Δακτυλογράφηση με τη σκέψη: εγκεφαλικά εμφυτεύματα σπάνε ρεκόρ ταχύτητας

Επιστήμονες στο Massachusetts General Hospital κατάφεραν να αποκαταστήσουν την ικανότητα επικοινωνίας σε δύο παράλυτους ανθρώπους, επιτρέποντάς τους να δακτυλογραφούν με τη σκέψη τους σε ένα κανονικό ψηφιακό πληκτρολόγιο QWERTY. Η ταχύτητα έφτασε τις 22 λέξεις ανά λεπτό — σχεδόν ισάξια με αυτή ενός υγιούς χρήστη smartphone.

Φανταστείτε να θέλετε να πείτε κάτι και να μην μπορείτε να κουνήσετε ούτε ένα δάχτυλο. Για εκατομμύρια ανθρώπους με παράλυση, αυτή είναι η καθημερινή πραγματικότητα. Μια νέα μελέτη από το Massachusetts General Hospital δείχνει ότι αυτό το τείχος αρχίζει να σπάει — και με ταχύτητες που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδύνατες.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εγκεφαλικά εμφυτεύματα που ήδη διέθεταν δύο συμμετέχοντες με τετραπληγία, μέρος της κλινικής δοκιμής BrainGate2. Το σύστημα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο τα ηλεκτρικά σήματα του εγκεφάλου καθώς ο χρήστης φαντάζεται ότι κινεί τα δάχτυλά του για να πατήσει πλήκτρα. Ένα μοντέλο βαθιάς μάθησης αναλύει αυτά τα σήματα και προβλέπει ποιο γράμμα σκόπευε να πληκτρολογήσει ο χρήστης, ενώ ένα γλωσσικό μοντέλο βοηθά στην αυτόματη συμπλήρωση λέξεων και προτάσεων.

Αυτό που κάνει τη μέθοδο ξεχωριστή δεν είναι μόνο η ταχύτητα, αλλά η οικειότητα. Το πληκτρολόγιο QWERTY είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν από μνήμης. Αντί για ειδικά, εξωτικά διεπαφές που απαιτούν εκτεταμένη εκπαίδευση, το σύστημα αξιοποιεί κάτι ήδη αποτυπωμένο στον εγκέφαλο: τη μνήμη της δακτυλογράφησης. Μετά από μόλις 30 προπονητικές προτάσεις, και οι δύο συμμετέχοντες μπορούσαν να γράφουν ελεύθερα ό,τι ήθελαν.

Ο πρώτος συμμετέχων, γνωστός ως T18, διαγνώστηκε με τραυματισμό νωτιαίου μυελού και έφτασε τους 110 χαρακτήρες ανά λεπτό — περίπου 22 λέξεις — με εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό λαθών. Ο δεύτερος, T17, πάσχει από ALS και δακτυλογράφησε με μικρότερη ταχύτητα λόγω διαφορετικής τοποθέτησης των εμφυτευμάτων, αλλά χωρίς κανένα περιορισμό στο λεξιλόγιό του. Όταν ρωτήθηκε τι του άρεσε περισσότερο στη δουλειά του, ο T18 απάντησε με χιούμορ: «το καλύτερο μέρος ήταν το τέλος της μέρας». Ο T17, λάτρης των βιντεοπαιχνιδιών Zelda, μίλησε για τη μουσική του Skyward Sword.

Η σύγκριση με τις υπάρχουσες μεθόδους είναι αποκαλυπτική. Η πιο διαδεδομένη κλινική λύση σήμερα είναι η παρακολούθηση ματιών, όπου ο ασθενής εστιάζει σε ένα γράμμα τη φορά σε ειδικό πληκτρολόγιο. Είναι αργή, κουραστική και επιρρεπής σε λάθη. Άλλες μέθοδοι βασισμένες σε εγκεφαλικά εμφυτεύματα έχουν αποδώσει ταχύτερα αποτελέσματα, αλλά με περιορισμένο λεξιλόγιο ή ειδικές διεπαφές. Το νέο σύστημα ξεπερνά τα προηγούμενα ρεκόρ και δίνει στους χρήστες πλήρη έλεγχο — συμπεριλαμβανομένου του πότε επιλέγουν να μοιραστούν τις σκέψεις τους, χωρίς τον κίνδυνο ακούσιας «διαρροής» σε οθόνη ή ηχείο.

Το επόμενο βήμα είναι η προσαρμογή του συστήματος για μακροχρόνια χρήση. Καθώς μια ασθένεια όπως το ALS εξελίσσεται, τα σήματα του εγκεφάλου αλλάζουν και το σύστημα χρειάζεται επαναβαθμονόμηση — κάτι που, ευτυχώς, απαιτεί μόνο λίγες προτάσεις εκπαίδευσης. Σχεδιάζεται επίσης η προσθήκη αριθμών, πλήκτρων διαγραφής και επιστροφής, καθώς και η δυνατότητα απενεργοποίησης της αυτόματης διόρθωσης για κωδικούς πρόσβασης και internet slang.

Η τεχνολογία των εγκεφαλικών εμφυτευμάτων δεν είναι πλέον αποκλειστικά πειραματική. Η Κίνα ενέκρινε πρόσφατα ένα σύστημα που επιτρέπει σε παράλυτους να ελέγχουν ρομποτικό χέρι — η πρώτη τέτοια συσκευή εκτός κλινικών δοκιμών. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η επικοινωνία μέσω σκέψης θα γίνει πραγματικότητα, αλλά πόσο γρήγορα θα φτάσει σε όσους την έχουν πραγματικά ανάγκη.

Το Firebreak κλείνει — και μαζί του ένα κεφάλαιο για τη Remedy

Η Remedy ανακοίνωσε το τελευταίο μεγάλο update για το FBC: Firebreak, το multiplayer shooter που δεν κατάφερε ποτέ να βρει το κοινό του. Το παιχνίδι δεν θα κλείσει εντελώς, αλλά δεν θα λάβει νέο περιεχόμενο — μια εξέλιξη που αντικατοπτρίζει την ευρύτερη κρίση των live-service τίτλων στη βιομηχανία.

Η Remedy Entertainment, το φινλανδικό στούντιο που έχτισε τη φήμη του με μοναχικούς ήρωες και σκοτεινές αφηγήσεις, έκανε μια στροφή που δεν της πήγαινε — και το πλήρωσε. Το FBC: Firebreak, το multiplayer co-op shooter που κυκλοφόρησε πέρυσι ως spinoff του Control, παίρνει σήμερα το τελευταίο του μεγάλο update και αποσύρεται σιωπηλά από την ενεργό ανάπτυξη.

Το update ονομάζεται “Open House” και φέρνει νέες περιοχές εμπνευσμένες από τον κόσμο του Control, μαζί με βελτιώσεις στο gameplay και αλλαγές ισορροπίας που στοχεύουν, όπως λέει η ίδια η εταιρεία, σε μια “πιο καθαρή, ομαλή και ευέλικτη” εμπειρία μάχης. Είναι μια καλή έξοδος για ένα παιχνίδι που δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να λάμψει.

Η Remedy δεν κατεβάζει εντελώς τον διακόπτη. Το Firebreak θα παραμείνει online “για χρόνια ακόμα”, σύμφωνα με την ανακοίνωση, χάρη σε τεχνικές παρεμβάσεις που επιτρέπουν τη λειτουργία των servers με χαμηλότερο αριθμό παικτών. Παράλληλα, εισάγεται το “Friend’s Pass” — οι κάτοχοι του παιχνιδιού μπορούν να καλέσουν φίλους να παίξουν δωρεάν — ενώ η τιμή κατεβαίνει στα 19,99 δολάρια. Είναι μια προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανή μια κοινότητα που δεν έφτασε ποτέ στο μέγεθος που χρειαζόταν.

Το Firebreak ήταν πολλά πράγματα ταυτόχρονα για τη Remedy: η πρώτη της online multiplayer εμπειρία, ο πρώτος της self-published τίτλος, και μέρος μιας στρατηγικής για μεγαλύτερη ανεξαρτησία από εκδότες. Η εκκίνηση ήταν δύσκολη, οι προσπάθειες ανάκαμψης δεν απέδωσαν, και τελικά ο CEO του στούντιο αποχώρησε — αντικαταστάθηκε νωρίτερα φέτος. “Ήταν αρκετά ταξίδι για το στούντιο και μια πολύτιμη εμπειρία μάθησης”, παραδέχτηκε η εταιρεία στην ανακοίνωσή της.

Η ιστορία του Firebreak δεν είναι μοναδική. Ο κλάδος των live-service παιχνιδιών βρίσκεται σε κρίση: μόνο αυτόν τον μήνα, το Highguard έκλεισε οριστικά και απολύσεις χτύπησαν τα στούντιο που δουλεύουν στο νέο Battlefield της EA. Η αγορά δεν συγχωρεί αδύναμες εκκινήσεις — ένας τίτλος πρέπει να γίνει hit από την πρώτη εβδομάδα ή να αντιμετωπίσει αργό θάνατο. Η Remedy το έμαθε με τον δύσκολο τρόπο.

Το επόμενο κεφάλαιο για το στούντιο μοιάζει πιο οικείο. Το Control 2, με τον τίτλο “Resonant”, μετατρέπει το franchise σε action-RPG εμπειρία και αναμένεται να κυκλοφορήσει το 2026. Η Remedy επιστρέφει στο έδαφος που ξέρει — και ίσως αυτό είναι το πιο έξυπνο πράγμα που μπορεί να κάνει.

Beats Studio Pro: τα καλύτερα mid-range ακουστικά για όσους δεν θέλουν να διαλέξουν στρατόπεδο

Τα Beats Studio Pro έπεσαν στην ιστορικά χαμηλότερη τιμή τους, γύρω στα 170 δολάρια, λίγο πριν από τη μεγάλη εαρινή προσφορά του Amazon. Παρά την ηλικία τους, παραμένουν μια από τις λίγες επιλογές που λειτουργούν εξίσου καλά με iOS και Android — χωρίς συμβιβασμούς.

Η Apple μόλις ανακοίνωσε τα AirPods Max 2, τα νέα over-ear ακουστικά της με chip H2 και σειρά αναβαθμισμένων λειτουργιών. Υπάρχει όμως ένα πράγμα που δεν αλλάζει: τα AirPods Max παραμένουν αποκλειστικά για το οικοσύστημα της Apple. Αν χρησιμοποιείς Android — ή αν απλώς δεν θέλεις να δεθείς με μία πλατφόρμα — τα Beats Studio Pro είναι μια από τις λίγες αξιόπιστες εναλλακτικές.

Και αυτή τη στιγμή βρίσκονται στην ιστορικά χαμηλότερη τιμή τους: περίπου 170 δολάρια σε Amazon, Walmart και Best Buy, δηλαδή 180 δολάρια κάτω από την κανονική τιμή. Η μείωση συμπίπτει με την προετοιμασία του Amazon για το ετήσιο Big Spring Sale, αλλά η προσφορά είναι ήδη ενεργή.

Τα Studio Pro δεν είναι νέα ακουστικά — το βασικό design της Beats δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά από το 2017. Αυτό φαίνεται, και δεν το κρύβουμε. Ωστόσο, αυτό που τα κάνει ακόμα σχετικά είναι η cross-platform λειτουργικότητά τους. Συνδέονται με ένα άγγιγμα τόσο σε iOS όσο και σε Android, υποστηρίζουν το Find My της Apple και το Find Hub της Google για εντοπισμό αν χαθούν, και προσφέρουν σε κάθε πλατφόρμα τις αντίστοιχες έξυπνες λειτουργίες: hands-free Siri και spatial audio με head-tracking για χρήστες Apple, και αυτόματη εναλλαγή μεταξύ Android συσκευών — τηλεφώνων, Chromebook κ.λπ. — για χρήστες Google.

Στον ήχο, τα Studio Pro δεν ανταγωνίζονται τα νεότερα flagship ακουστικά της αγοράς, όπως τα Bose QuietComfort Ultra ή τα Sony WH-1000XM6. Οι 40mm οδηγοί τους δίνουν έναν ισορροπημένο, αξιοπρεπή ήχο, αλλά χωρίς την έντονη χαμηλή συχνότητα που κάποτε ήταν η υπογραφή της Beats. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό — ο ήχος είναι πιο ουδέτερος και λιγότερο χρωματισμένος — αλλά αν ψάχνεις για εντυπωσιακά μπάσα, θα χρειαστεί να κοιτάξεις αλλού.

Δύο χαρακτηριστικά ξεχωρίζουν θετικά: το transparency mode, που αφήνει τους εξωτερικούς ήχους να περνούν με φυσικό τρόπο, και η υποστήριξη lossless αναπαραγωγής μέσω USB-C σε ανάλυση 24-bit/48kHz από πλατφόρμες όπως Spotify, Apple Music και Amazon Music. Υπάρχει όμως ένα σημαντικό μειονέκτημα: όταν χρησιμοποιείς το καλώδιο USB-C για lossless αναπαραγωγή, η ακύρωση θορύβου και το transparency mode απενεργοποιούνται εντελώς. Είναι ένας τεχνικός περιορισμός που δύσκολα δικαιολογείται σε ακουστικά αυτής της κατηγορίας.

Στο τέλος της ημέρας, τα Beats Studio Pro είναι ακουστικά που ξέρουν τι είναι: μια στέρεη, αξιόπιστη επιλογή για όσους θέλουν καλή ποιότητα χωρίς να κλειδωθούν σε ένα οικοσύστημα. Στα 170 δολάρια, το επιχείρημα γίνεται πολύ πιο εύκολο να το δεχτείς.

Ο Πεντάγωνο ως σκηνικό reality show: Ο Χέγκσεθ και η νέα τάξη στον Τύπο

Ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ διοργάνωσε συνέντευξη Τύπου στο Πεντάγωνο εν μέσω του πολέμου με το Ιράν, με τους έμπειρους δημοσιογράφους να κάθονται στις πίσω θέσεις και τα «πατριωτικά» ΜΜΕ να κατέχουν τις μπροστινές. Αυτό που αποκαλύφθηκε δεν ήταν μόνο η στρατηγική επικοινωνία μιας κυβέρνησης σε πόλεμο, αλλά η συνειδητή παραγωγή ενός πολιτικού θεάματος.

Ήταν η 13η μέρα του αμερικανικού πολέμου με το Ιράν — και, από σύμπτωση, Παρασκευή 13. Μέσα στο briefing room του Πενταγώνου, ένας δημοσιογράφος που δεν είχε καλύψει ποτέ πόλεμο βρισκόταν σε μία από τις καλές θέσεις, παρακολουθώντας τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ να ανεβαίνει στο βήμα και να αρχίζει αμέσως να επιτίθεται στους βετεράνους δημοσιογράφους που κάθονταν στις πίσω σειρές.

Οι έμπειροι ανταποκριτές από NBC, ABC, Wall Street Journal, New York Times και Fox News — άνθρωποι που είχαν καλύψει συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή για δεκαετίες — βρέθηκαν στα πίσω καθίσματα για πρώτη φορά μετά από μήνες. Τον περασμένο Οκτώβριο, ολόκληρο το σώμα των δημοσιογράφων του Πενταγώνου είχε παραιτηθεί συλλογικά σε ένδειξη διαμαρτυρίας, αφού ο Χέγκσεθ τους είπε ότι δεν μπορούσαν να αναφέρουν καμία πληροφορία — διαβαθμισμένη ή μη — χωρίς τη δική του έγκριση. Αυτή η συνέντευξη Τύπου ήταν η πρώτη ευκαιρία επιστροφής τους.

Στις μπροστινές σειρές, ακριβώς στο οπτικό πεδίο του Χέγκσεθ, κάθονταν οι αντικαταστάτες τους: δημοσιογράφοι από το One America News, το ZeroHedge, το Gateway Pundit, το Real America’s Voice, το Daily Wire και το Lindell TV. Πολλοί από αυτούς έδειχναν εντυπωσιακά νέοι. Οι ερωτήσεις τους ήταν ανάλογες — μαλακές, σχεδιασμένες να δίνουν στον Χέγκσεθ χώρο να επιτεθεί στα mainstream ΜΜΕ ή να παρουσιάσει τον πόλεμο ως αδιαμφισβήτητη επιτυχία.

Ο ίδιος ο Χέγκσεθ δεν έχασε χρόνο. Πρότεινε στα κανάλια να αλλάξουν τους τίτλους τους από «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εντείνεται» σε «Το Ιράν σε απόγνωση» — αγνοώντας ότι δύο αμερικανικά αεροσκάφη είχαν συγκρουστεί το προηγούμενο βράδυ, ότι το Ιράν είχε εκτοξεύσει πυραύλους στο Μπαχρέιν και ότι η τιμή του πετρελαίου είχε εκτιναχθεί κατά 40% σε δύο εβδομάδες, φτάνοντας τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Η πιο αποκαλυπτική στιγμή ήρθε από τον Μάικλ Γκόρντον του Wall Street Journal, ο οποίος ρώτησε για τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου που κατέχει το Ιράν και αν η αποστολή μπορεί να θεωρηθεί επιτυχής χωρίς φυσικό έλεγχο αυτού του υλικού. Η απάντηση του Χέγκσεθ ήταν αόριστη και αποφευκτική — αλλά τουλάχιστον δεν επιτέθηκε στον ερωτώντα, κάτι που έκανε με τους περισσότερους άλλους.

Αυτό που έγινε φανερό δεν ήταν μόνο η επικοινωνιακή στρατηγική μιας κυβέρνησης σε πόλεμο. Ήταν η συνειδητή παραγωγή ενός θεάματος: η επιλογή ποιος κάθεται πού, ποιος παίρνει τον λόγο πρώτος, ποιος δεν μπορεί να φέρει καφέ από έξω. Μικρές, υπολογισμένες κινήσεις που δημιουργούν ένταση, θυμό και — το πιο σημαντικό — δράμα. Η πραγματικότητα του πολέμου, με τα ναρκοπέδια στα Στενά του Ορμούζ και τις απειλές κατά αμερικανικών πόλεων, έμενε στο παρασκήνιο.

Στο τέλος, όλοι έφυγαν πιο απογοητευμένοι από ό,τι ήρθαν — οι «πατριώτες» δημοσιογράφοι που ένιωθαν ότι ο Χέγκσεθ απέφευγε ερωτήσεις, και οι βετεράνοι ανταποκριτές που ήξεραν ακριβώς τι απέφευγε. Σε έναν πόλεμο που κανείς δεν φαίνεται να έχει σχεδιάσει πλήρως, η μόνη παραγωγή που λειτουργεί άψογα είναι αυτή της συνέντευξης Τύπου.

Πορτρέτα πουλιών: Η φωτογράφος που αποκαλύπτει την ψυχή των πτηνών

Η Claire Rosen φωτογράφισε ζωντανά πουλιά — από χνουδωτά μικρά κουκουβάγιες έως ροζ φλαμίνγκο — σε μια σειρά πορτρέτων που ξεπερνά την απλή φύση. Η δουλειά της αγγίζει θέματα αποικιοκρατίας, σχεδιασμού και της σχέσης μας με τα ζώα που ζουν δίπλα μας.

Υπάρχουν φωτογράφοι που απαθανατίζουν πουλιά στη φύση τους, και υπάρχει η Claire Rosen. Η Αμερικανίδα φωτογράφος επέλεξε έναν διαφορετικό δρόμο: να φέρει τα πτηνά μπροστά στον φακό της σαν να ήταν ανθρώπινα υποκείμενα, με την ίδια προσοχή και σεβασμό που δίνει κανείς σε ένα πορτρέτο ανθρώπου. Το αποτέλεσμα είναι μια σειρά εικόνων που δυσκολεύεσαι να ξεχάσεις.

Τα πουλιά της Rosen δεν πετούν, δεν κυνηγούν, δεν κάνουν τίποτα από αυτά που συνήθως βλέπουμε σε φωτογραφίες άγριας φύσης. Κοιτάζουν. Μια κουκουβάγια με χνουδωτό φτέρωμα αντικρίζει τον φακό με έκφραση που θυμίζει παιδί που μόλις ξύπνησε. Ένα φλαμίνγκο στέκεται με την αξιοπρέπεια κάποιου που ξέρει ότι είναι όμορφο. Η φωτογράφος δεν προσπαθεί να κρύψει ότι πρόκειται για στημένες λήψεις — αντίθετα, αυτή η τεχνητότητα είναι μέρος του νοήματος.

Η δουλειά αυτή την οδήγησε σε απρόσμενα μέρη. Ερευνώντας την ιστορία των πουλιών στην τέχνη και τη διακόσμηση, η Rosen βρέθηκε να μελετά πώς τα εξωτικά πτηνά έγιναν σύμβολα αποικιακής ισχύος — φερμένα από μακρινές χώρες για να στολίζουν ευρωπαϊκά σαλόνια και ταπετσαρίες. Τα ίδια μοτίβα που βλέπουμε σε βικτοριανές ταπετσαρίες με παπαγάλους και τροπικά λουλούδια αντικατοπτρίζουν μια ολόκληρη κοσμοθεωρία: η φύση ως διακοσμητικό στοιχείο, τα ζώα ως αντικείμενα κατοχής.

Ανάμεσα στα εντυπωσιακά πτηνά της σειράς, η Rosen συμπεριέλαβε και κότες. Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Το πιο κοινό πουλί στον πλανήτη — δισεκατομμύρια ζουν και πεθαίνουν κάθε χρόνο για να τραφούμε — σπάνια αντιμετωπίζεται ως ον με αξία καθεαυτό. Βάζοντας μια κότα δίπλα σε ένα εξωτικό πτηνό με την ίδια φροντίδα και φωτισμό, η φωτογράφος θέτει ένα ερώτημα χωρίς να το διατυπώνει: γιατί κάποια ζώα μας φαίνονται άξια θαυμασμού και άλλα όχι;

Τα πορτρέτα της Rosen δεν είναι απλώς όμορφες εικόνες — είναι μια πρόσκληση να κοιτάξουμε διαφορετικά. Σε έναν κόσμο όπου η βιοποικιλότητα συρρικνώνεται και εκατοντάδες είδη πουλιών απειλούνται με εξαφάνιση, το να σταματήσεις και να κοιτάξεις πραγματικά ένα πτηνό — να δεις την ευφυΐα στα μάτια του, την ομορφιά στο φτέρωμά του — ίσως είναι το πρώτο βήμα για να αρχίσεις να νοιάζεσαι.

Ένα χωράφι, 600 άνθρωποι και ένα δάσος που δεν θα δουν ποτέ ολοκληρωμένο

Στο Frome του Somerset, ένα εγκαταλελειμμένο λιβάδι — γνωστό στους ντόπιους ως “το χωράφι με το δαγκωτό άλογο” — μετατρέπεται σε κοινοτικό δάσος. Εξακόσιοι εθελοντές φυτεύουν δέντρα στη μνήμη μιας νεαρής γυναίκας που η πόλη αρνείται να ξεχάσει. Το αποτέλεσμα δεν θα το δουν οι ίδιοι — και αυτό ακριβώς είναι το νόημα.

Υπάρχουν τοπία που κουβαλούν ιστορίες στα ονόματά τους. Snail’s Bottom, Bonnyleigh Hill, Little Acre Farm — κάθε γωνιά της βρετανικής υπαίθρου έχει βαφτιστεί από ανθρώπους που έχουν από καιρό ξεχαστεί, αλλά άφησαν πίσω τους τη γλώσσα τους χαραγμένη στον χάρτη. Στο Frome του Somerset, ένα μικρό οβάλ λιβάδι είχε αποκτήσει το δικό του ανεπίσημο όνομα με τον πιο απλό τρόπο: ένα άλογο που δάγκωνε. “Το χωράφι με το δαγκωτό άλογο” το έλεγαν οι ντόπιοι, και ο τίτλος είχε κερδιθεί τίμια.

Το άλογο έφυγε. Και μαζί του, σιγά σιγά, άρχισε να φεύγει και το παλιό όνομα.

Το δημοτικό συμβούλιο του Frome εξασφάλισε τη γη με μακροχρόνια μίσθωση 99 ετών, και μέσα σε λίγες μέρες το χωράφι γέμισε με εκατοντάδες μπαμπού στικ — ο σκελετός ενός μελλοντικού δάσους. Κάθε στικ σηματοδοτεί τη θέση ενός νεαρού δέντρου, ενός “whip” όπως το λένε οι δασοκόμοι: λεπτό, εύθραυστο, γεμάτο δυνατότητες. Το έργο χρηματοδοτήθηκε μέσω crowdfunding στη μνήμη της Moko Sellars, μιας νεαρής γυναίκας ιαπωνο-βρετανικής καταγωγής που η πόλη αγάπησε και δεν σκοπεύει να αφήσει να εξαφανιστεί από τη μνήμη της.

Η φύτευση μοιράστηκε με λογική: στο χαμηλότερο, πλημμυρόπρονο τμήμα του λιβαδιού φυτεύτηκαν είδη που αντέχουν στο νερό — ιτιά, μαύρο λεύκο, σκλήθρο. Στα υψηλότερα σημεία, βελανιδιές, οστρυές και σφενδάμια. Σχολικά παιδιά φύτεψαν γύρω από ένα οβάλ ξέφωτο όπου τα εγγόνια τους ίσως παίξουν κάποτε. Εξακόσιοι άνθρωποι συνολικά, με φτυάρια και γάντια, δούλεψαν για κάτι που δεν θα δουν ποτέ ολοκληρωμένο.

Και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της ιστορίας: η πράξη της φύτευσης ενός δάσους είναι εξ ορισμού μια πράξη εμπιστοσύνης στο μέλλον. Δεν φυτεύεις για τον εαυτό σου — φυτεύεις για ανθρώπους που δεν έχουν γεννηθεί ακόμα, σε έναν κόσμο που δεν μπορείς να φανταστείς με ακρίβεια. Σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή κάνει τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις ολοένα πιο αβέβαιες, αυτή η χειρονομία έχει κάτι το σχεδόν ανατρεπτικό: επιμένει στην ελπίδα ως πρακτική επιλογή.

Το συμβούλιο ονόμασε το νέο αυτό τοπίο Frome Community Woodland. Αν το όνομα θα μείνει, θα το αποφασίσει η ίδια η κοινότητα. Αλλά ό,τι κι αν επικρατήσει τελικά στον χάρτη, το χωράφι έχει ήδη αρχίσει να ξαναγράφει την ιστορία του — ένα δέντρο τη φορά.

Τέλος στο μυστήριο της γης: η Βρετανία ανοίγει το Κτηματολόγιο

Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα άρει το paywall από μεγάλο μέρος του Land Registry, κάνοντας για πρώτη φορά εύκολα προσβάσιμο το ποιος κατέχει τι γη στην Αγγλία. Η κίνηση αυτή έρχεται ως μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου διαχείρισης γης, που στοχεύει στην ισορρόπηση ανάμεσα σε παραγωγή τροφίμων, κατοικία, ενέργεια και προστασία της φύσης.

Για αιώνες, το ποιος κατέχει τη γη στην Αγγλία ήταν ένα από τα καλύτερα φυλαγμένα μυστικά της χώρας. Ένα μικρό ποσοστό ιδιοκτητών ελέγχει την πλειονότητα της γης, αλλά η πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες ήταν τόσο περιορισμένη που ακόμα και κυβερνητικές υπηρεσίες δυσκολεύονταν να συνθέσουν την πλήρη εικόνα. Αυτό πρόκειται να αλλάξει.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα άρει το paywall από μεγάλα τμήματα του Land Registry — του επίσημου μητρώου ιδιοκτησίας γης. Η απόφαση θα κάνει πολύ πιο εύκολο τον εντοπισμό ιδιοκτητών σε κρίσιμες περιοχές, όπως λεκάνες απορροής ποταμών, ορεινές εκτάσεις και τυρφώνες — εκτάσεις που παίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην αντιμετώπιση των πλημμυρών όσο και στην αποθήκευση άνθρακα.

Η ανακοίνωση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου “πλαισίου χρήσης γης” που παρουσίασε η υπουργός Περιβάλλοντος Emma Reynolds — την πρώτη συστηματική απόπειρα της βρετανικής κυβέρνησης να αξιολογήσει πώς πρέπει να χρησιμοποιηθεί η διαθέσιμη γη ώστε να εξυπηρετηθούν ταυτόχρονα η παραγωγή τροφίμων, η στέγαση, η ενέργεια και η προστασία της φύσης. Για πρώτη φορά, η κυβέρνηση θέτει συγκεκριμένους στόχους για το πόση γη χρειάζεται για να επιτευχθεί το net zero — μέσω δασοφύτευσης, αποκατάστασης τυρφώνων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, μόλις το 1% της συνολικής γης θα χρειαστεί για παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, και μεγάλο μέρος της θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται παράλληλα για γεωργία.

Ο Guy Shrubsole, συγγραφέας του βιβλίου “Who Owns England?”, χαρακτήρισε την εξέλιξη ιστορική: “Αυτή η υπόσχεση θα έβαζε επιτέλους τέλος σε χίλια χρόνια μυστικότητας γύρω από το ποιος κατέχει την Αγγλία. Δεδομένου ότι το 1% του πληθυσμού κατέχει τη μισή χώρα, είναι λογικό οι μεγαλύτεροι ιδιοκτήτες να φέρουν και τη μεγαλύτερη ευθύνη για την αποκατάσταση της φύσης.” Το νέο πλαίσιο θα χρησιμοποιηθεί επίσης για να αποτρέψει την ανέγερση κατοικιών σε πλημμυρογενείς περιοχές — ένα ζήτημα που γίνεται ολοένα πιο επείγον καθώς η κλιματική κρίση εντείνεται.

Παρά τις φιλοδοξίες, η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να επιβάλει υποχρεωτικές αλλαγές στη χρήση γης. Δεν θα υπάρξουν εθνικά προγράμματα που να αναγκάζουν ιδιοκτήτες να μετατρέψουν εκτάσεις σε δάση ή τυρφώνες. Το πλαίσιο λειτουργεί ως εργαλείο καθοδήγησης, όχι ως νόμος. Αυτό ανακουφίζει τους αγρότες που φοβόντουσαν ότι η παραγωγή τροφίμων θα υποβαθμιζόταν υπέρ της προστασίας της φύσης — αλλά για τους περιβαλλοντολόγους, η ισορροπία αυτή παραμένει το κεντρικό στοίχημα.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η διαφάνεια από μόνη της αρκεί. Το να ξέρουμε ποιος κατέχει τη γη είναι το πρώτο βήμα — αλλά χωρίς δεσμευτικούς μηχανισμούς, το αν αυτή η γη θα χρησιμοποιηθεί με τρόπο που να εξυπηρετεί το κοινό καλό εξαρτάται ακόμα από την καλή θέληση των ιδιοκτητών της.

Το AI σχεδιάζεται σχεδόν αποκλειστικά από άντρες — και αυτό έχει συνέπειες

Η τεχνητή νοημοσύνη διαμορφώνει το μέλλον της εργασίας, της υγείας και της εκπαίδευσης. Όμως οι γυναίκες απουσιάζουν σχεδόν παντελώς από τις ομάδες που την αναπτύσσουν. Ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα ισότητας — είναι ζήτημα επιβίωσης της τεχνολογίας ως εργαλείο για όλους.

Στο συνέδριο «Women and the Future of Science» στη Βασιλική Εταιρεία του Λονδίνου, μια δημοσιογράφος προσπαθούσε να καταγράψει τις ομιλίες με λογισμικό μεταγραφής AI. Κάθε φορά που κάποια ομιλήτρια έλεγε το όνομα «Julie», το πρόγραμμα έγραφε «Julian». Η ειρωνεία ήταν αδύνατο να περάσει απαρατήρητη: η συζήτηση αφορούσε ακριβώς το πώς οι γυναίκες σβήνονται από τις νέες τεχνολογίες AI.

Το πρόβλημα είναι βαθύτερο από τη γνωστή συζήτηση για τις προκαταλήψεις στα δεδομένα εκπαίδευσης. Η ουσία είναι απλή και ανησυχητική: η τεχνητή νοημοσύνη, που θα αλλάξει ριζικά κάθε πτυχή της κοινωνίας, σχεδιάζεται σχεδόν αποκλειστικά από άντρες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μόνο το 25% των φοιτητών πληροφορικής είναι γυναίκες. Στον κόσμο του frontier AI — δηλαδή των πιο προηγμένων μοντέλων — η παρουσία γυναικών είναι ακόμα πιο περιορισμένη.

«Αν σκεφτούμε πώς θα έμοιαζε ο κόσμος χωρίς γυναίκες στο AI, νομίζω ότι αυτό έχουμε ήδη τώρα», λέει η Rachel Coldicutt, ερευνήτρια των κοινωνικών επιπτώσεων της τεχνολογίας. Η Rumman Chowdhury, επιστήμονας δεδομένων και πρώην απεσταλμένη των ΗΠΑ για θέματα AI, συμφωνεί: «Βρίσκομαι στον κόσμο του frontier AI, και αυτός είναι ο κόσμος του AI χωρίς γυναίκες».

Η κατάσταση επιδεινώνεται από το πολιτικό κλίμα. Η κυβέρνηση Τραμπ εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα κατά του λεγόμενου «woke AI» και ζήτησε από το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Προτύπων και Τεχνολογίας να αφαιρέσει από το πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων AI κάθε αναφορά σε παραπληροφόρηση, πολυμορφία και κλιματική αλλαγή. «Τα τελευταία δύο χρόνια υπάρχει οπισθοδρόμηση», λέει ο David Leslie του Alan Turing Institute. «Ζούμε σε εποχή ανάδρομης σκέψης».

Γιατί έχει σημασία; Υπάρχει μακρά ιστορία τεχνολογιών που αναπτύχθηκαν για ανδρικά σώματα και ανάγκες — από τα crash test dummies μέχρι τις στολές αστροναυτών και την πλειονότητα της ιατρικής έρευνας. Το AI δεν αποτελεί εξαίρεση. Μόνο το 2% της επιχειρηματικής χρηματοδότησης (venture capital) πηγαίνει σε γυναίκες, ενώ λιγότερο από το 1% της έρευνας στην υγεία αφορά γυναικείες παθήσεις. «Πρέπει να κάνουμε την τεχνολογία να λειτουργεί για 8 δισεκατομμύρια ανθρώπους, όχι για οκτώ δισεκατομμυριούχους», λέει χαρακτηριστικά η Coldicutt.

Οι λύσεις που προτείνονται δεν είναι απλές. Η Coldicutt πιστεύει ότι τα υπάρχοντα μοντέλα, φορτωμένα με εκατοντάδες χρόνια μεροληπτικών δεδομένων, δεν μπορούν να διορθωθούν — χρειαζόμαστε εναλλακτικά μοντέλα που να δίνουν προτεραιότητα στη φροντίδα των ανθρώπων και του πλανήτη. Η Chowdhury επισημαίνει ότι η ψευδής αίσθηση επείγοντος που διέπει την ανάπτυξη AI — η αφήγηση ότι «το σπίτι καίγεται» — κάνει τους ανθρώπους να αποβάλλουν ό,τι θεωρούν δευτερεύον, συμπεριλαμβανομένης της ποικιλομορφίας. Ο Leslie, από την πλευρά του, τονίζει ότι χρειαζόμαστε αλλαγή στα οικονομικά και πολιτικά κίνητρα που διέπουν την ανάπτυξη AI.

Υπάρχει και μια πιο θεμελιώδης ερώτηση που αιωρείται πάνω από όλη τη συζήτηση: τι εννοούμε καν με τη λέξη «νοημοσύνη»; Ο ορισμός που χρησιμοποιούμε σήμερα προέρχεται από ένα συνέδριο στο Dartmouth College τη δεκαετία του 1950. «Εκείνο το συνέδριο», παρατηρεί η επιστήμονας υπολογιστών Wendy Hall, «αποτελούνταν αποκλειστικά από άντρες». Ίσως το πρώτο βήμα να είναι να ξαναρωτήσουμε την ερώτηση από την αρχή.

Αγόρασε το δικό σου ρομπότ-οικιακό βοηθό — αλλά διάβασε πρώτα αυτό

Τα ανθρωποειδή ρομπότ δεν είναι πλέον επιστημονική φαντασία — μπορείς να παραγγείλεις ένα από σήμερα, με τιμές που ξεκινούν από λίγες χιλιάδες ευρώ. Πριν όμως βγάλεις την κάρτα σου, υπάρχουν μερικά πράγματα που πρέπει να ξέρεις για το τι πραγματικά αγοράζεις.

Για δεκαετίες, τα ανθρωποειδή ρομπότ ήταν προνόμιο της επιστημονικής φαντασίας — από τον Bender του Futurama μέχρι την Ava του Ex Machina. Σήμερα, μπορείς να παραγγείλεις ένα τέτοιο ρομπότ online, να το πληρώνεις με μηνιαία συνδρομή και να το περιμένεις στην πόρτα σου. Η εταιρεία 1X ήδη δέχεται προπαραγγελίες για το NEO, με τιμή αγοράς στα 20.000 δολάρια ή 499 δολάρια το μήνα ως συνδρομή. Η Unitree προσφέρει το entry-level μοντέλο R1 στα περίπου 4.400 ευρώ. Ο αριθμός των νέων ανθρωποειδών μοντέλων που παρουσιάστηκαν μόνο το 2025 ξεπέρασε τα 40, σύμφωνα με στοιχεία της Morgan Stanley.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν μπορείς να αγοράσεις ένα ανθρωποειδές ρομπότ, αλλά αν πρέπει — και τι ακριβώς παίρνεις με τα χρήματά σου.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να αναρωτηθείς είναι αν χρειάζεσαι πραγματικά ένα ανθρωποειδές. Τα σπίτια και οι χώροι εργασίας μας είναι σχεδιασμένοι γύρω από το ανθρώπινο σώμα — σκάλες, πόμολα, πάγκοι κουζίνας — οπότε η λογική πίσω από έναν δίποδο ρομποτικό βοηθό έχει νόημα. Όμως ειδικοί όπως ο Jonathan Aitken από το Πανεπιστήμιο του Sheffield επισημαίνουν ότι η ανθρωποειδής μορφή δεν είναι πάντα η πιο αποδοτική λύση. Αν θέλεις καθαρά πατώματα, ένα ρομποτικό σκουπάκι κάνει τη δουλειά. Αν θέλεις να μαζεύονται αντικείμενα, ίσως αρκεί μια κινητή πλατφόρμα με ένα καλό βραχίονα — όπως το Memo της εταιρείας Sunday, που έχει ανθρωποειδές πάνω μέρος αλλά κινείται σε τροχούς.

Αν όμως έχεις αποφασίσει, τότε πρέπει να κοιτάξεις τα τεχνικά χαρακτηριστικά με ψυχραιμία. Το NEO μπορεί να σηκώσει έως 70 κιλά όρθιο, αλλά μεταφέρει μόνο 25 κιλά ενώ κινείται — περίπου όσο μια μεσαία βαλίτσα. Η μπαταρία του διαρκεί 4 ώρες με γρήγορη φόρτιση. Το φθηνότερο R1 της Unitree έχει αυτονομία μόλις μίας ώρας. Αυτό σημαίνει ότι για βαριές ή παρατεταμένες εργασίες, τα σημερινά μοντέλα έχουν σαφή όρια.

Εξίσου σημαντικό είναι το «μυαλό» του ρομπότ. Τα περισσότερα λειτουργούν με μοντέλα AI που επεξεργάζονται εικόνα από κάμερες και μετατρέπουν αυτές τις πληροφορίες σε κινήσεις. Η Nvidia έχει αναπτύξει το GR00T, ένα από τα πιο διαδεδομένα λειτουργικά συστήματα για ανθρωποειδή ρομπότ. Άλλες εταιρείες, όπως η Figure και η 1X, χρησιμοποιούν δικά τους μοντέλα. Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα συστήματα δεν είναι ακόμα αξιόπιστα για καθημερινή αυτόνομη χρήση. Σε δοκιμές του NEO, πολλές εργασίες απαιτούσαν έναν τηλεχειριστή — έναν άνθρωπο που παρακολουθεί εξ αποστάσεως και καθοδηγεί το ρομπότ. Ο Subramanian Ramamoorthy από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου είναι ξεκάθαρος: «Θα με εξέπληττε πολύ αν τα πράγματα άρχιζαν να λειτουργούν σύντομα για τον μέσο χρήστη».

Υπάρχουν και ζητήματα ιδιωτικότητας που δεν πρέπει να αγνοήσεις. Ένα ανθρωποειδές ρομπότ δεν κάθεται ακίνητο σαν ένα laptop — κινείται μέσα στο σπίτι σου με ενεργές κάμερες και αισθητήρες. Ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα; Πού αποθηκεύονται; Η Joanna Bryson από το Hertie School στο Βερολίνο το θέτει απλά: «Οι άνθρωποι νομίζουν ότι αγόρασαν έναν φίλο, αλλά στην πραγματικότητα αγόρασαν έναν κατάσκοπο».

Τέλος, σκέψου τι συμβαίνει στο 1% των φορών που κάτι πάει στραβά. Τα εργοστάσια είναι ελεγχόμενα περιβάλλοντα. Τα σπίτια δεν είναι — έχουν παιδιά, κατοικίδια, αντικείμενα παντού και ανθρώπους που κινούνται απρόβλεπτα. Ένα ρομπότ που αποτυγχάνει σε μια γραμμή παραγωγής είναι πρόβλημα. Ένα ρομπότ που αποτυγχάνει στο σαλόνι σου είναι άλλη ιστορία.

Τα ανθρωποειδή ρομπότ έρχονται — αυτό είναι βέβαιο. Το ερώτημα είναι αν έχουν έρθει ακόμα αρκετά.

Το social media είναι ελαττωματικό προϊόν — και τώρα πάει δικαστήριο

Δύο μεγάλες αγωγές στην Καλιφόρνια στρέφονται εναντίον Meta, Google, Snap, ByteDance και Discord, με το επιχείρημα ότι ο ίδιος ο σχεδιασμός των πλατφορμών είναι επικίνδυνος για τους νέους. Δεν αμφισβητούν το περιεχόμενο — αμφισβητούν τη δομή: το endless scroll, τις ειδοποιήσεις, τους αλγόριθμους. Αν κερδίσουν, το social media όπως το ξέρουμε μπορεί να αλλάξει για πάντα.

Ήθελες να ελέγξεις το ημερολόγιό σου. Σαράντα πέντε λεπτά αργότερα βλέπεις βίντεο με κοράκια στον Πύργο του Λονδίνου, street food από την Ινδονησία και κάτι ολοένα πιο σκοτεινό που δεν θυμάσαι πώς βρέθηκε εκεί. Αυτή η εμπειρία δεν είναι τυχαία. Είναι σχεδιασμένη.

Αυτή ακριβώς η διαπίστωση βρίσκεται στον πυρήνα δύο δικαστικών υποθέσεων που εκδικάζονται αυτή τη στιγμή στην Καλιφόρνια. Χιλιάδες ενάγοντες — από σχολικές περιφέρειες μέχρι γονείς που έχασαν παιδιά — στρέφονται εναντίον των Meta, Google, Snap, ByteDance και Discord. Το επιχείρημά τους δεν αφορά κάποιο συγκεκριμένο βίντεο ή ανάρτηση. Αφορά τον τρόπο που οι ίδιες οι πλατφόρμες είναι φτιαγμένες: το αυτόματο παιχνίδι βίντεο, η ατέρμονη κύλιση, οι αλγόριθμοι που τροφοδοτούν εμμονές. Αυτά τα χαρακτηριστικά, λένε οι αγωγές, δεν είναι απλώς ενοχλητικά — είναι ελαττώματα που μετατρέπουν τις εφαρμογές σε εθιστικά προϊόντα, ιδιαίτερα επικίνδυνα για ανήλικους.

Για χρόνια, η νομική ασπίδα των εταιρειών ήταν το Section 230 του αμερικανικού Communications Decency Act — μια διάταξη που τις απαλλάσσει από ευθύνη για το περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες. Γράφτηκε τη δεκαετία του ’90, όταν κανείς δεν είχε φανταστεί τον αλγοριθμικό εθισμό ή τους influencers που ενθαρρύνουν επικίνδυνες συμπεριφορές για περισσότερα likes. Πολλές προσπάθειες ρύθμισης των social media έχουν προσκρούσει σε αυτή τη διάταξη ή σε επιχειρήματα ελευθερίας του λόγου — και έχουν καταρρεύσει στα δικαστήρια. Οι νέες αγωγές παρακάμπτουν έξυπνα αυτό το εμπόδιο: δεν μιλούν για το τι λένε οι πλατφόρμες, αλλά για το πώς λειτουργούν.

Η αναλογία που χρησιμοποιούν οι δικηγόροι είναι αποκαλυπτική: οι καπνοβιομηχανίες. Στη δεκαετία του ’90, η αμερικανική κυβέρνηση κέρδισε μια ιστορική δίκη αποδεικνύοντας ότι οι εταιρείες γνώριζαν ότι το προϊόν τους ήταν εθιστικό και επικίνδυνο, αλλά το απέκρυπταν. Το αποτέλεσμα ήταν τεράστιες αποζημιώσεις, προειδοποιητικές ετικέτες και τέλος στη διαφήμιση που απευθυνόταν σε παιδιά. Τώρα, διαρροές εσωτερικών εγγράφων από τη Meta υποδηλώνουν ότι η εταιρεία γνώριζε τι έκανε το προϊόν της. Σε μια αποσφράγιστη δικαστική υπόθεση για έφηβη που έγινε αυτοκτονική μετά από εθισμό στα social media, εσωτερικό μήνυμα υπαλλήλου του Instagram έλεγε χαρακτηριστικά: «Το Instagram είναι ναρκωτικό. Είμαστε βασικά έμποροι.»

Το αποτέλεσμα αυτών των δικών δεν είναι βέβαιο. Αλλά αν τα δικαστήρια αποφανθούν ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών συνιστά ελαττωματικό προϊόν, οι συνέπειες θα είναι βαθιές. Οι εταιρείες θα αναγκαστούν να επανεξετάσουν τα ίδια τα θεμέλια της αρχιτεκτονικής τους — όχι απλώς να βάλουν φίλτρα σε κάποια βίντεο. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η αμερικανική δικαιοσύνη είναι έτοιμη να παραδεχτεί αυτό που πολλοί χρήστες ξέρουν εδώ και χρόνια: το πρόβλημα δεν είναι αυτό που βλέπουμε, αλλά το σύστημα που μας κάνει να μην μπορούμε να σταματήσουμε να κοιτάμε.

1...391392393...1,697Page 392 of 1,697