Η ESCAPADE κατευθύνεται προς τον Άρη μετά τις διελεύσεις από τη Γη

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Δύο μικροδορυφόροι της NASA κατευθύνονται προς τον Άρη, αφού ολοκλήρωσαν διελεύσεις από τη Γη σχεδόν έναν χρόνο μετά την εκτόξευσή τους.

Το δεύτερο από τα δύο σκάφη Escape and Plasma Acceleration and Dynamics Explorers, ή ESCAPADE, με το παρατσούκλι Gold, πέρασε από τη Γη στις 6 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής στις 9 Νοεμβρίου, πλησιάζοντας σε απόσταση περίπου 1.050 χιλιομέτρων από τον πλανήτη. Αυτό συνέβη λίγο περισσότερο από 48 ώρες αφότου το πρώτο σκάφος ESCAPADE, το Blue, πραγματοποίησε αντίστοιχη διέλευση σε ύψος περίπου 1.600 χιλιομέτρων.

Στις δύο διελεύσεις, τα σκάφη που κατασκευάστηκαν από τη Rocket Lab ενεργοποίησαν τους κινητήρες τους, αξιοποιώντας την αρχή που είναι γνωστή ως φαινόμενο Oberth για να μεγιστοποιήσουν την απόδοση του ελιγμού. Ήταν η πρώτη φορά που σκάφος της NASA χρησιμοποίησε τέτοια προωθητική διέλευση από τη Γη για να κινηθεί προς τον Άρη.

«Αυτή είναι η πρώτη φορά που η NASA χρησιμοποίησε μια προωθητική διέλευση από τη Γη για να ωθήσει ένα σκάφος προς τον Άρη, και πλέον εκτελέσαμε αυτόν τον ελιγμό δύο φορές, άψογα, μέσα σε δύο ημέρες», δήλωσε η Asal Naseri, υπηρεσιακή αναπληρώτρια διευθύντρια πτήσης στη διεύθυνση ηλιοφυσικής της NASA, σε ανακοίνωση της υπηρεσίας.

Η ESCAPADE ακολουθεί μια μη συμβατική διαδρομή προς τον Άρη. Αντί να εκτοξευτεί μέσα στα σύντομα παράθυρα που ανοίγουν περίπου κάθε δύο χρόνια, η αποστολή εκτοξεύτηκε τον περασμένο Νοέμβριο στη δεύτερη πτήση του New Glenn της Blue Origin. Τα δύο σκάφη παρέμειναν κοντά στο σημείο Λαγκράνζ L-2 του συστήματος Γη-Ήλιος για σχεδόν έναν χρόνο, πριν κάνουν την τελική τους στροφή γύρω από τη Γη και κατευθυνθούν προς τον Άρη.

Η τροχιά αυτή αναπτύχθηκε από την Advanced Space, ώστε να ανοίξουν ευκαιρίες εκτόξευσης για αποστολές στον Άρη και εκτός των παραδοσιακών παραθύρων. «Αυτή η μέθοδος προσφέρει την ευελιξία να εκτοξευτεί κανείς σχεδόν οποιαδήποτε στιγμή και στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει τη βαρύτητα της Γης για να πάρει ώθηση προς τον Άρη, αντί να περιμένει κάθε δύο χρόνια για να εκτοξευτεί απευθείας όταν οι πλανήτες είναι ευθυγραμμισμένοι», δήλωσε ο Jeff Parker της Advanced Space σε ανακοίνωση.

Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, απαιτούσε ακριβή καύση από τον κύριο κινητήρα κάθε σκάφους καθώς περνούσαν από τη Γη. «Αυτές οι καύσεις ήταν κρίσιμες με τον ίδιο τρόπο που είναι μια καύση εισαγωγής σε τροχιά γύρω από τον Άρη», δήλωσε ο Rob Lillis, επικεφαλής ερευνητής της ESCAPADE, στη διάρκεια συνεδρίασης της Mars Exploration Program Analysis Group στις 9 Νοεμβρίου. «Χαίρομαι που μπορώ να αναφέρω ότι πήγαν καλά. Εκτελέστηκαν άψογα.»

Οι ελιγμοί έθεσαν και τα δύο σκάφη σε τροχιές προς τον Άρη, με άφιξη με διαφορά δύο ημερών τον Σεπτέμβριο του 2027. Κάθε σκάφος θα πραγματοποιήσει καύση 11 λεπτών του κύριου κινητήρα του για να μπει σε τροχιά γύρω από τον Άρη και στη συνέχεια θα μεταβεί στην προβλεπόμενη επιστημονική τροχιά του.

Τα δύο σκάφη θα μελετήσουν τον διαστημικό καιρό στον Άρη, εξετάζοντας πώς ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά με τη μαγνητόσφαιρα και την ατμόσφαιρα του πλανήτη. Αρχικά θα πραγματοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους στην ίδια τροχιά, με απόσταση μεταξύ τους έως 30 λεπτά, ώστε να μετρούν μεταβολές του διαστημικού καιρού με την πάροδο του χρόνου. Αργότερα θα περάσουν σε ξεχωριστές τροχιές, με το ένα σκάφος να εστιάζει στον εισερχόμενο ηλιακό άνεμο και το άλλο στις επιπτώσεις του στον Άρη.

Η ESCAPADE είναι η τελευταία αποστολή του προγράμματος SIMPLEx της NASA, δηλαδή Small Innovative Missions for Planetary Exploration, που είχε στόχο να στηρίξει αποστολές πλανητικής επιστήμης χαμηλού κόστους. Η NASA επέλεξε την ESCAPADE για ανάπτυξη το 2019, μαζί με δύο ακόμη αποστολές SIMPLEx, το σκάφος Janus για διελεύσεις από αστεροειδείς και τον τροχιακό ανιχνευτή Lunar Trailblazer.

Ωστόσο, η NASA ακύρωσε το Janus το 2023, αφού καθυστερήσεις στην εκτόξευση της αποστολής του αστεροειδούς Psyche, στην οποία θα ταξίδευε ως δευτερεύον φορτίο, δεν του επέτρεψαν να πραγματοποιήσει τις προγραμματισμένες διελεύσεις από αστεροειδείς. Ο Lunar Trailblazer παρουσίασε βλάβη λίγο μετά την εκτόξευσή του τον Φεβρουάριο του 2025 και η NASA έβαλε επίσημα τέλος στην αποστολή πέντε μήνες αργότερα, αφού οι προσπάθειες ανάκτησής του απέτυχαν.

Δύο προηγούμενες αποστολές SIMPLEx σε κατηγορία cubesat, οι LunaH-Map και Q-PACE, επίσης απέτυχαν μετά την εκτόξευσή τους. Η NASA, επικαλούμενη πιέσεις στον προϋπολογισμό, δεν έχει ζητήσει προτάσεις για νέες αποστολές SIMPLEx και δεν έχει ανακοινώσει σχέδια να το κάνει στο προσεχές διάστημα.

Πηγή: spacenews.com.