Κορίτσια των οποίων οι μητέρες έλαβαν παρακεταμόλη (acetaminophen) κατά την εγκυμοσύνη είχαν, κατά μέσο όρο, μικρότερες ωοθήκες στους τρεις μήνες ζωής τους σε σύγκριση με εκείνα των οποίων οι μητέρες δεν πήραν το φάρμακο, σύμφωνα με μελέτη σε περίπου 300 βρέφη στη Δανία. Η ίδια μελέτη έδειξε ότι και τα αγόρια των οποίων οι μητέρες έλαβαν παρακεταμόλη είχαν κατά μέσο όρο μικρότερους όρχεις.
Το εύρημα, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι η παρακεταμόλη προκάλεσε τη μείωση στο μέσο μέγεθος των ωοθηκών και των όρχεων. Η συσχέτιση μπορεί να οφείλεται στις συνθήκες που οδήγησαν τις γυναίκες να πάρουν παρακεταμόλη κατά την εγκυμοσύνη ή ακόμη και να είναι τυχαία. Επίσης, δεν είναι σαφές αν οι μικρότερες ωοθήκες ή οι μικρότεροι όρχεις στη βρεφική ηλικία επηρεάζουν τη γονιμότητα στην ενήλικη ζωή. Ωστόσο, τα ευρήματα συμφωνούν με ξεχωριστές μελέτες σε αρουραίους και ποντίκια, σε απομονωμένες ανθρώπινες ωοθήκες και σε ανθρώπινα εμβρυϊκά κύτταρα.
«Συνεχίζουμε να συνιστούμε στις εγκύους να χρησιμοποιούν παρακεταμόλη σε περίπτωση υψηλού πυρετού ή έντονου πόνου», λέει η Margit Bistrup Fischer από το Copenhagen University Hospital–Rigshospitalet. «Το να μην το κάνουν μπορεί να είναι επικίνδυνο», προσθέτει.
Στη μελέτη, όμως, οι περισσότερες γυναίκες χρησιμοποίησαν παρακεταμόλη για πονοκεφάλους ή μυοσκελετικό πόνο και όχι για πυρετό. Σύμφωνα με τη Fischer, θα μπορούσαν να είχαν διαχειριστεί τον πόνο ή τη δυσφορία και με άλλους τρόπους, όπως με ξεκούραση, θερμοθεραπεία ή φυσικοθεραπεία.
«Πρέπει να υπάρχει διάλογος για το πότε η παρακεταμόλη είναι πραγματικά απαραίτητη», λέει. «Παραμένει φάρμακο και έχει παρενέργειες. Ίσως να μην πρέπει να είναι το πρώτο πράγμα στο οποίο καταφεύγουμε όταν έχουμε ενοχλήσεις».
Η ομάδα της Fischer παρακολούθησε 685 εγκύους στο πρώτο τρίμηνο της κύησης, οι οποίες απαντούσαν ανά δύο εβδομάδες για τη χρήση φαρμάκων. Στο τρίτο τρίμηνο έγινε εμβρυϊκό υπερηχογράφημα και 302 κόρες εξετάστηκαν περίπου τρεις μήνες μετά τη γέννησή τους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν επίσης στοιχεία από άλλη μελέτη σε 1.210 κορίτσια που γεννήθηκαν στην Κοπεγχάγη μεταξύ 1997 και 2002 και εντόπισαν σύνδεση ανάμεσα στην έκθεση του εμβρύου στην παρακεταμόλη και στις μικρότερες ωοθήκες κατά την εφηβεία.
Σε μελέτες σε ζώα, τέτοιες επιδράσεις συνδέθηκαν με μειωμένη γονιμότητα και νωρίτερη αναπαραγωγική γήρανση, αλλά δεν είναι σαφές αν αυτό ισχύει και για τους ανθρώπους. «Δεν μπορούμε να πούμε τίποτα για τις αναπαραγωγικές συνέπειες για αυτά τα κορίτσια», λέει η Fischer. Για κάτι τέτοιο θα χρειαζόταν μακροχρόνια παρακολούθηση, κάτι δύσκολο στην πράξη.
Η ομάδα εξέτασε επίσης τα αγόρια που γεννήθηκαν από τις 685 γυναίκες. «Βλέπουμε επίσης μια διαφορά, κατά μέσο όρο, και στα αγόρια», λέει η Fischer. «[Έχουν] μειωμένο όγκο όρχεων».
Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τη γονιμότητα στην ενήλικη ζωή, αλλά και πάλι δεν είναι σαφές αν θα συμβεί το ίδιο και στα αγόρια. «Δεν μπορούμε να πούμε τίποτα γι’ αυτό, γιατί η ομάδα μας δεν τα παρακολουθεί τόσο μακροπρόθεσμα», σημειώνει.
Η εργασία με τα ευρήματα στα κορίτσια δημοσιεύθηκε σήμερα. Μια ξεχωριστή εργασία με τα ευρήματα στα αγόρια έχει γίνει δεκτή από το ίδιο επιστημονικό περιοδικό, αλλά δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, λέει η Fischer.
«Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να σημάνει συναγερμός και να αφαιρέσουμε αυτό το εργαλείο από το θεραπευτικό οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση του πόνου και του πυρετού», λέει η Séverine Mazaud-Guittot από το National Institute of Health and Medical Research στη Γαλλία, η οποία το 2022 συνυπέγραψε έρευνα που έδειχνε ότι η παρακεταμόλη επηρεάζει την ανάπτυξη απομονωμένων ανθρώπινων ωοθηκών.
Ωστόσο, η νέα μελέτη, μαζί με εκείνη του περασμένου έτους που έδειξε ότι η παρακεταμόλη επηρεάζει τον πολλαπλασιασμό των ανθρώπινων εμβρυϊκών κυττάρων, δείχνουν ότι πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της προφύλαξης, ειδικά στο πρώτο τρίμηνο, λέει η Mazaud-Guittot.
«Η ευαισθητοποίηση για εναλλακτικές, μη φαρμακευτικές μεθόδους θα βοηθήσει ώστε να μειωθεί η χρήση φαρμάκων για την αντιμετώπιση διαφόρων ήπιων πόνων», σημειώνει.
«Αυτή η εργασία δεν θα άλλαζε την πρακτική ή τη συμβουλή μου», λέει ο Dimitrios Siassakos από το University College London. Η ομάδα έκανε αρκετές διαφορετικές στατιστικές αναλύσεις, σημειώνει, και όσο περισσότερες τέτοιες αναλύσεις γίνονται, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να προκύψει στατιστικά σημαντική συσχέτιση από τύχη.
«Συμφωνώ ότι δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο τυχαίων ευρημάτων», λέει η Fischer. «[Όμως] η προσαρμογή για πολλαπλές δοκιμές θα μπορούσε να σημαίνει ότι δεν θα εντοπίσουμε μια πραγματική επίδραση».
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι όσοι παίρνουν αυτά τα φάρμακα μπορεί να είναι πιο άρρωστοι, μεταξύ άλλων με κάποια από τις πολλές λοιμώξεις που επηρεάζουν την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Μπορεί επίσης να τρέφονται και να συμπεριφέρονται διαφορετικά ή να διαφέρουν γενετικά, λέει ο Brian Lee από το University of Pennsylvania. Η ομάδα προσπάθησε να λάβει υπόψη τέτοιους συγχυτικούς παράγοντες, αλλά δεν μπόρεσε να τους αποκλείσει πλήρως.
«Δεν θα έβγαζα το συμπέρασμα ότι η στατιστική συσχέτιση που παρατηρήθηκε είναι αιτιώδης», λέει ο Lee. Πιστεύει ότι χρειάζονται επιπλέον μελέτες, αλλά η τεκμηρίωση μιας αιτιώδους σχέσης, αν υπάρχει, δεν θα είναι εύκολη. Μια κλινική δοκιμή στην οποία οι γυναίκες θα χωρίζονταν τυχαία ώστε να πάρουν ή να μην πάρουν παρακεταμόλη θα ήταν η καλύτερη μέθοδος, όμως κάτι τέτοιο θα ήταν ανήθικο σε εγκύους, λέει η Fischer.
Έχουν υπάρξει ισχυρισμοί ότι η λήψη παρακεταμόλης κατά την εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο αυτισμού, αλλά τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο. «Σε καμία περίπτωση αυτό δεν αλλάζει το συμπέρασμα ότι η παρακεταμόλη δεν συνδέεται με τον αυτισμό, όπως έχουν δείξει πολλαπλές μελέτες με εκατομμύρια εγκυμοσύνες από τη Σουηδία, τη Δανία, τη Νορβηγία, το Χονγκ Κονγκ, την Ταϊβάν και την Ιαπωνία», λέει ο Lee.
Human Reproduction Open DOI: 10.1093/hropen/hoag074
Το παρόν κείμενο δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
