Οι νάρκες κατά προσωπικού επιστρέφουν στην Ουκρανία και ανησυχούν τον κόσμο

Οι νάρκες κατά προσωπικού επιστρέφουν στην Ουκρανία και, όπως γράφει το New Scientist, η εξάπλωσή τους απειλεί να επεκταθεί ξανά παγκοσμίως. Το 1997 122 χώρες υπέγραψαν τη Συνθήκη της Οτάβα για την απαγόρευσή τους, όμως το 2026 οι συγκεκριμένες νάρκες κάνουν επανεμφάνιση.

«Αυτά τα πράγματα είναι και φθηνά στην παραγωγή και προσφέρουν ένα επίπεδο πολυπλοκότητας που οι παράγοντες δεν θα μπορούσαν να αναπαράγουν ούτε με εκατονταπλάσιο κόστος πριν από λίγα χρόνια», λέει ο Seán Moorhouse, σύμβουλος στην εξουδετέρωση εκρηκτικών πυρομαχικών.

Οι νάρκες κατά προσωπικού χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες. Οι νάρκες πίεσης, που ζυγίζουν 100 γραμμάρια ή λιγότερο, διασπείρονται συνήθως από αεροσκάφη και έχουν σχεδιαστεί για να ακρωτηριάζουν. Οι μεγαλύτερες θραυσματικές νάρκες τοποθετούνται από στρατιωτικούς μηχανικούς, διαθέτουν συρματόσχοινα-παγίδες και εκτοξεύουν θανατηφόρα θραύσματα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Σύμφωνα με τον Moorhouse, τρεις τεχνολογίες έχουν συμβάλει στην αναβίωση των νάρκων κατά προσωπικού στην Ουκρανία: η τρισδιάστατη εκτύπωση, οι μικροελεγκτές και η μεταφορά με drones.

Η τρισδιάστατη εκτύπωση επιτρέπει σε κάθε μονάδα της πρώτης γραμμής να παράγει τις δικές της νάρκες. Διαφορετικά σχήματα, μεγέθη και χρώματα πολλαπλασιάζονται, κάνοντας τις νάρκες πιο δύσκολο να εντοπιστούν. Ορισμένες, όπως η καμπυλωτή πράσινη Caterpillar, μιμούνται τη βλάστηση. Οι νάρκες σε αστικό περιβάλλον μπορεί να μοιάζουν με κομμάτια τούβλου ή μπετόν.

Οι θραυσματικές νάρκες μπορούν επίσης να ενεργοποιηθούν από μικροελεγκτές συνδεδεμένους με αισθητήρες αντί για συρματόσχοινα-παγίδες. Στην Ουκρανία, ο πιο συνηθισμένος τύπος, με το παρατσούκλι Jonik («μικρός στρατιώτης»), είναι μαγνητικός και αρκετά ευαίσθητος ώστε να ενεργοποιείται από ένα τουφέκι που περνά κοντά. Αισθητήρες μικροκυμάτων Doppler ανιχνεύουν την κίνηση, άλλοι αντιλαμβάνονται τη θερμότητα του σώματος ή τους κραδασμούς. Μια νέα παραλλαγή ενεργοποιείται με την προσέγγιση οποιασδήποτε συσκευής Bluetooth.

Η μεταφορά τόσο των νάρκων πίεσης όσο και των θραυσματικών με drones έχει αλλάξει τα δεδομένα. Τα drones περνούν πολύ πίσω από τις γραμμές για να τοποθετήσουν νάρκες με ακρίβεια σε μονοπάτια και διαδρομές ή γύρω από χαρακώματα, αυξάνοντας την πιθανότητα να βρεθεί κάποιο θύμα σε σχέση με την τυχαία διασπορά. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επιτροπή του ΟΗΕ έχουν αναφέρει ότι ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποιούν drones για να ρίχνουν νάρκες κατά προσωπικού με στόχο αμάχους στην πόλη της Χερσώνας.

Ο συνδυασμός αυτών των τεχνολογιών κάνει τις νάρκες τόσο πιο φονικές όσο και πιο προσιτές. «Η τριάδα της μεταφοράς με drones, της τρισδιάστατης εκτύπωσης και των μικροελεγκτών θα εξαπλωθεί παγκοσμίως», εκτιμά ο Moorhouse.

Δίκτυα στρατιωτών και εθελοντικών ομάδων παράγουν νάρκες σε πρόχειρα εργαστήρια σε γκαράζ στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Η τεχνολογία είναι εύκολο να αναπαραχθεί.

«Αυτές οι απλές συσκευές μπορούν να παραχθούν γρήγορα από οποιαδήποτε ομάδα έχει πρόσβαση σε εκρηκτικά, επιτρέποντας μια σημαντική επέκταση του πολέμου με νάρκες», λέει ο Roy Gardiner από τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Defense Tech for Ukraine.

Οι νάρκες κατά προσωπικού αποτελούν απειλή για τους αμάχους για δεκαετίες μετά το τέλος μιας σύγκρουσης. Όταν υπογράφηκε η Συνθήκη της Οτάβα, αυτός ο μακροχρόνιος κίνδυνος υπερίσχυε οποιασδήποτε στρατιωτικής αξίας. Ο υπολογισμός φαίνεται να έχει αλλάξει. Η Ουκρανία ανέστειλε την εφαρμογή της συνθήκης και άλλες χώρες έχουν επίσης αναθεωρήσει τη στάση τους.

«Τώρα βλέπουμε πέντε χώρες να αποχωρούν από τη Συνθήκη της Οτάβα [Πολωνία, Φινλανδία, Λετονία, Λιθουανία και Εσθονία], κάτι που δείχνει ότι οι νάρκες έχουν κάποια χρησιμότητα», λέει ο Moorhouse.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι υπηρεσίες αποναρκοθέτησης πρέπει να κινηθούν επειγόντως για να προσαρμοστούν στις προκλήσεις των νέων ναρκών κατά προσωπικού και να επικαιροποιήσουν τα προγράμματα εκπαίδευσης και ενημέρωσής τους. Η τεχνολογία ίσως βοηθήσει, με drones που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη να αρχίζουν να παίζουν ρόλο στον εντοπισμό και την εξουδετέρωση ναρκών. Ωστόσο, ο Moorhouse προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος από τις νάρκες κατά προσωπικού αυξάνεται και δεν μειώνεται, ενώ πολλά κράτη και μη κρατικοί δρώντες είναι πιθανό να υιοθετήσουν αυτά τα φθηνά, προσβάσιμα και αποτελεσματικά όπλα, παρά το ανθρώπινο κόστος.

Πηγή: newscientist.com.