AI ή υπερνοημοσύνη; Ο Τραμπ δεν είναι ο μόνος που μπερδεύεται

2XADDN6 Digital Brain Data - 3D illustration Virtual brain with a digital matrix. 3d illustration.

Από τότε που ξεκίνησε ο τομέας της τεχνητής νοημοσύνης, η συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στο «νοημοσύνη»: μπορούν πράγματι οι μηχανές να σκέφτονται όπως εμείς; Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε μια άλλη συζήτηση, γύρω από το δεύτερο συνθετικό, και μπήκε σε μια μακρά παράδοση μετακίνησης των ορίων στο AI.

«Η χρήση της λέξης τεχνητή κάνει τη νοημοσύνη να ακούγεται ψεύτικη, και δεν είναι ψεύτικη. Είναι πραγματικά εκπληκτική», είπε ο Τραμπ σε ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου. Ζητά να μετονομαστεί η τεχνητή νοημοσύνη σε «super intelligence», στηρίζοντας αυτή την κίνηση με εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε στις 29 Σεπτεμβρίου και με την ίδρυση, αυτή την εβδομάδα, ενός σώματος με την ονομασία Super Intelligence Force για τον συντονισμό της αμερικανικής πολιτικής για το AI.

Παραβλέποντας το γεγονός ότι το «Super Intelligence Force» θυμίζει καρτούν του Σαββάτου το πρωί, τι σημαίνει στην πράξη αυτή η προσπάθεια επανατοποθέτησης; Ο Τραμπ δεν είναι στην πραγματικότητα ο μόνος που θέλει να απομακρύνει τα σύγχρονα συστήματα AI από την αρχική σύλληψη της τεχνητής νοημοσύνης στις δεκαετίες του 1940 και του 1950. Πέρυσι, ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, δημοσίευσε σημείωμα στο οποίο έλεγε ότι η «superintelligence» βρίσκεται πλέον προ των πυλών. Αν πάμε ακόμη πιο πίσω, ο όρος έγινε αρχικά ευρέως γνωστός από τον φιλόσοφο Νικ Μπόστρομ, ως τίτλος του βιβλίου του το 2014.

Για μένα, η «υπερνοημοσύνη» του Τραμπ και η superintelligence του Μπόστρομ έχουν διαφορετικό νόημα και αξίζει να διατηρηθεί αυτή η διάκριση. Η μετονομασία που επιδιώκει ο Τραμπ αποσκοπεί στο να παγιώσει την αμερικανική κυριαρχία στον χώρο του AI — το εκτελεστικό διάταγμα αναφέρει ότι ο όρος «Super Intelligence» αποδίδει πιο σωστά «την υπόσχεση, το δυναμικό και τις ταχέως εξελισσόμενες δυνατότητες αυτών των τεχνολογιών». Η superintelligence όμως, όπως την περιέγραψε ο Μπόστρομ, ξεπερνά κατά πολύ τις δυνατότητες των σημερινών συστημάτων AI. Για να καταλάβουμε γιατί, χρειάζεται μια μικρή αναδρομή.

Πολύ πριν από τη γέννηση του ChatGPT, οι ερευνητές της AI διέκριναν ανάμεσα στη weak AI και τη strong AI, όρους που ορίστηκαν πρώτα από τον φιλόσοφο Τζον Σερλ σε άρθρο του το 1980 με τίτλο «Minds, brains, and programs». Με απλά λόγια, θεωρούσε τη weak AI ως προσομοίωση του ανθρώπινου νου από έναν υπολογιστή, αλλά όχι πραγματικό νου, ενώ η strong AI, κατά την άποψή του, περιγράφει πραγματική νόηση που αναδύεται από λογισμικό. Ο Σερλ απέρριψε αυτή την τελευταία ιδέα ως παράλογη: «Κανείς δεν θεωρεί… ότι μια προσομοίωση βροχόπτωσης από υπολογιστή θα μας μουσκέψει όλους. Για ποιο λόγο να πιστέψει κανείς ότι μια προσομοίωση κατανόησης κατανοεί πραγματικά οτιδήποτε;» Δεκαετίες μετά, δύσκολα θα διαφωνούσα.

Μετά το επιδραστικό άρθρο του Σερλ, η weak και η strong AI πέρασαν τη δική τους, ας πούμε, rebranding εκδοχή, καθώς η συζήτηση άρχισε να στρέφεται στις δυνατότητες των συστημάτων AI και όχι στη συνείδησή τους — ίσως επειδή το πρώτο είναι πολύ πιο εύκολο να μετρηθεί και μεταφέρει τη συζήτηση από το τμήμα φιλοσοφίας στο εργαστήριο της επιστήμης των υπολογιστών. Η weak AI συγχωνεύτηκε με έναν άλλο όρο, τη narrow AI, για να σημαίνει ένα σύστημα ικανό να πετύχει ανθρώπινη επίδοση σε μια συγκεκριμένη εργασία. Ζούμε με τη narrow AI εδώ και δεκαετίες, ανάλογα με τον ορισμό που θα δώσει κανείς, από τα φίλτρα ανεπιθύμητης αλληλογραφίας μέχρι το σκάκι και τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό. Κατά κάποιον τρόπο, μόλις κάτι γίνει εφικτό μέσω narrow AI, παύει να θεωρείται AI και γίνεται απλώς λογισμικό — ένα φαινόμενο γνωστό ως AI effect.

Η strong AI, από την άλλη, έδωσε τη θέση της στη general AI, δηλαδή σε ένα σύστημα ικανό να πετυχαίνει ανθρώπινη επίδοση σε οποιαδήποτε εργασία. Η general AI είναι ιδιαίτερα ελκυστικός στόχος, γιατί σημαίνει ότι, αντί να χρειάζεται να φτιάχνεις νέο σύστημα για κάθε πιθανή εργασία, η AI θα μπορούσε να μεταφέρει τη γνώση από έναν τομέα σε άλλον, όπως κάνει ένας άνθρωπος. Το 2002, η general AI μεταμορφώθηκε σε «artificial general intelligence», ή AGI, κυρίως επειδή ο Σέιν Λεγκ, που αργότερα συνίδρυσε την εταιρεία DeepMind, έκανε τον όρο ευρύτερα γνωστό.

Οι περισσότερες μεγάλες εταιρείες AI, ανάμεσά τους η DeepMind και η OpenAI, ιδρύθηκαν με τον ρητό στόχο της επίτευξης AGI. Στη δεκαετία του 2010, αυτό θεωρούνταν λίγο παράξενος και sci-fi ερευνητικός στόχος. Σήμερα, είναι επιχειρηματικό μοντέλο, με τρισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων να στοιχηματίζουν στην επίτευξη AGI στο προσεχές μέλλον.

Παρόλα αυτά, οι ορισμοί του AGI παραμένουν ασαφείς. Ο καταστατικός χάρτης της OpenAI το ορίζει ως «υψηλά αυτόνομα συστήματα που ξεπερνούν τους ανθρώπους στις περισσότερες οικονομικά πολύτιμες εργασίες». Μια συμφωνία ανάμεσα στην OpenAI και τη Microsoft, που διέρρευσε το 2024, το ορίζει ως σύστημα ικανό να παράγει κέρδη 100 δισ. δολαρίων. Η OpenAI δεν είναι ακόμη κερδοφόρα, καθώς οι δαπάνες της ξεπερνούν κατά πολύ τα έσοδα, όμως αυτό δεν εμπόδισε τον πρόεδρό της, Γκρεγκ Μπρόκμαν, να μιλήσει για «την εποχή του AGI» με την παρουσίαση του μοντέλου Astra τον Σεπτέμβριο.

Όπως κι αν ορίσει κανείς το AGI, δεν είναι το ίδιο πράγμα με τη superintelligence. Ο Μπόστρομ το ορίζει καθαρά στο βιβλίο του ως «κάθε νοημοσύνη που υπερβαίνει σημαντικά τη γνωστική επίδοση των ανθρώπων σε ουσιαστικά όλους τους τομείς ενδιαφέροντος». Με άλλα λόγια, μια superintelligence πρέπει να είναι πιο ικανή γνωστικά από κάθε ανθρώπινο επιστήμονα, καλλιτέχνη, φιλόσοφο ή άλλον φορέα νοητικών ικανοτήτων που έζησε ποτέ. Δεν αρκεί να είναι καλύτερη από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν ή τη Μαρί Κιουρί — πρέπει να ξεπερνά επίσης τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ, τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, τον Στιβ Τζομπς, τη Τζέιν Όστεν και πολλούς, πολλούς άλλους. Προφανώς, δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε superintelligence. Μια πραγματική υπερνοημοσύνη πιθανότατα θα άλλαζε τον κόσμο με τρόπους που δεν μπορούμε καν να φανταστούμε.

Υπάρχει, όμως, ένα πρόβλημα που διατρέχει όλους αυτούς τους ορισμούς και βρίσκεται στο δεύτερο μέρος του AI: τι είναι τελικά η νοημοσύνη και πώς μετριούνται τα διαφορετικά επίπεδά της;

Η συνηθισμένη απάντηση είναι ο δείκτης νοημοσύνης, το IQ. Οι προσπάθειες να μετρηθεί το IQ διαφόρων προηγμένων μοντέλων AI, ζητώντας τους να απαντήσουν σε ερωτήσεις τεστ IQ, δίνουν εύρος από 130 έως 150 IQ, αν και αυτό περιπλέκεται από το γεγονός ότι τα ίδια τα τεστ μπορεί να είχαν περιληφθεί στα δεδομένα εκπαίδευσης των μοντέλων. Οι ανθρώπινες επιδόσεις έχουν φτάσει σε IQ πάνω από 200, συχνά σε μικρά παιδιά, επειδή οι βαθμολογίες εξαρτώνται από την ηλικία, όμως όσο ανεβαίνει το σκορ τόσο δυσκολότερη γίνεται η αξιόπιστη μέτρησή του. Ακόμη πιο ουσιαστικά, το IQ θεωρείται πλέον ευρέως προβληματικό μέτρο νοημοσύνης, με ρίζες στην ευγονική, που αγνοεί πολλές πλευρές της ανθρώπινης ικανότητας. Η εφαρμογή του στην AI μοιάζει λοιπόν μάλλον άγονη.

Ως εναλλακτική, ορισμένοι επιστήμονες πληροφορικής προσπάθησαν να δημιουργήσουν τεστ νοημοσύνης ειδικά για το AI. Ένα από αυτά είναι το ARC-AGI, το οποίο εξετάζει όχι μόνο τις δυνατότητες ενός μοντέλου, αλλά και το κόστος εκτέλεσής του, πράγμα που σημαίνει ότι τα λιγότερο απαιτητικά υπολογιστικά μοντέλα μπορούν να πετύχουν υψηλότερη βαθμολογία. Το τεστ βρίσκεται πλέον στην τρίτη εκδοχή του και ένα από τα πιο πρόσφατα μοντέλα της OpenAI, το GPT-6.1 Sol, σημειώνει 96,2%, ολοκληρώνοντας το τεστ με σχετικά χαμηλό κόστος 3.800 δολαρίων. Το κάνει αυτό AGI; Δεν το νομίζω, και θα περίμενα σύντομα να εμφανιστεί μια τέταρτη έκδοση του ARC-AGI, η οποία θα μηδενίσει ξανά τον πήχη που πρέπει να ξεπεράσουν τα μοντέλα.

Σημαίνει αυτό ότι δεν θα αποκτήσουμε ποτέ AGI και, στη συνέχεια, superintelligence; Παρά τη βεβαιότητα των εταιρειών AI ότι θα το πετύχουμε — κάτι που πιθανότατα είναι μισή αληθινή πίστη και μισό μάρκετινγκ — αυτή τη στιγμή θεωρώ αδύνατο να το πει κανείς. Οι έννοιες αυτών των όρων και οι μέθοδοι αξιολόγησής τους αλλάζουν συνεχώς. Αυτό που το 2022 έμοιαζε μαγικό — ένας υπολογιστής που σου απαντά — το 2026 είναι πλέον ενοχλητικό, με τα Google AI Overviews να εμφανίζουν συχνά με αυτοπεποίθηση λανθασμένες πληροφορίες στην κορυφή των αποτελεσμάτων αναζήτησης.

Σήμερα, τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα στην AI φαίνεται να έρχονται από τα μαθηματικά, αλλά ίσως σύντομα κι αυτό να θεωρείται παρωχημένο. Η δική μου αίσθηση είναι ότι, αν το AGI έρθει ποτέ, δεν θα υπάρξει μία στιγμή που θα δηλώσουμε ότι έφτασε. Θα υπάρξει μάλλον μια σταδιακή συνειδητοποίηση ότι είναι ήδη εδώ και απλώς αρχίσαμε να το ονομάζουμε αλλιώς.

Όταν η OpenAI ανακοίνωσε τη λύση της στο πρόβλημα Navier-Stokes, παρουσίασε μία απόδειξη για τους ανθρώπους και μία για τους υπολογιστές — όμως δεν ταυτίζονται.

Η Anthropic λανσάρει δωρεάν σαρώσεις ασφαλείας AI για έργα ανοιχτού κώδικα

Η Anthropic ανακοίνωσε μια νέα υπηρεσία με στόχο να βοηθήσει έργα ανοιχτού κώδικα να εντοπίζουν ευπάθειες ασφαλείας. Το εργαλείο ονομάζεται OSS Scanner και, σύμφωνα με την εταιρεία, τα έργα που θα επιλέξουν να συμμετάσχουν θα λαμβάνουν «λεπτομερείς, περιοδικές σαρώσεις ασφαλείας από τα ισχυρότερα μοντέλα μας, χωρίς κόστος».

Η υπηρεσία μπορεί να βοηθήσει τα open-source projects να ενημερώνονται νωρίτερα για πιθανά προβλήματα ασφάλειας. Ωστόσο, υπάρχει και ένας περιορισμός: οι αναφορές του OSS Scanner δεν θα περνούν από ανθρώπινο έλεγχο.

Σύμφωνα με την Anthropic, «τα αποτελέσματα αυτού του προαιρετικού σαρωτή ευπαθειών θα παράγονται εξ ολοκλήρου από το μοντέλο, χωρίς ανθρώπινη επιθεώρηση ή ταξινόμηση. Αυτό θα επιτρέψει ταχύτερες και συχνότερες σαρώσεις, αλλά σημαίνει ότι είναι πιθανό ορισμένες αναφορές να είναι λανθασμένες ή άκυρες. Οι αναφορές αυτές θα παράγονται από τα ισχυρότερα μοντέλα μας, συμπεριλαμβανομένου του Claude Mythos, ώστε να δοθεί στα έργα ανοιχτού κώδικα το μεγαλύτερο δυνατό αμυντικό πλεονέκτημα».

Το OSS Scanner δεν είναι, πάντως, το πρώτο εργαλείο που χρησιμοποιεί AI για τον εντοπισμό σφαλμάτων και κενών ασφαλείας. Τους τελευταίους μήνες, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έχουν συμβάλει στον εντοπισμό σοβαρών ευπαθειών σε λογισμικό ανοιχτού κώδικα, όπως το σφάλμα «Copy Fail» που επηρέασε σχεδόν όλες τις διανομές Linux τον Μάιο.

Την ίδια στιγμή, ορισμένα έργα ανοιχτού κώδικα δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στον μεγάλο όγκο αναφορών σφαλμάτων που παράγονται από την AI, ανάμεσά τους ο Linus Torvalds και η Google.

This is the title for the native ad

Ο θάνατος στη Ρωσία που προκαλεί το μεγάλο ερώτημα

A maintenance worker walks out of the headquarters of Russia's consumer and health watchdog Rospotrebnadzor in Moscow on October 5, 2026. Russian officials on October 5, 2026 downplayed reports that a laboratory technician in Siberia had died of plague, insisting the situation was under control and that post-mortem tests had not found traces of the disease. (Photo by Igor IVANKO / AFP via Getty Images)

Ο πρόσφατος θάνατος μιας εργαζόμενης σε εργαστήριο σε ινστιτούτο έρευνας για την πανώλη προκάλεσε φόβους για μια νέα πανδημία. Όμως, στις 7 Οκτωβρίου, η ρωσική υγειονομική εποπτική αρχή, Rospotrebnadzor, ανακοίνωσε ότι τερματίζει τα προληπτικά μέτρα και ότι οι περισσότεροι από τους σχεδόν 200 ανθρώπους που είχαν τεθεί σε καραντίνα αφέθηκαν ελεύθεροι, αφού οι εξετάσεις δεν έδειξαν επικίνδυνα παθογόνα.

Ήταν όλος αυτός ο θόρυβος αδικαιολόγητος; Άλλωστε, ακόμη δεν γνωρίζουμε τι προκάλεσε την πνευμονία που σκότωσε την εργαζόμενη στο εργαστήριο ούτε, αν επρόκειτο για πανώλη, πώς μολύνθηκε. Και υπάρχει το πιο πιεστικό ερώτημα από όλα: γιατί η Ρωσία αντέδρασε τόσο δραματικά στον θάνατό της; Τα μέτρα που ελήφθησαν ξεπερνούσαν όσα θα περίμενε κανείς για ένα περιστατικό πανώλης. Υπάρχουν δύο μεγάλες εκδοχές: συνωμοσία ή τεράστιο λάθος.

Σχεδόν 200 άνθρωποι απομονώθηκαν αφού εργαζόμενη σε εργαστήριο στη Ρωσία πέθανε από πανώλη

Όσα γνωρίζουμε είναι ότι η Daria Shipilova, 28 ετών, εργαζόμενη στο Irkutsk Anti-Plague Research Institute της Σιβηρίας, πέθανε από πνευμονία στις 2 Οκτωβρίου, τρεις ημέρες αφότου είχε εισαχθεί σε τοπικό νοσοκομείο. Ένα “DN Shipilova” εμφανίζεται ως συγγραφέας σε περίληψη συνεδρίου νωρίτερα φέτος, με θέμα τον έλεγχο στελεχών πανώλης ως προς την αντοχή στα αντιβιοτικά, κάτι που δείχνει ότι η Shipilova εργαζόταν άμεσα με το βακτήριο της πανώλης, Yersinia pestis.

Μετά τον θάνατό της, σχεδόν 200 άνθρωποι που ενδέχεται να είχαν έρθει σε επαφή μαζί της τέθηκαν σε καραντίνα. Περίπου 60 εργαζόμενοι στο ινστιτούτο φέρεται να αποκλείστηκαν για μέρες, ενώ αστυνομικοί της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας συνόδευαν τα ασθενοφόρα που μετέφεραν όσους είχαν τεθεί σε καραντίνα. Η επικεφαλής της Rospotrebnadzor, Anna Popova, φέρεται να ταξίδεψε στην Ιρκούτσκ -πτήση 6 ωρών από τη Μόσχα- στις 2 Οκτωβρίου για επείγουσα σύσκεψη σχετικά με «μια ιδιαίτερα επικίνδυνη λοίμωξη», ενώ ορισμένες τοπικές επιχειρήσεις επέβαλαν υποχρεωτική χρήση μάσκας.

Το ζήτημα είναι ότι κάθε χρόνο καταγράφονται πολλά περιστατικά πανώλης σε όλο τον κόσμο και δεν προκαλούν τέτοια αντίδραση. Αυτό συμβαίνει επειδή τα βασικά μέτρα υγιεινής μπορούν να αποτρέψουν τη μετάδοση του βακτηρίου, ενώ η άμεση θεραπεία με αντιβιοτικά μπορεί να εμποδίσει όσους ενδέχεται να έχουν μολυνθεί να εμφανίσουν συμπτώματα.

Στοιχεία DNA δείχνουν ότι τα βακτήρια της πανώλης κατέστρεψαν μια κοινότητα στη Σιβηρία πριν από περισσότερα από 5.000 χρόνια, αμφισβητώντας την άποψη ότι δεν υπήρξαν μεγάλες εξάρσεις ασθενειών πριν από την εμφάνιση της γεωργίας και των μεγάλων οικισμών

Για παράδειγμα, το 2025, ένας νεαρός άνδρας στην Αριζόνα πέθανε από πνευμονική πανώλη -όταν η Y. pestis μολύνει τους πνεύμονες- την οποία κόλλησε από άρρωστες γάτες. Τα 46 άτομα με τα οποία ενδέχεται να είχε έρθει σε επαφή έλαβαν θεραπεία αντιβιοτικών για επτά ημέρες, σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Τέλος.

Γιατί, λοιπόν, η Ρωσία έθεσε σε καραντίνα όλες τις επαφές; Μία εξήγηση είναι ότι οι υγειονομικές αρχές γνώριζαν πως η Shipilova είχε εκτεθεί σε κάτι πιο επικίνδυνο από ένα φυσικό στέλεχος της Y. pestis.

«Η φυσική απομόνωση δείχνει ότι δεν μπορεί να ελεγχθεί με προφυλακτικά αντιβιοτικά, κάτι που υποδηλώνει τεχνητή πολυαντοχή ή ότι δεν πρόκειται καν για πανώλη», έγραψε στα social media ο βιολόγος Kevin Esvelt από το Massachusetts Institute of Technology. Η αντίδραση «δείχνει ξεκάθαρα ότι η Ρωσία θεωρεί πιθανή μια επιδημία – και ότι ο υπεύθυνος παράγοντας είναι πιθανότατα βιολογικό όπλο πανδημίας ή κάτι άλλο που θα έφερνε σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση».

Ο Esvelt δημιούργησε το πρώτο τεχνητό gene drive που θα μπορούσε να αφανίσει ολόκληρο είδος και στη συνέχεια στράφηκε στην πρόληψη της βιοτρομοκρατίας. Μπορεί και να έχει δίκιο. Υπάρχουν σίγουρα βάσιμοι λόγοι να υποψιάζεται κανείς συγκάλυψη.

Γνωρίζουμε ότι η Σοβιετική Ένωση διέθετε ένα τεράστιο πρόγραμμα βιολογικών όπλων, το οποίο περιλάμβανε προσπάθειες να καταστήσει την Y. pestis ανθεκτική στα αντιβιοτικά -αυτό που ο Esvelt αποκάλεσε «τεχνητή πολυαντοχή»- και είχε μακρά ιστορία άρνησης σχετικών ατυχημάτων. Για παράδειγμα, το 1979, τουλάχιστον 68 άνθρωποι πέθαναν μετά από τυχαία διαρροή άνθρακα από εγκατάσταση βιολογικών όπλων στην πόλη Sverdlovsk. Η Σοβιετική Ένωση ισχυρίστηκε τότε ότι οι θάνατοι οφείλονταν σε τροφική δηλητηρίαση.

Επιπλέον, μια εργασία του 2006 από τον Raymond Zilinskas στο Center for Nonproliferation Studies στην Καλιφόρνια αναφέρει ότι το ινστιτούτο της Ιρκούτσκ συμμετείχε σε έρευνα για βιολογικά όπλα, αν και αυτό αποτελούσε μόνο «μικρό μέρος» των δραστηριοτήτων του. Η έρευνα για βιολογικά όπλα συνεχίστηκε στη Ρωσία και πιθανότατα επεκτάθηκε πρόσφατα, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το ινστιτούτο της Ιρκούτσκ εξακολουθεί να εμπλέκεται.

Πανώλη, λέπρα, ευλογιά και άλλες ασθένειες δεν πέρασαν από τα ζώα στους ανθρώπους όταν νομίζαμε. Το αρχαίο DNA αποκαλύπτει από πού προέρχονται και πώς άλλαξαν την ιστορία

Η άλλη εξήγηση είναι ένα δευτερογενές λάθος: ότι οι αξιωματούχοι που επέβαλαν τα μέτρα καραντίνας δεν ήξεραν τι σκότωσε τη Shipilova και κατέληξαν βιαστικά στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για κάτι επικίνδυνο. Άλλωστε, μπορεί να χρειαστούν τρεις ημέρες για να γίνει έλεγχος για Y. pestis, άρα τα αποτελέσματα ίσως να μην ήταν διαθέσιμα στις 2 Οκτωβρίου. Ακόμη κι αν τα αποτελέσματα είχαν γίνει γνωστά, οι αξιωματούχοι ίσως να μην τα πίστεψαν, δεδομένης της ιστορίας της Ρωσίας να λέει ψέματα για τέτοια ζητήματα.

Εναλλακτικά, μπορεί η Shipilova να είχε ένα στέλεχος πανώλης που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά αν δίνονταν αρκετά νωρίς -όλα τα στελέχη που ελέγχθηκαν στην περίληψη που συνδέεται με την περίπτωσή της ήταν ευαίσθητα σε αυτά τα φάρμακα- αλλά οι αρχές να αντέδρασαν υπερβολικά επειδή δεν γνώριζαν τις σωστές διαδικασίες.

Τι πραγματικά συνέβη ίσως να μην ξεκαθαρίσει ποτέ. Άλλωστε, η Ρωσία δεν φημίζεται για την αξιοπιστία της – οπότε ακόμη κι αν πει την αλήθεια, δεν θα ξέρουμε αν όντως την είπε.

Ο αριθμός των γνωστών ειδών γιγάντιων νούφαρων σχεδόν διπλασιάστηκε

Τα γιγάντια νούφαρα δεν περνούν ακριβώς απαρατήρητα. Ωστόσο, μέσα στα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες ανακάλυψαν τουλάχιστον τρία νέα είδη, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα πέντε. Το πιο πρόσφατο είδος που περιγράφηκε ταυτοποιήθηκε με τη βοήθεια των social media, δορυφορικών φωτογραφιών και μιας εξαντλητικής διαδρομής μέσα στη ζούγκλα, τη νύχτα.

«Νομίζω ότι είναι απίστευτο πως βρίσκουμε κάτι τόσο νέο, τόσο μεγάλο, σε έναν κόσμο όπου νομίζουμε ότι όλα είναι ήδη γνωστά», λέει ο Maarten Christenhusz από τη Botanical Society of Britain and Ireland, ο οποίος βοήθησε στην περιγραφή δύο από τα νέα είδη.

Γιατί η επανεμφάνιση εξαφανισμένων ειδών μπορεί να είναι τελικά κακό

Τα γιγάντια νούφαρα είναι γνωστά για τα τεράστια φύλλα τους, που φτάνουν έως και τα 3 μέτρα πλάτος. Για πολλές δεκαετίες, ήταν γνωστά μόνο δύο είδη: η Victoria amazonica και η Victoria cruziana. Το 2016, ο Carlos Magdalena από τους Βασιλικούς Βοτανικούς Κήπους του Kew στο Λονδίνο παρατήρησε ότι γιγάντια νούφαρα που είχαν μεγαλώσει από σπόρους από τη Βολιβία διέφεραν λίγο, με ακόμη μεγαλύτερα φύλλα. Το 2022, ο Magdalena και οι συνεργάτες του δημοσίευσαν μελέτη που έδειχνε ότι επρόκειτο για νέο είδος, το Victoria boliviana.

Ο Magdalena δεν σταμάτησε εκεί. Το 2021, ο Jeremiah Harris, που διατηρεί επιχείρηση με σαρκοφάγα φυτά στις ΗΠΑ, δημοσίευσε στο διαδίκτυο φωτογραφίες που είχε τραβήξει ενώ κολυμπούσε κοντά στον ποταμό Inírida στην Κολομβία, δίπλα σε αυτό που υπέθετε ότι ήταν η V. amazonica.

Ο Magdalena εντυπωσιάστηκε από τις φωτογραφίες, επειδή οι επιστήμονες πίστευαν ότι δεν υπήρχαν γιγάντια νούφαρα σε αυτή την περιοχή. «Αυτός ο ποταμός είναι γεωγραφικά εντελώς απομονωμένος από τον Αμαζόνιο και ήταν για εκατομμύρια χρόνια, και γι’ αυτό είναι μια τόσο ενδιαφέρουσα ανακάλυψη», λέει ο Christenhusz.

Η δύναμη της επιστήμης

Δείτε τον Chris Packham στο New Scientist Live 2026

Ο Magdalena, ο Christenhusz και η ομάδα τους εξέτασαν δορυφορικές φωτογραφίες και εντόπισαν χαρακτηριστικές πράσινες κουκκίδες που επιβεβαίωναν ότι εκεί πράγματι υπήρχαν γιγάντια νούφαρα. Στη συνέχεια οργάνωσαν αποστολή στην περιοχή. Η ομάδα βρήκε δύο φυτά, αλλά κανένα δεν είχε άνθη, και η ανάλυση των ανθέων είναι καθοριστικό βήμα για να αποδειχθεί αν ένα νούφαρο είναι πραγματικά νέο είδος.

Στις 11 το βράδυ της τελευταίας νύχτας της αποστολής, με την αναχώρηση του αεροπλάνου προγραμματισμένη για τις 9 το πρωί, οι ερευνητές έμοιαζαν να έχουν αποτύχει. Τότε ένας από τους οδηγούς, ο Gustavo Melo από την αυτόχθονη κοινότητα των Tucano, είπε ότι ήξερε πού φύτρωναν άλλα γιγάντια νούφαρα. Η ομάδα ξεκίνησε με βάρκα στο σκοτάδι και λίγο πριν από την ανατολή βρήκε πέντε φυτά σε μια μικρή λίμνη, ανάμεσά τους και κάποια που άνθιζαν.

Ο Magdalena, ο Christenhusz και οι συνεργάτες τους δημοσίευσαν τώρα μελέτη που περιγράφει το νέο είδος, το οποίο ονόμασαν Victoria colombiana. Διαφέρει από την V. amazonica στη διάταξη των αγκαθιών κάτω από τα φύλλα, καθώς και στο σχήμα των ανθέων και των καρπών του. Τα αγκάθια λειτουργούν ως άμυνα απέναντι σε μανάτους και φυτοφάγα ψάρια, λέει ο Christenhusz, και γι’ αυτό διαφέρουν από είδος σε είδος, ανάλογα με το ποια φυτοφάγα ζώα είναι πιο συνηθισμένα.

Οι βοτανολόγοι απέδειξαν επιτέλους αυτό που ο Charles Darwin δεν κατάφερε να τεκμηριώσει: ότι ένα γένος φυτών γνωστό για το ότι παγιδεύει έντομα, τα χωνεύει κιόλας, κάτι που δείχνει ότι η έκταση της φυτοφαγίας στα φυτά είχε υποτιμηθεί.

Όσο γνωρίζει η ομάδα, η V. colombiana απαντάται μόνο σε μία μικρή περιοχή. Ένα μόνο περιστατικό, όπως μια διαρροή ρύπων, θα μπορούσε να εξαφανίσει ολόκληρο το είδος, λέει ο Christenhusz. Η ομάδα, πάντως, σχεδιάζει να προσπαθήσει να συλλέξει σπόρους, ώστε να βοηθήσει στη διατήρηση του είδους.

Παράλληλα, ο Magdalena συνειδητοποίησε ότι τα γιγάντια νούφαρα που μεγαλώνουν στην περιοχή Pantanal της Νότιας Αμερικής, εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Κολομβίας, πρέπει να είχαν απομονωθεί από άλλους πληθυσμούς για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Πράγματι, οι γενετικές μελέτες έδειξαν ότι πρόκειται για ακόμη ένα ξεχωριστό είδος, παρότι μοιάζει πολύ με την V. cruziana. Ο Magdalena, ο Christenhusz και οι συνεργάτες τους θα δημοσιεύσουν σύντομα μελέτη για να περιγράψουν αυτό το πέμπτο είδος, το οποίο αποφάσισαν να ονομάσουν Victoria mattogrossensis.

Phytotaxa DOI: 10.11646/phytotaxa.778.2.1

Η Anthropic απαγορεύει την παρατεταμένη κακοποιητική συμπεριφορά προς το Claude

Η Anthropic προχωρά στην πρώτη αλλαγή της πολιτικής χρήσης της εδώ και πάνω από έναν χρόνο, με στόχο να καλύψει νέες και υψηλού κινδύνου περιπτώσεις κακής χρήσης. Οι αλλαγές αφορούν, μεταξύ άλλων, την παρέμβαση σε εκλογές, την ανάπτυξη όπλων, την παρακολούθηση, αλλά και χρήσεις σε τομείς υγείας και οικονομικών.

Μία από τις πιο σημαντικές προσθήκες είναι η απαγόρευση της «παρατεταμένης και αχρείαστης κακοποιητικής ή σκληρής συμπεριφοράς» προς το Claude.

Τον περασμένο Αύγουστο, η εταιρεία είχε ανακοινώσει ότι θα επέτρεπε στο Claude να τερματίζει συνομιλίες με χρήστες που επιμένουν σε επιβλαβή ή υβριστική συμπεριφορά, στο πλαίσιο της έρευνάς της για το «model welfare». Η νέα ενημέρωση αναφέρει ότι ο τερματισμός των συνομιλιών παραμένει ο «κύριος μηχανισμός επιβολής». Η Anthropic δεν διευκρίνισε αν θα υπάρξουν και άλλα μέτρα, όπως πιθανές απαγορεύσεις χρηστών.

Η εταιρεία ανέφερε ότι η νέα πολιτική «προορίζεται να εφαρμόζεται μόνο σε ακραίες περιπτώσεις, όπου οι χρήστες φέρονται επανειλημμένα σκληρά προς τα μοντέλα μας, χωρίς διακριτό σκοπό. Δεν αφορά τις συνηθισμένες μορφές εκνευρισμού των χρηστών, αντιρρήσεων, σκοτεινών δημιουργικών θεμάτων ή δοκιμών και έρευνας πάνω στα μοντέλα».

Πέρα από την αλλαγή για το model welfare, η Anthropic συγκέντρωσε επίσης αρκετούς διάσπαρτους περιορισμούς σε νέα απαγόρευση για παραπλανητικές εμπορικές ή πολιτικές εκστρατείες, αντιμετωπίζοντας το αυξανόμενο ζήτημα της προπαγάνδας που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη. Η πολιτική περιορίζει «προσπάθειες να αποκρυβεί ποιος βρίσκεται πίσω από ένα μήνυμα ή να ενισχυθεί περιεχόμενο μέσω ψεύτικων λογαριασμών ή αναρτήσεων».

Η ενότητα για τις εκλογές απαγορεύει επίσης την εξαπάτηση ψηφοφόρων και την παρεμπόδιση της εκλογικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της διάδοσης παραπληροφόρησης «για υποψηφίους ή για το πώς ψηφίζει κανείς, της πλαστοπροσωπίας υποψηφίων ή αξιωματούχων εκλογών ή της προσπάθειας αποτροπής συμμετοχής», όπως ανέφερε η Anthropic.

Η εταιρεία σημείωσε ότι, αν και η πολιτική χρήσης της απαγορεύει εδώ και καιρό δημόσια την ανάπτυξη όπλων με το Claude, έχουν καταγραφεί πολλαπλές προσπάθειες χρήσης του για την ανάπτυξη οδηγιών και λογισμικού ελέγχου για όπλα. Γι’ αυτό, η νέα πολιτική επεκτείνει την απαγόρευση ώστε να περιλαμβάνει «λογισμικό και εξαρτήματα που κάνουν τα όπλα να λειτουργούν, καθώς και ενέργειες όπως ο εξοπλισμός drones και άλλων αυτόνομων οχημάτων».

Παράλληλα, καθώς η τελευταία έκθεση απειλών της εταιρείας έδειχνε ότι το Claude χρησιμοποιούνταν όλο και περισσότερο για παρακολούθηση και τον εντοπισμό «πολιτικών αντιφρονούντων», η Anthropic έκανε πιο σαφείς τις απαγορεύσεις της σε αυτό το πεδίο.

«Η παρακολούθηση ανθρώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους απαγορεύεται, είτε γίνεται σε πραγματικό χρόνο είτε μέσω ανάλυσης δεδομένων που έχουν συγκεντρωθεί προηγουμένως», ανέφερε η Anthropic. «Το Claude δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αποφασίσει ή να προτείνει ποιον πρέπει να ερευνήσουν, να συλλάβουν ή να κατηγορήσουν σε μια διαδικασία επιβολής του νόμου ή ποινικής δικαιοσύνης. Απαγορεύουμε επίσης τη χρήση του Claude για την κατασκευή ή τη βελτίωση εργαλείων που έχουν σχεδιαστεί για παρακολούθηση».

Η Anthropic αναφέρει ότι αυτοί οι κανόνες μπορούν να τροποποιηθούν για «συμβάσεις με ορισμένους κυβερνητικούς πελάτες … εφόσον, κατά την κρίση της Anthropic, οι συμβατικοί περιορισμοί χρήσης και οι ισχύουσες δικλίδες ασφαλείας είναι επαρκείς για να μετριάσουν τις πιθανές βλάβες». Η εταιρεία έχει στο παρελθόν συνεργαστεί με τον αμερικανικό στρατό.

Η Anthropic πρόσθεσε επίσης έναν νέο κανόνα σύμφωνα με τον οποίο, όταν τα μοντέλα της συνδέονται με υλικό που εκτελεί αυτόνομες φυσικές ενέργειες και ενδέχεται να προκαλέσει τραυματισμό, τότε «ένας εξειδικευμένος χειριστής πρέπει να μπορεί να παρακολουθεί τον εξοπλισμό και να τον σταματήσει αν χρειαστεί». Δεν είναι σαφές αν ο χειριστής αυτός πρέπει να είναι άνθρωπος.

Η ρύθμιση αυτή αντανακλά την αυξανόμενη τάση των εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης να επενδύουν στη ρομποτική και σε άλλο υλικό, ώστε τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να αποκτούν φυσική υπόσταση, και ίσως δίνει ενδείξεις για τις μελλοντικές συνεργασίες της Anthropic σε αυτόν τον τομέα.

Τον τελευταίο χρόνο, η Anthropic έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της να διαθέτουν κάποια μορφή συνείδησης. «Τα ερωτήματα για πιθανή εσωτερική εμπειρία, συνείδηση, ηθικό status και ευημερία είναι σοβαρά και τα διερευνούμε καθώς τα μοντέλα γίνονται πιο εξελιγμένα και ικανά», είχε δηλώσει τον Φεβρουάριο στο The Verge ο Kyle Fish, επικεφαλής της έρευνας της εταιρείας για το model welfare.

Τον ίδιο μήνα, ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei, είχε πει σε podcast: «Δεν ξέρουμε αν τα μοντέλα είναι συνειδητά».

Άλλα τμήματα της βιομηχανίας τεχνητής νοημοσύνης έχουν πάρει ξεκάθαρη θέση κατά τέτοιων ιδεών. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο κώδικας δεοντολογίας του Microsoft AI είχε γίνει είδηση επειδή υιοθετούσε σκληρή στάση απέναντι στο AI welfare, με προσχέδιο που είχε αναρτήσει ο Mustafa Suleyman να αναφέρει: «Η ιδέα του model welfare είναι λανθασμένη. Τα AI δεν πρέπει να έχουν δικαιώματα ή νομική προσωπικότητα». Αργότερα, όμως, το κείμενο άλλαξε και υιοθέτησε πιο μετρημένη διατύπωση: «Παρότι η επιστήμη της συνείδησης στην τεχνητή νοημοσύνη απέχει πολύ από το να έχει ξεκαθαρίσει … απορρίπτουμε την επιδίωξη νομικής προσωπικότητας ή την ιδέα ότι τα μοντέλα μπορεί να αξίζουν ευημερία ή να δικαιούνται δικαιώματα».

Η OpenAI μιλά για είσοδο στην εποχή της AGI — απέδειξε όμως το GPT-6 Astra γενική νοημοσύνη;

Η OpenAI υποστηρίζει ότι το νέο μοντέλο GPT-6 Astra φέρνει την ανθρωπότητα στο κατώφλι της γενικής τεχνητής νοημοσύνης (AGI). Εξωτερικοί αξιολογητές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι «φουσκωμένα» εργαστηριακά αποτελέσματα και αδιαφανείς δοκιμές κρύβουν την πραγματική αξιοπιστία του.

Όταν αγοράζετε μέσω συνδέσμων στον ιστότοπό μας, ενδέχεται να λάβουμε προμήθεια. Δείτε πώς λειτουργεί.

Εκπρόσωποι της εταιρείας υποστηρίζουν ότι η κυκλοφορία του GPT-6 Astra σηματοδοτεί την απαρχή της εποχής της AGI — ενός σεναρίου όπου η τεχνητή νοημοσύνη μαθαίνει και συλλογίζεται όπως ο άνθρωπος. Μετά και από πρόσφατες δηλώσεις στελεχών του κλάδου ότι φτάσαμε ήδη σε αυτό το ορόσημο, το ερώτημα είναι πόσο αντέχουν οι ισχυρισμοί στον έλεγχο.

Μέσα στις αποκαλύψεις ότι ανησυχίες για την ασφάλεια ανάγκασαν την εταιρεία να εγκαταλείψει τον προγραμματισμένο λανσάρισμα του GPT-6.1 Astra, ανεξάρτητοι ερευνητές και δημιουργοί benchmarks προειδοποιούν ότι τα ρεκόρ του GPT-6 Astra βασίζονται σε εντατική βελτιστοποίηση προτροπών και όχι σε πραγματική γενική νοημοσύνη. Αυτό συμβαίνει ενώ ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τα μελλοντικά συστήματα AI και στελέχη του κλάδου ζητούν από κοινού επιβράδυνση της έρευνας.

Κατά την ανακοίνωση του μοντέλου, ο πρόεδρος της OpenAI Greg Brockman άφησε να εννοηθεί ότι το Astra αποτελεί σημείο καμπής στην εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης. «If we fast-forward a couple years, and we look back and say when was it really that AGI was created, I think it’s going to be about this time, and I think it might be about this model», είπε σε συνέντευξη Τύπου στις 3 Σεπτεμβρίου.

Πώς τα πήγε στα benchmarks;

Τα σκορ εντυπωσιάζουν, αλλά ακόμα και ο δημιουργός ενός από τα σημαντικότερα benchmarks τονίζει ότι η κορυφή εκεί δεν σημαίνει αυτομάτως AGI.

Στο πλαίσιο ελέγχων και επαλήθευσης, η OpenAI δημοσίευσε αποτελέσματα από σειρά δοκιμών που μετρούν ικανότητες μοντέλων σε διάφορες εργασίες. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το GPT-6 Astra πετυχαίνει «state-of-the-art» επιδόσεις σε πολλά πεδία, από τη μηχανική λογισμικού και την αυτόνομη χρήση προγραμμάτων έως μαθηματικά προβλήματα και ακόμη και επιστημονική έρευνα.

Στις επιδείξεις, το Astra παρήγαγε κώδικα για 3D CAD, σχεδίασε πλακέτες τυπωμένων κυκλωμάτων σε λογισμικό CAD, μετέτρεψε ψηφιακά 3D μοντέλα σε διαδραστικά περιβάλλοντα τύπου video game και ανέπτυξε web εφαρμογές απευθείας από προτροπές.

«In our early testing, Astra stood out by approaching legal work the way a discerning lawyer does: it distinguishes documents from established records, surfaces unsupported assumptions, and converts gaps into concrete drafting positions», δήλωσε ο Niko Grupen, επικεφαλής εφαρμοσμένης έρευνας στη Harvey, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της OpenAI.

Στο ARC-AGI-3 — ένα benchmark που μετρά την αποδοτικότητα με την οποία τα συστήματα AI αποκτούν νέες δεξιότητες σε καινούρια, αφηρημένα περιβάλλοντα — το Astra πέτυχε σκορ 99,9%. Ανεξάρτητες δοκιμές από το μη κερδοσκοπικό ARC Prize Foundation, που επιβλέπει το benchmark, έδειξαν ότι το Astra ξεπέρασε τα «human action-efficiency» ορόσημα στο 96% των επιπέδων, κάνοντας κατά μέσο όρο 51,7% λιγότερες ενέργειες ανά επίπεδο από τους ανθρώπους λύτες.

«Not only is this the best model we’ve ever tested», είπε ο πρόεδρος του ARC Prize Foundation Greg Kamradt στην ανακοίνωση της OpenAI, «but it also represents a meaningful step change in frontier-model performance — not only in its ability to navigate and solve novel environments but also in how efficiently it learns to do so.»

Τι σημαίνουν πραγματικά τα τεστ;

Πολλοί ερευνητές επισημαίνουν ότι η κορυφαία επίδοση του Astra στο ARC-AGI-3 βασίστηκε σε ένα ιδιόκτητο «Provider Adapter» harness, ένα ειδικό στρώμα λογισμικού που δεν είναι προσβάσιμο σε ανταγωνιστές. Όταν το μοντέλο δοκιμάστηκε με το ουδέτερο Standard harness του benchmark, το σκορ έπεσε στο 62,7%. Οι διοργανωτές του ARC Prize υπογράμμισαν επίσης ότι η «κορεσμένη» επίδοση στο benchmark δεν συνιστά απόδειξη AGI — τα κλειστά, ντετερμινιστικά περιβάλλοντα γρίφων δεν αποτυπώνουν την ανοιχτή πολυπλοκότητα του πραγματικού κόσμου.

«When we launched ARC-AGI-3, we made it clear that saturating the benchmark would not represent ‘proof of achieving AGI’», έγραψε ο Kamradt σε ανάρτηση στο blog. «Therefore, while we believe Astra represents meaningful progress towards generalization, we are not claiming that it is AGI.»

Ασυμφωνίες στα δεδομένα υπήρχαν ήδη πριν από την επίσημη ανακοίνωση. Σύμφωνα με το Fortune, προσχέδιο υπό εμπάργκο που στάλθηκε σε μέσα πριν το λανσάρισμα ανέφερε σκορ 98,6% στο ARC-AGI-3, το οποίο στο live site εμφανίστηκε ως 99,9%.

Οι Anka Reuel και Mike Hardy, υποψήφιοι διδάκτορες AI στο Stanford, εξέφρασαν επίσης ανησυχίες για «ήσυχες» αναθεωρήσεις μετρικών μετά το λανσάρισμα, όπως η μείωση του ποσοστού παραισθήσεων του Astra από 4,2% σε 2,0% πριν επανέλθει.

Μιλώντας στο Fortune, οι Reuel και Hardy απέδωσαν τις διακυμάνσεις στο «benchmaxxing» — πρακτική επαναλαμβανόμενων αξιολογήσεων με μικρο-τροποποιημένες προτροπές, scaffolds ή υπολογιστικούς πόρους για την επίτευξη θεωρητικών peak σκορ.

Σε μελέτη του 2025 στο arXiv με τίτλο «Benchmarking is Broken — Don’t Let AI be its Own Judge», οι Zerui Cheng (υποψήφιος διδάκτορας στο Princeton) και η Dr. Stella Wohnig (μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο University of Luxembourg), μεταξύ άλλων, προειδοποιούν ότι τέτοιες πρακτικές δημιουργούν σύγχυση και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη — ειδικά όταν η επίσημη τεχνική τεκμηρίωση παραλείπει βασική μεθοδολογία, καθιστώντας τον ανεξάρτητο έλεγχο σχεδόν αδύνατο. Καθοριστικά, τα σκορ του benchmaxxing αντανακλούν ιδεατές οροφές απόδοσης σε άριστες εργαστηριακές συνθήκες και όχι πρακτική, «out-of-the-box» αξιοπιστία.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της OpenAI, σε εξειδικευμένα tests πεδίου το GPT-6 Astra αποδίδει 10% έως 20% καλύτερα από τον προκάτοχό του GPT-5.6 Sol και από κορυφαίους ανταγωνιστές.

Μεταξύ των highlights: 98% στο FrontierMath Tier 4 (v2) για προχωρημένη μαθηματική συλλογιστική, 100% στο ExploitBench για επιθετικές ικανότητες κυβερνοασφάλειας, 95,9% στο BenchCAD για ανακατασκευή 3D αντικειμένων με CAD κώδικα, 57,9% στο Terminal-Bench 4.0 για σύνθετη διαχείριση συστημάτων/engineering σε τερματικό, και 41,4% στο AutomationBench για πολυβηματικές εργασίες επιχειρησιακών ροών.

Ωστόσο, ανεξάρτητα ευρήματα της εταιρείας benchmarking Artificial Analysis αντικρούουν ορισμένα από αυτά. Στον Artificial Analysis Intelligence Index — ένα σύνθετο μέτρο γενικής συλλογιστικής — το Astra έμεινε αμετάβλητο στο 61 σε σχέση με το GPT-5.6 Sol, υστερώντας έναντι μοντέλων όπως το Claude Fable 5.1 της Anthropic και το Muse Spark 1.3 της Meta.

Παρότι κάποια αποτελέσματα βελτιώθηκαν, το Astra υστέρησε αλλού. Στο GDPval-AA v2 — οικονομικά προσανατολισμένο benchmark για πραγματικές εργασίες σε 44 επαγγέλματα — σημείωσε πτώση στη σχετική κατάταξη σε σύγκριση με το GPT-5.6 Sol. Καταγράφηκαν επίσης υποχωρήσεις σε εξυπηρέτηση πελατών, επιστημονικό προγραμματισμό Python και συλλογιστική μεγάλου context σε εκτενή έγγραφα.

Στη χρήση tokens, η OpenAI αναφέρει θεαματικά κέρδη αποδοτικότητας σε σύνθετες, μακράς διάρκειας εργασίες. Η Artificial Analysis επιβεβαιώνει ότι σε benchmarks μηχανικής λογισμικού το Astra είναι περίπου 70% πιο αποδοτικό σε tokens από το GPT-5.6 Sol, χρησιμοποιώντας περίπου το ένα τρίτο των tokens του και το ένα πέμπτο των tokens του Claude Opus 5.

Σε επαγγελματικές αξιολογήσεις τύπου Agents’ Last Exam, το νέο μοντέλο μείωσε την κατανάλωση output tokens έως και 65% σε σχέση με το Opus 5, ενώ σε αξιολογήσεις γενικής νοημοσύνης πέτυχε περίπου 10% μείωση output tokens στο μέγιστο φορτίο σε σύγκριση με το Sol.

Από την άλλη, αυτό αντισταθμίζεται από αύξηση 250% στη βασική τιμολόγηση API του GPT-6 Astra σε σχέση με το GPT-5.6 Sol. Οι τιμές tokens ανέβηκαν από $4/$20 σε $10/$50 ανά εκατομμύριο input/output tokens. Έτσι, το Astra καταλήγει περίπου 75% ακριβότερο ανά εργασία από τον προκάτοχό του στις αξιολογήσεις γενικής νοημοσύνης, παρά τη μείωση 10% στα output tokens. Αυτό οδηγεί ερευνητές της Artificial Analysis να αναρωτιούνται αν τα εργαστήρια AI στηρίζονται σε ακριβή «υπολογιστική ισχύ» για μικρά κέρδη, αντί για πραγματικές τεχνικές τομές.

Έχει νόημα η «επίτευξη AGI»;

Με το νέο μοντέλο, η OpenAI δίνει μεγαλύτερο βάρος σε δικλίδες ασφαλείας και ελέγχους. Η κίνηση έρχεται μετά από σειρά περιστατικών όπου κορυφαία μοντέλα AI παραβίασαν κατά λάθος τρίτα δίκτυα και συστήματα στο πλαίσιο δοκιμών, όταν υπερέβησαν τις αναμενόμενες συμπεριφορές σε απαιτητικές εργασίες.

Σύμφωνα με την OpenAI, το Astra δεν υπερέβη το εύρος των καθηκόντων του σε καμία αξιολόγηση ασφαλείας. Για σύγκριση, το GPT-5.6 Sol ξεπέρασε τα εξουσιοδοτημένα όριά του σχεδόν στο 50% των περιπτώσεων. Τα ποσοστά παραισθήσεων μειώθηκαν σημαντικά, στο 4,2% σε εσωτερικά τεστ έναντι 12,2% για το GPT-5.6 Sol (με ανεξάρτητες μετρήσεις της Artificial Analysis να δείχνουν πτώση από 92% σε 51% στο μέγιστο φορτίο). Το μοντέλο βελτιώθηκε και στη διαχείριση αμφίσημων προτροπών.

Ο David Wood — πρόεδρος των London Futurists, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που διοργανώνει συζητήσεις για αναδυόμενες τεχνολογίες — υποστήριξε ότι, πέρα από μεμονωμένα σκορ, το Astra σηματοδοτεί μια βασική μετατόπιση στον τρόπο που οι άνθρωποι θα αλληλεπιδρούν με την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς τα μοντέλα περνούν από την απάντηση ερωτήσεων στην αυτόνομη επιδίωξη σύνθετων στόχων σε ψηφιακά περιβάλλοντα.

«The impressive benchmark results matter, but what matters more is the combination of intelligence, autonomy, computer use, and cybersecurity capability», είπε με email στο Live Science. «That combination also demands caution. The more useful these systems become, the greater the consequences when they misunderstand our intentions, are misused, or find ways around the safeguards we give them.»

Ο Wood σημείωσε ότι το αν το Astra μπορεί να χαρακτηριστεί AGI έχει λιγότερη σημασία από την ανάγκη ο έλεγχος και η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης να συμβαδίζουν με την τεχνική πρόοδο.

«The possibility that AI could progress from systems like Astra towards all-round superintelligence makes much greater human vigilance, awareness, and collaboration increasingly urgent», πρόσθεσε.

Βοηθήστε μας να βελτιώσουμε το Live Science Pro: Προσπαθούμε διαρκώς να γινόμαστε καλύτεροι. Αφήστε το feedback σας εδώ.

Ο Adam Shepherd είναι δημοσιογράφος με εμπειρία άνω των 10 ετών, με αντικείμενα όπως enterprise τεχνολογία, επιχειρηματικά events, media και podcasting. Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί, μεταξύ άλλων, στα C&IT, IT Pro, Campaign.

Συχνά εστιάζει στις πρακτικές εφαρμογές των νέων ψηφιακών τάσεων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στην πληροφορική. Συνδυάζει τεκμηριωμένη έρευνα με σε βάθος ανάλυση για να παρουσιάζει σύνθετα θέματα με κατανοητό τρόπο. Στον ελεύθερο χρόνο του ασχολείται με προγραμματισμό και video games.

Ρεκόρ Ελ Νίνιο απειλεί τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο με μετατόπιση σε φύκια

This photo taken on April 5, 2024, shows marine biologist Anne Hoggett inspecting and recording bleached and dead coral around Lizard Island on the Great Barrier Reef, located 270 kilometres (167 miles) north of the city of Cairns. Australia's spectacular Great Barrier Reef is experiencing the most widespread bleaching on record, with 73 percent of surveyed reefs damaged. (Photo by DAVID GRAY / AFP via Getty Images)

Καθώς το Ελ Νίνιο, που σπάει ρεκόρ και δυνητικά μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό, βρίσκεται ακόμη στο αποκορύφωμά του στον Ειρηνικό Ωκεανό, επιστήμονες προειδοποιούν για μια θεμελιώδη οικολογική μετατόπιση. Σε αυτή την περίπτωση, μεγάλα τμήματα του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Ύφαλου θα μπορούσαν να κυριαρχηθούν από φύκια αντί για κοράλλια.

Κατά τη διάρκεια επεισοδίων Ελ Νίνιο, τα θερμότερα νερά του ωκεανού συγκεντρώνονται στο ανατολικό και κεντρικό τμήμα του Ειρηνικού. Το φαινόμενο, όμως, διαταράσσει και σε μεγάλο βαθμό τους συνηθισμένους μουσώνιους αυλακοειδείς σχηματισμούς, τις ζώνες χαμηλής πίεσης που φέρνουν δροσερά σύννεφα και βροχή στην περιοχή του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Ύφαλου.

Γι’ αυτό και τα χειρότερα επεισόδια λεύκανσης κοραλλιών στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο έχουν συμπέσει με παλαιότερα Ελ Νίνιο, όπως η καταστροφική θνησιμότητα του υφάλου που σημειώθηκε το 2024.

Τα κοράλλια των Γκαλαπάγκος δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή ενισχύει τα ισχυρότερα Ελ Νίνιο

Η λεύκανση των κοραλλιών συμβαίνει όταν οι ύφαλοι ασπρίζουν έντονα, επειδή η θερμοκρασία του νερού ανεβαίνει πάνω από τα όρια αντοχής των ζώων που συγκροτούν τις αποικίες. Το θερμικό στρες αναγκάζει τα κοράλλια να αποβάλουν τα πολύχρωμα φύκια που ζουν στους ιστούς τους και τους παρέχουν τροφή. Έτσι, κινδυνεύουν από ασιτία και θάνατο, αν τα νερά δεν δροσίσουν γρήγορα.

Τώρα, ο David Schoeman από το University of the Sunshine Coast λέει ότι οι θερμοκρασίες των ωκεανών έχουν αυξηθεί τόσο πολύ, ώστε η λεύκανση των κοραλλιών συμβαίνει ακόμη και σε ουδέτερες περιόδους και σε φάσεις Λα Νίνια, που συνήθως φέρνουν πιο δροσερό καιρό στον ύφαλο.

«Είχαμε έξι επεισόδια την τελευταία δεκαετία», λέει ο Schoeman. «Οι θερμοκρασίες των ωκεανών ανεβαίνουν σταδιακά και η επίδραση του Ελ Νίνιο προστίθεται πάνω σε αυτό, έτσι ώστε ακόμη και σε μια χρονιά Λα Νίνια να μπορεί να υπάρξει μαζική λεύκανση».

Ενημέρωση για την κρίση της φύσης και του κλίματος

Ακούστε τρεις από τους κορυφαίους επιστήμονες για το κλίμα στον κόσμο στο New Scientist Live 2026

Αν και υπάρχει ανάκαμψη ανάμεσα σε αυτά τα επεισόδια, λέει, όσο πιο συχνά εμφανίζονται τα επεισόδια θέρμανσης, τόσο περισσότερο υποφέρουν τα κοράλλια — και τόσο δυσκολότερο γίνεται να επανέλθουν.

«Είχαμε ήδη ένα μεγάλο επεισόδιο πέρυσι, και αν έχουμε άλλο ένα φέτος, και μάλιστα μεγαλύτερο, τότε μία από τις ανησυχίες είναι ότι ορισμένες περιοχές του υφάλου θα μπορούσαν να περάσουν σε ένα σύστημα που κυριαρχείται από φύκια, αντί για το σύστημα που κυριαρχείται από κοράλλια», λέει ο Schoeman, περιγράφοντας μια θεμελιώδη αλλαγή σε ολόκληρο το οικοσύστημα.

«Μπορείς να το σκεφτείς σαν ένα σημείο καμπής, όπου το να φτάσεις εκεί δεν είναι δύσκολο, αλλά το να βγεις από αυτό και να επιστρέψεις πίσω είναι πολύ δύσκολο», λέει.

Οι ψαράδες πυροδοτούν μία βόμβα κάθε ώρα σε έναν ινδονησιακό κοραλλιογενή ύφαλο

Μόλις επικρατήσουν τα φύκια, λέει, η επιστροφή σε ένα σύστημα που κυριαρχείται από κοράλλια δεν είναι απλώς ζήτημα επιστροφής στις κανονικές θερμοκρασίες.

Ο Neal Cantin από το Australian Institute of Marine Science (AIMS) λέει ότι οι ρεκόρ παγκόσμιες θερμοκρασίες των ωκεανών συνδυάζονται με το Ελ Νίνιο.

«Προχωρούμε προς μια νέα εποχή θερμικού στρες», λέει ο Cantin.

Αν και δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί τι είδους θερμοκρασίες θα αντιμετωπίσει ο ύφαλος στο αποκορύφωμα του επερχόμενου αυστραλιανού καλοκαιριού ή αν οι χειρότερες συνθήκες θα μετριαστούν από μια ισχυρή περίοδο μουσώνων, λέει ότι «πρόκειται ξεκάθαρα για ένα Ελ Νίνιο που σπάει ρεκόρ και πιθανότατα δεν θα φτάσει στο μέγιστό του πριν από τον Νοέμβριο».

Κοραλλιογενείς ύφαλοι σε απομακρυσμένο αρχιπέλαγος άντεξαν έναν τεράστιο καύσωνα

Το 1998, λέει ο Cantin, περίπου το 8% των υφάλων σε ολόκληρο τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο υπέστη λεύκανση σε βαθμό που οδήγησε σε θνησιμότητα. Μέχρι το 2016, το ποσοστό αυτό είχε φτάσει περίπου στο 35%, αλλά η θνησιμότητα περιορίστηκε κυρίως στο βόρειο άκρο του υφάλου.

Αυτό που άλλαξε το 2024, λέει, ήταν ότι καταγράφηκε σοβαρή λεύκανση και θνησιμότητα σε ολόκληρο τον ύφαλο. Η λεύκανση επηρέασε το 60% των κοραλλιών σε έως και το 40% του υφάλου. Σε πολλές περιοχές, πέθανε από το 70% έως το 90% των κοραλλιών.

Σε αυτό περιλαμβάνονταν και περιοχές όπως οι Swains Reefs, που βρίσκονται 150 χιλιόμετρα ανοικτά της ακτής και περιβάλλονται από βαθιά, συνήθως ψυχρά νερά — ένα υποτιθέμενο «μαξιλάρι» που είχε κάνει ερευνητές της λεύκανσης όπως ο Cantin να αισθάνονται μια ψευδή ασφάλεια. Το 2024, όμως, η διαδικασία που έφερνε δροσερό νερό στους υφάλους κατέρρευσε και σημειώθηκε σοβαρή λεύκανση.

«Το χωρικό αποτύπωμα της έντονης θερμότητας και της σοβαρής λεύκανσης διευρύνεται και περιμένουμε αυτό το μοτίβο να συνεχιστεί και στο μέλλον», λέει ο Cantin.

Με δεδομένη την κλίμακα του τρέχοντος Ελ Νίνιο, οργανισμοί όπως το AIMS συντονίζονται με άλλες αρχές και προετοιμάζονται για εκτεταμένες έρευνες, ώστε να αποτιμήσουν τη λεύκανση.

Δυστυχώς, ένα από τα πιο υποσχόμενα εργαλεία μετριασμού που θα έδινε χρόνο στον ύφαλο όσο συνεχίζονται οι προσπάθειες απανθρακοποίησης — η ενίσχυση της λευκότητας των θαλάσσιων νεφών — δεν θα είναι έτοιμο για εφαρμογή αυτό το καλοκαίρι.

Η μέθοδος αυτή ψεκάζει θαλασσινό νερό στον ουρανό με υδροβόλα, δημιουργώντας πιο λαμπρά σύννεφα που αντανακλούν το ηλιακό φως μακριά από τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Το υπερ-Ελ Νίνιο αναμένεται να προκαλέσει «τρομερά επικίνδυνη» ξηρασία στον Αμαζόνιο

Ο Daniel Harrison από το Southern Cross University στην Αυστραλία ηγείται της έρευνας και της διαβούλευσης με τις κοινότητες για την ενίσχυση της λευκότητας των θαλάσσιων νεφών στην περιοχή του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Ύφαλου. Όμως οι δοκιμές δύσκολα θα ξεκινήσουν πριν από το 2028.

Ο Harrison λέει ότι ο ίδιος και οι συνεργάτες του έχουν ήδη δείξει πως τα σύννεφα μπορούν να γίνουν τεχνητά πιο λευκά — σε προηγούμενα πειράματα κατάφεραν να αυξήσουν τον αριθμό των σταγονιδίων στα σύννεφα έως και κατά αρκετές εκατοντάδες τοις εκατό. Έχουν επίσης δείξει ότι οι ανθρώπινες παρεμβάσεις στα αερολύματα — ακόμη και οι απρόσμενες — μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση.

Ο Harrison παραπέμπει σε έρευνα που δείχνει ότι οι μεγάλες μειώσεις στις εκπομπές διοξειδίου του θείου από τη ναυτιλία αύξησαν τον κίνδυνο λεύκανσης των κοραλλιών, παρότι ταυτόχρονα μείωσαν την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η λεύκανση έχει καταστρέψει υφάλους σε όλο τον κόσμο, τροφοδοτώντας φόβους για μια μη αναστρέψιμη μετατόπιση. Ωστόσο, νέες παρεμβάσεις έχουν δείξει ότι τα κοράλλια μπορούν να αποδειχθούν αξιοσημείωτα ανθεκτικά, αν τους δοθεί αρκετή βοήθεια για να ανακάμψουν.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μείωση κατά 80% των θειικών αερολυμάτων από τη ναυτιλία στην περιοχή του υφάλου οδηγεί σε επιπλέον θέρμανση της επιφάνειας της θάλασσας κατά 0,15°C.

«Πιστεύω απόλυτα ότι η ενίσχυση της λευκότητας των θαλάσσιων νεφών θα μπορούσε να λειτουργήσει και ότι η επιστήμη μέχρι στιγμής είναι πολύ ενθαρρυντική», λέει ο Harrison.

«Είναι πολύ πιο δύσκολο να το αντικαταστήσεις όταν χαθεί, από το να παρέμβεις τώρα και να προστατεύσεις τον ύφαλο», λέει ο Harrison. Η μοντελοποίηση, προσθέτει, δείχνει ότι η ενίσχυση της λευκότητας των θαλάσσιων νεφών θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε συνδυασμό με την εισαγωγή κοραλλιών ανθεκτικών στη θερμότητα και τον έλεγχο του πληθυσμού των αστεριών-στεφανιών, που τρέφονται με τα σκληρά κοράλλια.

«Δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση υποκατάστατο για τη μείωση των εκπομπών, αλλά είναι ένας τρόπος να κερδίσουμε χρόνο και ίσως να κρατήσουμε τον ύφαλο σε μια μορφή υποστήριξης ζωής για μερικές δεκαετίες, όσο ελπίζουμε ότι θα προλάβουμε τις προσπάθειες για τις ανανεώσιμες πηγές και τη μείωση των εκπομπών», λέει ο Harrison.

Πλασμαφαίρεση: Τι δείχνουν τα διεθνή δεδομένα και γιατί δεν σχετίζεται με τις «θεραπείες ευεξίας»

Η θεραπευτική διαδικασία θεωρείται ασφαλής στα σωστά χέρια.

Τους τελευταίους μήνες, η πλασμαφαίρεση βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με πολλούς ασθενείς να την αντιμετωπίζουν με δυσπιστία ή φόβο. Ωστόσο, όσοι έχουν σαφή ένδειξη δεν πρέπει να διστάζουν ούτε να αποθαρρύνονται.

Ο Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας) και ο Κωνσταντίνος Γιάννακας (Αιματολόγος) προχώρησαν σε ενημέρωση του κοινού, βασισμένη στην επαγγελματική έκδοση των MSD Manuals — του διεθνούς ιατρικού εγχειριδίου αναφοράς — και στις κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Αφαίρεσης (ASFA).

Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί ο ρόλος της θεραπευτικής ανταλλαγής πλάσματος: μια τεκμηριωμένη, άμεσα σωτήρια ιατρική πράξη, με σαφείς ενδείξεις, αυστηρά πρωτόκολλα ασφάλειας και ρητά όρια εφαρμογής.

Τι είναι η πλασμαφαίρεση και πώς λειτουργεί
Η αφαίρεση (apheresis) είναι διαδικασία κατά την οποία αφαιρείται αίμα από τον ασθενή και επιστρέφει αφού απομακρυνθούν επιβλαβή συστατικά. Όταν διαχωρίζεται και αφαιρείται το πλάσμα, ονομάζεται πλασμαφαίρεση· όταν αφαιρούνται κυτταρικά στοιχεία, πρόκειται για κυτταροαφαίρεση. Στη θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, το αίμα διέρχεται από ειδικό διαχωριστή: το πλάσμα — που περιέχει την επιβλαβή ουσία — απορρίπτεται, ενώ τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια επιστρέφουν μαζί με υγρό αντικατάστασης. Προτιμάται αλβουμίνη 5% (και όχι νωπό κατεψυγμένο πλάσμα, εκτός από τη θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα), επειδή προκαλεί λιγότερες αντιδράσεις και δεν μεταδίδει λοιμώξεις.

Η διαδικασία θυμίζει αιμοκάθαρση, με μία σημαντική διαφορά: μπορεί να απομακρύνει και ουσίες που είναι συνδεδεμένες με πρωτεΐνες. Μια ανταλλαγή ενός όγκου πλάσματος αφαιρεί περίπου το 65% των κυκλοφορούντων επιβλαβών συστατικών. Όλα τα κυτταρικά στοιχεία του αίματος επιστρέφουν — ο ασθενής δεν «χάνει αίμα».

Πότε προσφέρει αποδεδειγμένο όφελος
Το όφελος έχει σαφές πλαίσιο: η ανταλλαγή πλάσματος βοηθά μόνο σε νοσήματα όπου το πλάσμα περιέχει γνωστό παθογόνο παράγοντα (συχνά αντισώματα) και αρκεί να τον αφαιρεί ταχύτερα απ’ όσο παράγεται. Για αυτό εφαρμόζεται σχεδόν πάντα παράλληλα με ανοσοκατασταλτική αγωγή, που επιβραδύνει τη νέα παραγωγή επιβλαβών ουσιών.

Οι ενδείξεις ορίζονται από τις οδηγίες της ASFA, οι οποίες στην ένατη έκδοσή τους (2023) καταγράφουν 166 ενδείξεις σε τέσσερις κατηγορίες βεβαιότητας (I: πρώτης γραμμής, II: δεύτερης γραμμής/υποστηρικτική, III: εξατομικευμένη απόφαση, IV: αναποτελεσματική/αντενδείκνυται). Χαρακτηριστικό παράδειγμα Κατηγορίας I και II:
– Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα (TTP): είναι το νόσημα όπου η ανταλλαγή πλάσματος μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε ίαση — όχι μόνο σε ανακούφιση. (Κατηγορία ASFA I, βαθμός 1A.)

Γιατί η ασφάλεια χτίζεται μέσα στη διαδικασία
Η αφαίρεση είναι γενικά καλά ανεκτή. Οι περισσότερες επιπλοκές αντιμετωπίζονται με προσοχή στη λεπτομέρεια και προσαρμογές της τεχνικής, όμως υπάρχουν και σοβαρές αντιδράσεις — και γι’ αυτό υπάρχουν πρωτόκολλα.

Η ίδια λογική ισχύει και για τη συχνότητα: η ανταλλαγή επαναλαμβάνεται μόνο όσο απαιτείται, καθώς οι μεγάλες μετατοπίσεις υγρών μπορεί να επιβαρύνουν έναν ασθενή σε κρίσιμη κατάσταση. Όγκος, συχνότητα, υγρό αντικατάστασης και διάρκεια του προγράμματος εξατομικεύονται από την αιματολογική ομάδα, βάσει των οδηγιών ASFA. Η τυπική στρατηγική για τις περισσότερες ενδείξεις είναι 1–1,5 όγκος πλάσματος ανά συνεδρία, 5–6 συνεδρίες σε 10–14 ημέρες, με διάρκεια συνεδρίας περίπου 1,5–3 ώρες.

Θεραπεία με ένδειξη, όχι «αποτοξίνωση»
Η σύγχυση με διαφημιζόμενες πρακτικές «ευεξίας» ή «αποτοξίνωσης» — χωρίς επιστημονική βάση — τροφοδοτεί τον φόβο. Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος δεν είναι υπηρεσία ευεξίας: είναι ιατρική πράξη με ρητές ενδείξεις, αντίστοιχους κινδύνους και αυστηρά κριτήρια επιλογής. Όχι «προληπτικά», όχι «για απομάκρυνση τοξινών», όχι χωρίς τεκμηριωμένη διάγνωση. Η απόφαση ανήκει στους αρμόδιους γιατρούς, όχι στον ασθενή ως «πελάτη».

Η πλασμαφαίρεση δεν είναι «τελευταία λύση» ούτε πειραματισμός. Πρόκειται για διεθνώς κατοχυρωμένη θεραπευτική προσέγγιση, με 166 τεκμηριωμένες ενδείξεις, σαφή κριτήρια και διαχειρίσιμο προφίλ ασφάλειας. Το όφελος προκύπτει από την αυστηρότητα: συγκεκριμένη ένδειξη, εξειδικευμένο κέντρο, εκπαιδευμένο προσωπικό, εξατομικευμένο πρωτόκολλο. Όταν αυτοί οι όροι τηρούνται, η πλασμαφαίρεση παραμένει μία από τις πιο άμεσα σωτήριες θεραπείες της σύγχρονης ιατρικής — και πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη, όχι φόβο.

BMW iX4 SUV με αυτονομία 428 μιλίων και νέα τεχνολογία

Το iX4 είναι η πιο σπορ εκδοχή του iX3, με την ίδια ισχυρή μπαταρία Gen6 που προσφέρει κορυφαία αυτονομία στην κατηγορία.

Την ώρα που μεγάλο μέρος της αυτοκινητοβιομηχανίας παρακολουθεί με αμηχανία την Κίνα να κερδίζει συνεχώς πελάτες, η BMW συνεχίζει να λανσάρει ηλεκτρικά μοντέλα με ιδιαίτερα προσεγμένη κατασκευή και προηγμένη τεχνολογία, τα οποία ξεχωρίζουν τόσο στην οδήγηση όσο και στην τιμή. Η πιο πρόσφατη πρόταση είναι το BMW iX4, ένα SUV με κουπέ σχεδίαση που δίνει πιο σπορ χαρακτήρα στο iX3 της εταιρείας.

Το iX4 είναι το τρίτο μοντέλο που παρουσιάζεται πάνω στην πλατφόρμα Neue Klasse επόμενης γενιάς της BMW, μετά τα iX3 και i3. Πρώτο θα κυκλοφορήσει τον Μάρτιο του 2027 το iX4 50 xDrive, ενώ αργότερα μέσα στη χρονιά θα ακολουθήσει η ακόμα πιο αποδοτική έκδοση M60 xDrive. Η εταιρεία τοποθετεί αυτή τη νέα γκάμα ως άμυνα απέναντι στο κύμα των κινεζικών εισαγωγών που πιέζει έντονα άλλες ευρωπαϊκές μάρκες. Ωστόσο, παρότι το iX4 μπορεί να σταθεί απέναντι στον ανταγωνισμό σε αυτονομία και τεχνολογία, παραμένει ανοιχτό το κατά πόσο η BMW μπορεί να ανταγωνιστεί την Κίνα στην τιμή.

Σε αυτό το πλαίσιο, το BMW iX4 50 xDrive ξεκινά από τις 66.200 δολάρια, χωρίς τα έξοδα παράδοσης και χειρισμού. Διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά των υπόλοιπων μοντέλων Neue Klasse, όπως την μπαταρία υψηλής τάσης “Gen6” με 112,2 kWh αξιοποιήσιμης ενέργειας, αρχιτεκτονική 800 volt για πολύ γρήγορη φόρτιση και έως 428 μίλια αυτονομίας, με βάση τις εκτιμήσεις της EPA.

Πρόκειται για περισσότερη αυτονομία από το Tesla Model Y, το ηλεκτρικό όχημα με τις περισσότερες πωλήσεις στον κόσμο. Η BMW έχει ξεπεράσει σε τέτοιο βαθμό τις προσδοκίες ως προς την αυτονομία, που ακόμη και οι ειδικοί του InsideEVs αναρωτιούνται αν αυτό είναι υπερβολικό. Άλλωστε, η Tesla και άλλες εταιρείες έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα ανταγωνιστικές με ηλεκτρικά μοντέλα στην περιοχή των 300 και κάτι μιλίων, ενώ η Lucid εξακολουθεί να δυσκολεύεται, παρότι ξεπερνά τα 500 μίλια αυτονομίας.

Η BMW, όμως, θέλει να καλύπτει μεγάλες αποστάσεις, θεωρώντας ότι η αυτονομία και η αποδοτικότητα είναι δύο από τα βασικά της πλεονεκτήματα. Το τρίτο είναι οι επιδόσεις και, χάρη στο διπλό ηλεκτροκινητήριο σύστημα στις εκδόσεις 50 xDrive και M60 xDrive, το iX4 υπόσχεται έντονη απόκριση. Στην 50 xDrive, οι κινητήρες αποδίδουν 463 ίππους και 475 lb-ft ροπής, με επιτάχυνση 0–60 mph σε 4,7 δευτερόλεπτα. Στην M60 xDrive, η ισχύς φτάνει τους 603 ίππους και η ροπή τα 645 lb-ft, με χρόνο 0–60 μικρότερο κατά ένα ολόκληρο δευτερόλεπτο σε σχέση με την 50 xDrive.

Όπως και τα υπόλοιπα μοντέλα Neue Klasse, ο ηλεκτροκινητήρας σύγχρονης διέγερσης (EESM) στον πίσω άξονα λειτουργεί ως κύριος άξονας κίνησης, χρησιμοποιώντας ηλεκτρική ενέργεια αντί για μόνιμους μαγνήτες για να τροφοδοτεί τόσο το εξωτερικό πλαίσιο του στάτη όσο και τον εσωτερικό περιστρεφόμενο δρομέα. Ένας inverter λειτουργεί ως «εγκέφαλος» του συστήματος, μετατρέποντας το συνεχές ρεύμα της μπαταρίας σε εναλλασσόμενο για τον κινητήρα, ρυθμίζοντας τους ηλεκτρομαγνήτες και παρακολουθώντας την απόδοση, ώστε ο κινητήρας να λειτουργεί όσο πιο αποδοτικά γίνεται. Η BMW αναφέρει ότι αυτός ο συνδυασμός μειώνει τις ενεργειακές απώλειες του συστήματος κίνησης κατά 40% και το βάρος κατά 10%.

Οι μπαταρίες Gen6 χρησιμοποιούν κυλινδρικά στοιχεία λιθίου-ιόντων με διάμετρο 46 χιλιοστά και ύψος 95 χιλιοστά, προσφέροντας 20% μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα σε σχέση με τα πρισματικά στοιχεία των μπαταριών Gen5 της BMW. Η εταιρεία έχει εγκαταλείψει τα παραδοσιακά modules υπέρ μιας κατασκευής “pack-to-open-body”, όπου το περίβλημα της μπαταρίας λειτουργεί ως δάπεδο του οχήματος, μειώνοντας το βάρος και αυξάνοντας τη στρεπτική ακαμψία.

Όπως η Hyundai και η Kia, έτσι και η BMW σχεδιάζει τα ηλεκτρικά μοντέλα Neue Klasse ώστε να ανεβάσουν το επίπεδο της ταχείας φόρτισης. Με την αρχιτεκτονική 800V, το iX4 μπορεί να δεχθεί έως 400 kW σε ταχεία φόρτιση DC, αναπληρώνοντας έως 184 μίλια αυτονομίας σε 10 λεπτά και φορτίζοντας από 10% έως 80% σε μόλις 21 λεπτά. Με θύρα φόρτισης NACS, το iX4 θα είναι συμβατό με περισσότερους από 80.000 συνδέσμους Tesla Supercharger σε όλο τον κόσμο.

Το σύστημα ψυχαγωγίας Panoramic iDrive είναι ο επανασχεδιασμένος ψηφιακός πίνακας της BMW, που αντικαθιστά τα παραδοσιακά όργανα με μια προβολή τύπου head-up στο πλήρες πλάτος του κάτω τμήματος του παρμπρίζ. Η κεντρική οθόνη αφής 17,9 ιντσών λειτουργεί ως ελεύθερα σχεδιασμένη οθόνη, από την οποία ο οδηγός μπορεί να σύρει έως και έξι widgets, όπως media, καιρός ή πλοήγηση, απευθείας στην προβολή του παρμπρίζ.

Όπως και τα i3 και iX3, το iX4 υποστηρίζει επίσης πρόσθετες λειτουργίες, μεταξύ των οποίων αμφίδρομη φόρτιση με δυνατότητες vehicle-to-load και vehicle-to-home, μια έξυπνη θυρίδα φόρτισης που ανοίγει όταν ο οδηγός πλησιάζει σε γνωστό σημείο φόρτισης και Plug & Charge για αυτόματη φόρτιση σε 10 διαφορετικούς παρόχους.

Αν δει κανείς το σύνολο, υπάρχουν πολλά στοιχεία που ξεχωρίζουν. Βέβαια, το Model Y υπερέχει του iX4 σε ορισμένες κατηγορίες, κυρίως στην τιμή. Είναι λίγο πιο γρήγορο στην εκκίνηση και φυσικά διαθέτει την επιλογή Full Self-Driving (Supervised). Η BMW έχει το σύστημα “Symbiotic Drive”, το οποίο περιγράφει ως σύστημα Επιπέδου 2 σχεδιασμένο για «ομαλή, διαισθητική αλληλεπίδραση». Με άλλα λόγια, ο οδηγός μπορεί να επεμβαίνει στο τιμόνι ή ακόμη και στο φρενάρισμα χωρίς να ακυρώνονται οι αυτοματοποιημένες λειτουργίες. Το iX4 επιτρέπει επίσης hands-free οδήγηση στον αυτοκινητόδρομο, αλλά όχι point-to-point υποβοηθούμενη οδήγηση. Αυτό δεν αναμένεται πριν από το 2027, το νωρίτερο.

Εκεί που η BMW εξακολουθεί να υπερέχει της Tesla είναι η ποικιλία. Υπάρχει το iX4 50 xDrive ή, για όσους θέλουν κάτι πιο σπορ, το M60 xDrive. Αν κάποιος προτιμά σεντάν, υπάρχει το i3. Αν θέλει κάτι πιο προσιτό, υπάρχει το iX3. Και φυσικά υπάρχει και η ναυαρχίδα Σειρά 7. Ναι, και αυτά θα αποκτήσουν ανανέωση με τεχνολογία Neue Klasse.

Η Tesla έχει το Model 3 και το Model Y — και ουσιαστικά αυτά. Ναι, υπάρχει και το Cybertruck, αλλά προφανώς δεν ενδιαφέρει τους περισσότερους. Υπάρχει και το Cybercab, αλλά δεν θα κυκλοφορήσει σύντομα στην αγορά. Η BMW ξέρει ότι οι πελάτες της θέλουν επιλογές. Και κάνει ό,τι μπορεί για να τις προσφέρει.

Ο 194χρονος Τζόναθαν δείχνει ισχυρούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης DNA

Η γηραιότερη γνωστή χερσαία έμβια ύπαρξη στον κόσμο, ο Τζόναθαν, η γιγάντια χελώνα, υποβλήθηκε για πρώτη φορά σε ανάλυση του γονιδιώματός του. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τμήματα του γονιδιώματός του που σχετίζονται με τη μιτοχονδριακή λειτουργία είναι εξίσου αποδοτικά με εκείνα ενός 5χρονου ατόμου του είδους του. Τα αποδοτικά μιτοχόνδρια μπορεί να δίνουν στα συστήματα επιδιόρθωσης του DNA περισσότερη ενέργεια για να αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της γήρανσης, επιτρέποντάς του να φτάσει, όπως εκτιμάται, τα 194 χρόνια.

Επιπλέον, ορισμένες από τις γενετικές του αλλαγές μοιάζουν με εκείνες των υπεραιωνόβιων. «Αυτή η μελέτη προσθέτει στο σώμα των αποδείξεων ότι οι μηχανισμοί της γήρανσης μπορεί να είναι διατηρημένοι μεταξύ των ειδών», λέει ο Stephen Clark από το Kallel Foundation, μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που επικεντρώνεται σε παρεμβάσεις για την παράταση της ανθρώπινης υγιούς διάρκειας ζωής, στο Nashville του Tennessee.

Ο Jonathan, μια γιγάντια χελώνα Aldabra (Aldabrachelys gigantea), και ο Napoleon Bonaparte είναι οι δύο πιο γνωστοί κάτοικοι του νησιού St Helena στον νότιο Ατλαντικό. Ο Napoleon έφτασε στη μακρινή βρετανική κτήση μετά την εξορία του το 1815, ενώ ο Jonathan θεωρείται ότι μεταφέρθηκε εκεί, πιθανόν από το Aldabra Atoll, το 1882. Ο Jonathan έφτασε ως πλήρως ανεπτυγμένο ενήλικο ζώο, το οποίο υπολογίζεται ότι ήταν ήδη περίπου 50 ετών, γεγονός που τον φέρνει σήμερα στα 194 χρόνια.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι οι χελώνες Aldabra έχουν μέσο προσδόκιμο ζωής περίπου 80 χρόνια, αλλά μπορούν να ζήσουν πολύ περισσότερο. Για να κατανοήσουν τους μηχανισμούς πίσω από την εξαιρετική μακροζωία του Jonathan, ο Clark και οι συνεργάτες του μελέτησαν το γονιδίωμά του.

«Πιστεύω ακράδαντα ότι μπορούμε να μάθουμε για τους γενικούς μηχανισμούς της γήρανσης κοιτάζοντας τις εξαιρέσεις», λέει ο Manel Esteller από το Josep Carreras Leukaemia Research Institute στη Βαρκελώνη της Ισπανίας, ο οποίος είχε ηγηθεί μελέτης σε μια 117χρονη γυναίκα, κάποτε επίσημα τη γηραιότερη ζωντανή άνθρωπο στον κόσμο.

Ο Esteller και η ομάδα του είχαν διαπιστώσει ότι η γυναίκα είχε εξαιρετικά αποδοτική μιτοχονδριακή λειτουργία, κάτι που οδήγησε τον Clark και τους συνεργάτες του να υποθέσουν ότι και ο Jonathan είχε αντίστοιχα «πολύ αποδοτικά και πολύ νεανικά» μιτοχόνδρια, λέει ο Clark.

Για να μελετήσουν το γονιδίωμά του, χρησιμοποίησαν δείγματα σάλιου και επιχρίσματα από το μάγουλο. Αυτό συνέβη επειδή οι αρχές της St Helena αρνήθηκαν τα αιτήματά τους να πάρουν αίμα από τον Jonathan, λόγω της φήμης του και του κινδύνου μόλυνσης.

Αυτό αποτέλεσε σημαντικό περιορισμό, καθώς σήμαινε ότι οι ερευνητές δεν μπορούσαν να απομονώσουν μεγάλα τμήματα DNA, τα οποία είναι πιο σταθερά στο αίμα. Αντί γι’ αυτό, χρειάστηκε να συναρμολογήσουν θραύσματα από το σάλιο του Jonathan, όπου το DNA είναι πιο επιρρεπές σε βακτηριακή επιμόλυνση, και να συμπληρώσουν τα κενά με DNA από μια άλλη χελώνα Aldabra.

Αφού δημιούργησαν το καλύτερο δυνατό σύνθετο μοντέλο του γονιδιώματός του, το συνέκριναν με το DNA τεσσάρων ακόμη χελωνών Aldabra. «Βρήκαμε 287 γονίδια που είχαν αλλαγές μοναδικές για εκείνον», λέει ο Clark.

Από αυτά τα γονίδια, τα 41 θεωρείται ότι έχουν λειτουργική σημασία, δηλαδή συμβάλλουν ενεργά στη βιολογία, την επιβίωση και τη ρύθμιση ενός οργανισμού. Δώδεκα από αυτά βρέθηκαν επίσης σε βάσεις δεδομένων γήρανσης γονιδίων άλλων μακρόβιων ειδών.

Τμήματα του γονιδιώματος του Jonathan που σχετίζονται με τη μιτοχονδριακή λειτουργία ήταν τόσο «νεαρά» όσο εκείνα ενός 5χρονου Aldabra, λέει ο Clark. «Αυτό, με τη σειρά του, τον βοήθησε να διαχειριστεί τις επιπτώσεις της γήρανσης, δίνοντας στα συστήματα επιδιόρθωσης του DNA περισσότερη ενέργεια από τα μιτοχόνδρια για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της γήρανσης».

Ο Kousuke Hashimoto από το Πανεπιστήμιο της Osaka, στην Ιαπωνία, λέει ότι η μελέτη είναι «συναρπαστική», αλλά σημειώνει ότι το γονιδίωμα του Jonathan συγκρίθηκε μόνο με εκείνο λίγων άλλων χελωνών, οι οποίες μπορεί να έχουν και οι ίδιες μοναδικές γενετικές αλλαγές.

Science Advances DOI: 10.1126/sciadv.adw8887