Μετάβαση στο περιεχόμενο
Monday 16 November

Το τέλος του σύμπαντος θα μπορούσε να ξεκινήσει από το «τίποτα»

Το τέλος του σύμπαντος θα μπορούσε να ξεκινήσει ξαφνικά από το «τίποτα», γράφει το New Scientist, εξηγώντας ότι αυτό συνδέεται με την πιθανότητα το κενό που γνωρίζουμε να μην είναι το απόλυτα χαμηλότερης ενέργειας κατάσταση.

Στην καθημερινή χρήση, όταν μιλάμε για κενό, εννοούμε έναν χώρο χωρίς τίποτα. Στη φυσική, όμως, το «κενό» είναι μια περιοχή με την ελάχιστη δυνατή ενέργεια, όχι μια περιοχή χωρίς ενέργεια. Όπως σημειώνει το περιοδικό, η άδεια έκταση του διαστήματος φαίνεται ως το καλύτερο παράδειγμα αυτού του κενού που γνωρίζουμε.

Το ενδεχόμενο που εξετάζεται είναι να υπάρχει μια ακόμη χαμηλότερη ενεργειακή κατάσταση, ένα «αληθινό κενό», ενώ το σύμπαν μας να βρίσκεται σε ένα «ψευδές κενό». Σε μια τέτοια περίπτωση, ο κόσμος θα βρισκόταν σε τοπικό ελάχιστο ενέργειας και όχι στο παγκόσμιο.

Η μετάβαση από το ψευδές στο αληθινό κενό ονομάζεται vacuum decay. Για να το εξηγήσει, το New Scientist χρησιμοποιεί την εικόνα ενός αβγού μέσα σε ένα μπολ: το αβγό μπορεί να μείνει στο χαμηλότερο σημείο του μπολ, αλλά αν δοθεί αρκετή ενέργεια, μπορεί να περάσει προς το πραγματικό χαμηλότερο σημείο, δηλαδή το έδαφος.

Στην περίπτωση του σύμπαντος, μια τέτοια μετάβαση θα ξεκινούσε με μια φυσαλίδα. Τα κβαντικά πεδία που γεμίζουν τον χώρο και τον χρόνο ακολουθούν τους νόμους της κβαντομηχανικής και μπορούν, σε σπάνιες περιπτώσεις, να επιτρέψουν κβαντική σήραγγα, δηλαδή ένα σωματίδιο να περάσει μέσα από ένα φράγμα και όχι πάνω από αυτό.

Αν ένα πολύ μικρό σωματίδιο βρεθεί σε αληθινό κενό, μπορεί να δημιουργηθεί μια μικροσκοπική φυσαλίδα χωροχρόνου. Το τι θα συμβεί μετά εξαρτάται από ιδιότητες που δεν είναι γνωστές, όπως η διαφορά ενέργειας ανάμεσα στο αληθινό και το ψευδές κενό και η επιφανειακή τάση της μεμβράνης που χωρίζει τη φυσαλίδα από τον υπόλοιπο χωροχρόνο.

Ανάλογα με αυτά τα χαρακτηριστικά, η φυσαλίδα μπορεί να είναι σχεδόν αμελητέα ή να είναι ασύμβατη με τις θεμελιώδεις δυνάμεις και τα σωματίδια του σύμπαντος όπως το ξέρουμε. Αν είναι πολύ μικρή ή έχει πολύ μεγάλη επιφανειακή τάση, μπορεί απλώς να συρρικνωθεί και να εξαφανιστεί. Αν όχι, μπορεί να επεκταθεί με την ταχύτητα του φωτός και να απορροφήσει ό,τι συναντήσει.

Οι προσομοιώσεις για το τι θα συνέβαινε μέσα σε μια τέτοια φυσαλίδα διαφέρουν στις λεπτομέρειες, αλλά συγκλίνουν στο ότι το σύμπαν μέσα της θα κατέρρεε τελικά πλήρως. Το περιοδικό τονίζει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καταστροφική, ενώ παραμένει άγνωστο αν είναι καν δυνατή.

Η επιβεβαίωση ενός τέτοιου σεναρίου είναι εξαιρετικά δύσκολη. Αν το vacuum decay συμβαίνει, ο πιο πιθανός τρόπος να το μάθουμε θα ήταν να συμβεί πραγματικά, και τότε η φυσαλίδα θα επεκτεινόταν με την ταχύτητα του φωτός, χωρίς να το αντιληφθούμε παρά μόνο τη στιγμή που θα μας είχε ήδη απορροφήσει.

Υπάρχουν, πάντως, ενδείξεις που μπορούν να αναζητηθούν. Οι ακριβείς τιμές ορισμένων σταθερών, από τη μάζα του μποζονίου Higgs έως την ισχύ της ισχυρής δύναμης, μπορούν να δείξουν αν αυτά τα σωματίδια και οι δυνάμεις είναι σταθερά. Οι μετρήσεις όμως δεν είναι ακόμη αρκετά ακριβείς για οριστικό συμπέρασμα.

Σήμερα, οι καλύτερες μετρήσεις φαίνεται να δείχνουν ότι το σύμπαν βρίσκεται πολύ κοντά στο όριο της σταθερότητας. Περαιτέρω βελτίωση στην ακρίβεια των αριθμών αυτών θα μπορούσε να τοποθετήσει την εικόνα προς τη μία ή την άλλη πλευρά.

Μια δεύτερη πιθανότητα είναι να εντοπιστούν μικροσκοπικές φυσαλίδες αληθινού κενού που δεν θα εξαπλώνονται. Τα τελευταία χρόνια, ερευνητές έχουν προτείνει ότι η περιοχή ανάμεσα σε δύο συγκρουόμενες μαύρες τρύπες μπορεί να είναι ένα κατάλληλο σημείο για να εμφανιστούν τέτοιες φυσαλίδες.

Σε αυτή την περίπτωση, οι φυσαλίδες πιθανότατα θα κατέληγαν γρήγορα μέσα στις μαύρες τρύπες και θα περιορίζονταν εκεί. Αν όμως προλάβαιναν να συγχωνευτούν, θα μπορούσαν να σχηματίσουν μικρές μαύρες τρύπες, οι οποίες ίσως να ήταν ανιχνεύσιμες όταν εξατμιστούν.

Το New Scientist καταλήγει ότι η πιθανότητα να βρεθεί κάποια απόδειξη για ένα αληθινό κενό βρίσκεται πολύ μακριά στο μέλλον. Μέχρι τότε, όπως γράφει, ίσως είναι προτιμότερο να χαλαρώσει κανείς με μια ταινία, αντί να σκέφτεται την πιθανή και απρόβλεπτη καταστροφή ολόκληρου του σύμπαντος.

Πηγή: newscientist.com.

Το κείμενο δημιουργήθηκε από GPT 5.0. Δείτε τα AI Editorial Guidelines.

Περισσότερα από Science

Όλα →