Το νέο μοντέλο AI της Google για «οτιδήποτε σε οτιδήποτε» εντυπωσιάζει

Posts from this topic will be added to your daily email digest and your homepage feed.

Το Omni έστειλε το λούτρινο του παιδιού μου για ράφτινγκ και με deepfake-αρε μπροστά στον Πύργο του Άιφελ. Αλλά δεν είναι ακόμη η μοναδικότητα.

Posts from this author will be added to your daily email digest and your homepage feed.

See All by Allison Johnson

Πέρυσι έκανα deepfake το λούτρινο ζώο του παιδιού μου, για να φαίνεται πως το πλασματάκι του είχε φύγει διακοπές.

Ήταν ένα πείραμα για να δω αν μπορούσα να αναπαράγω τα γεγονότα που έδειχνε μια διαφήμιση του Gemini που πρόβαλλε η Google, και ποτέ δεν έδειξα στον τετράχρονο τα βίντεο με τον Buddy, το ελάφι, στις περιπέτειές του. Ήταν όμως μια αποκαλυπτική δοκιμή, που με έκανε να σκέφτομαι πολύ τη διαφορά ανάμεσα στο αθώο παιχνίδι με τη γενετική AI και στην πλήρη κακοποίηση του περιεχομένου. Ίσως αυτό το διάγραμμα Venn να είναι ένας τέλειος κύκλος. Ίσως όχι. Αυτό που ξέρω σίγουρα είναι ότι τα εργαλεία για τη δημιουργία ρεαλιστικών βίντεο είναι εντυπωσιακά καλά και απαιτούν εντυπωσιακά λίγη προσπάθεια και τεχνογνωσία. Και αυτή η τάση συνεχίζεται δυναμικά στην εποχή του Omni του Gemini.

Το Omni είναι μια νέα οικογένεια μοντέλων γενετικής AI που, όπως υποστηρίζεται, κάποια μέρα θα μπορεί να μετατρέπει κάθε είδους είσοδο —φωτογραφία, βίντεο, κείμενο— σε οτιδήποτε άλλο. Προς το παρόν, όμως, δημιουργεί μόνο βίντεο. Το Omni Flash είναι το πρώτο από αυτά τα μοντέλα που κυκλοφόρησε η Google και είναι πλέον διαθέσιμο στην πλατφόρμα δημιουργίας και επεξεργασίας βίντεο της εταιρείας, το Flow. Μπορείτε ακόμη να χρησιμοποιήσετε το προηγούμενο μοντέλο, το Veo, αν θέλετε, αλλά το Omni βελτιώνει το Veo σε αρκετά σημεία.

Με το Omni, μπορείτε να ανεβάσετε ένα βίντεο και να το χρησιμοποιήσετε μαζί με ένα κείμενο-προτροπή ως αφετηρία για το AI-generated αποτέλεσμα. Η Google υποστηρίζει επίσης ότι το Omni ενσωματώνει περισσότερη γνώση του πραγματικού κόσμου όταν παράγει βίντεο και ότι μπορεί να διατηρεί καλύτερα τη συνοχή των χαρακτήρων μέσα στο ίδιο βίντεο. Υπήρχε μόνο ένας τρόπος να διαπιστώσω αν ισχύουν αυτά: έφερα ξανά τον AI Buddy για να ετοιμάσει τα μικρά του, AI-generated πράγματα για άλλη μια περιπέτεια.

Το αποτέλεσμα είναι τόσο ανάμεικτο, που σε αφήνει άναυδο. Κάποια κλιπ ήταν πολύ καλά — πολύ πιο συνεπή και πιο κοντά στην προτροπή μου από ό,τι όταν δοκίμαζα το Veo πριν από πέντε μήνες. Αλλά ακόμη και τα καλύτερα πλάνα που μου έδωσε το Omni είχαν ορισμένα από εκείνα τα ξαφνικά AI «τι έγινε τώρα;» στιγμιότυπα, όπως όταν ο Buddy αλλάζει ξαφνικά προσανατολισμό ενώ κάνει αλεξίπτωτο.

Για ένα άλλο βίντεο, έδωσα στο Omni λίγη καλλιτεχνική ελευθερία. «Δημιούργησε ένα μοντάζ με τον Buddy να ετοιμάζεται για διακοπές και να επιβιβάζεται σε κρουαζιερόπλοιο για τροπικές διακοπές. Η διάθεση είναι χαριτωμένη και παιχνιδιάρικη. Ο Buddy βάζει κάτι αστείο στη βαλίτσα του που θα χρησιμοποιηθεί αργότερα στο κλιπ». Τον έβαλε να πακετάρει ένα βάζο με μέλι. Αργότερα, στο βίντεο, το πιάνει σαν να είναι μπουκάλι αντηλιακού. «Ωχ όχι», λέει ο χαρακτήρας καθώς απλώνει μέλι στην οπλή του.

Ειλικρινά, δεν είναι κακό εύρημα. Μόνο που το βάζο με το μέλι αλλάζει συνεχώς μέσα στο βίντεο: από βάζο, σε διαφανές μπουκάλι με σπρέι γεμάτο νερό, και μετά ξανά σε μπουκάλι που πιέζεται και είναι γεμάτο μέλι. Και δεν μπορώ καν να περιγράψω πώς κατέληξε το μοντέλο στο τελευταίο καρέ του βίντεο — λες και απλώς ξέρασε όλα τα στοιχεία της αλληλουχίας που μόλις δημιούργησε.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε προτροπές με κείμενο για να προτείνετε διορθώσεις στα βίντεό σας, και εδώ θα δώσω εύσημα στη Google: αυτό λειτουργεί καλύτερα με το Omni απ’ ό,τι όταν δοκίμασα το Veo 3. Όμως τα αποτελέσματα με το Veo ήταν κακά — τόσο κακά, που μου ήταν πολύ πιο εύκολο απλώς να ξεκινώ κάθε φορά ένα νέο βίντεο από την αρχή, όταν ήθελα να αλλάξω κάτι. Το Omni όντως λαμβάνει υπόψη τις διορθώσεις σας, αλλά τα αποτελέσματα δεν πετυχαίνουν πάντα.

Του ζήτησα να δώσει έμφαση στις εκφράσεις του προσώπου του Buddy στα βίντεο των διακοπών του, και το αποτέλεσμα κατέληξε απλώς να φαίνεται περίεργο. Επίσης, του έβαζε κατά καιρούς κέρατα, τα οποία δεν έχει. Ο Buddy είναι μωρό, ευχαριστώ πολύ. Όταν του ζήτησα να αφαιρέσει τα κέρατα που εμφανίστηκαν σε μια σκηνή, το έκανε — και μετά έβαλε κέρατα σε όλες τις άλλες.

Το θέμα είναι ότι τίποτα από όλα αυτά δεν είναι δωρεάν. Η δημιουργία βίντεο κοστίζει credits, από 15 έως 40 ανάλογα με τη διάρκεια της σκηνής και τα «υλικά» με τα οποία ξεκινάτε. Ένας γύρος διορθώσεων κοστίζει 40 credits. Έχω το πρόγραμμα AI Pro των 20 δολαρίων τον μήνα, που δίνει 1.000 credits κάθε μήνα. Μετά από περίπου 20 κλιπ, με μερικές διορθώσεις σε κάποια από αυτά, έχω πέσει στα 145. Αν έχετε συγκεκριμένη ιδέα για το βίντεο που θέλετε να δημιουργήσει το Omni, μάλλον σας περιμένει αρκετό, ακριβό πήγαιν’ έλα με το μοντέλο, μέχρι να φτάσετε σε κάτι που να πλησιάζει το όραμά σας.

Ειλικρινά, δεν ήμουν προετοιμασμένη γι’ αυτό που είδα.

Ένα από τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα του Omni είναι ότι μπορεί να προσθέτει AI-generated στοιχεία σε πραγματικά βίντεο, οπότε έδωσα στον Buddy ένα διάλειμμα και έκανα deepfake τον εαυτό μου. Ξεκινώντας από ένα selfie βίντεο με ουδέτερη έκφραση, ζήτησα από το Omni να δημιουργήσει βίντεο όπου τρώω ένα πιάτο σπαγγέτι, κάθομαι σε κάθισμα αεροπλάνου και στέκομαι μπροστά στον Πύργο του Άιφελ δαγκώνοντας μια μπαγκέτα. Και ειλικρινά, δεν ήμουν προετοιμασμένη γι’ αυτό που είδα.

Υπάρχουν AI σημάδια στα deepfake βίντεό μου. Ο ήχος από το πιρούνι που χτυπά το μπολ με τα ζυμαρικά είναι λίγο υπερβολικά «στημένος». Στο βίντεο με το αεροπλάνο υπάρχει μια γυναίκα στο φόντο που εμφανίζεται δύο φορές. Αλλά πέρα από αυτές τις μικρές αστοχίες και μια αόριστα ανησυχητική αίσθηση που αφήνουν, είναι πειστικά όσο δεν πάει.

Έδειξα το κλιπ με τα μακαρόνια στον σύζυγό μου. Ήξερε ότι δοκίμαζα ένα εργαλείο AI για βίντεο, αλλά δεν του είπα τι ακριβώς στη σκηνή είχε δημιουργηθεί από AI. Χωρίς να ξέρει τι ήταν αυτό που είχε παραχθεί τεχνητά, πίστεψε ότι καθόμουν μπροστά στην κάμερα και έτρωγα μακαρόνια, και είπε ότι το μόνο στοιχείο που τον έκανε να υποψιαστεί κάτι ήταν πως το μπολ τού φάνηκε άγνωστο. Το ίδιο το φαγητό φαινόταν αρκετά αληθινό ώστε να πείσει τον σύζυγό μου. Έναν άνθρωπο που με βλέπει στην πραγματική ζωή σχεδόν κάθε μέρα τα τελευταία δέκα χρόνια.

Τα υπόλοιπα deepfakes μου κυμαίνονται σε διαφορετικά επίπεδα του «αρκετά καλό για να ξεγελάσει κόσμο στα social media». Κάποια από τα κλιπ με τον Πύργο του Άιφελ δείχνουν ελαφρώς καρτουνίστικα, αλλά ένα από αυτά είναι αρκετά πειστικό ώστε να χρειαστεί να το δείτε μερικές φορές για να καταλάβετε ότι είναι AI. Ξέρω ότι δεν είμαι εγώ όταν το AI εγώ γυρίζει το κεφάλι και αποκαλύπτει τα μαλλιά της πιασμένα σε αλογοουρά. Αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι θα το καταλάβαινε κάποιος άλλος, και αυτό με κάνει να νιώθω περίεργα.

Έχουμε μπει για τα καλά στην αμφίβολη ζώνη του ανοίκειου.

Για να είμαι ειλικρινής, έχω κουραστεί λίγο με όλο αυτό. Έμεινα άφωνη όταν δοκίμασα το Veo 3, από τον ρεαλισμό που μπορούσε να πετύχει. Έχω μείνει άφωνη ξανά και ξανά τα τελευταία χρόνια, βλέποντας πόσο εύκολο είναι να φτιάχνεις ψεύτικους ανθρώπους σε ψεύτικες φωτογραφίες. Πιθανότατα θα έπρεπε να με εκπλήσσει και το Omni, και φαντάζομαι ότι με εκπλήσσει. Αλλά η αιχμή έχει πλέον αμβλυνθεί.

Παραμένει όμως ακόμα δύσκολο να φτιάξεις ένα AI-generated κινηματογραφικό αριστούργημα τόσο εύκολα όσο θα ήθελε να πιστέψετε η Google. Το Omni όμως βελτιώνει το Veo σε μερικούς αναγνωρίσιμους τομείς. Αν έχετε λογαριασμό Google και πιστωτική κάρτα, μπορείτε να πάρετε ένα βίντεο του εαυτού σας να κάθεται στο σπίτι και να το κάνετε να μοιάζει σαν να βρίσκεστε σε πτήση για το Μάουι με ελάχιστη προσπάθεια. Δεν νομίζω ότι βρισκόμαστε ακριβώς στους «πρόποδες της μοναδικότητας», αλλά σίγουρα έχουμε βυθιστεί βαθιά στην αμφίβολη ζώνη του ανοίκειου.

Όλες οι εικόνες και τα βίντεο σε αυτό το κείμενο δημιουργήθηκαν από το Google Gemini.

See All Google I/O 2026

More in: Google I/O 2026: All the news and announcements

This is the title for the native ad

Αποθήκευση CO2 στα πετρώματα και παραγωγή υδρογόνου με διπλό κλιματικό όφελος

Η αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε πετρώματα, την ώρα που παράγεται υδρογόνο από αυτά —και ίσως ακόμη και γεωθερμική ενέργεια— θα μπορούσε να προσφέρει διπλό κλιματικό όφελος. Πολλές ερευνητικές ομάδες προσπαθούν ήδη να κάνουν αυτή την ιδέα πράξη.

Η μονάδα Carbfix στην Ισλανδία, όπως αποτυπώνεται στη φωτογραφία του Oksana Baliukeviciene/Alamy, αποτελεί ένα από τα παραδείγματα αυτής της προσέγγισης.

Χρειαζόμαστε επειγόντως καθαρό υδρογόνο για διεργασίες που δεν μπορούν να καλυφθούν από ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια. Ίσως όμως να είναι εφικτό να παραχθούν μεγάλες ποσότητες από πετρώματα βαθιά στο υπέδαφος, ενώ ταυτόχρονα να δεσμεύεται το διοξείδιο του άνθρακα.

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν έδειξαν σε εργαστηριακές δοκιμές ότι η διαδικασία αυτή λειτουργεί σε έναν κοινό τύπο πετρώματος. Στόχος τους είναι τώρα να συνεργαστούν με εταιρείες για δοκιμές πεδίου.

«Ελπίζουμε να αποδείξουμε ότι θα μπορέσουμε να παράγουμε υδρογόνο με οικονομικό τρόπο, ενώ θα δεσμεύουμε CO2», λέει η Orsolya Gelencsér, μέλος της ομάδας. Όπως προσθέτει, ίσως να είναι δυνατό να παραχθεί την ίδια στιγμή και γεωθερμική ενέργεια.

Όταν καίγεται το υδρογόνο, παράγεται μόνο νερό και δεν προκαλεί υπερθέρμανση του πλανήτη. Γι’ αυτό και μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων μηδενικών καθαρών εκπομπών, για παράδειγμα βοηθώντας στην απανθρακοποίηση βιομηχανικών διαδικασιών όπως η παραγωγή λιπασμάτων και ο χάλυβας.

Το πρόβλημα είναι ότι σχεδόν όλο το υδρογόνο παράγεται σήμερα από ορυκτά καύσιμα, κάτι που σημαίνει πως κατά την παραγωγή του εκπέμπεται μεγάλη ποσότητα CO2. Ένας τρόπος για να αποφευχθούν αυτές οι εκπομπές είναι η χρήση αιολικής ή ηλιακής ενέργειας για τη διάσπαση του νερού, ώστε να παραχθούν υδρογόνο και οξυγόνο.

Αυτό ήδη αρχίζει να γίνεται, όμως το υδρογόνο που παράγεται έτσι παραμένει για την ώρα ακριβότερο. Η παραγωγή του σε μεγάλη κλίμακα θα απαιτούσε επίσης τεράστιες ποσότητες ανανεώσιμης ενέργειας, κάτι που σημαίνει ότι λιγότερη από αυτή την πράσινη ενέργεια θα ήταν διαθέσιμη για άλλες χρήσεις, όπως η αντικατάσταση των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα.

Γι’ αυτό έχει αυξηθεί πρόσφατα το ενδιαφέρον για το φυσικό ή γεωλογικό υδρογόνο. Αρκετές διεργασίες μπορούν να παράγουν υδρογόνο στα πετρώματα και, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, το αέριο μπορεί να συγκεντρωθεί και να εξαχθεί με τρόπους παρόμοιους με εκείνους του φυσικού αερίου. Αυτό θα μπορούσε να είναι καθαρό και φθηνό, όμως κανείς δεν γνωρίζει ακόμη πόσο φυσικό υδρογόνο υπάρχει πραγματικά διαθέσιμο. Κάποιοι ερευνητές θεωρούν ότι μπορεί να υπάρχουν τεράστιες ποσότητες που περιμένουν να αξιοποιηθούν, ενώ άλλοι —μεταξύ των οποίων και η Gelencsér— πιστεύουν ότι οι διαθέσιμοι πόροι ίσως είναι περιορισμένοι.

Το μοναδικό σημείο όπου εξορύσσεται και αξιοποιείται σχεδόν καθαρό φυσικό υδρογόνο είναι ένα χωριό στο Μάλι, το Bourakébougou, και αυτό σε πολύ μικρή κλίμακα.

«Νομίζω ότι είναι μια πολύ ιδιαίτερη περίπτωση», λέει η Gelencsér. Το υδρογόνο συνήθως παράγεται με χαμηλούς ρυθμούς και, επειδή τα μόριά του είναι πολύ μικρά, σπάνια τα υπερκείμενα πετρώματα προσφέρουν επαρκή στεγανοποίηση ώστε να συσσωρευτεί, εξηγεί.

Γι’ αυτό πολλές ομάδες σε όλο τον κόσμο εργάζονται τώρα πάνω σε τρόπους παραγωγής υδρογόνου από πετρώματα, αντί να περιμένουν να δημιουργηθεί φυσικά. Η προσέγγιση αυτή ονομάζεται διεγερμένη παραγωγή υδρογόνου και οι δοκιμές διαφόρων μεθόδων βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

Ένας τρόπος είναι απλώς η έγχυση νερού στο υπέδαφος. Το νερό αντιδρά με ορισμένους τύπους πετρωμάτων και σχηματίζει υδρογόνο σε μια διαδικασία που ονομάζεται σερπεντινίωση, η οποία αποτελεί πηγή σημαντικού μέρους του φυσικού υδρογόνου. Η εισαγωγή περισσότερου νερού επιταχύνει τη διαδικασία.

Αυτό που συνειδητοποίησαν η Gelencsér και άλλοι είναι ότι κάθε CO2 που προστίθεται στο νερό θα πρέπει να αντιδρά με τα πετρώματα και να εγκλωβίζεται με τη μορφή ανθρακικών αλάτων. Η εταιρεία Carbfix ήδη ορυκτοποιεί CO2 στην Ισλανδία, προσθέτοντάς το στο νερό που διοχετεύεται στο υπέδαφος σε μια γεωθερμική μονάδα.

Η αποτίμηση της φύσης απέτυχε. Μπορούν οι ριζοσπαστικές τακτικές να τη σώσουν;

Η Gelencsér και οι συνεργάτες της πραγματοποίησαν τώρα εργαστηριακές δοκιμές με έναν τύπο ηφαιστειακού πετρώματος πλούσιου σε σίδηρο. Τοποθέτησαν δείγματα πετρωμάτων σε δοχείο υπό πίεση 1,2 έως 1,7 μεγαπασκάλ και τα θέρμαναν στους 90°C, ώστε να προσομοιώσουν τις συνθήκες σε βάθος, ενώ πρόσθεσαν είτε νερό με CO2 είτε νερό με το αδρανές αέριο αργό ως δείγμα ελέγχου. Το νερό με CO2 απελευθέρωσε περισσότερο υδρογόνο, πιθανότατα επειδή το CO2 σχηματίζει ανθρακικό οξύ, το οποίο διαλύει μέρος του πετρώματος και επιτρέπει σε περισσότερο νερό να αντιδράσει μαζί του. Παρατηρήθηκε και ορυκτοποίηση του CO2, όπως αναμενόταν, ενώ η παραγωγή υδρογόνου μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω με την προσθήκη χλωριούχου νικελίου ως καταλύτη, όπως είπε η Gelencsér σε πρόσφατη συνάντηση της European Geosciences Union στη Βιέννη.

Οι ερευνητές κατάφεραν να απελευθερώσουν περίπου το 0,5% του υδρογόνου που θεωρητικά θα μπορούσε να παραχθεί από την αντίδραση του νερού με το πέτρωμα. Εκτιμούν ότι το ποσοστό αυτό πρέπει να φτάσει το 1% για να καταστεί η διαδικασία εφικτή. Ένας τρόπος για να επιτευχθεί αυτό θα ήταν η διάνοιξη σε μεγαλύτερο βάθος, όπου οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες και η σερπεντινίωση ενισχύεται, λέει η Gelencsér. Αυτό θα αύξανε το κόστος, αλλά θα μπορούσε επίσης να επιτρέψει την αξιοποίηση της υψηλότερης θερμοκρασίας για παραγωγή γεωθερμικής ενέργειας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχουν τεράστιοι όγκοι τέτοιων πετρωμάτων πλούσιων σε σίδηρο και, ακόμη και με απόδοση 1%, θα μπορούσαν δυνητικά να δώσουν πολύ περισσότερο υδρογόνο από τους 100 εκατομμύρια τόνους που παράγονται σήμερα σε όλο τον κόσμο.

«Είναι καλή δουλειά», λέει η Barbara Sherwood Lollar από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο.

«Υπάρχει ξεκάθαρα αυξανόμενο ενδιαφέρον για προσεγγίσεις που συνδυάζουν τη διεγερμένη γεωλογική παραγωγή υδρογόνου με την ορυκτοποίηση του CO2», λέει ο Aliaksei Patonia από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στη Βρετανία. «Πολλές ομάδες και νεοφυείς επιχειρήσεις εξετάζουν παραλλαγές αυτής της ιδέας».

Η σκοτεινιάζει όλο και περισσότερο ο ωκεανός σε όλο τον πλανήτη – τι συμβαίνει;

Σε μια εξέλιξη που αναδιαμορφώνει ολόκληρα οικοσυστήματα, οι ανοιχτοί ωκεανοί αφήνουν να περνά λιγότερο φως. Δεν γνωρίζουμε ακόμη πλήρως τις συνέπειες, όμως εξακολουθεί να υπάρχει ελπίδα, λέει ο ωκεανογράφος Tim Smyth.

Αν οι εταιρείες μπορούσαν να χρεώνουν για τη δέσμευση του CO2 με αυτόν τον τρόπο, όπως κάνει η Carbfix, τα πρόσθετα έσοδα θα μείωναν τον κίνδυνο και θα έκαναν τα έργα πιο ελκυστικά για τους επενδυτές, λέει ο Patonia. Ωστόσο, μένει να φανεί αν κάποια από αυτές τις προσεγγίσεις θα είναι βιώσιμη.

Η Sherwood Lollar θεωρεί ότι πρέπει να αξιοποιήσουμε τόσο τις μικρές ποσότητες φυσικού υδρογόνου που γνωρίζουμε ότι υπάρχουν όσο και να συνεχίσουμε να εξερευνούμε τη διεγερμένη παραγωγή υδρογόνου. Η ομάδα της μόλις έδειξε, για παράδειγμα, ότι ένα ορυχείο στο Timmins του Οντάριο εκπέμπει περίπου 140 τόνους υδρογόνου τον χρόνο, ποσότητα που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί τοπικά.

«Δεν υπάρχει μία μαγική λύση», λέει. «Κάθε μία από αυτές τις πιθανές προσεγγίσεις μπορεί να συμβάλει και πρέπει να συμβάλει — και πρέπει να κινηθούμε γρήγορα».

European Geosciences Union General Assembly 2026 DOI: 10.5194/egusphere-egu26-15365

Πώς η γήρανση στη Γη μιμείται τις επιπτώσεις του διαστημικού ταξιδιού

Η ζωή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό μπορεί να μοιάζει μακρινή, όμως η μελέτη του τρόπου με τον οποίο οι αστροναύτες βιώνουν επιταχυνόμενη γήρανση ίσως βοηθήσει και στη Γη, απέναντι σε αντίστοιχες επιπτώσεις που συνδέονται με τον καθιστικό τρόπο ζωής, τη διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και την κοινωνική απομόνωση, γράφει ο αρθρογράφος Graham Lawton.

Ο αστροναύτης της NASA Scott Kelly πέρασε 340 ημέρες στο διάστημα σε μία αποστολή. NASA

Ο αστροναύτης της NASA Scott Kelly πέρασε 340 ημέρες στο διάστημα σε μία αποστολή.

Ένα από τα πιο γνωστά νοητικά πειράματα στη φυσική είναι το παράδοξο των διδύμων, που προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Albert Einstein στο άρθρο του του 1905 για την ειδική σχετικότητα και αργότερα αναπτύχθηκε από τον φυσικό Paul Langevin. Η ιδέα είναι η εξής: ένας αστροναύτης φεύγει από τη Γη και ταξιδεύει για μερικούς μήνες στο διάστημα με ταχύτητα σχεδόν ίση με εκείνη του φωτός. Έχει έναν δίδυμο αδελφό που μένει στη Γη. Όταν ο αστροναύτης επιστρέφει, διαπιστώνει ότι ο αδελφός του έχει γεράσει δεκαετίες, ενώ ο ίδιος παραμένει νέος. Δεν ισχυρίζομαι ότι καταλαβαίνω γιατί συμβαίνει αυτό, αλλά έχει να κάνει με τη σχετική ροή του χρόνου που βιώνει κάποιος που κινείται πολύ γρήγορα σε σχέση με κάποιον στη Γη. Ή κάτι τέτοιο. Δεν έχει και τόση σημασία: αυτό είναι ένα άρθρο για τη γήρανση.

Η μετακίνηση με τέτοιες ταχύτητες είναι αδύνατη, επομένως το παράδοξο των διδύμων θα παραμείνει προς το παρόν νοητικό πείραμα. Κάτι αρκετά παρόμοιο όμως συμβαίνει στην πραγματικότητα, μόνο που σε αυτή την περίπτωση γερνά πιο γρήγορα ο ταξιδιώτης του διαστήματος. Ένας δίδυμος που περνά έξι μήνες στο διάστημα μπορεί, με ορισμένες μετρήσεις, να γερνά 40 φορές γρηγορότερα από τον αδελφό του που μένει στη Γη.

Οι σύντομες εκρήξεις επιταχυνόμενης γήρανσης οδηγούν σε πλήρη αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο μεγαλώνουμε.

Η συντριπτική πλειονότητα από εμάς δεν θα χρειαστεί ποτέ να ανησυχήσει γι’ αυτό. Όμως οι παράγοντες που οδηγούν σε επιταχυνόμενη γήρανση σε τροχιά γίνονται όλο και πιο συχνοί και στη Γη. Το καλό νέο είναι ότι οι προσπάθειες για την προστασία των αστροναυτών από αυτούς τους παράγοντες μπορεί να ωφελήσουν όλους μας.

Μέχρι σήμερα, ανάλογα με το πού τραβά κανείς το όριο, περίπου 781 άνθρωποι έχουν βρεθεί στο διάστημα. Κάποιοι έμειναν εκεί μόνο για ώρες ή ημέρες, όμως περίπου οι μισοί έζησαν σε διαστημικό σταθμό για μήνες. Ένα ταξίδι στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) — που το έχουν πραγματοποιήσει σχεδόν 300 αστροναύτες — συνήθως σημαίνει παραμονή έξι μηνών ή και περισσότερο στο διάστημα.

Η NASA ανησυχεί εδώ και χρόνια ότι η παρατεταμένη παραμονή στο διάστημα μπορεί να βλάψει την υγεία των αστροναυτών και, έχοντας κατά νου ότι μακρινές αποστολές προς τον Άρη και πέρα από αυτόν βρίσκονται ήδη στα σχέδια, έχει κάνει εκτεταμένη έρευνα για τις επιπτώσεις και για το πώς μπορούν να περιοριστούν.

Ένα από τα πρώτα και πιο γνωστά παραδείγματα ήταν η μελέτη των δίδυμων της NASA. Το 1996, η υπηρεσία ενέταξε στο σώμα των αστροναυτών τους πανομοιότυπους δίδυμους αδελφούς Scott και Mark Kelly. Και οι δύο πέταξαν σε αποστολές του διαστημικού λεωφορείου και ο Scott πέρασε χρόνο στον ISS. Ο Mark αποσύρθηκε το 2011, όμως ο Scott συνέχισε, και όταν επιλέχθηκε για παραμονή ενός έτους στον ISS, που θα γινόταν το 2015, οι επιστήμονες της NASA είδαν μια ευκαιρία. Γιατί να μην κάνουν μια μελέτη διδύμων, μια κλασική μορφή πειράματος που χρησιμοποιεί δίδυμους για να ξεχωρίσει τη σχετική σημασία των περιβαλλοντικών και γενετικών επιδράσεων στην υγεία; Ιδανικά, θα χρειάζονταν εκατοντάδες ζεύγη διδύμων, όμως αυτό δεν ήταν εφικτό σε αυτή την περίπτωση, και ένα δείγμα δύο ατόμων είναι πιο χρήσιμο από το τίποτα. Έτσι, οι ερευνητές πήραν δείγματα αίματος, ούρων και κοπράνων και από τους δύο αδελφούς πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την αποστολή, και εντόπισαν σαφείς διαφορές.

Μία από αυτές αφορούσε δείκτες φλεγμονής. Μετά από έναν χρόνο στο διάστημα, ο Scott είχε αυξημένα επίπεδα αρκετών φλεγμονωδών μορίων και μειωμένα επίπεδα αντιφλεγμονωδών. Παρουσίαζε επίσης ενδείξεις μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας.

Και τα δύο βρίσκονται στη λίστα με τα 12 «χαρακτηριστικά της γήρανσης», κάτι που δείχνει ότι μία από τις επιπτώσεις της ζωής σε συνθήκες χαμηλής βαρύτητας είναι η επιταχυνόμενη γήρανση. Η μεταγενέστερη έρευνα σε άλλους αστροναύτες έδειξε ότι οι παρατεταμένες παραμονές στο διάστημα ενεργοποιούν τουλάχιστον άλλα τέσσερα από αυτά τα χαρακτηριστικά. Μαζί με τη χρόνια φλεγμονή και τη μιτοχονδριακή δυσλειτουργία, οι αστροναύτες συνήθως εμφανίζουν επίσης γονιδιωματική αστάθεια, μετατόπιση προς ένα ανθυγιεινό μικροβίωμα του εντέρου, διαταραχές στο ενδοκρινικό σύστημα και μειωμένη αίσθηση των θρεπτικών συστατικών.

Εμφανίζουν επίσης φυσιολογικά σημάδια επιταχυνόμενης γήρανσης, μερικές φορές σε σοκαριστικό βαθμό. Σε αυτά περιλαμβάνονται η απότομη μείωση της καρδιαγγειακής υγείας, η απώλεια μυϊκού ιστού και οστικής μάζας, γνωστικές διαταραχές και δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού. Οι επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα είναι βαθιές: με βάση έναν δείκτη καρδιαγγειακής υγείας, τη σκληρότητα της καρωτιδικής αρτηρίας, οι αστροναύτες μπορούν να γερνούν 20 χρόνια μέσα σε έξι μήνες.

Πώς εξηγείται αυτό; Σύμφωνα με τον Daniel Winer από το Buck Institute for Research on Aging στην Καλιφόρνια, υπάρχουν τέσσερα χαρακτηριστικά της ζωής στο διάστημα που επιταχύνουν τη διαδικασία της γήρανσης. Το πρώτο είναι η έλλειψη βαρύτητας, που μειώνει την επιβάρυνση στους μυς και στα οστά, με αποτέλεσμα να ατροφούν. Το δεύτερο είναι ο δραματικά συμπιεσμένος κύκλος σκοταδιού και φωτός: οι ένοικοι του ISS βλέπουν 16 ανατολές και 16 δύσεις κάθε 24 ώρες, προκαλώντας μεγάλη αναστάτωση στους κιρκάδιους ρυθμούς τους. Ο τρίτος παράγοντας είναι η έκθεση σε υψηλές δόσεις ιονίζουσας ακτινοβολίας από τις γαλαξιακές κοσμικές ακτίνες, που αντιστοιχεί σε 480 ακτινογραφίες θώρακος μέσα σε έξι μήνες. Ο τελευταίος παράγοντας είναι η κοινωνική απομόνωση. Όλα αυτά είναι γνωστό ότι συμβάλλουν αιτιολογικά στη διαδικασία της γήρανσης.

Οι αρνητικές επιπτώσεις της ζωής στο διάστημα μοιάζουν με εκείνες παραγόντων πίεσης στη Γη.

«Και λοιπόν;», μπορεί να σκεφτεί κανείς. Οι άνθρωποι στη Γη δεν πρόκειται ποτέ να βιώσουν αυτούς τους παράγοντες. Στην πραγματικότητα όμως, τους βιώνουμε σε κάποιο βαθμό. Σύμφωνα με τον Winer, οι συνθήκες στη Γη αντιγράφουν ως ένα σημείο εκείνες του διαστήματος. Δεν ζούμε σε συνθήκες μικροβαρύτητας, όμως ο καθιστικός τρόπος ζωής έχει παρόμοια επίδραση στους μυς και στα οστά. Η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και η κοινωνική απομόνωση είναι συχνές, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα ιονίζουσας ακτινοβολίας από το φυσικά παραγόμενο ραδόνιο.

Οι μηχανισμοί της γήρανσης παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς, όμως το θετικό είναι ότι η έρευνα σε αστροναύτες μακράς παραμονής μπορεί να βοηθήσει να τους κατανοήσουμε καλύτερα. Οι αστροναύτες, σύμφωνα με τον Winer, αποτελούν εξαιρετικό μοντέλο οργανισμού για τη μελέτη της διαδικασίας της γήρανσης. «Οι εκθέσεις της διαστημικής πτήσης μπορούν να θεωρηθούν ως οξείες, ενισχυμένες εκδοχές των χρόνιων, χαμηλότερης έντασης παραγόντων πίεσης που οδηγούν σε σημαντικό μέρος της έκπτωσης που σχετίζεται με την ηλικία στους πληθυσμούς της Γης», έγραψαν ο ίδιος και οι συνεργάτες του σε πρόσφατη ανασκόπηση.

Η έρευνα στους αστροναύτες ίσως βοηθήσει ακόμη και στην επίτευξη του δυσπρόσιτου στόχου της γεροντολογίας: παρεμβάσεις κατά της γήρανσης. Η NASA, όπως είναι φυσικό, θέλει να προστατεύσει το προσωπικό της και έχει συνεργαστεί με την ομάδα του Winer για να εντοπίσει μόρια που μπορούν να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις της διαστημικής πτήσης που επιταχύνουν τη γήρανση. Τα τελευταία 70 χρόνια, το διαστημικό πρόγραμμα έχει δώσει πολλαπλές ιατρικές εφαρμογές, μεταξύ των οποίων κοχλιακά εμφυτεύματα και τεχνητά άκρα. Μια πηγή νεότητας θα ήταν μια πολύ καλοδεχούμενη προσθήκη σε αυτή τη λίστα. Στον άπειρο χώρο και ακόμη παραπέρα!

Η συγκλονιστική ανακάλυψη ότι το μικροβίωμα του εντέρου μας οδηγεί τη γήρανση

Λάβετε κάθε εβδομάδα μια δόση ανακαλύψεων στο inbox σας. Θα σας κρατάμε επίσης ενήμερους για εκδηλώσεις του New Scientist και ειδικές προσφορές.

Η NASA ανακοινώνει ευρεία αναδιοργάνωση και συγχωνεύσεις διευθύνσεων

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Η NASA ανακοίνωσε στις 22 Μαΐου μία από τις μεγαλύτερες αναδιοργανώσεις της των τελευταίων ετών, με συγχωνεύσεις διευθύνσεων αποστολών και ανακατατάξεις προσωπικού.

Ο διοικητής της NASA, Jared Isaacman, ανέφερε σε δήλωσή του ότι η αναδιοργάνωση έχει στόχο να αυξήσει την αποδοτικότητα της υπηρεσίας, χωρίς απολύσεις ή κλείσιμο κέντρων.

«Εστιάζουμε τους πόρους μόνο στους πιο επείγοντες στόχους που μόνο η NASA μπορεί να αναλάβει και απελευθερώνουμε το ανθρώπινο δυναμικό από περιττή γραφειοκρατία και εμπόδια που εμποδίζουν την πρόοδο», σημείωσε.

Οι μεγαλύτερες αλλαγές αφορούν τις διευθύνσεις αποστολών της υπηρεσίας. Η NASA συγχωνεύει τη Mission Directorate for Exploration Systems Development (ESDMD) και τη Mission Directorate for Space Operations (SOMD), δημιουργώντας τη Human Spaceflight Mission Directorate, ή HSMD. Η συγχώνευση αναβιώνει ουσιαστικά τη Human Exploration and Operations Mission Directorate, την οποία η NASA είχε για μια δεκαετία πριν τη διασπάσει σε ESDMD και SOMD το 2021.

Η NASA ανέφερε ότι η Lori Glaze θα αναλάβει ως αναπληρώτρια διοικήτρια της HSMD. Μέχρι τώρα ήταν προσωρινή αναπληρώτρια διοικήτρια της ESDMD. Ο Joel Montalbano, ο οποίος ήταν προσωρινός αναπληρωτής διοικητής της SOMD μετά την αποχώρηση του Ken Bowersox πριν από σχεδόν τρεις μήνες, θα γίνει αναπληρωτής αναπληρωτής διοικητής της HSMD. Ο Kelvin Manning, που από τις αρχές του μήνα ήταν προσωρινός διευθυντής του Kennedy Space Center, θα είναι επίσης αναπληρωτής αναπληρωτής διοικητής της HSMD.

Η αναδιοργάνωση δημιουργεί τρεις θέσεις program manager εντός της HSMD. Η Dana Weigel θα είναι program manager για τη χαμηλή τροχιά της Γης, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού και των Commercial LEO Destinations. Ο Jeremy Parsons θα είναι program manager για το Artemis, ενώ ο Carlos García-Galán θα είναι program manager για τη νέα πρωτοβουλία Moon Base.

Η NASA συγχωνεύει επίσης τη Space Technology Mission Directorate με την Aeronautics Research Mission Directorate, δημιουργώντας τη Research and Technology Mission Directorate, ή RTMD. Επικεφαλής θα είναι ο James Kenyon, ο οποίος ήταν διευθυντής του Glenn Research Center. Η Wanda Peters, που ήταν αναπληρώτρια διοικήτρια προγραμμάτων στη Science Mission Directorate, θα είναι αναπληρώτρια διοικήτρια της RTMD.

Πέρα από τη συγχώνευση των δύο διευθύνσεων, η RTMD αναλαμβάνει και το πρόγραμμα Space Communications and Navigation, ή SCaN, το οποίο μέχρι τώρα ανήκε στη SOMD. Ο Kevin Coggins θα συνεχίσει να ηγείται του SCaN στο πλαίσιο της νέας διεύθυνσης.

Στην RTMD θα υπάρχουν επίσης τμήματα για την αεροναυπηγική, με επικεφαλής τη Laurie Grindle, και για την προχωρημένη έρευνα και τεχνολογία, με επικεφαλής τον Greg Stover, που ήταν προσωρινός αναπληρωτής διοικητής για τη διαστημική τεχνολογία. Η NASA είχε αρχικά αναφέρει ότι ο Bob Pearce, που ήταν αναπληρωτής διοικητής για την αεροναυπηγική, θα γινόταν ανώτερος σύμβουλος στρατηγικής στη νέα διεύθυνση, αλλά αργότερα μέσα στην ημέρα είπε ότι τελικά αποχωρεί από την υπηρεσία. Η RTMD θα στεγάσει επίσης το νέο Space Reactor Office, που θα ηγείται του έργου για τα πυρηνικά προγράμματα, υπό τον Steve Sinacore σε προσωρινή βάση.

Η NASA προχώρησε σε ανακατατάξεις προσωπικού και σε άλλα σημεία της υπηρεσίας, ορίζοντας τον John Bailey ως αναπληρωτή διοικητή της Mission Support Directorate και την Kathleen Karika ως αναπληρώτρια διοικήτρια του Office of International and Interagency Relations.

Ένας πρώην αξιωματούχος της NASA επαίνεσε την αναδιοργάνωση. «Τελικά, η επιτυχία της NASA θα εξαρτηθεί περισσότερο από τους ανθρώπους παρά από την τεχνολογία, και αυτή είναι η σωστή ομάδα για να μας πάει στη Σελήνη», είπε ο Mike Gold, πρόεδρος της Redwire Space, ο οποίος είχε διατελέσει μεταξύ άλλων προσωρινός αναπληρωτής διοικητής για διεθνείς και διακυβερνητικές σχέσεις στη NASA.

«Συχνά σκέφτομαι ότι η μηχανική είναι το εύκολο κομμάτι όσων κάνει η υπηρεσία. Δεν υπάρχει εξίσωση πυραύλων για τη διαχείριση τεράστιων ομάδων ανθρώπων και διεθνών εταίρων, και η σημερινή απόφαση του διοικητή θα μας εκτοξεύσει προς ένα εκπληκτικό μέλλον για τη NASA, το έθνος και ολόκληρη την ανθρωπότητα», πρόσθεσε.

Οι αλλαγές της NASA επεκτείνονται και στα περιφερειακά κέντρα, εν μέρει λόγω μετακινήσεων διευθυντών κέντρων σε θέσεις στα κεντρικά. Η Dawn Schaible, που ήταν αναπληρώτρια διευθύντρια του Glenn Research Center, αναλαμβάνει διευθύντρια μετά τον ορισμό του Kenyon ως διοικητή της RTMD.

Η υπηρεσία όρισε τον Brian Hughes διευθυντή του Kennedy Space Center, με τη μετακίνηση του Manning στην HSMD. Η NASA είχε ορίσει νωρίτερα μέσα στον μήνα τον Hughes ως ανώτερο διευθυντή επιχειρήσεων εκτόξευσης, έναν νέο ρόλο της υπηρεσίας που είχε επικριθεί από ορισμένα μέλη του Κογκρέσου.

Η NASA όρισε επίσης τη Jamie Dunn διευθύντρια του Goddard Space Flight Center, ενώ η Cynthia Simmons, που ήταν προσωρινή διευθύντρια από το περασμένο καλοκαίρι, επιστρέφει στη θέση της αναπληρώτριας διευθύντριας. Η Dunn ήταν program manager για το Roman Space Telescope στο κέντρο.

Σε ενημέρωση για το Roman στο Goddard στις 21 Απριλίου, ο Isaacman είχε επαινέσει τη Dunn για την ηγεσία της σε μια αποστολή αστροφυσικής κορυφαίας κατηγορίας, η οποία κινείται εντός προϋπολογισμού και νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα. «Πιστεύω ότι η Jamie θα έχει μεγάλη ζήτηση σε μεγάλες πρωτοβουλίες της υπηρεσίας στο εξής», είχε πει.

Οι αλλαγές δεν επηρεάζουν το Jet Propulsion Laboratory, ένα ομοσπονδιακά χρηματοδοτούμενο κέντρο έρευνας και ανάπτυξης που διαχειρίζεται το California Institute of Technology για τη NASA. Ωστόσο, η NASA ανακοίνωσε ξεχωριστά στις 22 Μαΐου ότι θα προκηρύξει τον διαγωνισμό για τη σύμβαση λειτουργίας του κέντρου, το οποίο η Caltech διαχειρίζεται από τη δημιουργία του JPL τη δεκαετία του 1930 μέσω διαδοχικών απευθείας συμβάσεων.

«Η απόφαση να τεθεί σε διαγωνισμό αυτή η σύμβαση αντικατοπτρίζει τη δέσμευση της NASA για αυστηρή διαχείριση των πόρων των φορολογουμένων και δίνει στο Jet Propulsion Laboratory τη δυνατότητα να συνεχίσει να οδηγεί για δεκαετίες την παγκόσμια επιστημονική ανακάλυψη και την τεχνολογική καινοτομία», ανέφερε ο Isaacman σε δήλωσή του. Η τρέχουσα σύμβαση διαχείρισης του JPL λήγει στο τέλος του οικονομικού έτους 2028.

Ένα ακόμη στοιχείο της ανακοίνωσης που προκάλεσε αίσθηση ήταν ο ορισμός ενός «special assignment lead for NASA Headquarters relocation», ρόλος που ανατέθηκε στον Dave Mitchell. Η υπηρεσία είχε εξετάσει πέρυσι τη μεταφορά της έδρας της NASA εκτός Ουάσιγκτον, με πολιτείες από τη Φλόριντα έως το Οχάιο να δείχνουν ενδιαφέρον να φιλοξενήσουν τα κεντρικά.

Οι συζητήσεις αυτές είχαν ατονήσει και σε εκδήλωση στις 29 Απριλίου στο Οβάλ Γραφείο, ο Isaacman είχε πει ότι η έδρα της NASA θα παραμείνει στην Ουάσιγκτον. «Νομίζω ότι, ως προς τα κεντρικά, έχουμε πολλούς ανθρώπους που ενδιαφέρονται πολύ για την αποστολή μας. Άρα, η παρουσία μας εδώ στην Ουάσιγκτον μας δίνει τη δυνατότητα να συνεργαζόμαστε με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και να διασφαλίζουμε ότι παίρνουμε τις σωστές αποφάσεις για το έθνος», είχε πει.

Την άποψη αυτή είχε στηρίξει και ο πρόεδρος Τραμπ. «Η Ουάσιγκτον είναι πλεονέκτημα, υποθέτω, για εσάς», είπε στον Isaacman. «Μάλλον δεν είναι κακό να μείνετε εδώ».

Σε υπόμνημα προς το προσωπικό της NASA, ο Isaacman ανέφερε ότι η νέα θέση special assignment lead θα εξετάσει εναλλακτικές τοποθεσίες στην περιοχή της Ουάσιγκτον, καθώς η μίσθωση της έδρας της υπηρεσίας λήγει το 2028. «Στο πλαίσιο της προετοιμασίας, θα ξεκινήσουμε τον σχεδιασμό για ένα πιο αποδοτικό αποτύπωμα, παραμένοντας στην περιοχή της Ουάσιγκτον, ιδανικά απελευθερώνοντας πόρους για περαιτέρω επενδύσεις σε άλλα κέντρα, όπως το GSFC, που χρειάζονται ανακαινισμένες εγκαταστάσεις», έγραψε.

Space Force: Συμβόλαια 437 εκατ. δολαρίων σε Viasat και SES για στρατιωτικό δίκτυο

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Η Space Force των ΗΠΑ ανέθεσε στους παρόχους δορυφορικών υπηρεσιών Viasat και SES συμβόλαια συνολικής αξίας 437,6 εκατ. δολαρίων για την κατασκευή δορυφόρων επικοινωνιών ενός νέου στρατιωτικού δικτύου, σχεδιασμένου να αντέχει σε παρεμβολές και κυβερνοεπιθέσεις.

Τα συμβόλαια, που ανακοινώθηκαν στις 22 Μαΐου, εντάσσονται στο πρόγραμμα Protected Tactical Satcom-Global, γνωστό ως PTS-G. Στόχος του προγράμματος είναι η χρήση μικρότερων δορυφόρων, βασισμένων σε εμπορική τεχνολογία, ώστε να ενισχυθούν οι στρατιωτικές επικοινωνίες των ΗΠΑ από τη γεωστατική τροχιά.

Στην ανακοίνωση δεν διευκρινίζεται πόσοι δορυφόροι περιλαμβάνονται στην προμήθεια. Ωστόσο, έγγραφα του Πενταγώνου για τον προϋπολογισμό, που δόθηκαν στη δημοσιότητα τον περασμένο μήνα, αναφέρουν ότι η πρώτη παρτίδα δορυφόρων, με την ονομασία «Swarm 1», θα αποτελείται από τέσσερα διαστημόπλοια. Η Viasat και η SES θα κατασκευάσουν από δύο.

Οι δορυφόροι προβλέπεται να παραδοθούν έως τον Μάρτιο του 2029.

Το PTS-G είναι μια προσπάθεια να μοιραστεί η δυνατότητα επικοινωνιών σε πολλούς μικρότερους δορυφόρους που λειτουργούν μαζί σε αυτό που η Space Force αποκαλεί αρχιτεκτονική «σμήνους». Η λογική του σχεδιασμού είναι να αυξηθεί η ανθεκτικότητα, ώστε η απώλεια ή η διατάραξη ενός μόνο δορυφόρου να μην καταρρεύσει την κάλυψη σε ολόκληρη περιοχή.

Οι δορυφόροι θα υποστηρίζουν επικοινωνίες στη ζώνη X-band και στη στρατιωτική Ka-band, δύο ραδιοσυχνότητες που χρησιμοποιούνται ευρέως σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Η Viasat και η SES επιλέχθηκαν από μια ομάδα πέντε εταιρειών που είχαν επιλεγεί τον Ιούλιο για να αναπτύξουν δοκιμαστικά ωφέλιμα φορτία για το πρόγραμμα. Στην ίδια ομάδα βρίσκονταν επίσης οι Astranis, Boeing και Northrop Grumman.

Στέλεχος της Viasat είχε δηλώσει στο SpaceNews πέρυσι ότι η εταιρεία σχεδίασε για το PTS-G έναν δορυφόρο διπλής ζώνης X-Ka, χρησιμοποιώντας τεχνολογία που προέρχεται από τη συστοιχία δορυφόρων ευρυζωνικής σύνδεσης Viasat-3.

Έγγραφα του προϋπολογισμού του Πενταγώνου δείχνουν επίσης ότι σχεδιάζεται δεύτερος γύρος προμηθειών το 2028, με ακόμη τέσσερις δορυφόρους PTS-G και προβλεπόμενη ανάπτυξη το 2031.

Τα συνηθισμένα WiFi μπορούν να αναγνωρίζουν άτομα με σχεδόν απόλυτη ακρίβεια

Κοινοί δρομολογητές WiFi ίσως σύντομα να αναγνωρίζουν και να παρακολουθούν ανθρώπους με σχεδόν απόλυτη ακρίβεια, χωρίς εκείνοι να το αντιλαμβάνονται, προειδοποιούν ερευνητές στη Γερμανία.

Η ομάδα έδειξε ότι, αξιοποιώντας τυπικά ασύρματα σήματα και τεχνητή νοημοσύνη, ένα δίκτυο WiFi μπορεί να ταυτοποιεί άτομα με εντυπωσιακή ακρίβεια, ακόμη κι αν δεν φέρουν ενεργή συσκευή επάνω τους. «Παρατηρώντας τη διάδοση των ραδιοκυμάτων, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια εικόνα του περιβάλλοντος και των παριστάμενων προσώπων», λέει ο καθηγητής Thorsten Strufe από το KASTEL — το Ινστιτούτο Ασφάλειας Πληροφοριών και Αξιοπιστίας του KIT. «Αυτό λειτουργεί παρόμοια με μια κανονική κάμερα, με τη διαφορά ότι στη δική μας περίπτωση χρησιμοποιούνται ραδιοκύματα αντί για φωτεινά κύματα για την αναγνώριση», εξηγεί ο ειδικός στην κυβερνοασφάλεια. «Έτσι, δεν έχει σημασία αν έχετε μαζί σας συσκευή WiFi ή όχι».

Το να απενεργοποιήσει κανείς το smartphone του δεν αρκεί για να αποφύγει την ανίχνευση. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι κοντινές ασύρματες συσκευές που είναι συνδεδεμένες στο δίκτυο παράγουν αρκετή δραστηριότητα σήματος ώστε το σύστημα να λειτουργεί.

Η τεχνολογία, λένε, μπορεί να μετατρέψει τους συνηθισμένους δρομολογητές σε αθόρυβα μέσα παρακολούθησης που δεν τραβούν την προσοχή. «Αυτή η τεχνολογία μετατρέπει κάθε δρομολογητή σε ένα πιθανό μέσο επιτήρησης», προειδοποιεί ο Julian Todt από το KASTEL. «Αν περνάτε τακτικά από ένα καφέ που διαθέτει δίκτυο WiFi, μπορεί να ταυτοποιηθείτε εκεί χωρίς να το αντιληφθείτε και να αναγνωριστείτε αργότερα — για παράδειγμα από δημόσιες αρχές ή εταιρείες».

Ο ερευνητής Felix Morsbach σημειώνει ότι οι μυστικές υπηρεσίες ή οι κυβερνοεγκληματίες έχουν σήμερα ευκολότερους τρόπους να παρακολουθούν ανθρώπους, όπως παραβιασμένες κάμερες ασφαλείας ή συνδεδεμένα κουδούνια πόρτας. Ωστόσο, τα δίκτυα WiFi αποτελούν ιδιαίτερη ανησυχία επειδή είναι σχεδόν παντού και σε μεγάλο βαθμό αόρατα. «Ωστόσο, τα πανταχού παρόντα ασύρματα δίκτυα μπορεί να εξελιχθούν σε μια σχεδόν καθολική υποδομή επιτήρησης με μια ανησυχητική ιδιότητα: είναι αόρατα και δεν εγείρουν υποψίες».

Τα ασύρματα δίκτυα είναι πλέον κοινά σε σπίτια, γραφεία, εστιατόρια, αεροδρόμια και δημόσιους χώρους σε όλο τον κόσμο, δίνοντας σε αυτή την τεχνολογία δυνητικά τεράστια εμβέλεια.

Σε αντίθεση με παλαιότερα πειραματικά συστήματα που βασίζονταν σε ακριβούς αισθητήρες ή εξειδικευμένο εξοπλισμό, η νέα μέθοδος λειτουργεί με τον συνηθισμένο εξοπλισμό WiFi που υπάρχει στα περισσότερα σπίτια και επιχειρήσεις. Προηγούμενες προσεγγίσεις συχνά στηρίζονταν στο channel state information (CSI), που μετρά πώς αλλάζουν τα ραδιοσήματα αφού ανακλαστούν σε τοίχους, έπιπλα και ανθρώπους. Η νέα τεχνική εκμεταλλεύεται την κανονική επικοινωνία μεταξύ δρομολογητών και συνδεδεμένων συσκευών.

Οι συσκευές σε ένα ασύρματο δίκτυο στέλνουν τακτικά δεδομένα αναφοράς γνωστά ως beamforming feedback information (BFI) προς τον δρομολογητή. Επειδή οι πληροφορίες αυτές μεταδίδονται χωρίς κρυπτογράφηση, οποιοσδήποτε βρίσκεται εντός εμβέλειας μπορεί δυνητικά να τις διαβάσει. Κατά τους ερευνητές, οι ανακλάσεις των σημάτων δημιουργούν ουσιαστικά πολλαπλές «όψεις» ενός ατόμου, επιτρέποντας στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να μάθουν και να αναγνωρίζουν μεμονωμένες ταυτότητες. Αφού εκπαιδευτεί το μοντέλο μηχανικής μάθησης, η ταυτοποίηση ενός ατόμου απαιτεί, σύμφωνα με τους ίδιους, μόνο λίγα δευτερόλεπτα.

Σε δοκιμές με 197 συμμετέχοντες, το σύστημα αναγνώρισε άτομα με ακρίβεια σχεδόν 100%. Η αναγνώριση παρέμεινε αποτελεσματική ανεξάρτητα από τη γωνία θέασης ή τον τρόπο βάδισης. «Η τεχνολογία είναι ισχυρή, αλλά ταυτόχρονα ενέχει κινδύνους για τα θεμελιώδη δικαιώματά μας, ειδικά για την ιδιωτικότητα», τονίζει ο Strufe.

Οι ερευνητές ανησυχούν ιδιαίτερα για πιθανή χρήση της τεχνολογίας σε αυταρχικά καθεστώτα για την παρακολούθηση διαδηλωτών ή τον εντοπισμό πολιτών εν αγνοία τους. Καλούν να ενσωματωθούν ισχυρότερες δικλείδες προστασίας της ιδιωτικότητας στο επερχόμενο πρότυπο WiFi IEEE 802.11bf.

Το έργο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του θέματος Helmholtz «Engineering Secure Systems». Η ομάδα σχεδιάζει να παρουσιάσει τα ευρήματά της στο «ACM Conference on Computer and Communications Security» (CCS) στην Ταϊπέι.

Υλικό με παροχή από το Karlsruher Institut für Technologie (KIT). Σημ.: Το περιεχόμενο ενδέχεται να έχει υποστεί επιμέλεια ως προς το ύφος και την έκταση.

Ερευνητές προσομοίωσαν 30 εκατ. διαδρομές προς τη Σελήνη και εντόπισαν παράκαμψη μέσω L1 που εξοικονομεί καύσιμα και διατηρεί συνεχή επικοινωνία με τη Γη

Μια διεθνής ομάδα ερευνητών εντόπισε μια νέα, αποδοτική σε καύσιμα διαδρομή ανάμεσα στη Γη και τη Σελήνη, που αποφεύγει και το είδος απώλειας επικοινωνιών που βίωσε το πλήρωμα του Artemis II όταν το διαστημόπλοιο πέρασε πίσω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης τον Απρίλιο.

Της Space Daily Editorial Team · Editorial process

Δημοσιεύτηκε 23 Μαΐου 2026

Η τροχιά, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Astrodynamics από την ομάδα του Allan Kardec de Almeida Júnior στο University of Coimbra, απαιτεί περίπου 58.80 μέτρα ανά δευτερόλεπτο λιγότερη μεταβολή ταχύτητας σε σχέση με την πιο αποδοτική έως τώρα γνωστή διαδρομή και «παρκάρει» το σκάφος στο σημείο Λαγκράνζ L1 ως ενδιάμεσο σταθμό, με συνεχή οπτική επαφή με τη Γη.

Οι εξοικονομήσεις ακούγονται μικρές μπροστά στον συνολικό προϋπολογισμό περίπου 3,343 m/s για το ταξίδι. Δεν είναι. Στους πυραύλους, κάθε μέτρο ανά δευτερόλεπτο delta-v μεταφράζεται εκθετικά σε μάζα προωθητικού κατά την εκτόξευση. Γι’ αυτό οι σχεδιαστές αποστολών αφιερώνουν χρόνια αναζητώντας ακόμη και μικρές βελτιώσεις στον σχεδιασμό τροχιών.

Ένα κρυφό παρακλάδι σε έναν καλά χαρτογραφημένο «αυτοκινητόδρομο»

Οι μηχανές των διαστημοπλοίων σπάνια δουλεύουν για πολλή ώρα. Το μεγαλύτερο μέρος ενός ταξιδιού στο βαθύ διάστημα είναι ελεύθερη πτήση πάνω σε βαρυτικές καμπύλες, αυτό που οι φυσικοί αποκαλούν συλλογικά Διαπλανητικό Δίκτυο Μεταφοράς — ένα πλέγμα διαδρομών χαμηλής ενέργειας που συνδέει τροχιές γύρω από πλανήτες, φεγγάρια και σημεία Λαγκράνζ. Η υποκείμενη μαθηματική περιγραφή αντιμετωπίζει τη βαρύτητα ως σχεδόν δωρεάν πρόωση, με τους προωστήρες να χρειάζονται κυρίως για μικρές ωθήσεις μετάβασης από μια φυσική τροχιά σε μια άλλη.

Μέσα σε αυτό το δίκτυο, αυτό που οι σχεδιαστές αποστολών αποκαλούν «variate» είναι μια φυσική τροχιά που οδηγεί σε μια επιθυμητή τροχιά-στόχο. Η επικρατούσα αντίληψη έλεγε ότι το πιο «φθηνό» σημείο εισόδου στη variate της σεληνιακής τροχιάς ήταν ο κλάδος πιο κοντά στη Γη. Η νέα ανάλυση ανατρέπει αυτή την υπόθεση. Όπως είπε ο συν-συγγραφέας Vitor Martins de Oliveira, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο University of São Paulo, σε δήλωση της βραζιλιάνικης ερευνητικής υπηρεσίας FAPESP, η συστηματική αναζήτηση της ομάδας έδειξε ότι είναι καλύτερο να μπαίνει κανείς στη variate από την αντίθετη πλευρά, πιο κοντά στη Σελήνη, παρά από τον κλάδο προς τη Γη που προτιμούσαν τα περισσότερα προηγούμενα μοντέλα.

Μια απάντηση στο πρόβλημα που μόλις έζησε το Artemis II

Η τροχιά έχει και δεύτερο πλεονέκτημα, άμεσα συνδεδεμένο με την εμπειρία του πληρώματος του Artemis II πριν από μερικές εβδομάδες. Την πέμπτη ημέρα της πτήσης τους, το Orion πέρασε πίσω από τη Σελήνη για περίπου 40 λεπτά, διάστημα κατά το οποίο η ραδιοεπικοινωνία ανάμεσα στο Deep Space Network και το σκάφος διακόπηκε από το ίδιο το φεγγάρι. Η NASA είχε προγραμματίσει τη διακοπή, παρόμοιες συνέβησαν στο Artemis I και το Apollo, και το πλήρωμα αξιοποίησε τον χρόνο για παρατηρήσεις της αθέατης πλευράς. Όμως για τις επανδρωμένες αποστολές γενικά, ακόμη και λίγα λεπτά χωρίς επαφή αλλάζουν τον υπολογισμό για ιατρικά επείγοντα, ανωμαλίες πλοήγησης και αποφάσεις ακύρωσης.

Η σιγή δεν είναι βλάβη υλικού που διορθώνεται. Είναι γεωμετρία: η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στο σκάφος και σε κάθε επίγεια κεραία. Οι λύσεις ιστορικά σήμαιναν δορυφόρους αναμετάδοσης, δαπανηρές τροχιακές προσαρμογές ή απλώς αποδοχή της σιωπής. Η προτεινόμενη τροχιά της ομάδας Almeida παρακάμπτει το πρόβλημα κατευθύνοντας το σκάφος στο σημείο Λαγκράνζ L1, ανάμεσα στη Γη και τη Σελήνη, όπου μπορεί να παραμείνει σε ενδιάμεση τροχιά επ’ αόριστον χωρίς να χάνει την οπτική επαφή με τον έλεγχο αποστολής. Όπως είπε ο Oliveira στη FAPESP, αναφερόμενος ονομαστικά στο Artemis II: «Η τροχιά που προτείνουμε είναι μια λύση που διατηρεί την αδιάλειπτη επικοινωνία.»

Τα μαθηματικά πίσω από την ανακάλυψη

Αυτό που ξεχωρίζει την προσέγγιση είναι το εύρος της αναζήτησης. Η ομάδα χρησιμοποίησε μια τεχνική που ονομάζεται theory of functional connections (θεωρία των λειτουργικών συνδέσεων), η οποία μειώνει δραστικά το υπολογιστικό κόστος της προσομοίωσης σύνθετης τροχιακής δυναμικής. Έτσι κατόρθωσαν να προσομοιώσουν περίπου 30 εκατομμύρια πιθανές τροχιές — έναντι περίπου 280,000 σε παλαιότερες μελέτες — και να ανασύρουν λύσεις που οι τοπικές μέθοδοι βελτιστοποίησης δεν θα εντόπιζαν ποτέ.

Η τροχιά χωρίζεται σε δύο τμήματα. Το πρώτο μεταφέρει το σκάφος από μια γήινη τροχιά στάθμευσης ύψους 167 χιλιομέτρων σε μια σταθερή πολλαπλότητα που οδηγεί στο L1. Το δεύτερο αναχωρεί από το L1 κατά μήκος μιας ασταθούς πολλαπλότητας και μεταβαίνει σε σεληνιακή τροχιά. Η μη προφανής επιλογή βρίσκεται στο δεύτερο τμήμα: αντί για είσοδο από τον κλάδο της variate που «κοιτά» προς τη Γη, η βέλτιστη είσοδος γίνεται από την πλευρά που «βλέπει» τη Σελήνη, όπου η βαρυτική δομή του συστήματος προσφέρει περισσότερη «δωρεάν» βοήθεια.

Τι δεν περιλαμβάνει το μοντέλο

Οι τροχιές που υπολογίζονται με το μοντέλο της ομάδας λαμβάνουν υπόψη μόνο τη Γη και τη Σελήνη. Στην πράξη, τα διαστημόπλοια επηρεάζονται επίσης από την έλξη του Ήλιου, μικρότερες διαταραχές από άλλα σώματα και την πίεση της ακτινοβολίας. Η προσθήκη της ηλιακής βαρύτητας θα μπορούσε να αποκαλύψει ακόμη πιο αποδοτικές διαδρομές — αλλά θα συνέδεε μια τροχιά με συγκεκριμένη ημερομηνία εκτόξευσης, στενεύοντας το παράθυρο εκτόξευσης. Όπως σημείωσε ο Almeida στη δημοσίευση της FAPESP, οι προσομοιώσεις με σταθερή θέση του Ήλιου παράγουν αποτελέσματα έγκυρα μόνο για εκείνη την ημερομηνία.

Έτσι προχωρά πάντα ο σχεδιασμός τροχιών. Η μεταφορά χαμηλής ενέργειας που έσωσε το 1991 την ιαπωνική Hiten και αργότερα οδήγησε τα δίδυμα GRAIL της NASA σε σεληνιακή τροχιά προέκυψε ακριβώς από αυτό το είδος σταδιακής μαθηματικής διερεύνησης προβλημάτων πολλών σωμάτων. Στην περίπτωση της Hiten οι εξοικονομήσεις δεν ήταν θεωρητικές: το σκάφος έφτασε σε τροχιά με προϋπολογισμό προωθητικού που θα ήταν αδύνατος με μια συμβατική μεταφορά Hohmann.

Τι σημαίνουν οι εξοικονομήσεις

Η ουσία δεν είναι ένας και μόνο αριθμός. Είναι ότι το πρόβλημα της μεταφοράς προς τη Σελήνη, που πολλοί θεωρούσαν λυμένο μηχανικό άσκημα μετά το Apollo, εξακολουθεί να κρύβει δομή που αποκαλύπτεται με συστηματικούς υπολογισμούς. Μισό αιώνα μετά το Apollo 11, ο φθηνότερος γνωστός τρόπος για να φτάσει κανείς στη Σελήνη αποδεικνύεται ότι δεν ήταν ο φθηνότερος.

Για μια cislunar οικονομία που, με βάση τα σημερινά σχέδια, θα δει δεκάδες επανδρωμένες και μη επανδρωμένες πτήσεις σε τροχιά και στην επιφάνεια της Σελήνης την επόμενη δεκαετία, οι συνέπειες ξεπερνούν κατά πολύ μία δημοσίευση. Η διακηρυγμένη ελπίδα του Almeida είναι να υιοθετηθεί ευρύτερα η ίδια η μέθοδος και όχι μόνο αυτή η τροχιά. Αν η συστηματική αναζήτηση μέσα σε χώρους λύσεων με 30 εκατομμύρια διαδρομές γενικευθεί και σε άλλους προορισμούς — μεταφορές προς τον Άρη, ραντεβού με αστεροειδείς, βαρυτικές προσπεράσεις εξωτερικών πλανητών — τότε αρχιτεκτονικές αποστολών που βασίζονται στη συμβατική βελτιστοποίηση ίσως κρύβουν παρόμοιες εξοικονομήσεις.

Τα άρθρα του Space Daily παράγονται με βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και ελέγχονται από τη συντακτική ομάδα πριν από τη δημοσίευση. Δείτε τα κριτήρια και το masthead της σύνταξης.

Space Daily Editorial Team

Η συντακτική ομάδα του Space Daily παράγει περιεχόμενο γύρω από δύο άξονες: ειδήσεις για τη διαστημική βιομηχανία και Mind & Meaning. Καλύπτουμε εκτοξεύσεις, αποστολές, δορυφόρους, άμυνα και την τεχνολογία που φέρνει ανθρώπους στο διάστημα, μαζί με την ψυχολογία της φιλοδοξίας, της απομόνωσης και του νοήματος σε ακραίες συνθήκες. Τα άρθρα αντανακλούν συλλογική διαδικασία: επαλήθευση πηγών, συγγραφή, τεχνικό έλεγχο και επιμέλεια, και όχι τη δουλειά ενός μόνο συντάκτη. Το Space Daily αναλαμβάνει την ευθύνη για το περιεχόμενο με αυτή την υπογραφή. Για περισσότερα σχετικά με τον τρόπο δουλειάς μας, δείτε την editorial policy μας.

SpaceX πραγματοποιεί την πρώτη εκτόξευση του Starship V3

ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ — Η SpaceX εκτόξευσε για πρώτη φορά, στις 22 Μαΐου, τη νεότερη έκδοση του οχήματος Starship, ολοκληρώνοντας τα περισσότερα από τα δοκιμαστικά σημεία που είχαν προγραμματιστεί για την υποτροχιακή πτήση.

Το Starship απογειώθηκε από την εγκατάσταση της εταιρείας στο Starbase του Τέξας, στις 6:30 το απόγευμα ώρα Ανατολικής Ακτής, σε αποστολή με την ονομασία Flight 12. Η εκτόξευση έγινε μία ημέρα αφότου η SpaceX ανέστειλε την πρώτη προσπάθεια για το Flight 12, επειδή ένας υδραυλικός πείρος στον πύργο εκτόξευσης δεν υποχώρησε, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να απομακρυνθεί ένας βραχίονας με τις γραμμές προώθησης από το όχημα.

Ο ενισχυτής Super Heavy άναψε τους 33 κινητήρες Raptor 3 για την αρχική άνοδο, αν και ένας από αυτούς έσβησε περίπου ένα λεπτό και 40 δευτερόλεπτα μετά την απογείωση. Δυόμισι λεπτά μετά την απογείωση, το ανώτερο στάδιο του Starship άναψε τους έξι κινητήρες του και αποχωρίστηκε από το Super Heavy.

Στη συνέχεια, το Super Heavy επρόκειτο να εκτελέσει έναν ελιγμό «boostback» για να προετοιμαστεί για ελεγχόμενη πρόσκρουση στον Κόλπο του Μεξικού. Ωστόσο, άναψαν μόνο λίγοι κινητήρες και όσοι λειτούργησαν έσβησαν σε λιγότερο από 20 δευτερόλεπτα μέσα στο λεπτό που προοριζόταν για τη δοκιμή. Ο ενισχυτής κατέληξε σε σκληρή πρόσκρουση στον Κόλπο, με τα τηλεμετρικά δεδομένα στην οθόνη να δείχνουν ότι κινείτο με σχεδόν 1.500 χιλιόμετρα την ώρα, 100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια.

Ένας από τους έξι κινητήρες του ανώτερου σταδίου Starship έσβησε επίσης περίπου μισό λεπτό μετά τον διαχωρισμό των σταδίων. Η SpaceX σημείωσε ότι το όχημα διαθέτει δυνατότητα λειτουργίας με έναν κινητήρα λιγότερο, και οι υπόλοιποι πέντε κινητήρες λειτούργησαν για περίπου ένα λεπτό περισσότερο από το προβλεπόμενο, ώστε να τοποθετήσουν το Starship κοντά στην προγραμματισμένη υποτροχιακή του τροχιά.

«Φαίνεται ότι βρισκόμαστε εντός των ορίων που είχαμε αναλύσει», είπε ο Dan Huot της SpaceX στη διαδικτυακή μετάδοση της αποστολής, αν ένας από τους κινητήρες Raptor που είναι βελτιστοποιημένοι για το κενό είχε αποτύχει. «Δεν θα το έλεγα ομαλή τοποθέτηση σε τροχιά, αλλά κινούμαστε σε τροχιά που είχαμε αναλύσει και είναι εντός ορίων».

Μόλις βρέθηκε στο διάστημα, η SpaceX άνοιξε τη θύρα του χώρου φορτίου «Pez» στο Starship. Στη συνέχεια, το όχημα απελευθέρωσε 20 προσομοιωτές μάζας Starlink και έπειτα δύο ακόμη διαστημικά σκάφη με την ονομασία «Dodger Dogs», λόγω των επιμήκων δεξαμενών προώθησης που προεξέχουν πέρα από το σώμα τους.

Τα δύο αυτά σκάφη περιλάμβαναν εξαρτήματα που προορίζονται για μελλοντικούς δορυφόρους Starlink V3, τα οποία επρόκειτο να δοκιμαστούν στη σύντομη παραμονή τους στο διάστημα. Είχαν επίσης κάμερες για την επιθεώρηση της θερμικής ασπίδας του Starship. Λίγο μετά την ανάπτυξή τους, η SpaceX δημοσίευσε ορισμένα βίντεο του Starship που καταγράφηκαν από αυτά.

Η SpaceX παρέλειψε μια προγραμματισμένη δοκιμή επανεκκίνησης κινητήρα λόγω του προηγούμενου προβλήματος, αλλά το όχημα πέρασε από την επανείσοδο χωρίς incident. Το όχημα πραγματοποίησε ήπια πρόσκρουση στη ζώνη προσγείωσης που είχε οριστεί στον Ινδικό Ωκεανό περίπου 66,5 λεπτά μετά την απογείωση, αναποδογυρίζοντας και εκρήγνυται όπως αναμενόταν.

Το όχημα φαίνεται πως πέτυχε τους περισσότερους από τους στόχους της δοκιμής σε αυτή την πτήση, την πρώτη για την έκδοση 3 του οχήματος. Η SpaceX προχώρησε σε σημαντικές αλλαγές τόσο στον ενισχυτή Super Heavy όσο και στο ανώτερο στάδιο του Starship και κατασκεύασε επίσης νέα εξέδρα εκτόξευσης για το όχημα στο Starbase. Οι αναβαθμίσεις έχουν σχεδιαστεί για να βελτιώσουν τις επιδόσεις και την αξιοπιστία του Starship V3, της έκδοσης που η SpaceX σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει για τροχιακές αποστολές, μεταξύ των οποίων αναπτύξεις δορυφόρων Starlink και το σεληνιακό σκάφος Artemis που αναπτύσσει για τη NASA.

«Εξαιρετική ημέρα για το Starship», είπε η Kate Tice, μία από τις παρουσιάστριες της ζωντανής μετάδοσης της SpaceX, μετά την προσθαλάσσωση, ενώ οι εργαζόμενοι της εταιρείας ζητωκραύγαζαν στο βάθος. «Αυτή ήταν η πρώτη πτήση αυτού του πλήρως ανασχεδιασμένου οχήματος και, όπως μπορείτε να καταλάβετε, οι ομάδες είναι εξαιρετικά περήφανες για όσα μόλις είδαμε».

Η SpaceX δεν έδωσε αμέσως χρονοδιάγραμμα για την επόμενη εκτόξευση του Starship ούτε για το πότε η εταιρεία θα είναι έτοιμη για την πρώτη τροχιακή πτήση μετά από 12 υποτροχιακές δοκιμαστικές πτήσεις. Η SpaceX ανέφερε στο ενημερωτικό δελτίο που κατέθεσε στις 20 Μαΐου στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για την αρχική δημόσια προσφορά της ότι αναμένει να ξεκινήσει αποστολές παράδοσης φορτίων σε τροχιά με το Starship το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Ανάμεσα σε όσους παρακολούθησαν την εκτόξευση στο Starbase ήταν και ο διοικητής της NASA, Jared Isaacman. «Ξέρω ότι πολλή σκληρή δουλειά οδηγεί σε μια τέτοια στιγμή, οπότε όλοι σας στηρίζουμε και ανυπομονούμε να συναντηθούμε πέρυσι σε τροχιά γύρω από τη Γη», είπε πριν από την εκτόξευση στη μετάδοση της SpaceX, αναφερόμενος στα σχέδια για την αποστολή Artemis 3, όπου το Orion της NASA θα συναντηθεί με το σεληνιακό σκάφος Starship της SpaceX και το Blue Moon Mark 2 της Blue Origin σε χαμηλή γήινη τροχιά.

«Συγχαρητήρια στην ομάδα @SpaceX και στον @elonmusk για μια φοβερή εκτόξευση του V3 Starship. Ένα βήμα πιο κοντά στη Σελήνη… ένα βήμα πιο κοντά στον Άρη», έγραψε ο Isaacman στα κοινωνικά δίκτυα μετά την πτήση.

Blue Origin: ολοκληρώθηκε η έρευνα για την αποτυχία του New Glenn

Η Blue Origin ολοκλήρωσε την έρευνα για την αποτυχία στην τρίτη πτήση του πυραύλου New Glenn, δίνοντας το πράσινο φως για την επανέναρξη των εκτοξεύσεων του οχήματος.

Σε ανακοίνωση στις 22 Μαΐου, η Blue Origin ανέφερε ότι η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA) ενέκρινε την έκθεσή της για την αποτυχία της εκτόξευσης του New Glenn στις 19 Απριλίου, στο πλαίσιο της αποστολής NG-3. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, η δεύτερη βαθμίδα, την οποία η εταιρεία αποκαλεί GS2, παρουσίασε πρόβλημα κατά τη δεύτερη ανάφλεξή της. Αυτό άφησε το φορτίο, τον δορυφόρο BlueBird 7 της AST SpaceMobile, σε τροχιά χαμηλότερη από εκείνη από την οποία θα μπορούσε να ανακάμψει.

«Πριν από τη δεύτερη ανάφλεξη του GS2, αντιμετωπίσαμε μια θερμική συνθήκη εκτός προδιαγραφών και, ως αποτέλεσμα, ένας από τους κινητήρες BE-3U δεν ανέπτυξε πλήρη ώση για να φτάσει στην επιθυμητή τροχιά μας», ανέφερε η Blue Origin.

Σε δήλωσή της στο SpaceNews, η FAA επιβεβαίωσε ότι έκλεισε την έρευνα, η οποία διεξήχθη υπό την καθοδήγηση της Blue Origin, για την αποτυχία της εκτόξευσης και ότι θα επιτρέψει την επανέναρξη των πτήσεων του οχήματος.

«Η τελική έκθεση για το συμβάν εντόπισε ως άμεση αιτία μια διαρροή κρυογονικού υγρού που πάγωσε μια υδραυλική γραμμή και οδήγησε σε ανωμαλία ώσης κατά την καύση του κινητήρα της δεύτερης βαθμίδας», ανέφερε η υπηρεσία.

«Η Blue Origin εντόπισε εννέα διορθωτικές ενέργειες για την αποτροπή επανάληψης του περιστατικού», πρόσθεσε η FAA, χωρίς να τις αποκαλύψει. «Η FAA θα επαληθεύσει ότι η Blue Origin εφαρμόζει τις διορθωτικές ενέργειες πριν από την εκτόξευση της επόμενης αποστολής New Glenn».

Η Blue Origin δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες, αλλά ανέφερε ότι προετοιμάζεται για την επόμενη εκτόξευση του New Glenn, την NG-4. Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Dave Limp, ανάρτησε βίντεο με ένα νέο όχημα να τοποθετείται σε transporter-erector. «Επόμενη στάση: integrated hotfire», έγραψε.

Η Blue Origin δεν έχει ανακοινώσει χρονοδιάγραμμα για την αποστολή NG-4 ούτε τον πελάτη της. Η AST SpaceMobile, ο πελάτης της NG-3, έστειλε πρόσφατα τρεις δορυφόρους BlueBird στη Φλόριντα για εκτόξευση με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX τον Ιούνιο.

«Μια ανωμαλία στην ανώτερη βαθμίδα όπως αυτή δεν είναι ασυνήθιστη στα πρώτα στάδια ενός προγράμματος και είμαστε αισιόδοξοι ότι θα επιστρέψουν σύντομα στην εξέδρα», δήλωσε ο Scott Wisniewski, chief strategy officer της AST, σε τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα στις 11 Μαΐου. Είπε ότι η επόμενη εκτόξευση του New Glenn για την AST θα μεταφέρει τέσσερις δορυφόρους BlueBird, χωρίς όμως να αποκαλύψει χρονοδιάγραμμα για τη mission.

Grok δέχεται κριτική και δεν κερδίζει έδαφος

Νέα στοιχεία δείχνουν ότι οι κυβερνητικοί υπάλληλοι δεν δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στο chatbot του Elon Musk, το Grok. Το ερώτημα, όμως, είναι αν υπάρχει καν ευρύτερη απήχηση.

Σύμφωνα με νέο ρεπορτάζ του Reuters, το Grok εμφανίζεται ελάχιστα στα ομοσπονδιακά αρχεία για το πώς χρησιμοποίησε η αμερικανική κυβέρνηση την τεχνητή νοημοσύνη πέρυσι. Δεν είναι, όμως, το μόνο σημάδι ότι το βασικό chatbot της xAI αντιμετωπίζει προβλήματα, ακόμη κι αν ο Musk το τοποθετεί στο κέντρο αυτού που θα μπορούσε να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη δημόσια εγγραφή όλων των εποχών.

Το Reuters εξέτασε περισσότερα από 400 παραδείγματα χρήσης AI από την κυβέρνηση, όπου αναφέρονταν συγκεκριμένοι πάροχοι. Το Grok ή η xAI εμφανίζονταν μόλις σε τρεις περιπτώσεις. Και στις τρεις, η χρήση ήταν βασική, όπως σύνταξη εγγράφων ή διαχείριση social media, πάντα μαζί με ανταγωνιστές όπως η Microsoft και η OpenAI. Αντίθετα, τα μοντέλα της OpenAI εμφανίζονταν σε περισσότερα από 230 παραδείγματα, ενώ η Google και η Anthropic εμφανίζονταν δεκάδες φορές η καθεμία.

Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και σε άλλη βάση δεδομένων με πιο φιλόδοξα κρατικά projects AI και μικρότερο αριθμό χρηστών. Το Grok εμφανίστηκε μόλις τρεις φορές: δύο φορές για συνήθεις διοικητικές εργασίες στην Election Assistance Commission και μία φορά σε πιλοτικό πρόγραμμα του Department of Energy στο Lawrence Livermore National Laboratory για περιλήψεις εγγράφων και γενική έρευνα. Το Reuters βρήκε 140 εγγραφές που αφορούσαν Microsoft και OpenAI, ενώ ο σύντομος έλεγχος που έγινε εντόπισε τουλάχιστον 10 εγγραφές για την Anthropic και δεκάδες για το Gemini της Google.

Οι λίστες αυτές δεν αποτυπώνουν πλήρως και με ακρίβεια την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από το Δημόσιο. Πολλά ακόμη παραδείγματα καταγράφονται χωρίς συγκεκριμένο πάροχο, ενώ είναι σαφές ότι δεν υπάρχει κοινός ορισμός για το τι θεωρείται AI. Τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν επίσης τις υπηρεσίες πληροφοριών ή το Πεντάγωνο, όπου η xAI εξασφάλισε πέρυσι σύμβαση 200 εκατ. δολαρίων και πρόσφατα έλαβε άδεια να λειτουργεί σε διαβαθμισμένα δίκτυα, μετά τον αποκλεισμό της Anthropic.

Παρά αυτά, η εικόνα για το Grok δεν είναι καλή. Εμφανίζεται πολύ λιγότερο από τους ανταγωνιστές του και, όταν εμφανίζεται, αφορά κυρίως βασικές διοικητικές εργασίες, κάτι που δύσκολα συνάδει με το κορυφαίο μοντέλο αιχμής για το οποίο μιλά εδώ και χρόνια ο Musk.

«Απλώς δεν είναι το καλύτερο μοντέλο εκεί έξω.»

Όσοι μίλησαν στο Reuters έδωσαν μια απλή εξήγηση: το Grok δεν είναι τόσο καλό όσο οι ανταγωνιστές του. «Απλώς δεν είναι το καλύτερο μοντέλο εκεί έξω», είπε ανώνυμη πηγή από το Πεντάγωνο, προσθέτοντας ότι το προσωπικό εκεί τείνει να προτιμά το Gemini ή το Claude. Τα δημόσια leaderboards που κατατάσσουν τα μοντέλα AI ενισχύουν αυτή την άποψη. Η Anthropic, η Google και η OpenAI κυριαρχούν στις πρώτες θέσεις, ενώ το Grok σπάνια μπαίνει στην πρώτη δεκάδα, πέρα από ορισμένες κατηγορίες εικόνας ή βίντεο.

Αυτό είναι άβολο για τον Musk και ακόμα πιο άβολο για τη SpaceX, η οποία απορρόφησε την xAI νωρίτερα φέτος. Στο έγγραφο για τη δημόσια εγγραφή, η εταιρεία δείχνει να έχει τοποθετήσει την AI —και ειδικά το Grok— στο κέντρο της πρότασής της προς τους επενδυτές. Η SpaceX υποστηρίζει ότι έχει εντοπίσει «τη μεγαλύτερη αξιοποιήσιμη συνολική αγορά στην ανθρώπινη ιστορία»: μια εντυπωσιακή ευκαιρία 28,5 τρισ. δολαρίων, χωρίς όμως να δίνει χρονοδιάγραμμα για το πότε θα φτάσει εκεί. Σχεδόν όλη αυτή η εκτιμώμενη αξία προέρχεται από την AI, και ειδικά από την enterprise AI, όχι από πυραύλους ή δορυφόρους.

Το Reuters σημειώνει ότι η παρουσία του Grok σε κυβερνητικές υπηρεσίες μπορεί να δείχνει και πώς αποδίδει σε άλλους εργασιακούς χώρους. Στο πλαίσιο της προσπάθειας της xAI να προσελκύσει εταιρικούς πελάτες, ο Musk φέρεται να έχει πιέσει τράπεζες να αγοράσουν συνδρομές στο Grok αν θέλουν να συμμετάσχουν στο IPO της SpaceX. Αν όμως δεν παίρνουν αυτό που πληρώνουν, τέτοιες συμφωνίες μπορεί να αποδειχθούν προσωρινή λύση.

Σαν να μην έφτανε η αδύναμη εικόνα του, ο Musk παραδέχτηκε πρόσφατα ότι η xAI έχει χρησιμοποιήσει μοντέλα της OpenAI για να εκπαιδεύσει και να βελτιώσει το Grok. Η διαδικασία, γνωστή ως distillation, είναι συνηθισμένη όταν οι εταιρείες δουλεύουν με δικά τους μοντέλα, αλλά πολύ πιο αμφιλεγόμενη όταν περιλαμβάνει τη χρήση συστήματος ανταγωνιστή. Το Grok δεν μπορεί καν να ξεπεράσει τα μοντέλα πάνω στα οποία εκπαιδεύεται.

Στην εκδοχή του για τον απλό χρήστη, το Grok είναι επίτηδες αντιπαθητικό. Ο Musk το έχει παρουσιάσει ως μια λιγότερο μεροληπτική και λιγότερο λογοκριμένη εναλλακτική σε εργαλεία όπως το ChatGPT, αλλά αυτό έχει οδηγήσει σε ένα προϊόν με χαλαρά αποδεικτικά κριτήρια, εμμονή με τον ίδιο τον Musk και μακρά ιστορία από προσβλητικές, συνωμοσιολογικές και σεξουαλικοποιημένες απαντήσεις. Ακόμη κι αν τα φίλτρα στον χώρο εργασίας είναι διαφορετικά, δεν είναι βέβαιο ότι κάτι τέτοιο θα έβρισκε θερμή υποδοχή από μια επιχείρηση. Στο ιστορικό του Grok περιλαμβάνονται ύμνοι προς τον Adolf Hitler, αμφισβήτηση των αριθμών για τα θύματα του Ολοκαυτώματος, μαζική ανάρτηση μη συναινετικών σεξουαλικοποιημένων deepfakes στο X, ακόμη και με παιδιά, καθώς και η τροφοδότηση ενός ρατσιστικού και τρανσφοβικού αντιγράφου της Wikipedia και μιας «καυτής» anime girlfriend. Και ας μην ξεχνάμε τη στιγμή που αποκάλεσε τον εαυτό του «MechaHitler». Αν το Grok ήταν ανθρώπινος υπάλληλος, δεν θα αργούσε να εμπλακεί το HR.

Η SpaceX φαίνεται να αναγνωρίζει το πρόβλημα. Στο έγγραφό της προειδοποιεί ότι οι «spicy» ή «unhinged» λειτουργίες του Grok ενέχουν «αυξημένους κινδύνους», μεταξύ των οποίων η βλάβη στη φήμη, ο κανονιστικός έλεγχος και οι αγωγές. Σε εταιρική γλώσσα: αυτό το chatbot μπορεί να μας βάλει σε δικαστικές περιπέτειες.

Το Grok πήρε το όνομά του από το Stranger in a Strange Land του Robert A. Heinlein, όπου περίπου σημαίνει τη βαθιά και ουσιαστική κατανόηση κάποιου πράγματος. Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές εδώ δεν είναι ιδιαίτερα σύνθετο: ο Musk έχει ξοδέψει δισεκατομμύρια για να φτιάξει ένα chatbot που δεν είναι ιδιαίτερα καλό, δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές και, παρ’ όλα αυτά, θεωρείται κεντρικό για να δικαιολογηθεί η αστρονομική αποτίμηση της SpaceX. Καλή τύχη με αυτό.

1...190191192...1,671Page 191 of 1,671