One in a Million: συγκινητικό ντοκιμαντέρ για τον ξεριζωμό και την ελευθερία

Το One in a Million παρακολουθεί μια Σύρια μητέρα και την κόρη της για μια δεκαετία, καθώς οι Itab Azzam και Jack MacInnes καταγράφουν μια οικογένεια που αλλάζει ριζικά.

Υπάρχει μια συγκλονιστική στιγμή σε αυτό το ντοκιμαντέρ του BBC για πρόσφυγες, όταν η Σύρια μητέρα Nisreen βρίσκεται, φαινομενικά σε απελπιστική κατάσταση, να διασχίζει τα Βαλκάνια με προορισμό τη Γερμανία μαζί με τα τέσσερα παιδιά της και ξαφνικά ξεσπά από χαρά. «Αυτές είναι οι καλύτερες διακοπές που είχα ποτέ! Είναι μια απίστευτη περιπέτεια. Τώρα έχω την ευκαιρία να περπατήσω στη βροχή – το λατρεύω!»

Πεταγμένη νωρίς σε έναν κανονισμένο γάμο και χωρίς να έχει φύγει ποτέ από τη Συρία μέχρι να αναγκαστεί να εγκαταλείψει το Χαλέπι εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου, για τη Nisreen αυτό το άλμα προς το άγνωστο μοιάζει με απόλυτη απελευθέρωση.

Η ταινία των Itab Azzam και Jack MacInnes αποφεύγει τις συνήθεις διχοτομήσεις γύρω από τους πρόσφυγες, δηλαδή ότι αποτελούν είτε εξωτερική απειλή είτε θύματα της Ιστορίας. Αντί για αφηρημένες εικόνες, δίνει μια σύνθετη πραγματικότητα. Εστιάζοντας κυρίως στην πρωτότοκη κόρη της Nisreen, την Israa, σε μια περίοδο 10 ετών από το 2015 έως το 2025, καταγράφει από κοντά πώς ο γεωγραφικός ξεριζωμός και η πολιτισμική απομάκρυνση αναδιαμορφώνουν οικογένειες και ζωές από μέσα προς τα έξω.

Η Israa, 11 ετών τότε στη Σμύρνη της Τουρκίας, είναι ένα κορίτσι που πουλάει στον δρόμο με γρήγορο χαμόγελο και περιμένει να περάσει το Αιγαίο. Παραμένει χαρούμενη μέσα στις ανατροπές, χάρη σε μια οικογενειακή αλληλεγγύη που μοιάζει ακλόνητη. Λίγα χρόνια αργότερα, στην Κολωνία, είναι μια έφηβη που λατρεύει τον Justin Bieber, παίζει ποδόσφαιρο και επαινεί τη δημοκρατία επειδή της δίνει την ελευθερία να κάνει ό,τι θέλει.

Αυτό όμως γίνεται όλο και περισσότερο υπερβολή για τον πατέρα της, τον Tarek, που αποδέχεται την αλλαγή «με όρια» και έτσι δεν γνωρίζει τον μυστικό της φίλο. Αντιδρά έντονα όταν η Israa και η Nisreen βάφονται μπροστά στις κάμερες των δημιουργών, στα γενέθλια της δεύτερης. Η Israa καταρρέει συναισθηματικά. Αλλά σύντομα εκείνος δεν έχει πια κανέναν να ελέγξει, καθώς η Nisreen, που έχει ασπαστεί με φανατισμό τον δυτικό φεμινισμό, τον διώχνει από το σπίτι.

Είναι μια οδυνηρά άμεση απόδειξη της παραγνωρισμένης άλλης πλευράς της συζήτησης για το πώς οι μετανάστες αλλάζουν τις χώρες υποδοχής – και πώς αλλάζουν και οι ίδιοι στη διαδικασία. Μέσα από τον νεαρό άνδρα που γίνεται σύζυγός της, η Israa έρχεται σιγά σιγά σε συμβιβασμό με τη συριακή και μουσουλμανική ταυτότητά της και τελικά επιστρέφει στην Αλεπο, σαν μια σύγχρονη Ιθακησία επιστροφή. Η ζημιά όμως είναι πιο δύσκολο να επουλωθεί για τον κάποτε σεβαστό μάγειρα σάουαρμα, τον Tarek, ο οποίος στη δική του στιγμή αλήθειας παραδέχεται ότι έκανε την οικογένειά του να πληρώσει για την απώλεια του κύρους του. Όπως λέει η κόρη του από την αρχή: «Ο πόλεμος δεν είναι τόσο δύσκολος όσο ό,τι έρχεται μετά».

Η ταινία των Azzam και MacInnes είναι τόσο επιδέξια στο να ξεχωρίζει τα συντρίμμια των χρόνων ώστε να αναδείξει αυτές τις καμπές με μέγιστο αποτέλεσμα, που θα ήθελε κανείς να υπήρχε άλλη μία ώρα για να παρακολουθήσει πιο προσεκτικά τη διαδρομή ως εκεί. Ωστόσο, μένει εντυπωσιακά πιστή τόσο στις εξωτερικές όσο και στις εσωτερικές διαδρομές, αναδεικνύοντας τις σκληρά κερδισμένες μεταμορφώσεις της οικογένειας.

Πηγή: theguardian.com.