Νέα ανάλυση DNA στο διάσημο Σάβανο του Τορίνο αποκάλυψε γενετικό υλικό από ανθρώπους, ζώα και φυτά πολλών εποχών και γεωγραφικών περιοχών. Τα ευρήματα περιπλέκουν περαιτέρω την ήδη αμφιλεγόμενη ιστορία του ιερού κειμηλίου, χωρίς να δίνουν οριστικές απαντήσεις για την προέλευσή του.
Το Σάβανο του Τορίνο είναι ίσως το πιο αμφιλεγόμενο θρησκευτικό κειμήλιο στον κόσμο. Ένα λινό ύφασμα 4,4 επί 1,1 μέτρων που φέρει την αχνή εικόνα ενός ανθρώπινου σώματος — και εδώ και αιώνες τροφοδοτεί συζητήσεις για το αν πρόκειται για το σάβανο του Ιησού Χριστού. Τώρα, μια νέα γενετική ανάλυση προσθέτει ένα ακόμη στρώμα πολυπλοκότητας σε αυτή την ήδη μπερδεμένη ιστορία.
Ο Gianni Barcaccia και η ομάδα του από το Πανεπιστήμιο της Πάντοβα επανεξέτασαν υλικό που είχε συλλεχθεί από το Σάβανο το 1978. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά στο εύρος τους: το ύφασμα έχει διατηρήσει DNA από γάτες, σκύλους, αγελάδες, κατσίκες, πρόβατα, χοίρους, άλογα, ελάφια και κουνέλια. Βρέθηκαν επίσης ίχνη ψαριών όπως ο κέφαλος και ο μπακαλιάρος, θαλάσσια καρκινοειδή, έντομα και ακάρεα σκόνης. Στα φυτά, ξεχώρισαν καρότα, σιτάρι, πιπεριές, ντομάτες και πατάτες — φυτά που έφτασαν στην Ευρώπη μόνο μετά τις εξερευνήσεις της Αμερικής, γεγονός που υποδηλώνει ότι τουλάχιστον μέρος της μόλυνσης είναι σχετικά πρόσφατη.
Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι το ανθρώπινο DNA. Το Σάβανο έχει περάσει από πολλά χέρια κατά τη διάρκεια των αιώνων, και αυτό αποτυπώνεται κυριολεκτικά στο γενετικό του προφίλ. Σχεδόν το 40% του ανθρώπινου DNA που εντοπίστηκε προέρχεται από ινδικές γενετικές系 γραμμές — ένα εύρημα που οι ερευνητές αποδίδουν είτε σε ιστορικές επαφές μεταξύ Μεσογείου και Ινδίας, είτε στο ενδεχόμενο οι Ρωμαίοι να εισήγαγαν λινό ύφασμα από περιοχές κοντά στην κοιλάδα του Ινδού. Η ομάδα δεν αποκλείει το σενάριο το νήμα του υφάσματος να κατασκευάστηκε στην Ινδία.
Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα παραμένει σκεπτική απέναντι σε τέτοιες ερμηνείες. Ο Anders Götherström από το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης επισημαίνει ότι η χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα του 1988 — που τοποθετεί το ύφασμα μεταξύ 1260 και 1390 μ.Χ. — εξακολουθεί να θεωρείται αξιόπιστη από την πλειονότητα των ερευνητών. «Δεν βλέπω ακόμα κανέναν λόγο να αμφιβάλλω ότι το Σάβανο είναι γαλλικό και χρονολογείται από τον 13ο-14ο αιώνα», λέει. Και προσθέτει κάτι που αξίζει να σκεφτούμε: «Το Σάβανο έχει τη δική του ιστορία ως σημαντικό κειμήλιο, και αυτή η ιστορία μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρουσα από μια μυθική προέλευση χωρίς επιστημονική υποστήριξη».
Το πρόβλημα με τη γενετική ανάλυση ενός αντικειμένου που έχει χειριστεί από αμέτρητους ανθρώπους σε διάστημα αιώνων είναι ακριβώς αυτό: κάθε άγγιγμα αφήνει ίχνη. Οι ίδιοι οι ερευνητές του 1978 που πήραν τα δείγματα εντοπίζονται στο γενετικό υλικό. Το Σάβανο δεν είναι απλώς ένα ύφασμα — είναι ένα αρχείο επαφών, ταξιδιών και ιστοριών που διασταυρώθηκαν μαζί του. Και αυτό ακριβώς το καθιστά τόσο δύσκολο να αναλυθεί επιστημονικά: κάθε νέο εύρημα προσθέτει πληροφορία, αλλά και νέα ερωτήματα. Το αν το ύφασμα τύλιξε ποτέ έναν άνθρωπο στην Ιερουσαλήμ του 1ου αιώνα παραμένει, για την ώρα, εκτός της εμβέλειας της επιστήμης.
