Επιστήμονες στο Massachusetts General Hospital κατάφεραν να αποκαταστήσουν την ικανότητα επικοινωνίας σε δύο παράλυτους ανθρώπους, επιτρέποντάς τους να δακτυλογραφούν με τη σκέψη τους σε ένα κανονικό ψηφιακό πληκτρολόγιο QWERTY. Η ταχύτητα έφτασε τις 22 λέξεις ανά λεπτό — σχεδόν ισάξια με αυτή ενός υγιούς χρήστη smartphone.
Φανταστείτε να θέλετε να πείτε κάτι και να μην μπορείτε να κουνήσετε ούτε ένα δάχτυλο. Για εκατομμύρια ανθρώπους με παράλυση, αυτή είναι η καθημερινή πραγματικότητα. Μια νέα μελέτη από το Massachusetts General Hospital δείχνει ότι αυτό το τείχος αρχίζει να σπάει — και με ταχύτητες που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδύνατες.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εγκεφαλικά εμφυτεύματα που ήδη διέθεταν δύο συμμετέχοντες με τετραπληγία, μέρος της κλινικής δοκιμής BrainGate2. Το σύστημα καταγράφει σε πραγματικό χρόνο τα ηλεκτρικά σήματα του εγκεφάλου καθώς ο χρήστης φαντάζεται ότι κινεί τα δάχτυλά του για να πατήσει πλήκτρα. Ένα μοντέλο βαθιάς μάθησης αναλύει αυτά τα σήματα και προβλέπει ποιο γράμμα σκόπευε να πληκτρολογήσει ο χρήστης, ενώ ένα γλωσσικό μοντέλο βοηθά στην αυτόματη συμπλήρωση λέξεων και προτάσεων.
Αυτό που κάνει τη μέθοδο ξεχωριστή δεν είναι μόνο η ταχύτητα, αλλά η οικειότητα. Το πληκτρολόγιο QWERTY είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν από μνήμης. Αντί για ειδικά, εξωτικά διεπαφές που απαιτούν εκτεταμένη εκπαίδευση, το σύστημα αξιοποιεί κάτι ήδη αποτυπωμένο στον εγκέφαλο: τη μνήμη της δακτυλογράφησης. Μετά από μόλις 30 προπονητικές προτάσεις, και οι δύο συμμετέχοντες μπορούσαν να γράφουν ελεύθερα ό,τι ήθελαν.
Ο πρώτος συμμετέχων, γνωστός ως T18, διαγνώστηκε με τραυματισμό νωτιαίου μυελού και έφτασε τους 110 χαρακτήρες ανά λεπτό — περίπου 22 λέξεις — με εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό λαθών. Ο δεύτερος, T17, πάσχει από ALS και δακτυλογράφησε με μικρότερη ταχύτητα λόγω διαφορετικής τοποθέτησης των εμφυτευμάτων, αλλά χωρίς κανένα περιορισμό στο λεξιλόγιό του. Όταν ρωτήθηκε τι του άρεσε περισσότερο στη δουλειά του, ο T18 απάντησε με χιούμορ: «το καλύτερο μέρος ήταν το τέλος της μέρας». Ο T17, λάτρης των βιντεοπαιχνιδιών Zelda, μίλησε για τη μουσική του Skyward Sword.
Η σύγκριση με τις υπάρχουσες μεθόδους είναι αποκαλυπτική. Η πιο διαδεδομένη κλινική λύση σήμερα είναι η παρακολούθηση ματιών, όπου ο ασθενής εστιάζει σε ένα γράμμα τη φορά σε ειδικό πληκτρολόγιο. Είναι αργή, κουραστική και επιρρεπής σε λάθη. Άλλες μέθοδοι βασισμένες σε εγκεφαλικά εμφυτεύματα έχουν αποδώσει ταχύτερα αποτελέσματα, αλλά με περιορισμένο λεξιλόγιο ή ειδικές διεπαφές. Το νέο σύστημα ξεπερνά τα προηγούμενα ρεκόρ και δίνει στους χρήστες πλήρη έλεγχο — συμπεριλαμβανομένου του πότε επιλέγουν να μοιραστούν τις σκέψεις τους, χωρίς τον κίνδυνο ακούσιας «διαρροής» σε οθόνη ή ηχείο.
Το επόμενο βήμα είναι η προσαρμογή του συστήματος για μακροχρόνια χρήση. Καθώς μια ασθένεια όπως το ALS εξελίσσεται, τα σήματα του εγκεφάλου αλλάζουν και το σύστημα χρειάζεται επαναβαθμονόμηση — κάτι που, ευτυχώς, απαιτεί μόνο λίγες προτάσεις εκπαίδευσης. Σχεδιάζεται επίσης η προσθήκη αριθμών, πλήκτρων διαγραφής και επιστροφής, καθώς και η δυνατότητα απενεργοποίησης της αυτόματης διόρθωσης για κωδικούς πρόσβασης και internet slang.
Η τεχνολογία των εγκεφαλικών εμφυτευμάτων δεν είναι πλέον αποκλειστικά πειραματική. Η Κίνα ενέκρινε πρόσφατα ένα σύστημα που επιτρέπει σε παράλυτους να ελέγχουν ρομποτικό χέρι — η πρώτη τέτοια συσκευή εκτός κλινικών δοκιμών. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η επικοινωνία μέσω σκέψης θα γίνει πραγματικότητα, αλλά πόσο γρήγορα θα φτάσει σε όσους την έχουν πραγματικά ανάγκη.
