάς, καταζητούμενος από τις Vitruvian Authorities, αφότου αποκάλυψε τα σκοτεινά μυστικά του πλανήτη του. Αν θέλει πραγματικά να πυροδοτήσει μια εξέγερση, ο Azad χρειάζεται τη βοήθεια μιας διαστημικής πειρατίνας με δική της ατζέντα — και οι δύο τους πρέπει να επιστρέψουν στο παρελθόν.

Red Dwarf: Titan by Rob Grant and Andrew Marshall

Το πρώτο νέο μυθιστόρημα Red Dwarf εδώ και 30 χρόνια είναι πρίκουελ και υπογράφεται από τον συνδημιουργό Rob Grant και τον Andrew Marshall, δημιουργό της κωμικής σειράς 2point4Children. Η ιστορία τοποθετείται όταν το mining ship Red Dwarf βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη σελήνη του Κρόνου, τον Τιτάνα, με το πλήρωμα — ανάμεσά τους οι Lister και Rimmer — να σχεδιάζει την επόμενη έξοδό του στη στεριά. Ο Lister, ενδιαφέρον στοιχείο, σκοπεύει να βρει μια γάτα για να τη λαθρεπιβιβάσει στο πλοίο. Όμως τα σχέδια όλων ανατρέπονται όταν φτάνει ένα αινιγματικό μήνυμα από το μέλλον.

Thorns by Gregory Bastianelli

Ένα μείγμα επιστημονικής φαντασίας και τρόμου, που ακολουθεί τη γιατρό Monica Cucinotta, η οποία εργάζεται σε ιταλικό νοσοκομείο στην πρώτη γραμμή ενός θανατηφόρου ιού που προκαλεί την εμφάνιση αγκαθιών στα σώματα των θυμάτων του. Όταν μολύνεται και η ίδια, αναγκάζεται να εγκαταλείψει το νοσοκομείο και να διασχίσει έναν κατεστραμμένο κόσμο για να επιστρέψει στους δικούς της.

Τα καλύτερα νέα βιβλία επιστημονικής φαντασίας του Μαΐου 2026

Νέα επιστημονική φαντασία από μεγάλα ονόματα, όπως οι Ann Leckie, Alan Moore και Martha Wells, είναι μόνο μερικοί από τους ενδιαφέροντες τίτλους που κυκλοφορούν αυτόν τον μήνα.

The Quickening by Claire McGowan

Ακούγεται τρομακτικό — και ευχάριστα σαν Handmaid’s Tale. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε μια εκδοχή της Μεγάλης Βρετανίας που κυβερνάται από το Hope Party, όπου μια σειρά από νέους νόμους έχει επιφέρει μεγάλες αλλαγές, μεταξύ των οποίων την αναδάσωση της υπαίθρου και την προτεραιότητα στα δικαιώματα των παιδιών. Όμως η γονιμότητα παρακολουθείται διαρκώς, ενώ η άμβλωση και η αντισύλληψη απαγορεύονται. Η Kate φοβάται υπερβολικά για να πει οτιδήποτε ενάντια σε αυτές τις νέες νόρμες, αλλά αναγκάζεται να δράσει όταν η κόρη της μένει έγκυος.

Moss’d In Space by Rebecca Thorne

Μου αρέσει η εικόνα αυτού του cozy sci-fi, στο οποίο η Torian αποκτά ένα αρχαίο και εγκαταλελειμμένο διαστημόπλοιο, καλυμμένο με βρύα. Όμως όταν ανεβαίνει στο πλοίο, αποφασισμένη να ξεφύγει από την πιεστική πρώην καπετάνισσά της — και πρώην σύντροφό της — Amelia, ανακαλύπτει ότι το βρύο είναι στην πραγματικότητα ο Moss, ο οργανικός υπολογιστής του πλοίου, και έχει δική του θέληση.

Mind Game by David Arlo

Ακούγεται κάπως γελοίο, αλλά και διασκεδαστικό. Η ιστορία ακολουθεί τον δημιουργό παιχνιδιών Hal, που δουλεύει επί χρόνια πάνω στο “πιο πολυαναμενόμενο βιντεοπαιχνίδι όλων των εποχών”, στο οποίο οι παίκτες μπαίνουν σε μια πλήρως καθηλωτική εικονική πραγματικότητα και ζουν τις φαντασιώσεις τους. Ο Hal χρειάζεται να κάνει μια τελική δοκιμή εκτός πρωτοκόλλου για να δει αν μπορεί πράγματι να πετύχει την απόλυτη εμβύθιση, οπότε το δοκιμάζει πάνω στην οικογένειά του — μόνο για να ανακαλύψει ότι δεν μπορούν να βγουν από το παιχνίδι. Έτσι, μπαίνει κι ο ίδιος μέσα για να τους σώσει και να τους φέρει πίσω στην πραγματικότητα.

Air by Christian Kracht, translated by Daniel Bowles

Ο Kracht έχει βρεθεί στο παρελθόν στη βραχεία λίστα για το International Booker Prize και τώρα ο εκδότης του τον συγκρίνει με την Ursula K. Le Guin και τον Jorge Luis Borges. Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία ενός designer, του Paul, που περπατά στους διαδρόμους ενός server farm στη Νορβηγία — μέχρι που εξαφανίζεται σε ένα blackout. Την ίδια ώρα, σε έναν άλλο χρόνο και τόπο, ένας άντρας ξυπνά σε ένα δάσος και ένα νεαρό κορίτσι τον βοηθά να φτάσει σε έναν παγωμένο οικισμό. Ακούγεται πραγματικά ιδιαίτερα ενδιαφέρον.

Τα καλύτερα νέα βιβλία επιστημονικής φαντασίας του Ιουνίου 2026

Υπάρχει άφθονη ενδιαφέρουσα sci-fi παραγωγή αυτόν τον μήνα, είτε πρόκειται για ηλιακές πόλεις από τον Adrian Tchaikovsky είτε για ένα παράξενο μέλλον από τον M. John Harrison.

Fervor by Meg Smitherman

Μια γοτθική νουβέλα επιστημονικής φαντασίας, στην οποία η διαπλανητική μεταφορέας Midonia αναλαμβάνει να μεταφέρει τη Sister Irena σε έναν πλανήτη όπου οι άνθρωποι λατρεύουν μια θεότητα γνωστή ως Anguish. Όταν όμως το σκάφος τους ακινητοποιείται από μια ηλιακή έκλαμψη, η Midonia εγκλωβίζεται στον πλανήτη, όπου μια παράξενη φωνή αρχίζει να εισβάλλει στο μυαλό της τη νύχτα.

Affairs of State by Calvin James

Υπόσχεται και ρομαντισμό και επιστημονική φαντασία αυτή η ιστορία για τον junior supply officer Levar, ο οποίος καλείται να υπηρετήσει ως διπλωμάτης στις ειρηνευτικές συνομιλίες επειδή είχε κάποτε σχέση με μια Imperial baroness. Στη συνέχεια ανακαλύπτει ότι μια πρώην αγαπημένη του, η Astrid, είναι στην πραγματικότητα ο Demon Emperor, και τα αισθήματά τους παραμένουν πολύ ζωντανά.

Όταν κάνετε αγορά μέσω των συνδέσμων σε αυτή τη σελίδα, λαμβάνουμε προμήθεια.

Εγγραφείτε για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα στο inbox σας νέες προτάσεις ανακάλυψης. Θα σας κρατάμε επίσης ενήμερους για εκδηλώσεις του New Scientist και ειδικές προσφορές.

1...124125126...1,657Page 125 of 1,657