Ίσως υπάρχει ηφαιστειακή δραστηριότητα στο εσωτερικό του Άρη

Ο Άρης ίσως παραμένει ηφαιστειακά ενεργός, καθώς νέα μελέτη εντόπισε υδροχλώριο κοντά στο Alba Mons, το μεγαλύτερο ηφαίστειο του πλανήτη σε επιφάνεια. Τη μελέτη δημοσίευσαν αστρονόμοι που χρησιμοποίησαν το ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) στο Science Advances.

Η ανίχνευση του αερίου, που οι ερευνητές περιγράφουν ως δυσάρεστο, ενισχύει την εκτίμηση ότι στο εσωτερικό του Άρη συνεχίζονται μαγματικές διεργασίες. Όπως αναφέρουν, «τα αποτελέσματά μας εξηγούνται καλύτερα από συνεχιζόμενες πυριγενείς διεργασίες στο εσωτερικό του Άρη».

Στη Γη υπάρχει και ο λεγόμενος κύκλος του χλωρίου, ο οποίος ξεκινά στα πρώτα στάδια σχηματισμού ενός πλανήτη, όταν το χλώριο διαφεύγει από το εσωτερικό και τροφοδοτείται στη συνέχεια από μεταγενέστερη ηφαιστειακή δραστηριότητα. Επειδή το χλώριο είναι κινητικό και διαλύεται εύκολα, ανακυκλώνεται μέσα σε υλικά όπως ιζήματα, νερό, μόνιμος πάγος και παγοσύννεφα.

Είναι γνωστό ότι ο Άρης ήταν ιδιαίτερα ηφαιστειακά ενεργός πριν από 3,7 έως 3 δισεκατομμύρια χρόνια, στην περίοδο Hesperian, και αργότερα σχημάτισε τα μεγαλύτερα ηφαίστεια του Ηλιακού Συστήματος, ανάμεσά τους και τον Olympus Mons. Σύμφωνα με την πηγή, ο τελευταίος ίσως έδειξε πρόσφατη δραστηριότητα πριν από περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια.

Πολλές περιοχές του κόκκινου πλανήτη εμφανίζουν ενδείξεις πρόσφατης ηφαιστειακής δράσης μέσα στα τελευταία δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, ενώ θερμά ρεύματα στον μανδύα μπορεί να λιώνουν ακόμη και σήμερα τμήματα του εσωτερικού του. Ωστόσο, θερμικά ίχνη, χαρακτηριστικά στην επιφάνεια και θειούχα αέρια ή τα προϊόντα τους έχουν αποδειχθεί δύσκολο να ανιχνευθούν ή να ερμηνευθούν με βεβαιότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το υδροχλώριο, το οποίο μπορεί να διαφεύγει από τη λάβα ακόμη και μετά το τέλος των εκρήξεων. Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης ότι σε μετεωρίτες, πετρώματα και ρεγόλιθο του Άρη έχουν εντοπιστεί αυξημένες αναλογίες χλωρίου σε σύγκριση με τη Γη.

Η ομάδα κατέγραψε πολλαπλές ανιχνεύσεις υδροχλωρίου πάνω από ραγισμένο έδαφος κοντά στο Alba Mons, στο βόρειο τμήμα του Θαρσείου Πλατώ, μια περιοχή με πρόσφατη και πιθανώς συνεχιζόμενη υπόγεια δραστηριότητα. Παρότι έχουν εντοπιστεί πολλά σήματα υδροχλωρίου σε διαφορετικές εποχές του αρειανού έτους, αρκετά από αυτά φαίνεται να συνδέονται με υδρολογικές και ατμοσφαιρικές διεργασίες του πλανήτη.

Υπάρχουν όμως και ορισμένα σήματα που φαίνεται να προέρχονται από το εσωτερικό του Άρη. Εμφανίζονται στις αρχές του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο, όταν ο Άρης βρίσκεται στο αφήλιο, στο πιο απομακρυσμένο σημείο του από τον Ήλιο. Τότε το βόρειο καλοκαίρι είναι πιο ψυχρό και η ατμόσφαιρα έχει λιγότερη σκόνη και υδρατμούς, κάτι που κάνει πιθανότερη μια μαγματική προέλευση αντί για ατμοσφαιρικά αερολύματα.

Η θέρμανση στις αρχές του καλοκαιριού εξαχνώνει τον πάγο που καλύπτει από πάνω τις ρωγμές, επιτρέποντας στο υδροχλώριο να διαφύγει από ανοίγματα που οδηγούν προς το εσωτερικό του πλανήτη. Οι θερμοκρασίες εκεί μπορούν να πέσουν έως τους -120 βαθμούς Κελσίου (-184 βαθμούς Φαρενάιτ).

«Το Trace Gas Orbiter κατάφερε να βρει το κρίσιμο στοιχείο. Ήταν σαν να ψάχνεις βελόνα σε αχυρώνα», λέει ο συν-επικεφαλής της μελέτης, Ντάνιελ Μeγκέ, πλανητικός επιστήμονας στο Space Research Centre της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών.

«Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι εντόπισε μερικά μόρια από μια ίσως διαλείπουσα πηγή, ενώ κινούνταν συνεχώς σε τροχιά για να παρακολουθεί ολόκληρη την ατμόσφαιρα του Άρη», πρόσθεσε.

Τα σήματα αυτά είναι πολύ αδύναμα, με συγκεντρώσεις της τάξης του ενός δισεκατομμυριοστού. Οι ερευνητές προτείνουν τρεις μη ατμοσφαιρικές εξηγήσεις: βαθιά ηφαιστειακή προέλευση, εκπομπές από λασποηφαίστεια που αλληλεπιδρούν με μάγμα ή αποσύνθεση ενώσεων που περιέχουν χλώριο στην επιφάνεια.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, η τοπική πυριγενής πηγή φαίνεται να δίνει την καλύτερη εξήγηση. Το υδροχλώριο συνδέεται με μικρές ρωγμές που μερικές φορές σχηματίζουν ομάδες σε έκταση δεκάδων χιλιομέτρων και συχνά περιβάλλονται από σκούρους δακτυλίους, ίσως παρόμοιους με εκείνους γύρω από φουμαρόλες στη Γη.

Αν δεν υπήρχε κάτι που να διατηρεί αυτές τις ρωγμές, θα είχαν εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό κάτω από τη συσσώρευση σκόνης ή τις εποχικές παραμορφώσεις του τοπίου. Οι ερευνητές θεωρούν επίσης πιθανό να πρόκειται για καμινάδες υδροθερμικών συστημάτων που συνδέονται με ένα «ηφαιστειακό δίκτυο» βαθιά μέσα στον Άρη.

Αυτό έχει σημασία και για το ερώτημα της ζωής, καθώς τα λιωμένα μάγματα θα μπορούσαν να παρέχουν θερμότητα και θρεπτικά συστατικά για εξωγήινους οργανισμούς. Ο Μeγκέ καταλήγει ότι η αναζήτηση ζωής στον Άρη στις ρωγμές της περιοχής Alba Mons «θα είχε πολύ νόημα», επειδή τα ενεργά υδροθερμικά συστήματα θα μπορούσαν να περιέχουν τα απαραίτητα συστατικά και ενέργεια για μικροοργανισμούς και να τους προστατεύουν από το εχθρικό περιβάλλον της επιφάνειας.

Το ερευνητικό έργο δημοσιεύτηκε στο Science Advances.

Πηγή: sciencealert.com.