Ο μεγαλύτερος παγετώνας του κόσμου, ο Thwaites στην Ανταρκτική, καταρρέει ήδη με ανησυχητικό ρυθμό εξαιτίας της θέρμανσης των ωκεανών, με σοβαρές συνέπειες για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας παγκοσμίως. Νέα μελέτη δείχνει ότι θα συνεχίσει να χάνει πάγο για τουλάχιστον τα επόμενα 150 χρόνια, ακόμη και στο αδύνατο σενάριο των εξαιρετικά ψυχρών ωκεανών.
Αυτό σημαίνει ότι η μελλοντική απώλεια πάγου από τον παγετώνα είναι αναπόφευκτη, ακόμη και στα πιο αισιόδοξα σενάρια περιορισμού της κλιματικής αλλαγής.
Ο παγετώνας, που έχει αποκτήσει το προσωνύμιο «παγετώνας της καταστροφής», έχει περίπου το μέγεθος της Μεγάλης Βρετανίας ή της Φλόριντα. Μαζί με τον γειτονικό παγετώνα Pine Island, αποτελεί την περιοχή της Ανταρκτικής που χάνει τον περισσότερο πάγο, κυρίως λόγω της τήξης που προκαλούν τα θερμότερα νερά των ωκεανών.
Η προσπάθεια να γίνει κατανοητό πώς και πότε θα καταρρεύσει ο Thwaites
«Οι παγετώνες Pine Island και Thwaites είναι αυτή τη στιγμή οι μεγαλύτεροι συντελεστές της ανόδου της στάθμης της θάλασσας στην Ανταρκτική και χάνουν πάγο με αυξανόμενο ρυθμό», λέει η Rosie Williams από το British Antarctic Survey.
Αν ο παγετώνας Thwaites καταρρεύσει πλήρως, αναμένεται να προκαλέσει ευρύτερη απώλεια του στρώματος πάγου που καλύπτει τη Δυτική Ανταρκτική, οδηγώντας σε καταστροφική άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά 5 μέτρα. Η κατανόηση της μελλοντικής του συμπεριφοράς είναι, επομένως, κρίσιμη.
Για να το εξετάσουν, η Williams και οι συνεργάτες της «έκαναν κάτι αρκετά παράτολμο», όπως λέει η ίδια. Σε τρία διαφορετικά υπολογιστικά μοντέλα του στρώματος πάγου, απενεργοποίησαν όλη την τήξη που προκαλείται από τον ωκεανό — μια αδύνατη συνθήκη στην πραγματικότητα, ακόμη και στα πιο ακραία σενάρια ψύξης των ωκεανών — και παρακολούθησαν τι θα συνέβαινε τα επόμενα 150 χρόνια. Στόχος ήταν να φανεί η μελλοντική πορεία των παγετώνων Thwaites και Pine Island, ακόμη και χωρίς θερμότερους ωκεανούς.
Το αποτέλεσμα ήταν απρόσμενο. Οι δύο παγετώνες ακολούθησαν αντίθετες πορείες. Ο παγετώνας Pine Island άρχισε να προελαύνει ξανά και έγινε πιο σταθερός. «Αλλά με τον Thwaites βρήκαμε κάτι πολύ διαφορετικό», λέει η Williams. Σε όλη τη διάρκεια των 150 ετών των προσομοιώσεων, ο παγετώνας συνέχισε να χάνει πάγο, παρότι ο ρυθμός της απώλειας επιβραδύνθηκε με τον χρόνο. «Η γενική μας εκτίμηση ήταν… ότι αν σταματούσες αυτή την τήξη από τον ωκεανό, ο πάγος θα μπορούσε να παχύνει και να επεκταθεί ξανά. Είναι κάπως απρόσμενο ότι ο παγετώνας Thwaites δεν μπορεί να το κάνει αυτό».
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο Thwaites εξακολουθεί να επηρεάζεται από ακραίες συνθήκες El Niño της δεκαετίας του 1940, οι οποίες αποσταθεροποίησαν τους παγετώνες της Ανταρκτικής και ξεκίνησαν την υποχώρησή τους. «Βλέπουμε ακόμα σήμερα να εξελίσσεται αυτή η επίδραση στον Thwaites. [Οι παγετώνες] κινούνται πολύ αργά. Έχουν μεγάλη μνήμη», λέει η ίδια.
Πέρα από αυτό, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή πιθανότατα έχει επιταχύνει την τήξη, λέει ο Ted Scambos από το University of Colorado Boulder, ο οποίος δεν συμμετείχε στην ανάλυση. «Η θερμότητα των ωκεανών που μεταφέρθηκε στη βάση του πάγου… τα τελευταία τέσσερα περίπου δεκαετίες, ως αποτέλεσμα της ανθρωπογενούς θέρμανσης, έχει οδηγήσει το σύστημα Thwaites σε μια εγγενώς ασταθή διαμόρφωση», σημειώνει.
Ο θερμότερος ωκεανός οδηγεί σε «αλλαγή καθεστώτος» στους πάγους της Ανταρκτικής
Παρότι η μελλοντική απώλεια πάγου μοιάζει πλέον δεδομένη, αυτό δεν σημαίνει ότι οι προσπάθειες για περιορισμό της κλιματικής αλλαγής και της θέρμανσης των ωκεανών είναι μάταιες. «Ακριβώς το αντίθετο», λέει η Williams. «Στο σενάριο μηδενικής τήξης, [ο παγετώνας Thwaites] εξακολουθεί να χάνει πάγο, αλλά όσο περισσότερη θέρμανση υπάρχει στον ωκεανό, τόσο πιο γρήγορα χάνεται αυτός ο πάγος. Άρα είναι ακόμα απολύτως απαραίτητο να μειώσουμε τις εκπομπές μας και να ελέγξουμε τον ρυθμό της απώλειας πάγου».
«Κάθε κλάσμα του βαθμού μετράει πραγματικά όταν προσπαθούμε να διατηρήσουμε αυτούς τους παγετώνες στο μέλλον, κάτι που αφορά όλους μας, σε ό,τι έχει να κάνει με την παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας», λέει η Williams.
Η θερμοκρασία του ωκεανού δίπλα στον παγετώνα Thwaites προβλέπεται να αυξηθεί με τριπλάσιο ρυθμό από τον ιστορικό σε όλη τη διάρκεια του 21ου αιώνα, οδηγώντας σε μεγαλύτερη τήξη του πάγου. Ο μεγάλος φόβος είναι ότι αυτό μπορεί να πυροδοτήσει ένα σενάριο ανεξέλεγκτης κατάρρευσης του Thwaites, το οποίο με τη σειρά του θα προκαλούσε την κατάρρευση ολόκληρου του Δυτικού Ανταρκτικού Παγετώνα, σε μια διαδικασία που ονομάζεται marine ice sheet instability.
Το επιπλέον τμήμα πάγου του μεγαλύτερου παγετώνα του κόσμου, του Thwaites στην Ανταρκτική, αποκολλάται, με ανησυχητικές συνέπειες για την παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας
Σε αυτό το σημείο, η μελέτη της Williams και των συνεργατών της προσφέρει μια μικρή ελπίδα. «Δεν έχουμε περάσει το σημείο χωρίς επιστροφή», λέει ο Mattieu Morlighem από το Dartmouth College, New Hampshire, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Στο καλύτερο σενάριο… αν σταματήσει η τήξη από τον ωκεανό, ο Thwaites δεν… οδηγεί σε κατάρρευση του Δυτικού Ανταρκτικού Παγετώνα».
Το μεγάλο ερώτημα για το μέλλον είναι τι θα συμβεί με ρεαλιστικές θερμοκρασίες ωκεανού, λέει η Williams, η οποία εργάζεται ήδη πάνω σε αυτό.
Παράλληλα, άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα έφερε ακόμη πιο ανησυχητικά νέα για τον παγετώνα Thwaites. Ένα πιο ακριβές μοντέλο για τον τρόπο με τον οποίο ο παγετώνας αλληλεπιδρά με τον ωκεανό δείχνει ότι ίσως υποχωρεί ταχύτερα από ό,τι είχε εκτιμηθεί μέχρι σήμερα, συμβάλλοντας ενδεχομένως στη διπλάσια άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις.
Geophysical Research Letters DOI: 10.1029/2026GL122843
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
