Τα ψάρια φαίνεται να εστιάζουν στον πιο επιδραστικό γείτονα

Μια εικονική πραγματικότητα προσαρμοσμένη στα ψάρια δείχνει ότι κάθε ζώο μπορεί να δίνει προσοχή μόνο σε έναν, τον πιο επιδραστικό γείτονα. Το εύρημα, που παρουσιάζεται από την ομάδα του Γκυ Θεραό στη Γαλλία, ίσως βοηθήσει να εξηγηθεί πώς τα ζώα κινούνται σε ομάδες χωρίς να κατακλύζονται από όλη τη δραστηριότητα και τις αλληλεπιδράσεις γύρω τους.

Τα ψάρια σχηματίζουν κοπάδια, κινούνται αρμονικά και λειτουργούν ως σύνολο. Όμως πώς ξέρει ένα μόνο ψάρι τι να κάνει; Ο Γκυ Θεραόλζ από το Πανεπιστήμιο της Τουλούζης και οι συνεργάτες του προσπάθησαν να απαντήσουν στο ερώτημα, χρησιμοποιώντας εικονική πραγματικότητα για να μελετήσουν καλύτερα τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε πέντε ψάρια rummy-nose tetra (Hemigrammus rhodostomus).

«Ένα ψάρι μέσα σε μια ομάδα μπορεί να αντιλαμβάνεται ταυτόχρονα πάρα πολλά άτομα, αλλά η αντίληψη δεν είναι το ίδιο με την επιρροή», λέει. «Χρησιμοποιεί ένα πραγματικό ψάρι όλες αυτές τις πληροφορίες μαζί ή εστιάζει μόνο σε λίγους γείτονες;»

Οι ερευνητές τοποθέτησαν ένα μόνο tetra σε ένα ημισφαιρικό μπολ και κατέγραψαν την κίνησή του με κάμερα, ενώ πρόβαλαν τέσσερα εικονικά tetra στο εσωτερικό του μπολ, με τρόπο που τα έκανε να φαίνονται αληθινά στο ψάρι. Οι προβολές και η κάμερα συνδέθηκαν σε έναν βρόχο ανάδρασης, ώστε τα εικονικά tetra να αντιδρούν και να προσαρμόζονται στο πραγματικό ψάρι. Ο Θεραόλζ λέει ότι εκείνος και οι συνεργάτες του είχαν μελετήσει νωρίτερα τα tetra σε παρατηρητικά πειράματα και είχαν αναπτύξει ένα μαθηματικό μοντέλο για τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν. Η διάταξη της εικονικής πραγματικότητας τους επέτρεψε να δοκιμάσουν αυτό το μοντέλο.

Συγκεκριμένα, εξέτασαν τρεις υποθέσεις: ότι ένα μόνο ψάρι θα είχε τη μεγαλύτερη επιρροή στη συμπεριφορά του πραγματικού tetra· ότι δύο tetra θα ήταν από κοινού τα πιο επιδραστικά· και ότι το πραγματικό tetra θα έδινε σημασία και στα τέσσερα εικονικά ψάρια. Η ομάδα βρήκε σαφή στοιχεία υπέρ της πρώτης εκδοχής: για το πραγματικό tetra, υπήρχε κάθε φορά μόνο ένα ψάρι με τη μεγαλύτερη επιρροή. Αυτό ίσως συμβαίνει απλώς επειδή είναι πιο εύκολο για το ψάρι, λέει ο Θεραόλζ. «Εστιάζοντας μόνο σε έναν γείτονα, τα ψάρια μειώνουν το αισθητηριακό και γνωστικό τους φορτίο», λέει.

Ο Άιαν Κούζιν από το Ινστιτούτο Συμπεριφοράς των Ζώων Μαξ Πλανκ στη Γερμανία λέει ότι η νέα μελέτη επιβεβαιώνει παλαιότερες ιδέες για τη συμπεριφορά των tetra, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στον Θεραόλζ και τους συνεργάτες του. Υπογραμμίζει επίσης πόσο ισχυρή μπορεί να αποδειχθεί η εικονική πραγματικότητα για να προσεγγίσουμε τελικά τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα παίρνουν αποφάσεις.

Οι μελέτες για τη συλλογική συμπεριφορά των ζώων είναι δύσκολο να γίνουν, επειδή ένα μεμονωμένο ζώο μέσα σε ομάδα δεν μπορεί να απομονωθεί χωρίς να διαταραχθεί η ομαδική συμπεριφορά που θέλουν να εξετάσουν οι ερευνητές. Η μετατροπή ορισμένων ζώων σε εικονικά, υπό πλήρη έλεγχο των ερευνητών, παρακάμπτει αυτό το πρόβλημα. Συνολικά, η εικονική πραγματικότητα ανοίγει αμέτρητες δυνατότητες για πειράματα, λέει ο Γκάι Αμιτσάι από το Πανεπιστήμιο Northwestern στο Ιλινόις. «Τεχνικά, θα μπορούσες να σχεδιάσεις όποιον εικονικό κόσμο θέλεις», λέει. Ο Κούζιν σημειώνει ότι θα ήταν ενδιαφέρον να εφαρμοστεί η νέα μέθοδος και σε άλλα είδη ψαριών για τα οποία δεν υπάρχουν μαθηματικά μοντέλα.

Ο Θεραόλζ και οι συνεργάτες του θέλουν τώρα να προχωρήσουν το πείραμά τους, κάνοντας μερικά από τα εικονικά ψάρια να δείχνουν στρεσαρισμένα, σαν να αντιμετώπιζαν έναν θηρευτή, και στη συνέχεια να δουν αν αυτό θα επηρεάσει το πραγματικό tetra μέσα από τις αλληλεπιδράσεις τους.

Πηγή: newscientist.com.