Μια μορφή φυτικής ίνας που ενισχύει την απελευθέρωση της ορμόνης GLP-1, η οποία μειώνει την πείνα, εγκρίθηκε ως ασφαλής από ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή και θα μπορούσε να προστεθεί σε τρόφιμα μέσα στον επόμενο χρόνο.
Προϊόντα όπως ψωμιά, smoothies και δημητριακά που θα εμπλουτίζονται με τη συγκεκριμένη ίνα ενδέχεται σύντομα να κυκλοφορήσουν στην αγορά.
Η φυτική ίνα αυτή διεγείρει την απελευθέρωση ορμονών που περιορίζουν την όρεξη, όπως η GLP-1, οι οποίες μπορούν να αποτρέψουν την αύξηση βάρους, και πλέον έχει εγκριθεί ως ασφαλής για κατανάλωση από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρήση της σε τρόφιμα.
«Δείξαμε σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή σε μεσήλικες ότι, όταν καταναλώνεται καθημερινά, αποτρέπει την αύξηση βάρους», λέει ο Gary Frost από το Imperial College London. «Στους νέους, αν και δεν βλέπεις επίδραση στο σωματικό βάρος, βλέπεις αλλαγή στη σύσταση του σώματος. Αυτοί οι νέοι κατέληξαν με μεγαλύτερη άλιπη μάζα σώματος».
Τα άτομα που τρώνε πολλή φυτική ίνα περνούν περισσότερο χρόνο σε βαθύ ύπνο.
Οι διαιτητικές ίνες αποτελούνται από μόρια που ο οργανισμός μας δεν μπορεί να διασπάσει, αλλά μπορούν να τα επεξεργαστούν ορισμένα βακτήρια στο παχύ έντερο. Η διάσπαση των ινών από αυτά τα βακτήρια παράγει λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας. Όταν κάποιος καταναλώνει πολλή φυτική ίνα και το έντερό του «αντιλαμβάνεται» μεγάλη ποσότητα από αυτά τα λιπαρά οξέα, διεγείρεται η απελευθέρωση ορμονών που καταστέλλουν την όρεξη, όπως η PYY και η GLP-1, τη δράση των οποίων μιμούνται φάρμακα για την απώλεια βάρους, όπως το Ozempic.
Το πρόβλημα είναι ότι χρειάζονται πολύ μεγάλες ποσότητες φυτικής ίνας για να ενεργοποιηθεί αυτό το αποτέλεσμα. Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι οι άνθρωποι θα έπρεπε να καταναλώνουν περίπου 80 γραμμάρια φυτικής ίνας, ώστε να παραχθούν αρκετά λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας και να προκληθεί η απελευθέρωση αυτών των ορμονών, λέει ο Douglas Morrison από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης. Πολλές χώρες συνιστούν τουλάχιστον 25 ή 30 γραμμάρια φυτικής ίνας την ημέρα, αλλά οι περισσότεροι δεν φτάνουν αυτό το επίπεδο.
Ωστόσο, μόλις 10 γραμμάρια την ημέρα από τη «ενισχυμένη» ίνα, που ονομάζεται inulin-propionate ester ή IPE, μπορούν να ενεργοποιήσουν αυτό το αποτέλεσμα. Σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή με 60 υπέρβαρα άτομα ηλικίας 40 έως 65 ετών, ο Frost, ο Morrison και οι συνεργάτες τους έδειξαν ότι τα επίπεδα των GLP-1 και PYY στο αίμα αυξήθηκαν μετά από δόση 10 γραμμαρίων IPE και ότι όσοι λάμβαναν IPE έτρωγαν λιγότερο. Μετά από έξι μήνες, κανένας από όσους λάμβαναν IPE δεν είχε πάρει σημαντικό βάρος, ενώ το 17% των ατόμων της ομάδας ελέγχου είχε αυξήσει το βάρος του. Η μόνη παρενέργεια της IPE ήταν η αυξημένη παραγωγή αερίων, κάτι που είναι συνηθισμένο σε δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.
Σε άλλη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή με 270 υπέρβαρα άτομα ηλικίας 20 έως 40 ετών, δεν υπήρξε διαφορά στο σωματικό βάρος μετά από έναν χρόνο ανάμεσα σε όσους έλαβαν IPE και σε όσους δεν έλαβαν. Ωστόσο, η άλιπη μάζα των ατόμων που έπαιρναν IPE αυξήθηκε κατά περισσότερο από ένα κιλό κατά μέσο όρο.
Η IPE δημιουργήθηκε πριν από 15 χρόνια, όταν ο Frost προσπαθούσε να μελετήσει τις επιδράσεις των λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας, όπως το propionate, στο παχύ έντερο. Όμως δεν μπορείς απλώς να τα χορηγήσεις στους ανθρώπους — όχι μόνο έχουν αποκρουστική γεύση, αλλά απορροφώνται πριν φτάσουν στο παχύ έντερο. «Η μόνη σου επιλογή είναι να βάλεις έναν σωλήνα από πάνω ή να βάλεις έναν σωλήνα από κάτω, και καμία από τις δύο λύσεις δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστη», λέει ο Morrison.
Ο Morrison πρόσθεσε το propionate σε μια ίνα που ονομάζεται inulin, δημιουργώντας την IPE. Η inulin είναι ένας κοινός υδατάνθρακας που βρίσκεται σε πολλά φυτά και ήδη λαμβάνεται ευρέως ως συμπλήρωμα.
Η IPE περνά από το στομάχι και το λεπτό έντερο και διασπάται από βακτήρια στο παχύ έντερο. Η ινουλίνη που απελευθερώνεται γίνεται μια κανονική μορφή φυτικής ίνας, ενώ το propionate που απελευθερώνεται βοηθά να ανέβουν τα επίπεδα των λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας αρκετά ώστε να πυροδοτηθεί η απελευθέρωση της GLP-1 και της PYY. «[Το propionate] δίνει ώθηση σε μια δόση φυτικής ίνας», λέει ο Morrison.
Χρειάστηκαν 12 χρόνια για να λάβουν ο Frost, ο Morrison και οι συνεργάτες τους την έγκριση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων. «Δεν γνωρίζω άλλες ακαδημαϊκές ομάδες που να έχουν πάρει κάτι από το εργαστήριο και να το έχουν φέρει σε σημείο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αλυσίδα τροφίμων», λέει ο Frost.
Αν και η έγκριση αυτή αφορά μόνο την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), οι δύο ερευνητές εκτιμούν ότι η βρετανική ρυθμιστική αρχή θα ακολουθήσει σύντομα. Ο Frost και ο Morrison μιλούν ήδη με εταιρείες για την κυκλοφορία προϊόντων που θα περιέχουν IPE, όπως smoothies, δημητριακά και ψωμιά. «Νομίζω ότι μέσα στους επόμενους 12 μήνες αυτό μπορεί σίγουρα να εμφανιστεί στην αγορά της ΕΕ», λέει ο Morrison. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν τη γεύση της πρόσθετης IPE, λέει ο Frost, αλλά ένα πολύ μικρό ποσοστό αντιλαμβάνεται πικρή γεύση.
Ωστόσο, ο Brendan Gabriel από το Πανεπιστήμιο του Aberdeen, στο Ηνωμένο Βασίλειο, λέει ότι τα στοιχεία για τα οφέλη της IPE δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρά. Οι δοκιμές που έδειξαν ότι βοηθούσε στην αποτροπή αύξησης βάρους σε άτομα άνω των 40 ετών αφορούσαν μικρό αριθμό συμμετεχόντων, σημειώνει. Και ενώ η δοκιμή που έδειξε αύξηση της άλιπης μάζας σε άτομα ηλικίας 20 έως 40 ετών είχε μεγαλύτερο δείγμα, η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε δεν έδειξε αν η αυξημένη άλιπη μάζα ήταν μυϊκή ή άλλου είδους μη λιπώδης ιστός, λέει ο Gabriel. «Όμως η κατανάλωση φυτικής ίνας στο πλαίσιο μιας υγιεινής διατροφής, ή σε μορφή συμπληρώματος IPE, μπορεί να έχει και άλλα οφέλη για την υγεία και να υποστηρίζει την υγεία του εντέρου».
Ο Frost λέει ότι η ομάδα ελπίζει να προχωρήσει σε περαιτέρω μελέτες, μεταξύ άλλων για να εξετάσει αν η IPE μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της άλιπης μάζας όταν οι άνθρωποι λαμβάνουν φάρμακα GLP-1, αλλά και αν μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αύξησης βάρους όταν διακόπτουν αυτά τα φάρμακα.
