Οι ερευνητές συνδυάζουν πλέον εγκεφαλικά οργανοειδή με πρωτότυπους νωτιαίους μυελούς σε πιο σύνθετα μοντέλα. Παρά τη συζήτηση για συνείδηση, οι ειδικοί λένε ότι τα σημερινά δείγματα απέχουν πολύ από κάτι τέτοιο.
Τα εγκεφαλικά οργανοειδή αποκτούν πλέον πιο σύνθετες δομές, με πρωτότυπα τμήματα νωτιαίου μυελού να μπαίνουν στην ίδια εργαστηριακή «σύνθεση». Τα μικροσκοπικά αυτά δείγματα ιστού, που αναπτύσσονται σε τρυβλία Petri, χρησιμοποιούνται για να μοντελοποιήσουν τμήματα του ανθρώπινου εγκεφάλου και, όλο και περισσότερο, νευρικά κυκλώματα όπως η οδός του πόνου.
Τα οργανοειδή ξεκινούν από μεμονωμένα κύτταρα, συχνά βλαστοκύτταρα ή κύτταρα του δέρματος που επαναπρογραμματίζονται, και εξελίσσονται σε δομές με εκατομμύρια νευρώνες. Παρότι μοιάζουν με περιοχές του εγκεφάλου, όπως ο θάλαμος, παραμένουν απλουστευμένα και ανώριμα. Ο νευροεπιστήμονας Sergiu Pașca τονίζει ότι δεν είναι μικρογραφίες πλήρους εγκεφάλου, ενώ η Madeline Lancaster σημειώνει ότι περιέχουν έως και 0,002% των νευρώνων ενός ανθρώπινου εγκεφάλου.
Η συζήτηση για τη συνείδηση υπάρχει, αλλά οι ειδικοί λένε ότι τα σημερινά μοντέλα δεν πλησιάζουν καν αυτό το επίπεδο. Η νομικός και βιοηθικολόγος Alta Charo αναφέρει ότι δεν υπάρχει λογική πιθανότητα για κάτι που να θυμίζει συνείδηση, ενώ η έκθεση των National Academies το 2021 έκρινε ότι τα οργανοειδή δεν πληρούν τα σημερινά κριτήρια συνείδησης ή επίγνωσης. Την ίδια στιγμή, το πεδίο εξελίσσεται τόσο γρήγορα ώστε η ίδια έκθεση ζητά επανεξέταση των ερωτημάτων αυτών όσο τα μοντέλα γίνονται πιο σύνθετα.
Πιο άμεσο βιοηθικό ζήτημα θεωρείται η μεταμόσχευση οργανοειδών σε ζώα. Το 2022, η ομάδα του Pașca έδειξε για πρώτη φορά ότι ανθρώπινα οργανοειδή μπορούν να μεταμοσχευθούν και να ενσωματωθούν σε νεογέννητους αρουραίους, επηρεάζοντας τη συμπεριφορά τους. Η Lancaster εστιάζει κυρίως στην ευζωία των ζώων, ενώ ο John Evans επισημαίνει ότι το κοινό βλέπει πιο εύκολα ένα τέτοιο υβριδικό μοντέλο ως ηθικά φορτισμένο. Για τους ερευνητές, πάντως, η αξία των οργανοειδών είναι ότι προσφέρουν πρόσβαση σε ανθρώπινη εγκεφαλική βιολογία που αλλιώς δεν είναι άμεσα διαθέσιμη, επιτρέποντας τη μελέτη ασθενειών και τον έλεγχο πιθανών θεραπειών.
