Οι Νεάντερταλ ήξεραν αντιβιοτικά 50.000 χρόνια πριν τη φαρμακολογία

Νέα έρευνα δείχνει ότι η πίσσα σημύδας που χρησιμοποιούσαν οι Νεάντερταλ ως κόλλα για τα εργαλεία τους είχε παράλληλα αντιβακτηριακές ιδιότητες. Πειράματα με αρχαϊκές τεχνικές παραγωγής επιβεβαιώνουν ότι η ουσία καταπολεμά βακτήρια που προκαλούν δερματικές λοιμώξεις. Η ανακάλυψη ενισχύει την εικόνα ενός είδους που δεν ήταν απλώς επιβιώνον, αλλά σκεπτόμενο.

Για δεκαετίες, η πίσσα σημύδας που βρίσκεται σε νεαντερταλικές τοποθεσίες σε όλη την Ευρώπη ερμηνευόταν με έναν μόνο τρόπο: ως κόλλα. Οι Νεάντερταλ την χρησιμοποιούσαν για να συναρμολογούν τα σύνθετα εργαλεία τους, δένοντας λίθινες αιχμές σε ξύλινες λαβές. Αυτό από μόνο του ήταν αρκετά εντυπωσιακό για ένα είδος που για καιρό θεωρούνταν πνευματικά κατώτερο του Homo sapiens. Τώρα, όμως, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης υποδηλώνει ότι η χρήση της πίσσας δεν σταματούσε εκεί.

Ο Tjaark Siemssen και η ομάδα του συνέλεξαν φλοιό από δύο είδη σημύδας — την τριχωτή και την ασημένια — και παρήγαγαν πίσσα με τρεις διαφορετικές μεθόδους. Η πρώτη, γνωστή ως “raised structure”, περιελάμβανε μια μικρή λακκούβα, ένα δοχείο συλλογής και ένα κάλυμμα από άργιλο πάνω από φλοιό που καιγόταν αργά. Η δεύτερη ήταν πολύ πιο απλή: καύση μικρής ποσότητας φλοιού κάτω από μια πέτρα, ώστε η πίσσα να συμπυκνώνεται στην επιφάνειά της. Αυτή η μέθοδος “συμπύκνωσης” είναι πιθανώς η πιο αρχαία και η πιο προσιτή για ένα είδος χωρίς εξελιγμένη τεχνολογία. Η τρίτη μέθοδος ήταν η σύγχρονη τεχνική που χρησιμοποιούν ακόμα οι κοινότητες Mi’kmaq του ανατολικού Καναδά, οι οποίοι αποκαλούν την ουσία maskwio’mi και την εφαρμόζουν ως ευρέος φάσματος αντιβιοτικό.

Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Σχεδόν όλες οι παραγόμενες πίσσες έδειξαν αντιμικροβιακή δράση κατά του Staphylococcus aureus, ενός βακτηρίου υπεύθυνου για συνηθισμένες δερματικές λοιμώξεις. Η πιο αποτελεσματική ήταν αυτή από ασημένια σημύδα με τη μέθοδο raised structure. Μόνο μία παραλλαγή — από τριχωτή σημύδα με τη μέθοδο συμπύκνωσης — δεν έδειξε σημαντική δράση. Το κρίσιμο εύρημα είναι ότι οι αντιβακτηριακές ιδιότητες εμφανίζονται ανεξάρτητα από την τεχνική παραγωγής, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμα και με τις πιο πρωτόγονες μεθόδους, ένας Νεάντερταλ θα μπορούσε να παράγει μια ουσία ικανή να καταπολεμά μολύνσεις.

Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν συνειδητά την πίσσα ως φάρμακο — αυτό παραμένει εικασία. Η Karen Hardy από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης επισημαίνει ότι η παραγωγή πίσσας σημύδας είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, και για να αποδειχθεί ιατρική πρόθεση θα χρειαζόταν να αποδειχθεί ότι η ουσία προσέφερε κάτι μοναδικό σε σχέση με άλλα διαθέσιμα φυτά. Είναι μια δίκαιη επιφύλαξη. Ωστόσο, η ίδια η Hardy έχει συμβάλει σε προηγούμενες έρευνες που βρήκαν ίχνη αχίλλειας και χαμομηλιού στα δόντια Νεαντερτάλ — φυτά χωρίς θρεπτική αξία αλλά με γνωστές φαρμακευτικές ιδιότητες. Ένας άλλος Νεάντερταλ με οδοντικό απόστημα φαίνεται να κατανάλωνε φυτά με αναλγητικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Η εικόνα που διαμορφώνεται σταδιακά είναι αυτή ενός είδους που παρατηρούσε τον κόσμο γύρω του και έβγαζε συμπεράσματα — όχι με τη μορφή επιστημονικής μεθόδου, αλλά με την εμπειρική λογική της επιβίωσης. Αν η πίσσα σημύδας κρατούσε μια πληγή καθαρή και επουλωνόταν πιο γρήγορα, κάποιος θα το είχε παρατηρήσει. Και αυτή η παρατήρηση θα είχε μεταδοθεί. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι Νεάντερταλ ήταν αρκετά έξυπνοι για κάτι τέτοιο — αλλά πόσα ακόμα δεν έχουμε ανακαλύψει.

Το αδύναμο τείχος του εγκεφάλου: πώς τα χτυπήματα στο κεφάλι οδηγούν σε εκφύλιση

Νέα έρευνα δείχνει ότι επαναλαμβανόμενα χτυπήματα στο κεφάλι καταστρέφουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια. Η ανακάλυψη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε νέες μεθόδους διάγνωσης και θεραπείας μιας πάθησης που ως τώρα επιβεβαιωνόταν μόνο μετά θάνατον.

Ο εγκέφαλος προστατεύεται από έναν από τους πιο εκλεπτυσμένους μηχανισμούς που έχει αναπτύξει η εξέλιξη: τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Πρόκειται για ένα δίκτυο από σφιχτά συνδεδεμένα κύτταρα που επενδύουν τα μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου, εμποδίζοντας επιβλαβείς ουσίες, πρωτεΐνες και κύτταρα του ανοσοποιητικού να εισχωρήσουν στον εγκεφαλικό ιστό. Νέα έρευνα από το Trinity College Dublin και το Royal College of Surgeons in Ireland δείχνει ότι επαναλαμβανόμενα χτυπήματα στο κεφάλι — όπως αυτά που δέχονται ποδοσφαιριστές, παίκτες ράγκμπι και μποξέρ — μπορούν να καταστρέψουν αυτόν τον φραγμό με τρόπο που παραμένει ορατός χρόνια μετά τη λήξη της αθλητικής καριέρας.

Οι ερευνητές εξέτασαν 47 πρώην αθλητές επαφής που είχαν αποσυρθεί κατά μέσο όρο 12 χρόνια νωρίτερα, μαζί με αθλητές αθλημάτων χωρίς σωματική επαφή και μη αθλητές. Χρησιμοποιώντας μια ειδική τεχνική MRI με σκιαγραφικό που εισχωρεί στον εγκεφαλικό ιστό μόνο αν ο φραγμός έχει υποστεί βλάβη, διαπίστωσαν ότι σε 17 από τους πρώην αθλητές επαφής το σκιαγραφικό εμφανιζόταν σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου. Στους υπόλοιπους συμμετέχοντες, το εύρημα αυτό ήταν σχεδόν ανύπαρκτο. Οι αθλητές με τη μεγαλύτερη βλάβη στον φραγμό είχαν επίσης χειρότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και γνωστικής λειτουργίας.

Το εύρημα αυτό ρίχνει νέο φως στη χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια, γνωστή ως CTE — μια νευροεκφυλιστική πάθηση που συνδέεται με προβλήματα μνήμης, δυσκολία στη σκέψη, κατάθλιψη και συναισθηματική αστάθεια. Η CTE μοιράζεται πολλά χαρακτηριστικά με τη νόσο Alzheimer, συμπεριλαμβανομένης της παθολογικής συσσώρευσης της πρωτεΐνης tau στον εγκέφαλο. Σε φυσιολογικές συνθήκες, η tau είναι μια δομική πρωτεΐνη των νευρώνων, αλλά τα χτυπήματα στο κεφάλι μπορούν να την αποδιοργανώσουν. Όταν ταυτόχρονα ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός έχει υποστεί βλάβη, φλεγμονώδεις ουσίες και πρωτεΐνες του αίματος εισχωρούν στον εγκέφαλο και επιδεινώνουν αυτή την αποδιοργάνωση, επιταχύνοντας την εκφύλιση.

Ως τώρα, η CTE μπορούσε να διαγνωστεί με βεβαιότητα μόνο μετά θάνατον, μέσω νεκροτομής που αποκαλύπτει τη συσσώρευση tau. Η νέα τεχνική MRI ανοίγει την πόρτα σε μια πιθανή διάγνωση εν ζωή, σε ανθρώπους που εμφανίζουν ήδη συμπτώματα. Στο μέλλον, θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση του κινδύνου σε ενεργούς αθλητές, αν και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα.

Το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα της μελέτης είναι θεραπευτικό. Αν η βλάβη στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό είναι πράγματι ένας από τους πρώτους κρίκους στην αλυσίδα που οδηγεί στην CTE, τότε η ενίσχυση ή η αποκατάστασή του θα μπορούσε να επιβραδύνει ή και να αποτρέψει την εξέλιξη της πάθησης. Φάρμακα που μειώνουν τη διαπερατότητα των αιμοφόρων αγγείων, όπως το bevacizumab, ή αντιφλεγμονώδη όπως η μινοκυκλίνη, βρίσκονται ήδη στο ερευνητικό επίκεντρο. Η ιδέα είναι να παρέμβουμε πριν η παθολογία της tau εδραιωθεί — να σταματήσουμε τη φωτιά πριν γίνει ανεξέλεγκτη. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσα χτυπήματα είναι αρκετά για να ξεκινήσει η βλάβη — και αν υπάρχει κατώφλι κάτω από το οποίο ο εγκέφαλος μπορεί να ανακάμψει μόνος του.

Ρουμπίνια στον Άρη: το Perseverance ανακάλυψε πολύτιμους λίθους σε βότσαλα

Το rover Perseverance της NASA εντόπισε για πρώτη φορά κόρινδο — το ορυκτό από το οποίο προέρχονται τα ρουμπίνια και τα ζαφείρια — μέσα σε βότσαλα στην επιφάνεια του Άρη. Η ανακάλυψη ήρθε ως έκπληξη, καθώς ο κόρινδος σχηματίζεται στη Γη μέσω τεκτονικών διεργασιών που δεν υπάρχουν στον κόκκινο πλανήτη.

Ο Άρης κρύβει πολύτιμα μυστικά κάτω από την κόκκινη σκόνη του. Το rover Perseverance της NASA ανακάλυψε κόκκους κορίνδου — του ορυκτού που, ανάλογα με τα μεταλλικά ίχνη που περιέχει, γίνεται ρουμπίνι ή ζαφείρι — μέσα σε βότσαλα κατά μήκος του χείλους του κρατήρα Jezero. Είναι η πρώτη φορά που αυτοί οι πολύτιμοι λίθοι εντοπίζονται στον Άρη, και η παρουσία τους θέτει ερωτήματα για τις γεωλογικές διεργασίες που διαμόρφωσαν τον πλανήτη.

Η ανακάλυψη έγινε από την Ann Ollila και τους συναδέλφους της στο Εθνικό Εργαστήριο Los Alamos, χρησιμοποιώντας το όργανο SuperCam του Perseverance. Το SuperCam διαθέτει δύο διαφορετικά laser — το ένα καίει την επιφάνεια του βράχου, το άλλο προκαλεί φωταύγεια — και δύο κάμερες που αναλύουν το φως που εκπέμπεται. Τα αποτελέσματα από τρία διαφορετικά βότσαλα, που ονομάστηκαν Hampden River, Coffee Cove και Smiths Harbour, ήταν σχεδόν πανομοιότυπα με μετρήσεις από ρουμπίνια σε εργαστηριακές συνθήκες. Η Ollila παρουσίασε τα ευρήματα στο Lunar and Planetary Science Conference στο Τέξας στις 16 Μαρτίου.

Το παράδοξο είναι ότι ο κόρινδος δεν θα έπρεπε κανονικά να βρίσκεται εκεί. Στη Γη, ο σχηματισμός του απαιτεί τεκτονική δραστηριότητα — ένα περιβάλλον φτωχό σε πυρίτιο και πλούσιο σε αλουμίνιο, που δημιουργείται από τις κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών. Ο Άρης δεν έχει τέτοια τεκτονική. Η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι οι κόκκοι κορίνδου σχηματίστηκαν από μετεωριτικές κρούσεις: η ενέργεια της πρόσκρουσης θέρμανε και συμπίεσε τη σκόνη του εδάφους σε συνθήκες που επέτρεψαν τη δημιουργία του ορυκτού. Ο Allan Treiman, ερευνητής στο Lunar and Planetary Institute που δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι η ανακάλυψη τον εξέπληξε — παρόλο που, αναλογιζόμενος τα αλουμινιούχα εδάφη του πλανήτη και τη συχνότητα των κρούσεων, ίσως δεν θα έπρεπε.

Οι κόκκοι είναι εξαιρετικά μικροί — λιγότερο από 0,2 χιλιοστά — οπότε δεν είναι δυνατό να διακριθεί από τις εικόνες αν πρόκειται για ρουμπίνια ή ζαφείρια, ούτε πώς θα φαίνονταν στο ανθρώπινο μάτι. Η Ollila παραδέχτηκε ότι θα ήθελε να μπορούσε να πάρει ένα στα χέρια της και να δει αν είναι κόκκινο. Αυτό που ξέρει είναι ότι, όταν το laser του SuperCam τα χτυπά, λάμπουν έντονα.

Η ανακάλυψη δεν αλλάζει μόνο την εικόνα μας για τη γεωλογία του Άρη — υπενθυμίζει ότι ακόμα και ένας πλανήτης που μοιάζει άγονος και νεκρός μπορεί να κρύβει ομορφιά σε μοριακό επίπεδο. Το ερώτημα τώρα είναι πού αλλού στον Άρη μπορεί να κρύβονται τέτοιοι λίθοι, και τι μπορούν να μας πουν για την ιστορία του πλανήτη.

Ρεκόρ για Κινέζο αστροναύτη: έξι διαστημικοί περίπατοι και μετράει

Screenshot

Ο διοικητής της αποστολής Shenzhou 21, Zhang Lu, πραγματοποίησε τον έκτο διαστημικό περίπατο της καριέρας του, ισοφαρίζοντας το εθνικό ρεκόρ της Κίνας. Η έξοδος διήρκεσε περίπου επτά ώρες έξω από τον σταθμό Tiangong και ολοκληρώθηκε με επιτυχία.

Στις 16 Μαρτίου, δύο Κινέζοι αστροναύτες βγήκαν στο διάστημα από τον σταθμό Tiangong και έμειναν εκεί για σχεδόν επτά ώρες. Ο Zhang Lu και ο Wu Fei φορώντας τις στολές Feitian ολοκλήρωσαν τις εργασίες τους στις 7:25 π.μ. ώρα Ανατολικής Αμερικής, με τον τρίτο αστροναύτης της αποστολής, Zhang Hongzhang, να τους υποστηρίζει από το εσωτερικό του σταθμού.

Το κύριο έργο της εξόδου ήταν η εγκατάσταση προστατευτικών ασπίδων έναντι διαστημικών θραυσμάτων στο εξωτερικό του τριμερούς σταθμού. Δεν είναι τυχαία επιλογή: η προστασία από θραύσματα έχει αναδειχθεί σε προτεραιότητα για το Tiangong μετά από ένα περιστατικό που σημάδεψε την αποστολή. Τον Δεκέμβριο, κατά τον πρώτο διαστημικό περίπατο της ίδιας αποστολής, Zhang και Wu είχαν επιθεωρήσει μια ρωγμή στο παράθυρο του σκάφους Shenzhou 20 — πιθανή ζημιά από θραύσμα που ανάγκασε τελικά το πλήρωμα εκείνης της αποστολής να επιστρέψει στη Γη με την κάψουλα του Shenzhou 21.

Για τον Zhang Lu, η έξοδος αυτή είχε και προσωπική σημασία. Ο 49χρονος αστροναύτης έφτασε τους έξι συνολικά διαστημικούς περιπάτους στην καριέρα του, ισοφαρίζοντας τον Chen Dong στην κορυφή της κινεζικής λίστας. Ο Zhang είχε κάνει την πρώτη του πτήση στο διάστημα με το Shenzhou 15 στα τέλη του 2022, συμμετέχοντας σε τέσσερις εξόδους κατά τη διάρκεια εκείνης της αποστολής των 186 ημερών. Ο Chen Dong, από την πλευρά του, είχε μοιράσει τους έξι περιπάτους του σε δύο αποστολές — τρεις στο Shenzhou 14 και τρεις στο πρόσφατο Shenzhou 20.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το ρεκόρ ανήκει ακόμα στον Ρώσο κοσμοναύτη Anatoly Solovyev, ο οποίος πραγματοποίησε 16 διαστημικούς περιπάτους μεταξύ 1988 και 1999 — έναν αριθμό που φαίνεται δύσκολο να πλησιάσει κανείς σύντομα. Το αμερικανικό ρεκόρ ανήκει στην Peggy Whitson με δέκα εξόδους.

Η Κίνα δεν κρύβει τις φιλοδοξίες της για το Tiangong: στόχος είναι ο σταθμός να παραμείνει μόνιμα κατοικημένος για τουλάχιστον μια δεκαετία. Φέτος προγραμματίζονται οι αποστολές Shenzhou 23 και Shenzhou 24, καθώς και ένα φορτηγό διαστημόπλοιο Tianzhou. Παράλληλα, η νέα γενιά κάψουλας Mengzhou — που δοκιμάστηκε επιτυχώς τον Φεβρουάριο — θα μπορούσε να κάνει την πρώτη της επίσκεψη στον σταθμό μέσα στο 2025. Αν η Κίνα διατηρήσει αυτόν τον ρυθμό, τα ρεκόρ διαστημικών περιπάτων που σήμερα φαίνονται άπιαστα ίσως αρχίσουν να μοιάζουν πιο προσιτά.

Το Starfield έρχεται στο PS5 — και φέρνει μαζί του πτήσεις μεταξύ πλανητών

Δυόμιση χρόνια αποκλειστικότητας στο Xbox τελειώνουν στις 7 Απριλίου, όταν το Starfield κάνει το άλμα στο PlayStation 5. Μαζί με την κυκλοφορία, η Bethesda ανακοίνωσε δύο νέα DLC που αλλάζουν ουσιαστικά τον τρόπο που παίζεται το παιχνίδι.

Το Starfield, το διαστημικό RPG της Bethesda που κυκλοφόρησε το 2023, ετοιμάζεται να φτάσει επιτέλους στο PlayStation 5 στις 7 Απριλίου. Η είδηση δεν είναι απλώς μια ακόμα port — η Bethesda υπόσχεται πλήρη αξιοποίηση του hardware του PS5, με το DualSense controller να αποκτά ξεχωριστό ρόλο: το lightbar παρακολουθεί την υγεία του χαρακτήρα και την ακεραιότητα του πλοίου, τα adaptive triggers αντιδρούν στις ενέργειες του παίκτη, και ηχητικά logs του παιχνιδιού αναπαράγονται από το ενσωματωμένο ηχείο του χειριστηρίου. Για τους κατόχους PS5 Pro, υπάρχει επιπλέον η επιλογή μεταξύ υψηλότερου frame rate και βελτιωμένων γραφικών.

Παράλληλα, η Bethesda ανακοίνωσε μόνιμη μείωση της τιμής του παιχνιδιού στα 49,99 δολάρια σε όλες τις πλατφόρμες — μια κίνηση που στοχεύει να κάνει το παιχνίδι πιο προσιτό σε νέους παίκτες, δύο χρόνια μετά την αρχική κυκλοφορία του.

Η μεγαλύτερη έκπληξη, ωστόσο, δεν είναι η άφιξη στο PS5 αλλά τα δύο DLC που κυκλοφορούν την ίδια μέρα. Το πρώτο, με τίτλο “Terran Armada”, είναι επί πληρωμή (9,99 δολάρια) και προσθέτει μια ολοκαίνουργια κύρια αποστολή που οδηγεί τον παίκτη σε νέες τοποθεσίες, νέους χαρακτήρες και νέες μάχες μέσα στα Settled Systems του παιχνιδιού. Οι κάτοχοι της Premium Edition σε Xbox και Steam το λαμβάνουν χωρίς επιπλέον κόστος.

Το δεύτερο DLC, “Free Lanes”, είναι δωρεάν για όλους τους παίκτες και είναι αυτό που αλλάζει πραγματικά τη φύση του παιχνιδιού. Για πρώτη φορά, οι παίκτες μπορούν να ταξιδεύουν χειροκίνητα από πλανήτη σε πλανήτη μέσα σε ένα αστρικό σύστημα, αντί να τηλεμεταφέρονται αυτόματα. Οι διαπλανητικές πτήσεις δεν είναι απλώς αισθητική επιλογή: κατά τη διάρκειά τους εμφανίζονται encounters και δραστηριότητες, ενώ ο παίκτης μπορεί να αλληλεπιδρά με το πλήρωμά του. Είναι ακριβώς το είδος της λεπτομέρειας που οι φανατικοί του παιχνιδιού ζητούσαν από την αρχή.

Το Starfield δεν ήταν ποτέ το παιχνίδι που αλλάζει τα πάντα που πολλοί περίμεναν από τη Bethesda. Ήταν όμως ένα στέρεο, φιλόδοξο RPG που έμεινε κλειδωμένο σε μια πλατφόρμα για υπερβολικά μεγάλο διάστημα. Με την άφιξή του στο PS5 και τις νέες δυνατότητες που φέρνουν τα DLC, το ερώτημα δεν είναι αν αξίζει να το δοκιμάσεις — αλλά αν η Bethesda έχει μάθει από τα λάθη της αρκετά ώστε το επόμενο της βήμα να είναι πιο τολμηρό.

Το ισχυρότερο Starship που κατασκευάστηκε ποτέ άναψε τους κινητήρες του για πρώτη φορά

Η SpaceX πραγματοποίησε την πρώτη δοκιμή στατικής ανάφλεξης για το νέο Starship V3 — την πιο ισχυρή έκδοση του μεγαλύτερου πυραύλου που έχει κατασκευαστεί ποτέ. Η δοκιμή έγινε στο νέο Pad 2 της βάσης Starbase στο Τέξας, ανοίγοντας τον δρόμο για την 12η δοκιμαστική πτήση του οχήματος τον Απρίλιο.

Στις 16 Μαρτίου, η SpaceX έκανε κάτι που δεν είχε ξαναγίνει: άναψε για πρώτη φορά τους κινητήρες του Super Heavy Booster 19, του πρώτου σταδίου της νέας έκδοσης V3 του Starship, σε μια δοκιμή στατικής ανάφλεξης στο Pad 2 της βάσης Starbase στο Νότιο Τέξας. Το όχημα παρέμεινε αγκυροβολημένο στο έδαφος ενώ οι κινητήρες του έκαιγαν για λίγα δευτερόλεπτα — αρκετά για να επιβεβαιωθεί ότι το σύστημα λειτουργεί.

Η δοκιμή ήταν διπλά ιστορική. Ήταν η πρώτη φορά που ένα V3 όχημα υποβλήθηκε σε τέτοια δοκιμή, αλλά και η πρώτη που πραγματοποιήθηκε στο νέο Pad 2 — μια δεύτερη εξέδρα εκτόξευσης που, όταν τεθεί πλήρως σε λειτουργία, θα διπλασιάσει την ικανότητα της Starbase να εκτοξεύει αποστολές. Η SpaceX ανακοίνωσε τα αποτελέσματα δύο μέρες αργότερα μέσω X, μοιράζοντας φωτογραφίες του Booster 19 στην εξέδρα και επιβεβαιώνοντας ότι η δοκιμή ολοκληρώθηκε με επιτυχία — παρόλο που χρησιμοποιήθηκαν μόνο 10 από τους 33 κινητήρες Raptor και η ανάφλεξη τερματίστηκε νωρίτερα από το προγραμματισμένο λόγω ενός τεχνικού προβλήματος στο έδαφος.

Το επόμενο βήμα είναι μια πλήρης δοκιμή με και τους 33 κινητήρες Raptor — 23 από τους οποίους δεν έχουν ακόμα εγκατασταθεί στο Booster 19. Αυτή η δοκιμή θα ανοίξει τον δρόμο για την 12η συνολικά δοκιμαστική πτήση του Starship, που η SpaceX στοχεύει να πραγματοποιήσει στις αρχές ή στα μέσα Απριλίου. Μαζί με τον Booster 19 θα πετάξει και το ανώτερο στάδιο Ship 39, το οποίο πέρασε πρόσφατα επιτυχώς τη δοκιμή αντοχής σε κρυογονικές συνθήκες.

Το Starship V3 είναι ελαφρώς ψηλότερο από την προηγούμενη έκδοση — 124,4 μέτρα έναντι 123,1 — αλλά η πραγματική διαφορά είναι στην ισχύ. Σύμφωνα με τον Elon Musk, το V3 μπορεί να μεταφέρει πάνω από 100 τόνους σε τροχιά χαμηλής Γης, έναντι περίπου 35 τόνων για το V2. Είναι επίσης η πρώτη έκδοση του οχήματος που σχεδιάστηκε εξαρχής για ταξίδια στη Σελήνη και τον Άρη.

Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα πολλά βήματα πριν το Starship φτάσει σε άλλους κόσμους. Πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι μπορεί να φτάσει σε τροχιά γύρω από τη Γη, να επαναφορτίσει καύσιμα στο διάστημα και να επιστρέψει με ασφάλεια. Κάθε δοκιμαστική πτήση είναι ένα κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου παζλ — και η Απρίλης θα δείξει πόσο κοντά είναι η SpaceX στο να το ολοκληρώσει.

Το «Invincible» επιστρέφει με τέταρτη σεζόν — και ο Πόλεμος των Viltrum ξεκινά

Η βραβευμένη animated σειρά του Prime Video επιστρέφει στις 18 Μαρτίου 2026 με τρία επεισόδια ταυτόχρονα. Η τέταρτη σεζόν φέρνει στην οθόνη το arc «The Viltrumite War» από τα κόμικς, με τη Γη να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαγαλαξιακή απειλή που δεν αφήνει περιθώρια για λάθη.

Αν υπάρχει μια animated σειρά που έχει αποδείξει ότι το superhero είδος μπορεί να είναι ταυτόχρονα βίαιο, συναισθηματικά εξαντλητικό και αφηγηματικά τολμηρό, αυτή είναι το «Invincible». Η σειρά του Prime Video, βασισμένη στα κόμικς του Robert Kirkman, επιστρέφει με την τέταρτη σεζόν της στις 18 Μαρτίου 2026 — και η υπόσχεση είναι ότι τα χειρότερα, για τον Mark Grayson και για τον πλανήτη, δεν έχουν έρθει ακόμα.

Η νέα σεζόν ξεκινά εκεί που σταμάτησε η τρίτη: με τον Mark, τον Oliver και τον Omni-Man να μετράνε τις πληγές τους μετά την καταστροφική αναμέτρηση με τον Conquest, έναν βετεράνο Viltrumite πολεμιστή που χρειάστηκε τεράστιο κόστος για να ηττηθεί. Η ανάκαμψη όμως δεν θα είναι ήσυχη. Η Αυτοκρατορία του Viltrum έχει στρέψει το βλέμμα της στη Γη, και ο Grand Regent Thragg — ο ανώτατος ηγέτης της, με φωνή του Lee Pace — δεν είναι τύπος που διαπραγματεύεται.

Το «Viltrumite War» είναι ένα από τα πιο αγαπημένα arcs της κόμικ σειράς που κυκλοφορούσε από το 2003 έως το 2018, και η μεταφορά του στην οθόνη ήταν κάτι που οι fans περίμεναν από την πρώτη σεζόν. Η ιστορία δεν ασχολείται μόνο με τις μάχες — αν και αυτές είναι εντυπωσιακές — αλλά με το τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι έναν κόσμο που δεν ξέρει καν ότι κινδυνεύει, και με το κόστος που πληρώνουν αυτοί που στέκονται στην πρώτη γραμμή.

Η σεζόν κάνει πρεμιέρα με τρία επεισόδια ταυτόχρονα στις 18 Μαρτίου, και στη συνέχεια ένα νέο επεισόδιο κάθε Τετάρτη έως τις 22 Απριλίου. Στο cast επιστρέφουν οι Steven Yeun ως Mark Grayson, ο J.K. Simmons ως Omni-Man, ο Seth Rogen ως Allen the Alien και ο Walton Goggins ως Cecil. Νέες προσθήκες περιλαμβάνουν τον Matthew Rhys ως Dinosaurus και τη Danai Gurira ως Universa, ενώ οι fans της πρώτης σεζόν θα χαρούν να μάθουν ότι ο Clancy Brown επιστρέφει ως Damien Darkblood, ο δαιμονικός ντετέκτιβ που είχε σταλεί πίσω στην Κόλαση από τον Cecil.

Το «Invincible» παραμένει μια από τις λίγες animated σειρές που αντιμετωπίζει το κοινό του ως ενήλικες — με συνέπειες που μετράνε, χαρακτήρες που εξελίσσονται και ηθικά διλήμματα που δεν λύνονται εύκολα. Η τέταρτη σεζόν φαίνεται να ανεβάζει τον πήχη ακόμα ψηλότερα. Αν δεν έχετε δει τις προηγούμενες σεζόν, τώρα είναι η ιδανική στιγμή να αρχίσετε.

Διαστημικός περίπατος στον ISS για τα νέα ηλιακά πάνελ

Δύο αστροναύτες της NASA πραγματοποίησαν τον πρώτο αμερικανικό διαστημικό περίπατο σχεδόν ένα χρόνο, εγκαθιστώντας τη βάση για ένα νέο αναδιπλούμενο ηλιακό πάνελ στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η αποστολή διήρκεσε 7 ώρες και 2 λεπτά και άνοιξε τον δρόμο για την αναβάθμιση της ενεργειακής υποδομής του σταθμού.

Στις 18 Μαρτίου, οι αστροναύτες Jessica Meir και Chris Williams βγήκαν από την αεροστεγή θύρα Quest του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού στις 8:52 π.μ. ώρα ανατολικής ακτής των ΗΠΑ, για να εκτελέσουν τον πρώτο αμερικανικό διαστημικό περίπατο από τον Μάιο του 2025. Ο στόχος ήταν η εγκατάσταση μιας μεταλλικής βάσης που θα φιλοξενήσει ένα νέο αναδιπλούμενο ηλιακό πάνελ τύπου iROSA — ένα από τα οκτώ που προβλέπεται να αναβαθμίσουν συνολικά την ενεργειακή ικανότητα του σταθμού.

Τα iROSA (ISS Roll-Out Solar Arrays) είναι μια διαφορετική προσέγγιση σε σχέση με τα παλαιότερα ηλιακά πτερύγια του σταθμού. Δεν χρειάζονται κινητήρα για να ξεδιπλωθούν — η ενέργεια που αποθηκεύεται στους συμπιεσμένους άξονες από σύνθετο υλικό είναι αρκετή για να τα απλώσει στο πλήρες μήκος των 19 μέτρων μέσα σε περίπου έξι λεπτά. Τα αρχικά ηλιακά πάνελ του ISS έχουν ξεπεράσει τη 15ετή διάρκεια ζωής τους και η απόδοσή τους έχει μειωθεί σημαντικά. Όταν ολοκληρωθεί η αναβάθμιση, ο σταθμός θα παράγει 20% έως 30% περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ό,τι σήμερα.

Η αποστολή της 18ης Μαρτίου ήταν η 278η συνολικά EVA (εξωαεροσφαιρική δραστηριότητα) στην ιστορία του ISS, φέρνοντας τον συνολικό χρόνο εργασίας εκτός σταθμού στις 1.760 ώρες και 28 λεπτά. Για τον Williams ήταν ο πρώτος διαστημικός περίπατος, ενώ για τη Meir ο τέταρτος — έχει πλέον συσσωρεύσει σχεδόν 29 ώρες εργασίας στο κενό του διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης της πρώτης αμιγώς γυναικείας EVA το 2019.

Η ημερομηνία δεν ήταν τυχαία για τη Meir. Στις 18 Μαρτίου 1965, ο Σοβιετικός κοσμοναύτης Αλεξέι Λεόνοφ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που βγήκε στο κενό του διαστήματος. «Ο Λεόνοφ είπε ότι ένιωσε σαν κόκκος άμμου στο σύμπαν», ανέφερε η Meir μετά την επιστροφή της στον σταθμό. «Σαν κόκκοι άμμου, τουλάχιστον είμαστε εδώ μαζί. Η θέα είναι πάντα καλύτερη όταν την μοιράζεσαι με έναν φίλο.»

Η τεχνολογία iROSA δεν περιορίζεται στον ISS. Η NASA την έχει ήδη χρησιμοποιήσει στην αποστολή DART το 2022, που κατάφερε να αλλάξει την τροχιά ενός αστεροειδούς ως επίδειξη πλανητικής άμυνας. Η ίδια τεχνολογία προοριζόταν και για τον Gateway, τον σχεδιαζόμενο σταθμό σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη — αν και το μέλλον εκείνου του προγράμματος παραμένει αβέβαιο. Στο άμεσο μέλλον, η επιπλέον ενέργεια στον ISS θα υποστηρίξει την επέκταση εμπορικών δραστηριοτήτων και τη σταδιακή μετάβαση σε ιδιωτικά διαχειριζόμενους διαστημικούς σταθμούς — μια αλλαγή εποχής που η NASA έχει ήδη θέσει σε κίνηση.

Το αρχαιότερο αστέρι έξω από τον Γαλαξία μας αλλάζει αυτά που ξέραμε για το σύμπαν

Αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα από τα πιο πρωτόγονα αστέρια που έχουν εντοπιστεί ποτέ — ένα σπάνιο απολίθωμα της χημικής ιστορίας του σύμπαντος, με σχεδόν μηδενικό σίδηρο και εκπληκτική αφθονία άνθρακα. Βρίσκεται σε έναν νάνο γαλαξία 150.000 έτη φωτός μακριά και αποτελεί το πρώτο τέτοιο εύρημα έξω από τον Γαλαξία μας.

Υπάρχουν αστέρια που δεν είναι απλώς αστέρια — είναι μνήμη. Χημικά αρχεία από εποχές που το σύμπαν ήταν ακόμα νέο, σχεδόν άδειο από τα στοιχεία που σήμερα θεωρούμε δεδομένα. Ένα τέτοιο αστέρι μόλις ανακαλύφθηκε, και η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε πώς το σύμπαν απέκτησε τη χημεία του.

Το αστέρι φέρει την ονομασία PicII-503 και βρίσκεται στον νάνο γαλαξία Pictor II, περίπου 150.000 έτη φωτός από τη Γη, στον αστερισμό του Ζωγράφου. Η ανακάλυψη έγινε με τη χρήση της Dark Energy Camera, τοποθετημένης στο τηλεσκόπιο Víctor M. Blanco στη Χιλή. Αυτό που έκανε τους επιστήμονες να σταματήσουν και να κοιτάξουν πιο προσεκτικά ήταν η εξαιρετικά χαμηλή συγκέντρωση σιδήρου: το PicII-503 περιέχει μόλις το 1/40.000 του σιδήρου που βρίσκεται στον Ήλιο. Είναι η χαμηλότερη τιμή που έχει μετρηθεί ποτέ σε αστέρι έξω από τον Γαλαξία μας.

Αλλά ο σίδηρος δεν είναι η μόνη έκπληξη. Το αστέρι έχει αναλογία άνθρακα-προς-σίδηρο πάνω από 1.500 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου — μια υπερβολή που θυμίζει έντονα τα πιο αρχαία αστέρια που έχουμε εντοπίσει στο εξωτερικό άλω του Γαλαξία μας. Αυτή η ομοιότητα δεν είναι τυχαία. Είναι ίχνος.

Για να καταλάβουμε γιατί αυτό έχει σημασία, χρειάζεται μια μικρή αναδρομή. Τα πρώτα αστέρια του σύμπαντος — αυτά που οι αστρονόμοι αποκαλούν POP III — γεννήθηκαν σε ένα σύμπαν που δεν ήξερε σχεδόν τίποτα άλλο εκτός από υδρογόνο και ήλιο. Αυτά τα αστέρια έφτιαξαν τον πρώτο άνθρακα και σίδηρο στους πυρήνες τους, και όταν εξερράγησαν ως σουπερνόβα, σκόρπισαν αυτά τα στοιχεία στο διαστρικό μέσο. Από εκείνα τα νέφη αερίου και σκόνης γεννήθηκε η δεύτερη γενιά αστέρων — τα POP II — πλουσιότερα σε βαριά στοιχεία χάρη στη δωρεά των προγόνων τους.

Το PicII-503 είναι ακριβώς ένα τέτοιο αστέρι δεύτερης γενιάς. Και επειδή έχει τόσο λίγο σίδηρο, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα POP III αστέρια που το «τάισαν» πέθαναν σε σχετικά αδύναμες εκρήξεις σουπερνόβα. Σε τέτοιες εκρήξεις, ο ελαφρύς άνθρακας εκτοξεύεται στο διάστημα, ενώ ο βαρύτερος σίδηρος πέφτει πίσω στα συντρίμμια. Αυτό εξηγεί τη χημική υπογραφή του PicII-503 — και ταυτόχρονα μας λέει κάτι για τον τρόπο που πέθαναν τα πρώτα αστέρια του σύμπαντος.

«Η ανακάλυψη ενός αστεριού που διατηρεί αναμφισβήτητα τα βαριά μέταλλα από τα πρώτα αστέρια ήταν στα όρια του εφικτού», δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας Anirudh Chiti του Πανεπιστημίου Stanford. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Astronomy.

Αυτό που κάνει την ανακάλυψη ακόμα πιο σημαντική είναι το πού βρέθηκε το αστέρι. Ο νάνος γαλαξίας Pictor II είναι ένας από τους μικρότερους γαλαξίες που γνωρίζουμε, με εξαιρετικά αδύναμη βαρυτική επιρροή. Αυτό το καθιστά ιδανικό «μουσείο» για χημικά απολιθώματα — ένα περιβάλλον που δεν έχει αναμείξει και αραιώσει τα αρχικά στοιχεία με μεταγενέστερες γενιές αστέρων. Το PicII-503 είναι, με αυτή την έννοια, ένα παράθυρο ανοιχτό κατευθείαν στις πρώτες στιγμές της κοσμικής χημείας.

Το σύμπαν κρατά αρχεία. Απλώς χρειάζεται κάποιος να ξέρει πού να κοιτάξει.

Tesla, FSD και ένα βίντεο που αντιφάσκει με την επίσημη εκδοχή

Μετά από τροχαίο που αφορά Cybertruck, η Tesla ισχυρίστηκε ότι το σύστημα αυτόνομης οδήγησης FSD ήταν απενεργοποιημένο τη στιγμή της σύγκρουσης. Το βίντεο από την κάμερα του οχήματος, ωστόσο, δείχνει διαφορετική εικόνα. Η αντίφαση αυτή ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τη διαφάνεια της εταιρείας στα δεδομένα ασφαλείας.

Η Tesla έχει συνηθίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο συζητήσεων για την ασφάλεια των συστημάτων αυτόνομης οδήγησης. Αυτή τη φορά, όμως, η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την τεχνολογία — αφορά και την αξιοπιστία των ίδιων των ισχυρισμών της εταιρείας.

Μετά από τροχαίο που εμπλέκει Cybertruck, η Tesla ανακοίνωσε ότι το Full Self-Driving — το σύστημα που αναλαμβάνει τον έλεγχο του οχήματος σε συνθήκες αυτόνομης οδήγησης — ήταν απενεργοποιημένο κατά τη στιγμή της σύγκρουσης. Πρόκειται για μια δήλωση που, αν ισχύει, απαλλάσσει σε μεγάλο βαθμό την εταιρεία από ευθύνες που σχετίζονται με τη λειτουργία του λογισμικού.

Το πρόβλημα είναι ότι το βίντεο λέει κάτι διαφορετικό. Πλάνα από την κάμερα του οχήματος — τα οποία κυκλοφόρησαν και αναλύθηκαν δημόσια — φαίνεται να δείχνουν ενδείξεις ότι το σύστημα ήταν ενεργό ή τουλάχιστον σε κατάσταση ετοιμότητας τη στιγμή του ατυχήματος. Η αντίφαση ανάμεσα στην επίσημη εκδοχή και στο οπτικό υλικό είναι αρκετά εμφανής ώστε να έχει τραβήξει την προσοχή ερευνητών, δημοσιογράφων και ρυθμιστικών αρχών.

Αυτό δεν είναι η πρώτη φορά που η Tesla βρίσκεται σε αυτή τη θέση. Η εταιρεία έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για επιλεκτική χρήση δεδομένων όταν πρόκειται για ατυχήματα που εμπλέκουν το FSD ή τον Autopilot. Η αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Οδικής Ασφάλειας (NHTSA) έχει ανοίξει πολλαπλές έρευνες τα τελευταία χρόνια, ενώ αρκετές υποθέσεις έχουν φτάσει στα δικαστήρια με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα.

Το κεντρικό ζήτημα δεν είναι μόνο τι συνέβη σε αυτό το συγκεκριμένο ατύχημα. Είναι το πώς μια εταιρεία που διαθέτει πρόσβαση σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων από εκατομμύρια οχήματα επιλέγει να τα χρησιμοποιεί — και πότε επιλέγει να μην τα μοιράζεται. Σε έναν κλάδο όπου η εμπιστοσύνη του κοινού είναι προϋπόθεση για την υιοθέτηση της τεχνολογίας, η διαφάνεια δεν είναι απλώς ηθική υποχρέωση. Είναι στρατηγική ανάγκη.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν οι ρυθμιστικές αρχές έχουν πλέον τα εργαλεία — και τη βούληση — να απαιτήσουν αυτή τη διαφάνεια συστηματικά, πριν το επόμενο βίντεο έρθει να αντικρούσει την επόμενη επίσημη δήλωση.

1...387388389...1,696Page 388 of 1,696