Η ηχορύπανση αλλοιώνει την υγεία και τη συμπεριφορά των ζώων

Η ηχορύπανση αλλάζει την υγεία και τη συμπεριφορά των ζώων σε ξηρά και θάλασσα, σύμφωνα με νέα ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Science. Η μελέτη εξετάζει 214 πειραματικές έρευνες σε 177 είδη.

Σε έναν υποθαλάσσιο λειμώνα θαλάσσιας χλόης, μπορεί κανείς να ακούσει τον ίδιο τον ήχο της φωτοσύνθεσης. Την ημέρα, μικροσκοπικές φυσαλίδες οξυγόνου ανεβαίνουν από τα φύλλα προς την επιφάνεια της θάλασσας και ο ήχος τους όταν σπάνε θυμίζει «τρεμάμενα κουδουνάκια», όπως λέει ο Carlos Duarte, έμπειρος δύτης και ειδικός στον ωκεάνιο θόρυβο στο King Abdullah University of Science and Technology στη Σαουδική Αραβία.

Όπως εξηγεί, όταν οι λειμώνες βρίσκονται σε βάθος μεγαλύτερο των 2 μέτρων, οι φυσαλίδες δημιουργούν δονήσεις στην ίδια συχνότητα με τα κουδούνια. Με υδρόφωνο, προσθέτει, θα μπορούσε κανείς ακόμη και να υπολογίσει τον ρυθμό φωτοσύνθεσης.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, αυτό το ακουστικό φαινόμενο πνίγεται από τον θόρυβο που προκαλεί ο άνθρωπος. Σχεδόν κάθε βιοτόπος στη Γη δέχεται ηχορύπανση από πλοία, αυτοκίνητα, αεροπλάνα και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες. Στους ωκεανούς, τα επίπεδα του περιβαλλοντικού θορύβου είναι περίπου 10 φορές υψηλότερα από ό,τι το 1950, σύμφωνα με τον Duarte.

Η νέα μετα-ανάλυση, που δημοσιεύτηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στο Science, κατέληξε ότι η ηχορύπανση αλλοιώνει τουλάχιστον ένα φυσιολογικό, αναπτυξιακό ή συμπεριφορικό χαρακτηριστικό στο 80% των ειδών που μελετήθηκαν. Οι επιπτώσεις καταγράφηκαν σε κάθε τύπο περιβάλλοντος.

Ο Hansjoerg Kunc από το Queen’s University Belfast, που έκανε την ανάλυση μαζί με τον Rouven Schmidt, λέει ότι κάθε οικοσύστημα ή μεγάλος βιότοπος επηρεάζεται από τον θόρυβο. Όπως σημειώνει, σχεδόν σε όλες τις φυσιολογικές αποκρίσεις που εξέτασαν βρέθηκε επίδραση από τον θόρυβο.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι θηρευτές χρειάζεται να εργαστούν 2,5 φορές περισσότερο για να πιάσουν συνολικά 25% λιγότερα θηράματα. Οι νυχτερίδες δαπανούν περισσότερη ενέργεια και κυνηγούν λιγότερο αποτελεσματικά όταν εκτίθενται σε περιβαλλοντικό θόρυβο, ενώ ο θόρυβος από τις μηχανές πλοίων διαταράσσει την επικοινωνία και αποπροσανατολίζει θαλάσσια είδη όπως οι φάλαινες και τα δελφίνια.

Τα ζώα μαθαίνουν επίσης να αποφεύγουν τους θορυβώδεις βιότοπους, κάτι που περιορίζει τον διαθέσιμο χώρο τους και τελικά το μέγεθος των πληθυσμών τους. Τα δελφίνια, για παράδειγμα, αποφεύγουν ενεργά τις θορυβώδεις ακτές, ενώ έχει φανεί ότι οι νυχτερίδες αποφεύγουν δρόμους που ήταν θορυβώδεις κατά τη διάρκεια μιας μοτοσικλετιστικής συγκέντρωσης, πολύ αφότου τα οχήματα είχαν φύγει.

Σε περιοχές με ηχορύπανση, η θνησιμότητα στα ζώα που μελετήθηκαν αυξήθηκε κατά μέσο όρο 138%. Κάποιες φορές ο θάνατος είναι ακαριαίος: οι υποθαλάσσιες εκρήξεις από την έρευνα πετρελαίου και αερίου, για παράδειγμα, μπορούν να προκαλέσουν ρήξη της κολυμβητικής κύστης ενός ψαριού. Άλλες φορές, είναι πιο αργός και επώδυνος, όπως η σταδιακή ασιτία από τη μειωμένη επιτυχία στο κυνήγι.

Δεν επηρεάζονται όλα τα ζώα αρνητικά, επισημαίνει ο Kunc. Κάποιοι θηρευτές μπορεί να ωφελούνται προσωρινά, αν ο ανθρώπινος θόρυβος βγάζει τη λεία τους από την κρυψώνα της.

Ακόμη κι έτσι, λέει, η συνολική επίδραση στο οικοσύστημα παραμένει αρνητική, επειδή διαταράσσεται η φυσική του ισορροπία από εξωτερική πίεση. Όπως εξηγεί, δεν έχει σημασία ποια είδη επηρεάζονται περισσότερο ή λιγότερο, αφού αυτό που πρέπει να αποφευχθεί είναι η αλλοίωση ενός λειτουργικού οικοσυστήματος.

Ο Kunc ζητά να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην προστασία του ηχητικού τοπίου της φύσης, μαζί με τη διατήρηση των φυσικών ενδιαιτημάτων. Υποστηρίζει ότι το ακουστικό περιβάλλον αποτελεί ισχυρή εξελικτική δύναμη και ότι επηρεάζει τη φυσιολογία, την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά των ζώων.

Ήδη γίνονται ορισμένες προσπάθειες. Στις ΗΠΑ, εθνικά πάρκα όπως το Yellowstone έχουν ορίσει ζώνες ησυχίας, οι οποίες μειώνουν τον θόρυβο από τους επισκέπτες κατά 3 έως 5 ντεσιμπέλ, σύμφωνα με τη Rachel Buxton, πρώην στέλεχος της US National Parks Service και σήμερα στο Carleton University στον Καναδά.

Η ίδια θεωρεί ότι μπορούν να γίνουν περισσότερα για τη μείωση της ηχορύπανσης, ειδικά σε προστατευόμενες περιοχές, όπως το κλείσιμο δρόμων σε συγκεκριμένες περιόδους ή η αλλαγή πορείας των αεροσκαφών ώστε να ακολουθούν τα πολυσύχναστα οδικά δίκτυα και να αποφεύγουν τις περιοχές άγριας φύσης.

Φέρνει ως παράδειγμα το Grand Canyon και λέει ότι δεν θα περνούσε από κανέναν η ιδέα να χτιστεί ένα τεράστιο κτίριο στο μέσον του, ενώ ταυτόχρονα υπάρχουν πτήσεις περιήγησης που διασχίζουν συνεχώς τον εναέριο χώρο και γεμίζουν όλη την περιοχή με θόρυβο.

Ο Duarte υποστηρίζει ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί και η ηχορύπανση στη θάλασσα. Ζητά να εφαρμόζονται ακουστικά όρια στις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, κάτι που θα μπορούσε να περιλαμβάνει και όρια θορύβου για τα πλοία και άλλες θαλάσσιες δραστηριότητες.

Νέα τεχνολογία αφήνει ελπίδες για ένα πιο ήσυχο μέλλον. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι τα ηλεκτρικά οχήματα είναι πιο αθόρυβα και, ως εκ τούτου, ενοχλούν λιγότερο τα περισσότερα άγρια ζώα. Αντίστοιχα, τα ηλεκτρικά ταχύπλοα και τα φέρι μποτ θα μπορούσαν να κάνουν τις ακτές πιο ήσυχες για τη θαλάσσια ζωή, λέει ο Duarte.

Η πανδημία covid-19 έδωσε επίσης μια εικόνα για το τι συμβαίνει στη φύση όταν ο θόρυβος μειώνεται. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η ηχορύπανση στους ωκεανούς υποχώρησε κατά 20%, λέει ο Duarte, και καταγράφηκαν ασυνήθιστες εμφανίσεις θαλάσσιας ζωής σε πολυσύχναστες πλωτές οδούς και κοντά σε αστικές ακτές, ενώ οι πόλεις γέμισαν με κελαηδίσματα πουλιών.

Σε αντίθεση με ρύπους που παραμένουν στην ατμόσφαιρα, ο θόρυβος φεύγει αμέσως όταν σταματήσει η πηγή του, επισημαίνει ο Duarte. «Μόλις σταματήσει ο θόρυβος, τα ζώα ξαναπαίρνουν πίσω την προγονική τους περιοχή και το σπίτι τους», λέει.

Πηγή: newscientist.com.