Τον περασμένο μήνα, η LandSpace – ο κινεζικός εμπορικός αντίπαλος της SpaceX – εκτόξευσε έναν πύραυλο Zhuque-3 και προσγείωσε με ασφάλεια το πρώτο του στάδιο πίσω στη Γη. Ήταν μια πρώτη για την Κίνα, όμως η χώρα δεν έχει ακόμη χρησιμοποιήσει στην πράξη ένα πρώτο στάδιο περισσότερες από μία φορές, κάτι που η SpaceX κάνει συστηματικά εκατοντάδες φορές. Μπορεί η Κίνα να καλύψει τη διαφορά στη μάχη των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων;
Το 15ο Πενταετές Σχέδιο της Κίνας περιγράφει τη φιλοδοξία της χώρας να γίνει «διαστημική δύναμη» έως το 2030, συμπεριλαμβάνοντας την ανάπτυξη επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων, οι οποίοι θα είναι κρίσιμοι για τους στόχους της να στείλει Κινέζους αστροναύτες στη Σελήνη και να χτίσει μια εναλλακτική του Starlink.
Ο Zeno Leoni από το King’s College London λέει ότι το διάστημα αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για στρατούς και οικονομίες, ενώ το τεταμένο γεωπολιτικό κλίμα σημαίνει πως τα κράτη χρειάζονται τη δική τους δυνατότητα να βάζουν φθηνά και γρήγορα φορτία σε τροχιά, αλλιώς κινδυνεύουν να αποκλειστούν από άλλους.
«Αν κοιτάξετε προηγούμενες ομιλίες του [Κινέζου προέδρου] Xi Jinping, υπάρχει η ιδέα ότι αν είσαι η κορυφαία τεχνολογική δύναμη, τότε είσαι και η κορυφαία γεωπολιτική υπερδύναμη», λέει ο Leoni. Η χώρα έχει φιλόδοξη λίστα τομέων που θέλει να κυριαρχήσει μέχρι τα 100 χρόνια από την ίδρυσή της το 2049, ανάμεσά τους η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική τεχνολογία, η σύντηξη και το διάστημα. Ο Leoni λέει ότι σε ορισμένους από αυτούς θα ξεπεράσει τις ΗΠΑ, αλλά δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα τους κυριαρχήσει όλους.
Ο Kevin Sagis από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν λέει ότι τα οφέλη των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων είναι απλά: είναι φθηνότεροι. «Το κόστος του Saturn V την εποχή του Apollo – που το πετούσαμε μετά από κάθε εκτόξευση – ήταν περίπου ένα δισεκατομμύριο δολάρια. Το SLS είναι περίπου 5 δισεκατομμύρια. Δεν είναι βιώσιμο», λέει.
Ο Sagis βλέπει ισχυρές ομοιότητες ανάμεσα στη διαμορφούμενη κούρσα των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων και τη διαστημική κούρσα του Ψυχρού Πολέμου ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και τις ΗΠΑ. Η Κίνα έχει σήμερα πολλά από τα ίδια πλεονεκτήματα που είχε τότε η Σοβιετική Ένωση: μονοκομματική κυβέρνηση που μπορεί να συγκεντρώνει τεράστιους πόρους και να κυνηγά έναν στόχο αταλάντευτα, χωρίς να επηρεάζεται από εκλογικούς κύκλους και αλλαγές ηγεσίας, ισχυρό κίνητρο για επιτυχία και χαλαρή ρύθμιση.
Η SpaceX συχνά περιγράφεται ως μια νέα, εξαιρετικά καπιταλιστική προσέγγιση – με γρήγορες δοκιμές, συχνές αποτυχίες και άμεσες επαναλήψεις – πιο κοντά στη Silicon Valley παρά στην παραδοσιακή αεροδιαστημική. Όμως ο Sagis λέει ότι, αν και αυτό είναι πλεονέκτημα, αποτελεί και επιστροφή στις τολμηρές ημέρες του Apollo στη NASA. «Είναι σαν να έκλεισε ο κύκλος», λέει. Και θεωρεί πως αυτή η προσέγγιση αποδίδει για τη SpaceX.
«Αυτό που προσπαθούν να κάνουν είναι κάτι τολμηρό. Το ταλέντο και η τεχνογνωσία τους είναι εξαιρετικά. Αν κοιτάξετε το ιστορικό τους, κάθε αποστολή είναι καλύτερη από την προηγούμενη. Θα μου έκανε τρομερή εντύπωση αν δεν το βλέπαμε πίσω και δεν το αξιολογούσαμε ως επιτυχία», λέει ο Sagis.
Όμως ο Sagis βλέπει και κινδύνους στο αμερικανικό σύστημα. Προειδοποιεί ότι θα είναι σημαντικό να αντληθούν διδάγματα από την κούρσα του Ψυχρού Πολέμου και να μην χαθεί το ενδιαφέρον ή να κοπεί η χρηματοδότηση και να εγκαταλειφθούν σχέδια αν οι ΗΠΑ βρεθούν κάποια στιγμή πίσω. Αντίθετα, το βάρος πρέπει να δοθεί στα μακροπρόθεσμα οφέλη της εξελιγμένης διαστημικής τεχνολογίας. Η Ρωσία έστειλε τον πρώτο δορυφόρο σε τροχιά, μετά το πρώτο ζώο, τον πρώτο άνδρα και την πρώτη γυναίκα, λέει ο Sagis, όμως οι ΗΠΑ έστειλαν τον πρώτο άνθρωπο στη Σελήνη.
«Είναι ο λαγός και η χελώνα», λέει ο Sagis.
Και η Κίνα έχει επίσης ένα πλεονέκτημα που είχε η Σοβιετική Ένωση: δείχνει μεγαλύτερη ανεκτικότητα στον κίνδυνο. Μια ακριβή αποτυχία ή ο τραυματισμός ή ο θάνατος ενός αστροναύτη θα μπορούσαν να βάλουν τέλος στις διαστημικές φιλοδοξίες, όμως ο Sagis θεωρεί ότι αυτό είναι λιγότερο πιθανό να συμβεί στην Κίνα, όπου οι πολιτικοί ανησυχούν λιγότερο για την εικόνα τους και για το αν θα επανεκλεγούν. «Το διάστημα δεν είναι χωρίς ρίσκο, σωστά; Αν θέλεις να κάνεις κάτι τολμηρό, πρέπει να δεχτείς κάποιο ρίσκο», λέει.
Με βάση τη σημερινή τεχνολογία, η Κίνα βρίσκεται 10 χρόνια πίσω, λέει ο Chris Ellis από το Πανεπιστήμιο του Nottingham στη Βρετανία. Επισημαίνει όμως ότι η κούρσα δεν είναι ένα γραμμικό πρόβλημα που λύνεται από την αρχή έως το τέλος, αλλά ένα σύνολο από εκατοντάδες μικρές προκλήσεις – και σε κάποιες από αυτές η Κίνα ίσως προηγείται. Για παράδειγμα, ο Zhuque-2 έγινε το 2023 ο πρώτος πύραυλος με καύσιμο μεθάνιο που έφτασε σε τροχιά, κάτι που η SpaceX δεν έχει ακόμη πετύχει.
Και οι δύο χώρες έχουν και άλλα προγράμματα σε εξέλιξη. Οι ΗΠΑ έχουν την Blue Origin και η Κίνα τον Pallas-1 της Galactic Energy, ο οποίος πέταξε για πρώτη φορά αυτόν τον μήνα, χωρίς όμως να γίνει προσπάθεια ανάκτησης. Ο ιδρυτής της κινεζικής διαστημικής εταιρείας Deep Blue Aerospace έχει δηλώσει δημόσια ότι η Κίνα μπορεί να φτάσει τη SpaceX έως το 2030.
Ο Zhuque-3 είναι το πιο πρόσφατο σχέδιο της LandSpace, που πέταξε για πρώτη φορά μόλις πέρυσι. Έχει ύψος μόλις 66 μέτρα, πιο κοντά δηλαδή στον Falcon-9 της SpaceX, που έχει ύψος 70 μέτρων. Η Landspace δεν διαθέτει ακόμη πύραυλο στο μέγεθος του τεράστιου Starship της SpaceX, που φτάνει τα 124 μέτρα, άρα έχει ακόμη δρόμο μπροστά της. Όμως ο Zhuque-3 θα επιτρέψει στη χώρα να εκτοξεύει γρήγορα και φθηνά δορυφόρους για έναν ανταγωνιστικό αστερισμό ίντερνετ τύπου Starlink.
Η κρατική China Aerospace Science and Technology Corporation έχει επίσης υπό ανάπτυξη τον Long March 9. Θα διαθέτει επαναχρησιμοποιούμενο πρώτο στάδιο και υπάρχουν μακροπρόθεσμα σχέδια ώστε να γίνει επαναχρησιμοποιούμενο και το δεύτερο στάδιο. Ορισμένες εκδόσεις ενός ακόμη πυραύλου υπό ανάπτυξη, του Long March 10, θα είναι επίσης εν μέρει επαναχρησιμοποιούμενες, ενώ δοκιμή στις αρχές του έτους ανέκτησε το πρώτο στάδιο ενός Long March 10 στη θάλασσα.
Ο Ellis λέει ότι η Κίνα ίσως δεν είναι τόσο ανοιχτή για την πρόοδό της όσο η SpaceX, κάτι που μπορεί να αλλοιώνει την εικόνα των δυνατοτήτων της. Κινέζικες εταιρείες και η SpaceX θα παρακολουθούν τα βίντεο από τις εκτοξεύσεις των ανταγωνιστών τους για στοιχεία και πληροφορίες, προσθέτει, και ενδέχεται όλες να επιλέγουν σκόπιμα ασαφείς ανακοινώσεις.
Πλέον υπάρχουν πάνω από 10.000 δορυφόροι σε τροχιά, περισσότεροι από ποτέ άλλοτε στην ιστορία, και αυτός ο αυξανόμενος αριθμός αρχίζει να δείχνει πώς οι ηλιακές καταιγίδες θα μπορούσαν να διαταράξουν γιγαντιαίους αστερισμούς ίντερνετ όπως το Starlink της SpaceX.
«Επίσης δεν θέλουν να μιλούν για όσα έχουν χάσει. Νομίζω ότι η Κίνα μπορεί να έχει χάσει μερικούς ακόμα [πυραύλους στις δοκιμές] και δεν θα το δημοσιεύσει, γιατί αυτό δεν είναι ό,τι θέλει να δει ο κόσμος», λέει ο Ellis.
Εξαιτίας των άμεσων εφαρμογών στην εθνική ασφάλεια, η διαστημική έρευνα περιορίζεται από ελέγχους εξαγωγών και ένα βαθμό κρατικής μυστικότητας. Ο Ellis λέει ότι και η δική του έρευνα δεν διαφέρει και πρέπει να περάσει τόσο από εσωτερικό όσο και από κυβερνητικό έλεγχο πριν από τη δημοσίευση. Πιστεύει ότι, σε έναν ιδανικό κόσμο όπου οι χώρες θα μπορούσαν να συνεργάζονται στον σχεδιασμό, πιθανότατα θα είχαμε ήδη βάσεις στη Σελήνη.
«Πολλοί ερευνητές στα πανεπιστήμια θέλουν πολύ να συνεργαστούν με άλλους ανθρώπους, αλλά όταν υπάρχουν μεγάλα χρήματα και γεωπολιτική στο παιχνίδι, δεν έχεις αυτή την πολυτέλεια», λέει.
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
