Το Guggenheim πούλησε τον πίνακα για $62.000 το 1964 — τώρα μπορεί να φτάσει τα $80 εκατ.

Το «Betonte Ecken» του Wassily Kandinsky επιστρέφει σε δημοπρασία με εκτίμηση $60–80 εκατομμύρια και με εγγύηση ότι θα ξεπεράσει το ρεκόρ του καλλιτέχνη, αναφέρει το CNN. Το έργο είχε πουληθεί το 1964 από το Ίδρυμα Solomon R. Guggenheim για £22.000 (περίπου $62.000 τότε, ή $540.000 σε σημερινά χρήματα).

Περίπου 15 χρόνια μετά τον θάνατο του Solomon R. Guggenheim, το ίδρυμά του έκρινε ότι κατείχε περισσότερους Καντίνσκι απ’ όσους μπορούσε να προβάλει. Το 1964, παρά τη λειτουργία του ομώνυμου μουσείου στο Μανχάταν, έθεσε προς πώληση 50 από τα 170 έργα — τα χαρακτηριστικά, πολύχρωμα και γεωμετρικά αφηρημένα του ζωγράφου — «ελλείψει χώρου».

Ανακοινώνοντας την απόφαση, ο ανιψιός του, Harry F. Guggenheim, είπε πως οι επίτροποι φοβούνταν ότι αλλιώς τα έργα θα έμεναν «στα θησαυροφυλάκιά μας». «Καταλήξαμε ότι αυτή δεν πρέπει να είναι η μοίρα αυτών των πινάκων», πρόσθεσε.

Η πώληση στο Λονδίνο την ίδια χρονιά απέφερε για τα 50 έργα συνολικά £536.580, περίπου $1,5 εκατ. τότε. Πολλά από αυτά έχουν έκτοτε επανεμφανιστεί στην αγορά με πολύ υψηλότερες τιμές. Το «Betonte Ecken» βγαίνει τώρα από τη Christie’s με τιμή εκτίμησης $60–80 εκατ.

«Το Guggenheim είχε τότε μια αμηχανία πλούτου», είπε ο Max Carter, παγκόσμιος επικεφαλής για την τέχνη του 20ού και 21ου αιώνα στη Christie’s. Το ίδρυμα «πούλησε σπουδαία αριστουργήματα, κάτι αδιανόητο σήμερα», πρόσθεσε.

Η Christie’s ανέφερε ότι υπάρχει εγγυητής με προσφορά που υπερβαίνει το ρεκόρ των £37,2 εκατ. ($44,55 εκατ.) που καταβλήθηκε το 2023 για το «Murnau mit Kirche II». Έτσι, το «Betonte Ecken» δεν είναι μόνο υποψήφιο να συντρίψει το ρεκόρ του Καντίνσκι — είναι βέβαιο ότι θα το κάνει.

Η εκρηκτική άνοδος της αξίας του Καντίνσκι αντανακλά τη θέση του στη σημερινή αγορά. Αν και η φήμη του ήταν ήδη εδραιωμένη το 1964, τότε το «Betonte Ecken» ήταν «ακόμη πολύ προωθημένο», είπε ο Carter. «Τώρα έχει γίνει κανωνικό», πρόσθεσε, χαρακτηρίζοντας τον πίνακα «ουσιωδώς Καντίνσκι». «Αν ρωτούσατε στον δρόμο τους πρώτους 10 που έχουν ακουστά τον Καντίνσκι να κλείσουν τα μάτια και να περιγράψουν ένα αριστούργημά του, θα ήταν αυτό».

Μεγάλη μορφή της γέννησης της αφαίρεσης στη δεκαετία του 1910, ο Καντίνσκι ζωγράφισε το «Betonte Ecken» μεταξύ Δεκεμβρίου 1922 και Ιανουαρίου 1923. Είχε επιστρέψει στη Γερμανία μετά από επταετία στη Ρωσία, όπου η τέχνη του ερχόταν όλο και πιο πολύ σε σύγκρουση με την αντιαστική ιδεολογία του νέου σοβιετικού καθεστώτος (αργότερα χαρακτηρίστηκε «εκφυλισμένος» και από τους Ναζί). Δέχτηκε πρόσκληση να διδάξει θεωρία στο Bauhaus της Βαϊμάρης.

Λίγο μετά την άφιξή του, το «Betonte Ecken» αποτυπώνει την έντονα θεωρητική του προσέγγιση στη φόρμα και τη γεωμετρία. Η πολυπλοκότητα, το χρώμα και η σύνθεση «συνθέτουν ό,τι προηγήθηκε», είπε ο Carter. «Για ορισμένους συλλέκτες, αυτή είναι η σπουδαιότερη και σημαντικότερη περίοδός του».

Ο πίνακας παραπέμπει και στον καθοριστικό ρόλο της μουσικής στο έργο του Καντίνσκι. Εκείνος στράφηκε στην τέχνη μετά από συναυλία Βάγκνερ στο Θέατρο Μπολσόι το 1896. «Είδα όλα τα χρώματά μου στο μυαλό· στέκονταν μπροστά στα μάτια μου. Άγριες, σχεδόν τρελές γραμμές σκιαγραφήθηκαν μπροστά μου», έγραψε αργότερα. Πέρα από τις μαύρες γραμμές που θυμίζουν παρτιτούρα, το «Betonte Ecken» είναι «συμφωνικό» και με λιγότερο κυριολεκτική έννοια, είπε ο Carter: «Όταν στέκεσαι μπροστά του, η σχέση όλων αυτών των ετερόκλητων σχημάτων και στοιχείων —που στα χέρια κατώτερου καλλιτέχνη θα ήταν χαοτικά και μπερδεμένα και ίσως ασύνδετα— είναι εξαιρετικά αρμονική. Είναι πραγματικά για τις σχέσεις των μορφών μεταξύ τους».

Ζωγραφισμένο σε τετράγωνο καμβά πάνω από 4,25 πόδια ύψος και πλάτος, το «Betonte Ecken» (στα γερμανικά «τονισμένες γωνίες») είναι ασυνήθιστα μεγάλο για Καντίνσκι. Στην αξία του συμβάλλει και η σχετική σπανιότητα: ένα catalogue raisonné καταγράφει λιγότερους από 1.200 ελαιογραφίες, όταν ένα από τα catalogue raisonnés του Πικάσο περιλαμβάνει πάνω από 16.000 πίνακες και σχέδια. Πολλά από τα έργα του Καντίνσκι βρίσκονται σε ιδρύματα που σήμερα δεν θα τα πωλούσαν.

Ανάμεσά τους και το Guggenheim, που έχει αποκτήσει νέους Καντίνσκι και σήμερα κατέχει πάνω από 150. Μπορεί να έχασε αριστουργήματα μεγάλης αξίας από τον ισολογισμό του, αλλά κράτησε εμβληματικά έργα, όπως το «Komposition VIII». Όπως είχε πει ο ανιψιός του συλλέκτη πριν από τη δημοπρασία του 1964, το ίδρυμα έβγαλε προς πώληση μόνο πίνακες που μπορούσαν «ευλόγως να αποδεσμευτούν χωρίς να μειωθεί το κύρος της μόνιμης συλλογής του μουσείου».

Πηγή: edition.cnn.com.